Nbɛdaw la fura min tɛ so kɔnɔ: sen su ji la (trench), joginda ladonni, ani fura marali¶
Kɔrɔtɔko hakɛw tɛ kelen ye jamana kelen-kelen bɛɛ la. Nin ɲɛ in bɛ baara kɛ ni 911 ye, o ye Ameriki ni Kanada jamanaw ka nimɔrɔ ye. Jamana caman wɛrɛw bɛ baara kɛ ni 112, 999 walima nimɔrɔ wɛrɛ ye. I ka jamana ka nimɔrɔ ɲini.
Ni aw sigilen bɛ kɛnɛma, ni aw bɛ sunɔgɔ fanibugu walima mobili kɔnɔ, walima ni aw tora jɛkulu ka sigiyɔrɔw la, furakɛli gɛlɛya misɛnnin minnu ɲɛnabɔli ka nɔgɔn so kɔnɔ, jibolisira ni frigo bɛ min kɔnɔ, olu bɛ se ka bonya ka kɛ kɔrɔtɔko ye min bɛ se ka kɛ aw ka ɲɛnamaya walima aw bolokɔniw bila farati la sanga 48 kɔnɔ. Ni aw bɛ taama kilomɛtɛrɛ 15 tile kɔnɔ sanbara ye sanbara minnu su ji la, k’a sɔrɔ aw ma aw ka butiki bɔ su fɛ, o bɛ jogin farigan na min tɛ nɛnɛ ye (i su ji la walima sen "trench"), senkɔni walima kurukuru min sɔgɔlen don ni nbɛda nɔgɔ ye, o bɛ wuli ka kɛ banakisɛfagalan ye min bɛ jɛnsɛn joona, ani samiyɛ funteni jugumanba walima nɛnɛba bɛ tiɲɛni kɛ ni nɛnɛ tɛ insuline ani kisifiyɛlanw.
Nbɛdaw la furakɛli dɔgɔtɔrɔw ni kungo kɔnɔ furakɛli fɔlɔ kɛbagaw b’u sinsin a kan ko ni aw ye aw senw lakana, ka joginda saniya joona ni ji minta ye, ka sepsis taamasiɲɛ bilenmanw dɔn, ani ka nɛnɛbɔlanw walima farikolo funteni tangalanw kɛ minnu bɛ baara kɛ ni ji ye fura gɛlɛnw kama, o bɛ dɔgɔtɔrɔso ladonni ni farikolo yɔrɔw tigɛcogo bali.
Aw bɛ o kɛ sisan¶
- Aw bɛ fɔlɔ ka banakisɛfagalanw walima farikolo yɔrɔ jugumanw taamasiɲɛ kɔrɔtɔlenw lajɛ. Ni aw walima aw ka kanpaɲi kɔnɔ mɔgɔ dɔ ye fari bilenman sumayalen dɔ sɔrɔ min bɛ bonya ka taa a fɛ, ni farigan walima farigan, hakili ɲagami, ɲɛnamini, ninakili teliya, fari kurukuru bilenman/nɛrɛma, dimi jugumanba min tɛ se ka kɛ joginda la, walima ni jiri bilenmanw bɛ jɛnsɛn bolokɔni dɔ kan walima sen, aw bɛ aw ka sigida wele kɔrɔtɔko nimɔrɔw (911 Ameriki ni Kanada, 112 Erɔpu tɔnba bɛɛ kɔnɔ, 999 Angletɛri) o yɔrɔnin bɛɛ. Dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔko baarakɛyɔrɔw wajibiyalen don sariya siratigɛ la ka furakɛli kɔrɔtɔko minnu bɛ se ka mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la, olu jateminɛ ani k’u sabati, i mana kɛ cogo o cogo, i ka se ka wari sara cogo o cogo, walima ni i ka ID walima i ka asiransi bɛ i bolo.
- Aw bɛ aw ka sanbara ni sosɛti ɲiginnenw bɔ fo lɛri 6 fo lɛri 8 ni kɔ su kelen o su. Aw kana sunɔgɔ abada butiki ɲiginnenw na walima sosɛti ɲiginnenw na. Hali ni kɛnɛma funteni bɛ tɛmɛ nɛnɛ kan kosɛbɛ, fo ka se degere 15 ma (degere 60), ni aw senw sirilen don sennasanbara ɲiginnenw kɔnɔ minnu sirilen don fo lɛri 24 fo lɛri 48, o bɛ joli siraw gɛlɛya, ka sennasanbaraw faga, ani ka kɛ sababu ye ka sen su ji la (trench).
- Aw kana senw sumaya abada minnu bɛ sɔgɔsɔgɔ, minnu ɲɛ ye nɛnɛ ye/minnu tiɲɛna ni nɛnɛ ye/minnu tiɲɛna ka kɛɲɛ ni kanpaɲi tasumabɔlan, tasuma, walima mobili tasumabɔlan fiɲɛbɔyɔrɔ kɛrɛfɛ yɛrɛ. Ikomi sen minnu tiɲɛna nɛnɛ fɛ walima sukarodunbana fɛ, nɛrɛmuguma bɛ u la, i tɛ se ka a ye ni funteni yeelenma bɛ ka i fari jeni, ani ni funteni caman bɛ ka i fari jeni, ani ni funteni caman bɛ ka i fari jeni teliya la, o bɛ farikolo yɔrɔw funu jugumanba bila mɔgɔ la, ka blistering, ani farikolojidɛsɛ jeninida min tɛ se ka muɲu (hyperemie). Aw bɛ sen nɛnɛman sumaya dɔɔni dɔɔni so funteni na walima ka a kɛ aw taamaɲɔgɔn farikolo/kɔkɔni sumalenw na.
- Aw bɛ farilabana bilenman o bilenman kɛnɛma dan lajɛ ni bololanɛgɛ ye ani ka waati sɛbɛn. Ni tigɛ, fɛnɲɛnamaw ka kinni walima senkɔni kɛra bilen ye, ka funteni, ka funu, aw bɛ sɛbɛnnikɛlan sira ja bilenman kɛnɛma da la yɛrɛ. Ni bilenni jɛnsɛnna ka tɛmɛ aw ka sɛbɛnnikɛlan sira kan sanga 2 fo lɛri 4 kɔnɔ, banakisɛ selilɛri banakisɛ bɛ aw la min bɛ banakisɛfagalanw ta minnu bɛ ta da la walima minnu bɛ kɛ ni IV ye ka bɔ nbɛdaw la furakɛliso la walima furakɛli teliya la bi.
- Aw bɛ tigɛ da wulilenw ko ni buteliji sanuman ye walima ni kɔgɔji sterili ye, aw kana idɔrɔzi perokisidi walima dɔlɔmugu kɛ abada joginda da wulilen kɔnɔ. Ni aw ye perokisidi idɔrɔzi walima isoporopili alikɔli fanga dafalen bɔn joginda kɛnɛ kan, o bɛ joli kuru finman kura kɛnɛmanw faga ani farikolojidɛsɛ minnu b’a ɲini ka tigɛ kɛnɛya. Aw bɛ nɔgɔ bɔ ni ji minta barikama ye (aw bɛ pini dingɛ dɔ da jifilen datugulen da la walasa ka jibɔlan dɔ kɛ min bɛ kɛ ni jibɔlan ye min bɛ kɛ ni tansiyɔnba ye), ka a ja, ka vaseline gansan (Vaseline) walima banakisɛfagalan tulu kɛ a la, ka sɔrɔ ka a datugu.
- Aw bɛ inisɔndiya ni epinefirini tanga nɛnɛ ma ka bɔ jisuma na nɛnɛ waati ani ka tobi kɔfɛbaganw kɔnɔ samiyɛ fɛ. Nɛnɛ waati, aw bɛ aw ka inisɔndiyalan ni sɔgɔsɔgɔninjɛ fiyɛlan baarakɛta ta kɔnɔna finimugu kɔnɔ ka aw fari sumaya walasa a kana nɛnɛ ka ɲɛ (insuline nɛnɛma bɛ tiɲɛ kudayi, wa a man kan ka pikiri kɛ abada). Ni samiyɛ funteni bɛ tɛmɛ degere 30 kan (degere 86), aw bɛ inisɔndiya mara nɛnɛ foroko kɔnɔ min bɛ baara kɛ ni ji ye (FRIO portefeuille) walima thermos insulated insulated shaded, aw kana kɛ abada kɛnɛma kɔkanna bɔrɔ dibi la min sigilen bɛ tile la.
Mun na dɔgɔtɔrɔso Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso TƐ se k’i kɔdon wari, asiransi walima ID dɛsɛ kosɔn
Mɔgɔ caman minnu tɛ so kɔnɔ, olu bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la kɔfɛ fo senkɔni ka se kolo la walima banakisɛ dɔ bɛ septic shock bila u la barisa kɛnɛyako asiransi t’u bolo, wari t’u bolo, walima u ka foto ID bɔnɛna u la. Etazuni jamana ka sariya kɔnɔ (EMTALA, furakɛli kɔrɔtɔlen ni baara sariya, 42 U.S.C. 1395dd), ani fana kɔrɔtɔko ladonni yamaruya minnu bɛ diɲɛ bɛɛ kɔnɔ Angletɛri (NHS kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso ka ladonni ye 100% ye bɛɛ bolo, sigiyɔrɔ walima ladɛrɛsi mana kɛ min o min ye), Kanada, Erɔpu tɔnba, ani Ɔsitarali, dɔgɔtɔrɔso o dɔgɔtɔrɔso min bɛ ni kɔrɔtɔko so ye, sariya b’a ɲini o fɛ kosɛbɛ, a ka dɔgɔtɔrɔso sɛgɛsɛgɛli sɛgɛsɛgɛli ani furakɛli sabatili kɔrɔtɔko o kɔrɔtɔko la, i ka jamanadenya, sariya siratigɛ la, ID tɛ i bolo, walima i tɛ se ka wari sara.
Nbɛdaw fura sen ni joginda sɛgɛsɛgɛli flowchart¶
Aw bɛ nin kɛnɛyaso latigɛ jiri in kɛ ka sen dimi, sɔgɔsɔgɔninjɛ, faritanabanaw, ani kurukuruw jateminɛ foro kɔnɔ.
flowchart TD
A["Sen dimi, sɔgɔsɔgɔninjɛ, kurukuru walima fari joginda foro la"] --> B{"Yala darapo bilenmanw bɛ yen minnu bɛ kɛ kɔrɔtɔko siratigɛ la wa?"}
B -->|"Sumaya/farigan, hakili ɲagami, kuru bilenman, farikolo yɔrɔ nɛrɛma, walima gazi kurulen fari jukɔrɔ"| C["SEPSIS / NECROTIZING INFECTION MIN BƐ ƝƐNAJƐ KƆLƆSI: Aw bɛ telefɔni 911/112/999 wele walima aw bɛ taa ER la sisan"]
B -->|"Sumaya walima ɲagami tɛ kɛ farikolo la"| D{"Sen walima joginda bɛ cogo di?"}
D -->|"Senw tun bɛ ɲigin/nɛnɛ fo lɛri 12+; fari bɛ jɛ, a bɛ kurukuru, a bɛ sɔgɔsɔgɔ, a bɛ kɛ waji ye"| E["SUGU (TRENCH) SEN: Aw bɛ butiki/sosɛti ɲiginnenw bɔ, ka u ja dɔɔni dɔɔni, ka u kɔrɔta, ka u sumaya dɔɔni dɔɔni so funteni na"]
D -->|"Senw tun bɛ 0°C (32°F) duguma; fari bɛ nɛnɛ ka gɛlɛn, ka fin/bilen, ani jiri"| F["FROSTBITE: Aw kana taama senkɔniw kan minnu sumana ni nɛnɛ seginni bɛ se ka kɛ; aw bɛ dɔgɔtɔrɔso jisuma jisumayɔrɔ ɲini"]
D -->|"A bɛ kɛ yɔrɔ bilenman ye min ka suma, a fununen, a ka nɔgɔn, a bɛ bonya ka taa a lamini tigɛlen walima fɛnɲɛnamaw ka kinni na"| G["CELLULITES OR ABSCESS: Aw bɛ sɛbɛnnikɛlan dancɛ ja ka ɲɛgɛnɛsira lamini ani ka taa Street Medicine / FQHC dɔgɔtɔrɔso la banakisɛfagalanw kama"]
D -->|"Ji falen bɛ sɔgɔsɔgɔninjɛ la walima sɔgɔsɔgɔninjɛ min man dun"| H["Aw bɛ blister so sanfɛla to a cogo la UNPOPPED; pad ni moleskin donut walima ko tigɛlen ni ji sanuman ye + Vaseline"]
Senna-tɛgɛrɛ ("Trench Foot") ni Nɛnɛ: Bana kunbɛnni ni foro furakɛli¶
Sen min bɛ kɛ ji la (tariku la, a bɛ fɔ a ma ko Trench Foot) ye bana ye min ka teli ka kɛ ani min bɛ mɔgɔ tiɲɛ, nbɛdaw la furakɛli jɛkuluw bɛ min furakɛ, samiyɛ, fonɛnɛ ani sanjiba la samiyɛ waatiw la.
Mun na aw mako tɛ nɛnɛ waati la walasa ka senkɔniw bɔnɛ Immersion Foot la¶
A tɛ i n’a fɔ nɛnɛ (o bɛ kɛ dɔrɔn ni farikolo yɔrɔw bɛ nɛnɛ tiɲɛ na ka kɛ jikuruw ye ni funteni bɛ 0 degere Celsius / 32 degere Fahrenheit duguma), su ji la funteni nɛnɛma ni jisuma bɛɛ la min bɛ degere 0 ni 15 cɛ (degere 32 ni 60 Fahrenheit) tuma o tuma ni i senw tora ka to ka jigin sanbaraw kɔnɔ minnu bɛ gɛlɛya walima butikiw bɛ kɛ sanga 12 fo 48+ kɔnɔ.
Ni aw senw ɲiginnen don ani ni u nɛnɛna, farikolo min bɛ joli siraw digidigi (vasoconstriction) o bɛ kɔngɔ bila aw senw na oksizɛni na. O waati kelen na, fari min bɛ ji la (maceration) o bɛ a tangalan tiɲɛ, o bɛ a to ɲɛgɛnw ni banakisɛ minnu bɛ aw ka sosɛti kan, olu ka don farikolo yɔrɔ jugumanw na.
Dɔgɔtɔrɔsow ka ɲɔgɔn sangali: Senna-tɛgɛrɛ ni nɛnɛ ni sukarodunbana ni farikolojidɛsɛ¶
| Suguya | Sen min bɛ ji la (Trench) | Frostbite tiɲɛnen | Jabɛtibana senkɔniw / Neuropathie |
|---|---|---|---|
| Future (funteni hakɛ) wajibiyalen don | Nɛnɛ sanfɛ: 0°C fo 15°C (32°F ka se 60°F) sosɛti/sanbara ɲiginnenw kɔnɔ sanga 12 fo lɛri 72 kɔnɔ. | Nɛnɛ jukɔrɔ: 0°C (32°F) duguma, jikuruw bɛ kɛ yɔrɔ min na selilu kɔnɔ. | Fɛn sumaya o funteni mɔgɔ minnu joli la sukaro ka ca ani minnu farikolo yɔrɔw tiɲɛna. |
| Sen bɛ kɛ cogo min na ka maga a la | Nɛnɛ, nɔgɔ, sɔgɔsɔgɔninjɛ, funu, ani ji bɛ min na (i n’a fɔ jiri girinman min bɛ ji la; "ka taama bɔgɔ blokiw kan"). | A ka gɛlɛn, a ka gɛlɛn, a ka gɛlɛn, ani a bɛ kɛ nɛnɛ ye (nɛnɛ jugumanba la, farikolo yɔrɔ bɛ kɛ i n’a fɔ sogo sumalen yɔrɔ gɛlɛn). | A ka suma walima a ka nɛnɛ; dimi tɛ min na, a bɛ kɛ senkɔni walima senkɔni kunbere la. |
| Immersion Foot ka kɛnɛyako taabolo saba | Taabolo fɔlɔ (Nɛnɛ/Ischemic): A ɲɛ ye bulama ye, a bɛ fin/a bɛ kɛ nɛrɛmuguma ye, a bɛ kurukuru ("pruney"), a tɛ sɔgɔsɔgɔ, wa a bɛ sɔgɔsɔgɔ pewu. Taabolo 2nan (Rewarming / Hyperemic, 2 to 24 hrs after drying): A bɛ kɛ bilen jɛman ye, ka funteni, ka sɔgɔsɔgɔ, ani dimi jugumanba ni joli bɛ boli ka segin ka don farikolo yɔrɔ tiɲɛnenw na. Taabolo sabanan: Kurukuruw, fari bɔli, ani farigan basigilen walima gangrene ni a ma furakɛ. |
Superficial (Frostnip/Grade 1-2): Fari finman/waxy min bɛ kurukuru ni ji jɛlen ye ni a sumana kokura. A jugumanba (Kalanso 3-4nan): Kurukuruw minnu falen don joli la, olu ye bulama dibiman ye, senkɔniw mumɛw ye bulama/nɛrɛma ye. |
Dankan min bɛ wele ko callused, o bɛ dimi tɛ min na, o bɛ lamini dimi tɛ min na, o min ka teli ka jigin fo ka se senkɔni walima kolo ma k’a sɔrɔ a tigi ma a ye. |
| Foro sumayacogo kura kɛcogo TIƝƐN | AW KA SƆRƆ SƆRƆ, JA, Nɛnɛ-TO-SUGU-FURU DƆRƆN: Aw bɛ senw ja dɔɔni dɔɔni, ka u kɔrɔta kɔfɛbagan kan, ka to u datugubali la fiɲɛ nɛnɛman/so kɔnɔ (15°C ka se 20°C ma / 60°F ka se 68°F ma) ka a sɔrɔ aw bɛ a tigi farikolo kɔnɔna sumaya. (Ji funteni teliya bɛ Trench Foot tissue tiɲɛni juguya.) | JI SUMA ƝƐNABƆLI teliya la (37°C ka se 39°C ma / 98,6°F ka se 102,2°F ma) miniti 20 fo miniti 30 kɔnɔ Ni a bɛ se ka kɛ ko sen bɛ nɛnɛ tuguni, DƆRƆRƆ la (a ka fisa ka kɛ dɔgɔtɔrɔso la min bɛ dimi kunbɛn). | Aw bɛ tansiyɔn jigin joona, ka aw ko ni saline sterile ye, ka a datugu ni finimugu sterili ye, ka taa dɔgɔtɔrɔso la joona. |
Nbɛdaw-furakɛli sariya 5 minnu bɛ senna-tɛgɛrɛ bali¶
- "Sleep Socks vs Walking Socks" Sariya: Aw bɛ sosɛti gɛlɛn fila walima wuluwulu sintetiki sosɛti kelen mara tuma bɛɛ, min sirilen bɛ Ziploc congelador bɔrɔ kɔnɔ min tɛ ji bɔ aw ka pake jukɔrɔ, min bɛ kɛ sunɔgɔ kama kosɛbɛ. Hali n’aw ka kan ka taama sosɛti ɲiginnenw don kokura sɔgɔma walasa ka taama ka taa tilebɔyɔrɔ la, ka aw ka butikiw bɔ ani k’a to aw sennasanbaraw ka ja fiɲɛ fɛ sunɔgɔ sosɛti jalenw kɔnɔ sanga 7 kɔnɔ su o su bɛ waati lasegin a cogo kɔrɔ la ani ka trench sen bali pewu.
- Aw bɛ Merino wulu walima poliporopilini sintetiki sosɛtiw sugandi, aw bɛ ban 100% bɔgɔ sosɛtiw la: Ni ŋaniya ɲuman ka jɛkuluw bɛ farikoloɲɛnajɛ sosɛti finman 100% cotton di mɔgɔw ma, aw bɛ baara kɛ n’u ye samiyɛ jalen dɔrɔn na walima i n’a fɔ kɔnɔna bolokɔniw. Koton bɛ sumaya minɛ i fari la i n’a fɔ finimugu ɲiginnen. Aw ye mɔgɔw ɲininka kɛrɛnkɛrɛnnenya la wool-blend walima polyester/acrylic boot socks la.
- Aw bɛ taama sosɛti ɲiginnenw ja aw ka sunɔgɔbɔrɛ kɔnɔ ni farikolo funteni ye: Ni aw ye taama sosɛti ɲiginnenw (min tɛ bɔgɔ la) bɔ su fɛ, aw bɛ u flakɛ ka u siri aw ka fini kɔnɔ ka u don aw disi la walima ka aw cɛmancɛ lamini aw ka sunɔgɔbɔrɛ kɔnɔ, aw farikolo funteni bɛna u ja sɔgɔma fɛ.
- The Plastic Bread-Bag Vapor Barrier Trick (Emergency short-term use only): Ni aw ka sanbara walima aw ka butikiw su ji la pewu ni nɛnɛba ye ani ni aw ka kan ka sanga 2 taama ka taa sigiyɔrɔ la ni aw ka sosɛti jalen labanw ye, aw bɛ aw ka sosɛti jalenw don fɔlɔ, ka plastiki dumunikɛminɛn walima buruburu foroko dɔ sɔgɔ sosɛti jalen kan, ka sen don sanbara ɲiginnenw kɔnɔ. O bɛ kɛnɛma jidagayɔrɔ ji nɛnɛman bali ka aw ka sosɛti jalenw su taama senfɛ, nka aw ka kan ka bɔrɔw bɔ ni aw ye taama dabila dɔrɔn walasa sumaya min sirilen don, o kana aw fari sɔgɔ.
- Aw kana butiki ɲiginnenw siri ka ɲɛ abada: Sen nɛnɛnen minnu sirilen don kosɛbɛ butiki fitininw kɔnɔ, olu bɛ joli tolenw bɔ joli siraw la. Aw bɛ aw senkɔniw lajɔ ni yɔrɔ kelen ye ani ka aw senkɔniw lamaga sekɔndi 60 kɔnɔ miniti 20 o miniti 20 walasa ka joli sumalen pɔnpe ka jigin fo ka se u kunw ma.
Foro kɔnɔ joginda ladonni : Aw bɛ kurukuruw, tigɛyɔrɔw, kurukuruw ani selilɛriw furakɛ ni sanuyaso tɛ¶
Ni aw bɛ balo gɛlɛn na, fari kari misɛnniw bɛ to ka Staphylococcus aureus (MRSA, Staph aureus min bɛ se ka mɛtisilini kɛlɛ) ani Streptococcus banakisɛw bɛ o la tuma bɛɛ. Aw bɛ nin nbɛdaw la furakɛli joginda sariyaw labato:
1. Jidon buteli min bɛ kɛ ni degunba ye, o dilancogo ni jifilen ye min bɛ se dɔrɔmɛ 1 ma¶
Kungo ni nbɛdaw furakɛli la, fɛn #1 min bɛ joginda banakisɛ bali, o tɛ banakisɛfagalan sɔngɔ gɛlɛn ye, o ye jibɔlan ye min bɛ kɛ ni masin ye ni tansiyɔnba ye (banakisɛw ni sɔgɔsɔgɔninjɛ bɔli tigɛlen na).
- Aw bɛ ji minfɛn gansan buteli kura ta, min datugulen don (aw kana a daji fara a kan abada walima ji min bɛ yeelen bɔ).
- Aw bɛ lakanalan walima papiye sirilan kun sumaya (walima aw bɛ muru sanuman kuncɛ kɛ) walasa ka pinidilan kelen min janya ye milimɛtɛrɛ 1 fo 2 ye gosi plastiki kurukuru cɛmancɛ la yɛrɛ.
- Aw bɛ buteli digidigi ka ɲɛ ni aw bolo fila ye, ka tansiyɔnba jikuru laɲini ka kɛ degere 45 ye tigɛ da wulilen kan ni ji mililitiri 250 fo 500 (tasa 1 fo 2) ye a dɔgɔyalenba la fo nɔgɔ yelen zeru ka to.
2. Mun na Petrolatum Blanc (Vaseline) jɛlen bɛ Triple-Antibiotic Ointment gosi tigɛcogo kɔrɔw kama¶
Farikolodɔgɔtɔrɔw ni nbɛdaw la furakɛli dɔgɔtɔrɔsow bɛ ka dɔ fara u ka petrolatum finman (Vaseline) walima Aquaphor gansan pakew mara minnu bɛ kɛ siɲɛ kelen, banakisɛfagalan tulu saba (neomycine / polymyxin B / bacitracin) kɛrɛfɛ walima u nɔ na minnu tɛ sɔrɔ dɔgɔtɔrɔso la.
- Mɔgɔ kɛmɛsarada la 10 fo 15 bɛ faritanabana sɔrɔ Neomycin la tile damadɔ tali kɔfɛ, o bɛ kɛ sababu ye ka tigɛyɔrɔ lamini fari bilen, ka nɛ bɔ, ka kurukuruw bɔ, o bɛ i n’a fɔ banakisɛfagalan min bɛ ka juguya.
- Ni aw bɛ tigɛ sanuman ni ji la, ka a datugu ni vaseli gansan ye bandi sanuman jukɔrɔ, o bɛ joginda dilan ka to ka jigin walasa farikolokisɛw ka taa yɔrɔ wɛrɛ teliya la siɲɛ fila ka sɔrɔ u ma sɔgɔsɔgɔ, ka kari, walima ka banakisɛfagalanw faritanabana bila mɔgɔ la.
3. Friction Blisters: Tuma min na u ka kan ka u to u cogo la vs senna kuru belebeleba min bɛ mɔgɔ farikolo tiɲɛ, o ji bɔcogo¶
Ni aw bɛ kilomɛtɛrɛ 10+ taama tile kɔnɔ ni kɔfɛbagan girinman ye, o bɛ kɛ sababu ye ka ji kuru dimi kɛ senkɔniw ni senkɔniw na:
- Ni kurukuru ka dɔgɔn (< santimɛtɛrɛ 2 / santimɛtɛrɛ 0,8) ani a ma tiɲɛ: AW KAN’A POP. Fari kurukuru min ma kari kurukuru sanfɛ, o ye biologique bandi sterili ye dugukolo kan. Aw bɛ moleskin, felt, walima duct tape/gauze folilen dɔ tigɛ ka kɛ "donut" cogo la (ni dingɛ tigɛlen don a cɛmancɛ la kurukuruni doni sanfɛ yɛrɛ) ka a siri kurukurunin lamini na walasa aw ka sanbara ka mugu lamini pad kan sanni ka kurukuru in mugumugu.
- Ni tension blister belebele dɔ bɛ aw senkɔni na ka pɛrɛn a yɛrɛ ma barisa fɛɛrɛ wɛrɛ tɛ aw bolo ni taama tɛ: Sani aw ka a to aw ka sosɛti nɔgɔlen ka so sanfɛla tigɛ ka bɔ blister kɔnɔ aw ka butiki kɔnɔ, aw bɛ a ji saniya:
- Aw bɛ kurukuru ni aw tɛgɛw ko ka ɲɛ ni safinɛ ni ji minta ye, ka kurukuru da ko ni 70% dɔlɔ labɛncogo ye walima povidone-iyode wipe.
- Aw bɛ finimugu walima lakanalan sterilize ni dɔlɔmugu ye (aw kana tasuma da wulilen kɛ ni a ye karɔbɔli nɔgɔ nɛrɛma to pikirijikɛlan kan fo ni aw ye nɔgɔ ko ni dɔlɔ ye).
- Aw bɛ kɛrɛfɛdon dingɛ misɛnnin fila kɛ kurukurunin da la yɛrɛ ka bɛn sennasanbara ma, ka ji jɛlen digidigi nɔgɔya la ka bɔ ni gazi sanuman ye, AW KA FURU SO TO PE A YƆRƆ LA BLISTER BED KAN, ka a datugu ni Vaseline ye, ka a datugu ka ɲɛ ni kurukuruni jilama ye min bɛ wele ko hydrocolloïde blister plaster walima gaze min sirilen don ni fini ye ka jigin farikoloɲɛnajɛ kase (walima duct tape kan gaze kɛnɛ dɔ kan).
4. Selulɛti, MRSA kurukuruw ("Spider Bites"), ani banakisɛw dɔnni minnu bɛ mɔgɔ faga¶
Kɛnɛma ani dogoyɔrɔw la, mɔgɔw bɛ to ka tobilikɛminɛn dimiman, fununnen, bilenman dɔ jira min bɛ nɔgɔ bɔ u sen walima u bolo la, k’a fɔ ko "Nɛgɛso dɔ ye n kin n ka fanibugu kɔnɔ kunun su fɛ." Dɔgɔtɔrɔso la, Ni siga bɛ a la ko "sɔgɔsɔgɔninjɛ kinna" kanpaɲiw ni sigiyɔrɔw la, o kɛmɛsarada la 95 ye MRSA (Staphylococcus aureus) banakisɛ fari ye tiɲɛ na kurukuruw.
| Jamana cogoya | A bɛ cogo min na ani a bɛ kɛ cogo min na | Min ka kan ka kɛ (ani min man kan ka kɛ) . |
|---|---|---|
| Fɔri kuru / tobili min bɛ yɔrɔ dɔ la (A ka ca a la MRSA) | Kuru walima kurukuru min kɔrɔtalen don, a bilennen don, a ka suma, a ka nɔgɔn kosɛbɛ, a bɛ kɛ cɛmancɛ nɔgɔlen ye, min falen bɛ nɔgɔ la (fluctuance) tile 2 fo tile 4 kɔnɔ. | AW kana tobi digidigi, ka a sɔgɔ, walima ka a sɔgɔ ni bɔrɔ ye abada. Ni aw ye MRSA tobi digidigi, o bɛ banakisɛw bila kɔfɛ ka tɛmɛ kurukuruw bɔyɔrɔ da la ka taa aw joli la ani ka a lamini. Aw bɛ komɛsi jilama sumalenw kɛ miniti 15 kɔnɔ siɲɛ 3 tile kɔnɔ walasa k’a dɛmɛ ka se a kun na a yɛrɛ la, ka a datugu walasa nɔgɔ kana jɛnsɛn aw ka dilan na, ani ka nbɛda furakɛlikɛla dɔ bila ka Tigɛ ni jibɔ (I&D) sterili kɛ. |
| Bactérien Cellulitis | Yɔrɔ bilenman fla, funteni, funu, nɔgɔlen, jɛnsɛnnen (ni cɛmancɛ kurukuru kelen tɛ a la), a ka ca a la a bɛ daminɛ senkɔni karilen lamini na, farikoloɲɛnajɛla senkɔniw cɛtigɛ, fɛnɲɛnamaw sɔgɔsɔgɔ, walima pikiri kɛyɔrɔ. | Aw bɛ tigɛli kɛ bilenman kɛnɛma da lamini na ni sɛbɛnnikɛlan ye ka waati sɛbɛn. Aw bɛ sen kɔrɔta ka tɛmɛ dusukun hakɛ kan ni aw sigilen don/sunɔgɔ la walasa ka funu dɔgɔya, ani ka taa dɔgɔtɔrɔso la walima kɛnɛyaso kɔrɔtɔlen dɔ la bi ka banakisɛfagalan da la. |
| Sepsis / Fasciitis Necrotizing (Sogo dunni banakisɛ) | Biɲɛ bɛ jɛnsɛn joona (> santimɛtɛrɛ 2 lɛrɛ kɔnɔ), dimi min bɛ kɛ 10/10 ye min ka dun kosɛbɛ hali sani fari ka juguya, fari ɲɛ bilenman/bulu jɛmanw, ji nɛrɛmuguma, "Rice Krispies" kurukuruniw, "Rice Krispies" sɔgɔsɔgɔninjɛ fari jukɔrɔ ni a digilen don (sɔgɔsɔgɔninjɛ), walima sumaya, farigan yɛrɛyɛrɛ, dusukun tantanni teliya, ani kɔnɔnafili. | OPERELI KƆRƆBƆLI KƆRƆBƆLI: Aw bɛ telefɔni 911 / 112 / 999 wele walima ka taama ka don Dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔko yɔrɔ la min ka surun aw la joona. A ka kan ka banakisɛfagalanw tali kɛ IV la lɛrɛ kɔnɔ. |
Insuline, Inhalers ani Epinephrine maracogo ni frigo tɛ¶
Ni sukarodunbana, sɔgɔsɔgɔninjɛ/COPD, faritanabana jugumanba bɛ aw la, walima ni aw bɛ hakiliɲagami walima dusukun furaw ta don o don ka aw to so kɔnɔ, funteni jugumanba ni sonyali ye bagabagali ye tuma bɛɛ. Walasa ka kuran tiɲɛni mara sariyaw dɔn so kɔnɔ, aw ye an ka... farigan cakɛda furaw ɲɛminɛbaga; ni aw bɛ kɛnɛma walima ni aw bɛ mobili kɔnɔ, aw bɛ nin nbɛdaw furakɛli sariya kɛrɛnkɛrɛnnenw labato:
| Fura suguya | Funteni finɛtiri lakananen | Mun bɛ kɛ ni a sumana kojugu walima ni a Nɛnɛna kojugu? | A bɛ se ka to cogo min na nbɛda la walima mobili kɔnɔ |
|---|---|---|---|
| Insuline (Filɛriw ni Penw, Lantus, Humalog, NovoLog, Regular, NPH) | Sɛbɛn dabɔbali: 2°C fo 8°C (36°F ka se 46°F) la sigiyɔrɔ/dɔgɔtɔrɔso frigo kɔnɔ. Pen walima Vial min bɛ baara kɛ ni a ye: A lakananen don so funteni na fo ka se 25°C ma fo 30°C (77°F ka se 86°F ma) tile 28 kɔnɔ (fo ka se tile 42 fo tile 56 ma Levemir/Tresiba ta). |
KƆRƆBƆLI (< 0°C / 32°F): INSTANTLY RUINED. Once insulin freezes, even if it thaws clear, the protein crystals clump and will NOT lower your blood sugar, risking fatal Diabetic Ketoacidosis (DKA). SUMA (> 30°C / 86°F): A fanga bɛ tiɲɛ joona; sankaba NPH bɛ kɛ kulu ye walima inisɔndiya jɛlen bɛ kɛ jɛman ye/sankaba ye. |
Tilemana waati: Aw bɛ aw ka inisɔndiya sɛbɛnnikɛlan ni sukaro hakɛ jateminɛlanw mara kɔnɔna fini/vest pocket kɔnɔ ka kɛɲɛ ni aw disi fari sumalen ye su ni tile. Samiya waati: Aw bɛ FRIO nɛnɛbɔlan kɛ (a su ji gansan na miniti 5 tile 2 o tile 2, a tɛ jiri walima kuran zeru wajibiya ani a bɛ insuline to 18°C fo 26°C hali ni funteni ye 38°C / 100°F ye). Aw kana inisɔndiya da jisuma kan abada. |
| Sɔgɔsɔgɔninjɛ / Ɲɛgɛnɛsiraw Fiyɛlifɛnw (Albuterol / Salbutamol, Symbicort) | 15°C fo 30°C (59°F fo 86°F). | Nɛnɛba (< 0°C / 32°F): Propellant pressure drops so the puff sprays out weak and liquid instead of a fine mist. Mobili funteni jugumanba (> 49°C / 120°F): Nɛgɛdaga min bɛ degun, o bɛ se ka pɛrɛn. |
Tilemana waati: Aw bɛ aw ka kisi fiɲɛbɔlan bila pantalon walima jakite kɔnɔna bɔrɔ kɔnɔ farikolo funteni kama, ni nɛnɛ bɛ kɛ, nɛgɛdaga wuli joona aw bolokɔni sumalenw ni ɲɔgɔn cɛ fo segin 60 sani aw ka a fiyɛ walasa fiɲɛbɔlan ka kɛ lafiɲɛbɔlan ye ka ɲɛ. |
| Epinephrine pikirikɛlanw (EpiPen, Auvi-Q) | 20°C fo 25°C (68°F fo 77°F) (taama 15°C fo 30°C). | Funteni jugumanba bɛ epinefirini tiɲɛ (aw bɛ a lajɛ filɛlikɛlan jɛlen fitinin fɛ: ni ji in kɛra pingi, bulama, walima sankaba ye, a tiɲɛna, hali ni ɲɛnamaya walima saya anafilakisi kɔrɔtɔlen don ni sɛbɛnnikɛlan wɛrɛ tɛ, aw bɛ a pikiri kɛ cogo o cogo ani ka 911 wele, barisa epinefirini tiɲɛnen bɛ baara yɔrɔ dɔ to a la hali bi). | Aw bɛ taa ni a ye foroko kɔnɔ min bɛ se ka fɛnw bɔ aw ka bɔrɔ cɛmancɛ kɔnɔ (finiw bɛ minnu lamini i n’a fɔ funteni fɛnɲɛnamafagalan), aw kana a ta abada mobili ganbɔlan funteniman kɔnɔ. |
| Naloxone (Narcan Nugula furaji min bɛ kɛ ka opioid tata hakɛ caya) | 2°C fo 25°C (36°F fo 77°F) (a bɛ taamaw muɲu fo 40°C / 104°F). | Ni Naloxone nugulafura ye fɛn gɛlɛnw kɛ nɛnɛ na ka tɛmɛ -15°C kan nɛnɛ waati, a tɛna fiyɛ ka a sɔrɔ a sumana, nka, a tɛ i n’a fɔ insuline, Naloxone bɛ to farati la ani a bɛ baara kɛ ni a fununna siɲɛ kelen. | Ni aw ka Narcan nugulafura ye su kelen kɛ aw ka fanibugu kɔnɔ, aw bɛ a don aw kɔkili walima aw kɔnɔna bɔrɔ kɔnɔ miniti 15 kɔnɔ walasa a ka wuli pewu ka kɛ ji ye; ni fura tata hakɛ cayalenba kɔrɔtɔlen don, aw bɛ baara kɛ ni furaji ye min sumana, aw kana sigasiga. |
Inisɔn furakisɛ dabɔbali wɛrɛw ni fura kɔrɔw bɛ mara yɔrɔ min na fu
Aw man kan ka kalo 3 inisɔndiya furakisɛ dabɔbali ta aw ka kɔfɛbagan kɔnɔ, yɔrɔ min na u bɛ se ka tiɲɛ funteni fɛ walima ka sonya. Federally Qualified Health Centers (FQHCs / Healthcare for the Homeless clinics), tile sigiyɔrɔw, Safe Parking porogaramuw, ani sigida furakɛlitɔn yɛrɛmahɔrɔnyalen caman, a bɛ se ka fɔ ko olu bɛɛ bɛna aw ka inisɔndiya kɛsu da wulibali wɛrɛw mara u ka dɔgɔtɔrɔso frigo kɔnɔ min bɛ kɔlɔsi aw tɔgɔ la fu, o b’a to aw bɛ se ka aw ka tile 28 sɛbɛnnikɛlan kelen dɔrɔn ta aw ka bɔrɛ kɔnɔ ani ka a ɲɔgɔn falen a bɛ bɔ siɲɛ kelen kalo kɔnɔ. Aw bɛ aw ka dɔgɔtɔrɔso dɔgɔtɔrɔ fana ɲininka n’u bɛ se ka aw wuli ka bɔ gilasi fiyɛlilanw + pikirijikɛlanw na ka taa insuline pens disposables faw la kaban, minnu ka gɛlɛn kosɛbɛ ka u kari ni u binna bɛton kan, wa u tata hakɛ tigitigi ka nɔgɔn kosɛbɛ dibi la.
Lamini & kanpaɲi faritanabana kunbɛnni: Sɔgɔsɔgɔninjɛ, Farikolo sɔgɔsɔgɔninjɛ, ani Trench Fever¶
Sufɛla sigiyɔrɔ minnu falen don mɔgɔw la, bɔrɔ minnu bɛ kɛ ɲɔgɔn fɛ, ani sebaliya ka finiw ko jisuma na, o bɛ mɔgɔ minnu tɛ so kɔnɔ, olu bila kɛnɛma banakisɛba fila la: Farakolo sɔgɔsɔgɔninjɛ (Pediculus humanus corporis) ani Scabies (Sarcoptes scabiei).
- Farakolo sɔgɔsɔgɔ vs Kungolo sɔgɔsɔgɔ (Mun na farikolo sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ balo i ka finiw na, i kunsigi tɛ):
- A tɛ i n’a fɔ kunkolontumuw, farikolo-ntumuw TƐ balo i fari walima i kunsigi la, u bɛ balo ka u kɔnɔw (nits) nɔrɔ i ka finiw kɔnɔ, i cɛsirilan, i kɔla, ani i ka basigi funtenimaw **fini sirilenw kɔnɔ yɛrɛ, ka u sɔgɔsɔgɔ i fari kan dɔrɔn walasa ka balo ani ka nɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ jugumanw bila mɔgɔ la (ka fara banakisɛ Bartonella kan quintana Sumayabana min bɛ kɛ ni bɔgɔdaga ye).
- Farakolo sɔgɔsɔgɔninjɛ bancogo wulada kelen kɔnɔ: Aw mago tɛ hali tulu la min sɛbɛnnen don farikolojidɛsɛ fanba la ni aw bɛ se ka aw ka finiw ko walima ka u furakɛ ni funteni ye. Ni aw ye finiw, bɔrɔw ani sunɔgɔbaganw datugu jagokɛyɔrɔ kɔnɔ finiw jalen FUMANBA (> 55°C / 130°F) kɔnɔ miniti 30 fo miniti 40 o bɛ balikuw farikolo wuluw ni u kɔnɔw kɛmɛsarada la 100 faga dawolo kɔnɔ. Ni aw tɛ se ka aw ka finiw ko, aw bɛ nbɛda furakɛli jɛkulu dɔ ɲini u ka fini sanuman ɲɔgɔn falen-falen ani ka permethrin kiribi 1% walima ivermectine da la pikiri kelen kɛ.
- Scabies (Su-nɔgɔ min bɛ kɛ web-space la):
- A bɛ sɔrɔ fɛnɲɛnama misɛnninw fɛ minnu bɛ dingɛ don fari sanfɛla la, kɛrɛnkɛrɛnnenya la bolokɔniw ni ɲɔgɔn cɛ (web spaces), bolokɔniw kɔnɔna na, cɛsirilan lamini na, ani kɔkiliw la, o bɛ kɛ sababu ye ka kuru bilenman misɛnninw ni dingɛ siraw wuli minnu janya ye milimɛtɛrɛ 5 ye, minnu bɛ nɛ kosɛbɛ su fɛ ni aw bɛ aw sumaya finiw jukɔrɔ.
- Furakɛcogo: A ka kan ka kɛ furasɛbɛn ye Permethrin krɛmɛ 5% (a bɛ kɛ ka bɔ kɔ la ka jigin fo senkɔniw na lɛri 8 fo lɛri 14 su fɛ, o kɔ aw bɛ segin a kan tile 7 kɔnɔ) walima Ivermectin furakisɛ da la siɲɛ fila (min ka teli ka kɛ nbɛdaw la furakɛli dɔgɔtɔrɔw fɛ ni banabagatɔ tɛ ni a yɛrɛ ka ji ye walasa ka farikolo bɛɛ ko) ka fara funteni-kɛrɛmu walima bɔrɔ kɔnɔ aw ka finiw don bɔrɔw kɔnɔ minnu datugulen don sanga 72 kɔnɔ (sɔgɔsɔgɔninjɛ bɛ kɔngɔ ka sa hadamaden fari la tile 3 kɔnɔ).
Aw ye kalan dɔ kɛ
Ni aw bɛ aw yɛrɛ di ni ɲɔgɔnye jɛkuluw ye minnu tɛ so kɔnɔ, ɲɔgɔndɛmɛ jɛkuluw, walima sigida laminiw, ka bololabaara kɛ Kungo kɔnɔ dɛmɛ fɔlɔ (WFA), Joli dabila, walima Kurucɛ bilenman / St John Ambulance Dɛmɛ fɔlɔ ni Naloxone tali kalan o bɛ aw labɛn ka farigan joginw dɔn minnu bɛ se ka aw ka ɲɛnamaya bila farati la, sepsis, ani fura tali tɛmɛnenw foro kɔnɔ.
Ɲininkali minnu bɛ kɛ tuma caman na¶
How can I find a free "Street Medicine" or "Healthcare for the Homeless" clinic in my city if I have no insurance?
In the **United States**, the federal Health Resources and Services Administration (HRSA) funds over 300 dedicated **Health Care for the Homeless (HCH)** programs and 1,400 **Federally Qualified Health Centers (FQHCs)** that are legally mandated to treat patients with **zero health insurance, zero photo ID, and zero money** (setting your fee to $0 on a sliding scale and dispensing free medications on site). Find the nearest clinic at **`findahealthcenter.hrsa.gov`** or by calling **211**. In the **United Kingdom**, anyone can walk into any NHS GP surgery to register as a "No Fixed Address" patient without ID, or visit dedicated NHS Homeless Health inclusion clinics (such as Find & Treat, Groundswell, or Pathway teams). In **Canada** and **Australia**, community health centres and Street Health mobile vans provide free walk-in primary and wound care.
Why should I never use superglue (cyanoacrylate) to seal a deep cut on my hand or foot when living outdoors?
While emergency rooms use sterile medical cyanoacrylate (*Dermabond*) on clean, shallow surgical incisions, **gluing a street cut shut with hardware-store superglue is one of the fastest ways to cause a severe deep abscess or tendon infection**. Every cut sustained outdoors contains microscopic dirt and *Staph* or *Strep* bacteria. If you seal the top skin edges airtight with superglue, those trapped bacteria cannot drain out, they multiply rapidly underneath the glue seal in an anaerobic pocket, forming a deep pus abscess or blood infection within 48 hours. Always irrigate street wounds thoroughly with clean drinking water, leave deep or dirty punctures unglued so they can drain, coat with Vaseline, and cover with a breathable sterile bandage.
Can I reuse a disposable insulin pen needle or syringe if I am running out of clean needles?
If you are running low on insulin pen needles or syringes, visit any **community health center, syringe services program (needle exchange), or street medicine outreach van**, they provide free, sterile diabetic insulin syringes, pen needles, and alcohol swabs with no questions asked. Avoid reusing single-use insulin pen needles: microscopic camera images show that the ultrafine silicone-coated tip of a pen needle bends into a tiny barbed fishhook after just one or two pokes, tearing microscopic subcutaneous tissue (**lipohypertrophy** lumps that block insulin absorption), and leaving a needle screwed onto an insulin pen after injection creates an open tunnel that allows air bubbles and bacteria to enter the insulin cartridge.
What is "Xylazine" ("Tranq") wound care, and why do these skin ulcers appear away from injection sites?
In many cities, the illicit opioid supply is adulterated with **xylazine**, a veterinary sedative that causes severe constriction of small blood vessels throughout the body. People exposed to xylazine frequently develop distinctive, painful, purple-to-black crusted skin ulcers (*eschar*) on their forearms and lower legs, even in places where they never injected. Street medicine wound-care protocols for xylazine wounds emphasize three rules: 1. **Aw kana eschar nɛrɛmuguma jalen ta walima k’a tigɛ abada** jalen, o bɛ farikolo yɔrɔ kɛnɛmanw tigɛ a jukɔrɔ. 2. Aw bɛ ko dɔɔni dɔɔni ni ji sanuman ye walima ni kɔgɔ ye (aw kana perokisidi walima bleach jilama gɛlɛnw kɛ abada), ka **furakɛli mɔni (Medihoney), tulu min bɛ kɛ ni anzimu ye, walima Vaseline/Xeroform petrolatum gauze gansan** kɛ a la walasa ka joginda dilan nɔgɔya a yɛrɛma nɔgɔya la, ka sɔrɔ ka a siri ni fɛnw ye minnu tɛ nɔrɔ ani gaze roll roll nɔgɔlen. 3. Aw bɛ to ka nbɛdaw la fura joginda siricogo caman cili ɲini walasa ka kolotugudaw bali (*koloci*).
How can I clean my teeth and prevent dangerous dental abscesses when I don't have a bathroom sink?
Untreated tooth infections can spread into the jaw, neck, or bloodstream. You only need two tablespoons of bottled drinking water to brush your teeth anywhere: wet your toothbrush with a splash of bottled water, brush with **fluoride toothpaste** for two minutes, and **spit the foam out onto the ground or into a tissue WITHOUT rinsing your mouth out with water afterward** (dentists and the UK NHS actually recommend *"Spit, don't rinse"* for everyone, because leaving a microscopic film of fluoride on your teeth for 30 minutes strengthens enamel and fights cavities). If a toothache develops **swelling in your cheek, gum, under your jaw, or trouble swallowing/breathing**, go to a hospital emergency department immediately, jaw/neck swelling from a tooth abscess (*Ludwig's angina*) can block your airway and requires immediate antibiotics.
What should I do if my shoes or boots get completely soaked in a rainstorm and I have no fire or hair dryer to dry them?
Never set leather or synthetic Gore-Tex boots right against an open fire or camp stove, which melts the glue holding the soles on and shrinks/cracks wet leather. Instead, use the **Newspaper / Cardboard Capillary Sponge Method**: 1. Aw bɛ fomu **sensoles** min bɛ se ka bɔ, aw bɛ o sama ka bɔ sanbara la pewu (ji tilancɛ bɛ siri sennasanbara jukɔrɔ). 2. Aw bɛ kunnafonisɛbɛn jalenw minɛ fu, papiye bulama dumunikɛminɛnw, papiye bɔrɔw, walima kartɔn jalen sɔgɔlenw, k’u kurukuru ka kɛ bololanɛgɛ sirilenw ye, ka **sanbara fila bɛɛ kɔnɔna falen ka ɲɛ k’a ta senkɔni na ka taa a bila senkɔni na**. 3. **miniti 45 fo miniti 60 o miniti 60**, aw bɛ papiye kurukurulenw sama ka bɔ (minnu ye ji 70% sama ka bɔ butiki kɔnɔna na ni kapilɛri wale ye) ka u don kunnafonisɛbɛn kurulen jalen filanan na. Sɔgɔma fɛ, aw ka butikiw bɛna ja ka surunya so funteni na.
Sosow sɛgɛsɛgɛra¶
- Nbɛdaw furakɛli baarada (
streetmedicine.org) ani Fasokan2009-09_enterneti_kala.nhchc.org, Etazuni): Dɔgɔtɔrɔso ka laadilikanw nbɛdaw la furakɛli, sen ni joginda ladonni duguma-dakunw su ji la jamanadenw na minnu tɛ sigiyɔrɔ sɔrɔ, ani bana basigilenw furakɛli ni so tɛ yen. - Banaw kɛlɛli ni u kunbɛnni baaradaw (CDC, Etazuni): Trench Foot (Immersion Foot) kunbɛnni ni furakɛli laadilikanw, sigidamɔgɔw ka MRSA farikolo banakisɛw sɛgɛsɛgɛli, ani Joginda ladonni kɔrɔtɔlen balawu kɔfɛ.
- Kungo kɔnɔ dɔgɔtɔrɔso jɛkulu (WMS): Dɔgɔtɔrɔso baarakɛcogo laadilikanw ka ɲɛsin nɛnɛ ni farigan joginw kunbɛnni ni u furakɛli ma (Immersion Foot) ani foro joginda jiko degunw.
- Etazuni dumuni ni furako ɲɛmɔgɔso (Amerika FDA) ani Ameriki sukarodunbana tɔnba (ADA): Kunnafoni minnu bɛ tali kɛ insuline marali ni fɛnw cili la fɛnw ni ɲɔgɔn cɛ kɔrɔtɔko la (tile 28 so funteni sabatili, nɛnɛ tiɲɛni farati, ani nɛnɛ bilasirali ni fɛnɲɛnamafagalan ye).
- Jamana ka kɛnɛyako baarada (NHS, Angletɛri) ani Faculty for Homeless and Inclusion Health (Etazini): Dɔgɔtɔrɔso sariyaw ka ɲɛsin joginda ladonni ma nbɛdaw la, senkɔni, sɔgɔsɔgɔninjɛ/banakisɛw kɔkanna sariyaw, ani kɔrɔtɔko ladonni fu.
- Centres for Medicare & Medicaid Services (CMS, Etazuni): Dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔlen furakɛli ni baara sariya (EMTALA, 42 U.S.C. 1395dd) banabagatɔw ka josariyaw minnu bɛ dɔgɔtɔrɔso sabatili kɔrɔtɔlen sabati, asiransi, ID, walima wari sarali seko mana kɛ min o min ye.