Jiginni kɔfɛ furakɛli kɔrɔtɔlenw ani den kuraw ka farati taamasiɲɛw¶
Kɔrɔtɔko hakɛw tɛ kelen ye jamana kelen-kelen bɛɛ la. Nin ɲɛ in bɛ baara kɛ ni 911 ye, o ye Ameriki ni Kanada jamanaw ka nimɔrɔ ye. Jamana caman wɛrɛw bɛ baara kɛ ni 112, 999 walima nimɔrɔ wɛrɛ ye. I ka jamana ka nimɔrɔ ɲini.
Furakɛcogo kɔrɔtɔlenw ni denba ka saya minnu bɛ sɔrɔ kɔnɔmaya fɛ, olu tilancɛ ni kɔ bɛ kɛ den bangenen kɔfɛ, tile 42 fɔlɔ gɛlɛnw na (dɔgɔkun 6) ani fo ka se san 1 ma jiginni kɔfɛ. O waati kelen na, den bangenen kura min bɛ a si tile 28 fɔlɔ la (den bangenen waati) farikolo tangacogo ma kɔgɔ ani a farikolo cogoya bɛ wuli joona yɔrɔ min na sumaya nɔgɔlen, fari kulɛri Changement, walima ninakili gɛlɛya bɛ se ka taa ɲɛ ka kɛ kɔrɔtɔko ye min bɛ se ka a ka ɲɛnamaya bila farati la lɛrɛ damadɔ kɔnɔ. Bangebagaw minnu sɛgɛnnen don, olu ka teli ka kungolodimi jugumanba, joli bɔli gɛlɛn, ninakilidegun, walima den sɛgɛnnen jate i n’a fɔ kɛnɛyacogo ɲuman jiginni kɔfɛ.
Ni aw ye darapo bilenmanw dɔn tigitigi, minnu bɛ se ka suman, bangebaga ni den bangebaga fila bɛɛ ye, o bɛ mɔgɔ kisi. Ni aw bɛ musoya joli bɔli sumayalen jateminɛ (jiginni kɔfɛ), tansiyɔn jiginni barikama dɔgɔtɔrɔso la tile damadɔw bɔlen kɔfɛ (jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya ɲɛfɛ), disidimi walima sendimi (fogonfogon la sɔgɔsɔgɔninjɛ walima jolisira jugumanba), opereli walima kɔnɔbara basigilen (denmisɛnninw na), hakiliɲagami jugumanba (jiginni kɔfɛ hakiliɲagami), walima den kura min bɛ ni kɔsegin ye, fɔɔnɔ jɛman bileyɔmu, walima sumaya, ka wale kɛ o yɔrɔnin bɛɛ ani ka "Jigin kɔfɛ" daɲɛ fɔ kɔrɔtɔko ɲɛnabɔbagaw ye, o bɛ bangekɔlɔsi ni den bangenenw ka sariya kɛrɛnkɛrɛnnenw daminɛ.
Aw bɛ o kɛ sisan¶
- Aw bɛ aw ka sigida kɔrɔtɔko nimɔrɔ wele joona ni bangebaga walima den kura ye darapo bilenman dɔ jira min bɛ se ka mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la joona: Aw bɛ 911 wele Ameriki ni Kanada, 112 Erɔpu tɔnba bɛɛ kɔnɔ, 999 Angletɛri, walima 000 Ɔsitarali (aw ye sɛbɛn ɲɛ 000 wele Ɔsitarali (aw ye sɛbɛn ɲɛ 000 lajɛ). kɔrɔtɔko nimɔrɔw). Aw kana a jira abada ko bangekɔlɔsibaga ka biro ka kumakansɛbɛn segin a ma ni bana taamasiɲɛ kɔrɔtɔlen dɔ bɔra.
- Aw ye nin kuma tigitigi ninnu fɔ kɔrɔtɔko cibaga ni triage infirɛri ye: "Ne ye den sɔrɔ [Date] la, nin ye jiginni kɔfɛ kɔrɔtɔko ye" (walima "Ne den si bɛ tile [X] la"): Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso baarakɛlaw caman t'a dɔn u ɲɛ na ko banabagatɔ min bangera a tile 5 walima a tile 14 ye nin ye, o ye jiginni kɔfɛ. Ni aw y’a fɔ ko aw ye jiginni kɛ kɔsa in na (walima ko kɔnɔtiɲɛ walima sezarɛni kɛra aw la) o bɛ dɔgɔtɔrɔw lasɔmi o yɔrɔnin bɛɛ walasa ka jiginni kɔfɛ kirinni, fogonfogonlabana, dusukun tantanni kɔfɛ ani denso joli bɔli sɛgɛsɛgɛ.
- Ni joli bɛ bɔ kosɛbɛ, aw bɛ aw da duguma, ka aw senw kɔrɔta, ka denso kɔkanna masiri kosɛbɛ ni kɔnɔbara duguma bɛ kɛ i n’a fɔ ɛponji: Ni aw bɛ aw ko ka tɛmɛ maxi pad girinman kelen kan lɛrɛ kelen kɔnɔ fo lɛri 2 ka tugu ɲɔgɔn na walima ni aw bɛ joli kuruw tɛmɛ minnu ka bon ka tɛmɛ gɔlf bololanɛgɛ walima prune kan (santimɛtɛrɛ 5 / santimɛtɛrɛ 2), aw bɛ aw da sɔgɔsɔgɔninjɛ la ni aw ye se, aw bɛ aw bolo kelen bila aw ka cɛya kolo sanfɛ dɔrɔn walasa ka denso duguma dɛmɛ, ka sɔrɔ ka aw bolo tɔ kelen kɛ ka denso sanfɛla (aw ka kɔnɔbara kɛrɛfɛ) magaya ka ɲɛ fo ka a jɔ i n’a fɔ gerepi ka a sɔrɔ aw bɛ furakɛlikɛlaw makɔnɔ.
- Ni bangebaga bangebaga kungolodimi jugumanba bɛ a la, ni a yeli bɛ Changé, walima ni Tansiyɔn ye 160/110 mmHg ye walima ka tɛmɛ o kan, aw bɛ sigi so dɔ la min tɛ yeelen bɔ, ka taa kɛnɛyaso la joona: Aw kana sunɔgɔ walasa ka "sunɔgɔ ka sunɔgɔ" kungolodimi min bɛ kɛ jiginni kɔfɛ, min bɛ taa ni yeli fiyɛli ye, yeelenw bɛ manamana, kɔnɔbara sanfɛla ni kinin fɛ dimi, walima ɲɛda/bolo funu barikama. Nin ye jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya ɲɛfɛ jiracogo kɔrɔ ye, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka kirinni walima kirinniba bila mɔgɔ la lɛrɛ damadɔ kɔnɔ ni tansiyɔn jiginni ni sulfate de magnésium furakɛli ma kɛ joli la.
- Aw bɛ kɔnɔbara funteni ta den kura o den kura la min si tɛ tile 28 bɔ, n’a bɛ a ye ko a ka suma, ka nɛnɛ walima ka a yɛrɛ sɛgɛn: Ni den kura min si tɛ tile 28 (dɔgɔkun 4) bɔ, o kɔnɔbara funteni ye 38,0 degere ye (100,4 degere Fahrenheit) walima ka tɛmɛ o kan, walima ni a kɔnɔbara funteni ka dɔgɔn 36,0 degere Celsius (96,8 degere). Fahrenheit), aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la joona joona. Aw kana farigan dɔgɔya fura (asetaminofɛni/parasetamɔli walima ibuporofɛni) di den kuraw ma abada sani dɔgɔtɔrɔ ka u sɛgɛsɛgɛ.
- Aw bɛ den kura degunnen disi ni a kɔnɔbara farilankolon lajɛ ni ninakili bɛ kɔsegin, ni a bɛ sɔgɔsɔgɔ, walima ni a dawolo bulu bɛ: Aw bɛ den ka finimugu ni a ka fini bɔ yeelen ɲuman na. Ni den bɛ ninakili teliya la ka tɛmɛ fiɲɛ 60 kan miniti kɔnɔ tuma bɛɛ, ka "ugh" sɔgɔsɔgɔ mankan bɔ a fiyɛli bɛɛ la, ka u nuguw wuli, ka fari sama ka don a kɔnɔ kosɛbɛ a kɔkiliw cɛ walima a barajuru jukɔrɔ (retractions), walima ka kulɛri bulu/bilen jira a kan ni a dawolo lamini na (central cyanosis), aw bɛ kɔrɔtɔko baarakɛlaw wele o yɔrɔnin bɛɛ.
flowchart TD
A["Jiginni kɔfɛ walima den kuraw ka kɔrɔtɔko taamasiɲɛw dɔnna"] --> B{"Jɔn de bɛ ka o taamasiɲɛ sɔrɔ?"}
B -- "Bangebaga min bɛ bange (Fo ka se san 1 ma jiginni kɔfɛ) ." --> C{"Aw bɛ denba ka bange kɔfɛ lasɔmini taamasiɲɛw lajɛ"}
C -- "Disidimi, Ninakilidegun, Kɔnɔboli, Miirili minnu bɛ kɛ ka tiɲɛni kɛ" --> D["Call 911 / 112 / 999 Immediately: State 'I Just Had a Baby on [Date]'"]
C -- "Joli bɔli > 1 Pad/Hr for 2 Hrs, Clots > Golf Ball, walima Faint/Dizzy" --> E["Aw bɛ wele bila Kɔrɔtɔko baarakɛlaw ma + Aw bɛ da fla la + Aw bɛ denso basigilen masala kɛ"]
C -- "BP >= 160/110, Kungolodimi juguman, yeli yɔrɔw, walima kɔnɔbara kininbolo sanfɛla dimi" --> F["Kɔrɔtɔko jateminɛ miniti damadɔ kɔnɔ jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya ɲɛfɛ (Atɛki/Kɔrɔsili farati) ."]
B -- "Den bangenen kura (a ka ɲɛnamaya tile 28 fɔlɔ) ." --> G{"Aw ye den bangenenw ka darapo bilenmanw lajɛ"}
G -- "Ninakili > 60/min, Disi kɔsegin, sɔgɔsɔgɔ, Fiɲɛ bilali > san 20, walima dawolo bulu" --> H["Aw bɛ 911 / 112 / 999 wele joona: Aw bɛ denmisɛnniw ka CPR daminɛ ni aw ma jaabi di & ni aw tɛ ninakili"]
G -- "Kɔnɔbara funteni >= 38,0°C (100,4°F) walima < 36,0°C (96,8°F), Fɔɔnɔ jɛman, walima Sɛgɛn" --> I["Aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la joona joona (Aw kana sumaya furaw di a ma) ."]
Yɔrɔ fɔlɔ : Denba ka jiginni kɔfɛ kɔrɔtɔlenw (Lasɔmini taamasiɲɛw "BANGE kɔfɛ") .¶
Musow ka kɛnɛya, bangekɔlɔsi ani den bangenenw ka dɔgɔtɔrɔso (AWHONN), Ameriki bangekɔlɔsibagaw ni musoya dɔgɔtɔrɔw ka tɔnba (ACOG), Ameriki ka banaw kɛlɛli ni u kunbɛnni baarada (CDC Hear Her kanpaɲi), Angletɛri jamana ka kɛnɛyako baarada (NHS), ani diɲɛ kɛnɛyatɔn (OMS) bɛ baara kɛ ni "BANGE kɔfɛ" sariyasun ye walasa ka taamasiɲɛw faranfasi minnu bɛ ** weleli kɛ / 112 / 999 teliya la** ka bɔ taamasiɲɛ kɔrɔtɔlenw na minnu bɛ dɔgɔtɔrɔso jateminɛ teliya la.
| Acronym Letter (Sɛbɛn min bɛ wele ko Acronym). | Denba ka darapo bilenman taamasiɲɛ | Siga bɛ a la ko a bɛ se ka mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la | Waleya min ka kan ka kɛ |
|---|---|---|---|
| P: Dimi bɛ kɛ disi la | Dimi gɛlɛn walima dimi gɛlɛn disi, kɔ walima kamankun na | Fogonfogonlabana (PE), dusukun tantanni kɔfɛ, walima SCAD dusukun tantanni | Aw bɛ telefɔni 911 / 112 / 999 wele joona |
| O: Ninakili balili / Ninakili surunyali | Ninakili minɛ gɛlɛya ni i dalen bɛ a la (orthopnée), sɔgɔsɔgɔ bɛ kɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ ye min ɲɛ ye bulama ye walima joli, fiɲɛ kɔngɔ barikama | Fogonfogon la sɔgɔsɔgɔninjɛ, Fogonfogon la sɔgɔsɔgɔninjɛ min bɛ bɔ kɔnɔmaya ɲɛfɛ, walima Pɛripartum Cardiomyopathie (Dusukun tantanni) | Aw bɛ telefɔni 911 / 112 / 999 wele joona |
| S: Kɔnɔboli | Kɔnɔnatumuw, hakili bɔli, walima ɲɛda/bolow sɔgɔsɔgɔninjɛ barikama ani kuma gɛlɛn | Jiginni kɔfɛ Éclampsie walima Jiginni kɔfɛ joli bɔli / AVC ischemique | Aw bɛ telefɔni 911 / 112 / 999 wele joona |
| T: Miiriliw ka i yɛrɛ walima i den tɔɔrɔ | Command hallucinations, paranoia, delusions ko den bɛ a la walima ko farati bɛ a la, yɛrɛfaga nege | Jiginni kɔfɛ hakiliɲagami walima Jiginni kɔfɛ degun jugumanba | Aw bɛ 911 / 112 / 999 walima Crisis Line wele joona (Aw kana bangebaga to a kelen na abada ni denmisɛnnin ye) |
| B: Joli bɔli (a ka gɛlɛn walima a bɛ caya) | Aw bɛ maxi pads 1 walima ka tɛmɛ o kan su lɛrɛ kelen kɔnɔ fo lɛri 2 tugu-tugu ɲɔgɔn na, ka kurukuruw tɛmɛ ** minnu ka bon ka tɛmɛ gɔlf bolo / prune kan**, walima ka dimi/kɔlɔsili kɛ | Jiginni kɔfɛ joli fɔlɔ walima a filanan (PPH) | Aw bɛ taa Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la / Aw bɛ 911 wele joona |
| Ne: Tigɛ min tɛ kɛnɛya | Biɲɛ bɛ jɛnsɛn ka bɔ C-section walima perineal ɲɛjibɔ la, kurukuru, musoyaji kasa jugumanba (lochia), walima joginda dakunw faralen ɲɔgɔn kan | Kɔnɔbara basigilen (Group A Strep / Endometritis) walima Opereli yɔrɔ banakisɛ min bɛ mɔgɔ faga | Dɔgɔtɔrɔso / OB triage jateminɛ kɔrɔtɔlen bi |
| R: Sen bilenman walima sen fununen | Misiden walima cɛya kelen min bɛ funu, a bilennen don, a bɛ sumaya ni a magara a la, wa a bɛ dimi ni a jɔlen don walima ni a sen kɔrɔtalen don sanfɛ | Deep Vein Thrombosis (DVT) (joli bɛ kɛ sen na walima senkɔni na min bɛ se ka taa fogonfogon la) . | Aw bɛ taa Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la joona (Aw kana sen masiri) |
| T: Funteni hakɛ ye 38,0°C ye walima ka tɛmɛ o kan | Sumaya ni farigan yɛrɛyɛrɛli, kɔdimi jugumanba, dusukun tantanni teliya (>100 bpm), walima funteni dɔgɔyali min tɛ a cogo la (<36,0°C / 96,8°F) . | Denba ka sɔgɔsɔgɔninjɛ / kɔnɔbara basigilen / sinji / Piyelonephrite | Aw bɛ taa Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la joona |
| H: Kungolodimi min tɛ kɛnɛya | Kungolodimi min bɛ wuli ni a tɛ ban farikolojidɛsɛ ni asetaminofɛni kɔfɛ, o bɛ taa ni yelikɛbaliya ye, nɔw yeli/yeelenw ye minnu bɛ manamana, walima kɔnɔbara kininbolo sanfɛla dimi | Jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya ɲɛfɛ / HELLP Syndrome | Aw bɛ taa Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la joona |
1. Jiginni kɔfɛ joli bɔli (PPH): A fɔlɔ ni filanan¶
Jiginni kɔfɛ musoyaji min bɛ kɛ ka caya (lochia) bɛ daminɛ bilen jɛman na i n’a fɔ kalolabɔ gɛlɛn tile 3 fo tile 4 fɔlɔ (lochia rubra), o kɔ a bɛ nɔgɔya dɔɔni dɔɔni ka kɛ bulama ye (lochia serosa) ani ka kɛ jɛman ye (lochia alba) dɔgɔkun 4 fo dɔgɔkun 6 kɔnɔ. Joli bilenman jɛman min bɛ caya yɔrɔnin kelen sanni ka dɔgɔya, o tɛ ko ye abada.
- Jiginni kɔfɛ joli fɔlɔ bɛ kɛ jiginni kɔfɛ lɛrɛ 24 fɔlɔw kɔnɔ, a ka ca a la ni a bɛ dɔgɔtɔrɔso la walima jiginni kɔfɛ, a ka teli ka sɔrɔ densoya atony fɛ (denso tɛ se ka sɔgɔsɔgɔ ka ɲɛ walasa ka joli siraw tigɛ, denso tun sirilen bɛ yɔrɔ minnu na, o bɛ kɛ kɛmɛsarada la 70 fo 80 ye), cɛya ni musoya siraw tigɛcogo, denso kɔnɔnatumu maralenw, walima joli kuruli banaw.
- Jiginni kɔfɛ joli filanan (min bɛ mɛn) bɛ kɛ lɛrɛ 24 ni dɔgɔkun 12 cɛ bangenen kɔfɛ (a ka ca a la a bɛ se a dan na tile 7 fo 14 lamini na ni denso kɔnɔbara basigilen bɛ sɔgɔsɔgɔ denso kɔnɔ, walima ka a sababu kɛ denso yɔrɔw maralenw ye walima denso banakisɛ).
- Dɔgɔtɔrɔso dakun tigitigiw walasa ka kɔrɔtɔko baarakɛlaw wele:
- Aw bɛ aw su saniyalan girinman 1 walima ka tɛmɛ o kan lɛrɛ kelen kɔnɔ fo lɛri 2 ka tugu ɲɔgɔn na (aw kana tampon walima kalolabɔ tasaw kɛ abada jiginni kɔfɛ dɔgɔkun 6 fɔlɔw kɔnɔ, barisa u bɛ se ka banakisɛ fagalenw don denso kɛnɛyalen kɔnɔ ani ka joli gɛlɛnw datugu).
- Joli kuru tɛmɛnenw ka bon ka tɛmɛ gɔlf bolo walima prumu kan (santimɛtɛrɛ 5 / santimɛtɛrɛ 2).
- Taamasiyɛnw minnu bɛ musoyabanakisɛ la (o bɛ se ka kɛ hali ni musoya kɔkanna joli bɛ i ko a danma barisa joli bɛ se mililitiri 1000 / litiri 1 ma, o bɛ se ka ɲɔgɔn sɔrɔ denso lafiyalen kɔnɔ cogo la min tɛ ye): a bolicogo (a bɛ tɛmɛ 110 kan miniti kelen kɔnɔ), kungolodimi ni a sigilen don san fɛ, fari jɛman walima nɛnɛma nɔgɔlen, yelikɛbaliya, hakilijagabɔ, walima halakili min bɛna kɛ, o dusukunnata.
- Dɛmɛ fɔlɔ ka anpulu makɔnɔ:
- Aw bɛ banabagatɔ bila ka da a kɔ la ka a senw kɔrɔta santimɛtɛrɛ 20 fo santimɛtɛrɛ 30 (santimɛtɛrɛ 8 fo 12) barajuru kan walasa joli ka se ka taa a kunkolo ni dusukun na. Aw bɛ a to a ka sumaya ni finimugu ye.
- Aw bɛ External Bimanual / Fundal Uterine Massage kɛ: Aw bɛ kɔnɔbara dugumayanfan ye kɔnɔbara basigilen (umbilicus) hakɛ lamini na. A ka ca a la, denso min bɛ jiginni kɔfɛ, o bɛ kɛ i n’a fɔ a jɔlen don ani a bɛ kɛ bulama ye i n’a fɔ gerepi gɛlɛn. Ni a bɛ kɛ i n’a fɔ a ka nɔgɔn, a bɛ kɛ bɔgɔ ye, walima a bɛ kɛ ɛponji ye i n’a fɔ mugu, aw bɛ aw bolo kelen bila ka kɛ cɛya kolo sanfɛ dɔrɔn walasa ka denso duguma yɔrɔ siri, ka sɔrɔ ka aw bolo tɔ kelen bolokɔni kɛ ka denso sanfɛla (funumugu) mugumugu kosɛbɛ ka a digidigi ka ɲɛ. Aw bɛ a jira ko joli walima joli kurulenw bɛ bɔ ni farikolo bɛ ka sɔgɔsɔgɔ; aw bɛ to ka a magaya kosɛbɛ fo denso ka gɛlɛya i n’a fɔ fara ani dɔgɔtɔrɔw ka a ta.
- Aw bɛ den bila sin na (ni a lakananen don ani ni bangebaga hakili bɛ a la kosɛbɛ): Sinbara lawulili bɛ oxytocine nafama bɔ ɲɛgɛnɛsira la, o bɛ taamasiɲɛ kɛ denso fasa la ka a sɔgɔsɔgɔ.
2. Jiginni kɔfɛ kɔnɔtiɲɛ ni kɔnɔmaya (Fo dɔgɔkun 6 bange kɔfɛ) .¶
Denbaya caman dalen b’a la ko den ni denso jiginni bɛ kɔnɔmaya ɲɛfɛ bana furakɛ pewu. Tiɲɛ na, jiginni kɔfɛ kɔnɔtiɲɛ bɛ se ka bangebaga o bangebaga minɛ lɛrɛ 48 ni dɔgɔkun 6 cɛ jiginni kɔfɛ (a ka ca a la a bɛ sɔrɔ jiginni kɔfɛ tile 3 ni tile 10 cɛ, a bɔlen kɔ dɔgɔtɔrɔso la dɔrɔn), hali ni bangebaga tansiyɔn tun bɛ cogo la pewu u kɔnɔmaya bɛɛ kɔnɔ.
- Tansiyɔn hakɛ gɛlɛnw (ACOG / NICE / WHO):
- 140/90 mmHg walima ka tɛmɛ o kan (a bɛ suman siɲɛ fila, lɛri 4 ni ɲɔgɔn cɛ, walima siɲɛ kelen ni taamasiɲɛw bɛ taa ɲɔgɔn fɛ): Furakɛcogo kɔrɔtɔlen ka kan ka kɛ o don kelen na.
- 160/110 mmHg walima ka tɛmɛ o kan (Severe Range Hypertension): Dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔko lakika. Ni tansiyɔn sistoliki ye 160 ye walima ka tɛmɛ o kan walima ni tansiyɔn diastoliki ye 110 ye walima ka tɛmɛ o kan ni a bɛ to miniti 15 kɔnɔ, o bɛ na ni farati ye teliya la joli bɔli (sugunɛ joli), fogonfogon la sɔgɔsɔgɔninjɛ (ji min bɛ a fa fogonfogonw), walima eclamptic grand mal seizures. Ka kɛɲɛ ni ACOG ka laadilikanw ye, banabagatɔ minnu ka tansiyɔn bɛ milimɛtiri 160/110 bɔ walima ka tɛmɛ o kan, olu mago bɛ tansiyɔn fura da la kɔrɔtɔlen na joli la walima min bɛ kɛ teliya la miniti miniti 30 fo miniti 60 kɔnɔ a dɔnni kɔfɛ, ka fara sulfate de magnésium kan joli la walasa ka kirinni bali.
- Lasɔmini taamasiɲɛw minnu bɛ sɔrɔ jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya ɲɛfɛ ani HELLP Syndrome:
- kungolodimi min bɛ to senna, min bɛ wuli min tɛ ban ji minni kɔfɛ ani asetaminofɛni/parasetamɔli hakɛ dantigɛlen tali kɔfɛ.
- Yɛlɛmabaliya: Ka yeelenw ye minnu bɛ manamana, ka yeelen bɔ (scotomata), yɔrɔ dibimanw, yelikɛbaliya, walima fiyentɔya waati dɔɔni.
- Epigastric or Right Upper Quadrant (RUQ) dimi: Dimi jugumanba, degun, walima jeninida kɔkiliw duguma dɔrɔn kɔnɔbara kiniyanfan fɛ walima a cɛmancɛ la (a ka ca a la, a bɛ fili ka kɛ dusukunnabana jugumanba ye, sugunɛbilenni, walima gazi). Nin dimi in bɛ sɔrɔ sugunɛ fununi fɛ ani a ka kisɛkisɛ kɔrɔtalen fɛ (HELLP syndrome: Hemolyse, Elevated Liver enzymes, and Low Platelets).
- Ɲɛda, ɲɛkisɛw ani bolow fununi teliya la (edema), walima farikolo girinya barikama min bɛ tɛmɛ kilogaramu 1 fo kilogaramu 2 kan, lɛri 24 fo lɛri 48 kɔnɔ, o ni ninakilidegun bɛ taa ɲɔgɔn fɛ.
Mun na kɛnɛyaso kɔrɔtɔlenw tɛ sɔrɔ tuma dɔw la jiginni kɔfɛ, ani i bɛ se ka i yɛrɛ lafasa cogo min na
Ni muso taamana ka don kɛnɛyaso kɔrɔtɔlenba la tile 7 jiginni kɔfɛ ka ŋunan kungolodimi jugumanba ni tansiyɔn 155/100 mmHg la, triage dɔgɔtɔrɔ min t’a dɔn ko a ye den bange dɔrɔn, o bɛ se k’a furakɛ i n’a fɔ kunkolodimi juguman walima jɔrɔnanko. Kɔnɔmaya ni jiginni kɔfɛ farikoloɲɛnajɛ la, ni tansiyɔn ye milimɛtiri 155/105 ye banabagatɔ la, min ka kɔnɔmaya daminɛ na tansiyɔn tun ye milimɛtɛrɛ 100/60 ye, o ye joli siraw kɔrɔtɔko gɛlɛnba ye. Aw bɛ laseli kɛ tuma bɛɛ i tɔgɔ sɛbɛnni finɛtiri la: "Ne ye den [X] kɛ a tile tɛmɛnen kɔfɛ ani jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya taamasiɲɛw bɛ ne la. Ne mago bɛ tansiyɔn sɛgɛsɛgɛli teliya la, sugunɛ farikolojɔli dumuniw sɛgɛsɛgɛli, ani joli laboratuwariw la walasa ka sugunɛbilenniw ni joli segin furakisɛw sɔrɔ (panneau HELLP), ani ka aw ɲɛ bila Jiginni dɔgɔtɔrɔso la min bɛ wele.
3. Jolilabanaw (DVT ni fogonfogon la sɔgɔsɔgɔninjɛ) ani dusukun tantanni kɔfɛ¶
Kɔnɔmaya kɔnɔ ani dɔgɔkun 6 fɔlɔw la jiginni kɔfɛ, farikolo bɛ dɔ fara joli kuruw kan a yɛrɛ la walasa ka joli bɔli bali bange waati, o bɛ kɛ sababu ye ka bange kɔfɛ joli kuru faratilen (Venous Thromboembolism)** sɔrɔ siɲɛ 5 ka tɛmɛ kɔnɔmaya yɛrɛ kan, ani siɲɛ 20 ka se siɲɛ 60 ma ka tɛmɛ mɔgɔ kan min tɛ kɔnɔma ye, a si hakɛ ye kelen ye. Jiginni sezarɛni fɛ, dilan lafiɲɛbɔ waati jan, kɔnɔmaya ɲɛfɛ, ani joli bɔli bɛ dɔ fara o farati kan ka tɛmɛ fɔlɔ kan.
- Deep Vein Thrombosis (DVT): Joli kurulen don min bɛ kɛ misiden, cɛya walima cɛya joli jugumanw na. Lakɔlɔsili taamasiɲɛw ye sen kelen dɔrɔn funu (sɔgɔsɔgɔninjɛ asimɛtiri), misiden walima cɛya bilenni walima funteni, ani dimi walima dimi juguya ni i jɔlen don walima ni i bɛ taama. Aw kana misiden fununnen ni dimi bɛ min na jiginni kɔfɛ maga walima ka a magaya abada**, barisa ni aw ye a mugumugu kosɛbɛ, o bɛ se ka kurukuru kari ka a bila fogonfogon la.
- Fogonfogonlabana (PE): Ni DVT karilen don ka don fogonfogon joli siraw la. Lakɔlɔsili taamasiɲɛw ye ninakilidegun barikama, disi walima kɔ sanfɛla dimi gɛlɛn min bɛ juguya ni ninakiliba don, joli sɔgɔsɔgɔ, dusukun tantanni teliya, ani dimi barikama walima farigan.
- Peripartum Cardiomyopathy (PPCM): Dusukun farikolo fanga dɔgɔyali suguya min man teli ka sɔrɔ, nka a bɛ mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la (dusukun tantanni) min bɛ sɔrɔ kɔnɔmaya kalo laban na walima kalo 5 kɔnɔ jiginni kɔfɛ. A tɛ i n’a fɔ jiginni kɔfɛ sɛgɛn cogoya la, bangebaga min bɛ ni PPCM ye, o bɛ ninakilidegun jugu sɔrɔ ni a dalen bɛ dilan kan (a ka kan k’a yɛrɛ jɔ barajuru 3 walima 4 kan walasa ka ninakili su fɛ, o bɛ wele ko orthopnea), ka kunun ka fiɲɛ ɲini su fɛ (paroxysmal nocturnal dyspnea), sɔgɔsɔgɔ basigilen walima sɔgɔsɔgɔninjɛ min bɛ to senna, dusukun tantanni teliyalen, ani funu juguman senw ni senkɔniw fila bɛɛ la.
4. Denmisɛnninw (Puerperal Sepsis) (Jɛni kɔfɛ denso, opereli walima sinji) .¶
Jiginni kɔfɛ banaw (denometritis denso kɔnɔna na, C-section tigɛcogo banakisɛ bɛ minnu na, sugunɛbaralabana/sugunɛbilenni jugumanba, walima ** sinjidɛsɛ** jugumanba) bɛ se ka taa ɲɛ ka kɛ denba ka sɔgɔsɔgɔninjɛ ye min bɛ mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la ni teliya ye min bɛ mɔgɔ kabakoya, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni o sababu bɔra Group A Streptococcus (GAS) fɛ.
- Darapi bilenmanw jiginni kɔfɛ banakisɛw ni banakisɛfagalanw na:
- Sumaya bɛ se 38,0 degere Celsius (100,4 degere Fahrenheit) walima ka tɛmɛ o kan, walima farikolo funteni dɔgɔyali cogo la min tɛ 36,0 degere Celsius (96,8 degere Fahrenheit) duguma, o bɛ fara farigan yɛrɛyɛrɛli kan (rigors).
- Musoya bɔli kasa nɔgɔlen (lochia) walima kɔnɔbara duguma ni basibɔn dimi jugumanba, min bɛ juguya (denso kɛnɛyalen ka kan ka dɔgɔya don o don ni a bɛ segin ka dɔgɔya ka jigin ka don basibɔn na).
- C-section walima episiotomy/perineal incision min bɛ bilen ka taa a fɛ, ka funteni, ka funu, ka nɔgɔ bɔ, walima ka daminɛ ka fara.
- Sepsis farati taamasiɲɛ fɔlɔw: Dusukun tantanni teliya (>100 bpm), ninakili teliya (>20 ninakili miniti kɔnɔ), farikolo dimi juguman, hakili ɲagami walima kuma gɛlɛn, fari jɛman/nɔgɔlen, walima sugunɛ tɛ tɛmɛ lɛri 12 kɔnɔ.
5. Denmisɛnninw ka buluw ni jiginni kɔfɛ degun ni jiginni kɔfɛ hakiliɲagami¶
Hakilila kɛnɛyako kɔrɔtɔlenw ye furakɛli kɔrɔtɔlenw ye. Denbaya jɛɲɔgɔn ni ladonbaga bɛɛ ka kan k’a dɔn cogo min na u bɛ se ka ɔrimɔni "Baby Blues" faranfasi cogo min na ni Jɛkulu kɔfɛ hakiliɲagami ye, o ye hakiliɲagami kɔrɔtɔlen ye min ka kan ka don dɔgɔtɔrɔso la joona.
| Jamana cogoya | A daminɛcogo & A caya cogoya | Taamaʃyɛn jɔnjɔnw | Tiɲɛni sɛgɛsɛgɛli (Insight) . | Waleya min wajibiyalen don |
|---|---|---|---|---|
| Jɛkulu kɔfɛ "Baby Blues" | A bɛ daminɛ Tile 2 ka se tile 3 ma bange kɔfɛ; a kuncɛw Tile 5nan; a bɛ ban dɔgɔkun 2 kɔnɔ (A bɛ bangebaga 50% fo 80% de minɛ) | Ɲɛjibɔ, dusukunnataw jiginni, dusukasi, dimi, sunɔgɔ gɛlɛya hali ni sɛgɛn | 100% A ma tiɲɛ: Bangebagaw b’a dɔn k’u dusukunnataw ye ɔrimɔni sɛgɛn ye, wa u bɛ to jɛɲɔgɔnya la kosɛbɛ ani ka kɛ tiɲɛ ye | Lafiɲɛbɔ, sunɔgɔbaliya min tɛ tigɛ sanga 4 kɔnɔ, furuɲɔgɔn/denbaya bɛ min ɲɛnabɔ, jiko, dusukunnataw dɛmɛni. |
| Jiginni kɔfɛ degun (PPD) / Jiginni kɔfɛ OCD | A bɛ daminɛ waati o waati san fɔlɔ kɔnɔ; bɛ mɛn ka tɛmɛ dɔgɔkun 2 kan (A bɛ bangebaga 10% fo 15% de minɛ) | Dusukasi jugumanba min bɛ to sen na, sɔgɔsɔgɔninjɛ, sebaliya ka jɛɲɔgɔnya, jalakiba, siran, walima siranɲɛ miirili ego-dystonic min bɛ don a kɔnɔ (yɔrɔ min na bangebaga bɛ siran ni tiɲɛni miirili ye balawu la ani ka fɛɛrɛ juguw tigɛ walasa den ka to lakana la) | A ma tiɲɛ: Bangebagaw b’a dɔn ko miirili minnu bɛ don a kɔnɔ, olu ye jɔrɔnanko ye min man ɲi, wa a t’a fɛ ka kojugu kɛ den na | Aw bɛ taa teliya la OB/GYN fɛ, lajiginnimuso fɛ, walima bangekɔlɔsi hakili kɛnɛya kɛrɛnkɛrɛnnen fɛ; aw bɛ se ka kuma jiginni kɔfɛ dɛmɛni diɲɛ (1-800-944-4773). |
| Jɛkulu kɔfɛ hakiliɲagami | A bɛ daminɛ yɔrɔnin kelen, teliya la Tile 1 ka se tile 14 ma bange kɔfɛ (A bɛ mɔgɔ 1 fo 2 sɔrɔ bange 1000 o 1000 la; farati ka bon ni Bipolar history ye) | Sunɔgɔbaliya dafalen (a tɛ se ka sunɔgɔ tile caman kɔnɔ k’a sɔrɔ i ma sɛgɛn), jɔrɔ jugu/maniya, kuma teliya, tulonkɛbaliya, bizarre delusions (misali la, ka da a la ko den ye jinɛ ye, ka da a la ko jinɛ don, ka sa, walima ka kan ka "kisi" kojugu fɛ) | Lost (Psychotic Break): Bangebagaw dalen b’a la ko lafilili ye tiɲɛ ye, wa a tɛ se k’a ye ko u ka miiriliw ye farati ye (4% denmisɛnnin fagali / 5% yɛrɛfaga farati ni u ma furakɛ) | Teliya 911 / 112 / 999 Dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔko: Aw kana bangebaga to a kelen na abada ni den ye segin kelen kɔnɔ. Aw bɛ taa ni a ye nɔgɔya la ka taa kɔrɔtɔko yɔrɔ la min ka surun aw la walasa ka banabagatɔw sabati. |
Yɔrɔ 2nan : Den kuraw ka farati taamasiɲɛw u ka ɲɛnamaya tile 28 fɔlɔw la¶
Den bangenen kura tɛ se ka banakisɛ dɔ sɔrɔ a yɔrɔ la walima ka farikolojidɛsɛ kunbɛn i n’a fɔ den kɔrɔba bɛ se ka kɛ cogo min na. Aw bɛ nin farikolo-ɲɛnajɛ-yɔrɔ duuru ninnu kɔlɔsi kosɛbɛ don o don kalo fɔlɔ kɔnɔ.
flowchart TD
A["Den bangenen kura jateminɛni (Tile 0 ka se tile 28 ma) ."] --> B["1. Ninakili: Aw bɛ ninakili jate segin 60 dafalen kɔnɔ & ka disi jɛlen sɛgɛsɛgɛ"]
B --> C{"A hakɛ > 60/min, Lafiɲɛbɔ > 20s, Grunting, Chest Retractions, walima Blue Tongue?"}
C -- "Ɔwɔ" --> D["Aw bɛ telefɔni 911 / 112 / 999 wele joona: Ninakilidegun kɔrɔtɔlen"]
C -- "Ayi" --> E["2. Funteni: Aw bɛ kɔnɔbara basigilen thermomètre numérique lajɛ"]
E --> F{"Kɔnɔbara funteni >= 38,0°C (100,4°F) walima < 36,0°C (96,8°F)?"}
F -- "Ɔwɔ" --> G["Aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la joona joona (Neonatal Sepsis Workup) ."]
F -- "Ayi" --> H["3. Fari kulɛri, Fɔɔnɔ, kɔnɔbara basigilen & Diapers ɲiginnen"]
H --> I{"Jaŋɛɲɛ bɛ sɔrɔ Lɛrɛ 24 fɔlɔw la, Fɔɔnɔ jɛman dibiman, kɔnɔbara basigilen bilenman, walima < 3 diapers jilama?"}
I -- "Ɔwɔ" --> J["Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso teliya la walima Denmisɛnw ka tile kelen sɛgɛsɛgɛli"]
1. Den kuraw ninakili darapo bilenmanw (Finakilidegun) .¶
A ka ca a la, den kuraw ninakilicogo tɛ kelen ye min bɛ wele ko ninakili waati ni waati, u bɛ ninakili teliya la sekɔndi damadɔ kɔnɔ, ka jɔ dɔɔnin seginkanni 5 fo 10, ka sɔrɔ ka ninakili daminɛ kokura k’a sɔrɔ u ma cɛsiri kɛ ni kan pinki ye ani disi lafiyalen. Nka, nin taamasiɲɛ ninnu b’a jira ko tiɲɛ don den bangenenw ninakilidegun:
- Ni ninakili basigilen (Finakili teliya): Ninakili bɛ teliya tuma bɛɛ ka tɛmɛ ninakili 60 kan miniti kɔnɔ ni den hakili sigilen don ani ni a tɛ kasi (jate kɛ fo segin 60 dafalen barisa denyɛrɛni ninakili bɛ teliya ani ka sumaya).
- Fiɲɛ bilali (Dangerous Breathing Pauses): Ninakili jɔli fɛn o fɛn bɛ mɛn seginkanni 20 walima ka tɛmɛ o kan, walima *lafiɲɛ bilali o min bɛ taa ni sɔgɔsɔgɔninjɛ ye, dusukun tantanni dɔɔni dɔɔni, walima fari bɛ kɛ jɛman ye walima ka kɛ bulama ye.
- Disi kogo kɔsegincogo: Aw bɛ den farikolo yɔrɔ jɛlen lajɛ. Ni fari bɛ sumaya kosɛbɛ kɔnɔna na kɔkolo jukɔrɔ (kɔkolo jukɔrɔ), kɔkiliw ni ɲɔgɔn cɛ (kɔkolo cɛ), walima kɔnɔna da la barajuru sanfɛ (suprasternal) ni a fiyɛli bɛɛ ye, den bɛ baara kɛ ni sɛgɛn ye walasa ka fiɲɛ sama ka don fogonfogon gɛlɛnw kɔnɔ walima minnu falen bɛ ji la.
- Finakili sɔgɔsɔgɔli ni nugu bɔli: O ye "ugh" walima sɔgɔsɔgɔkan ye min bɛ kɛ ni fiɲɛ bɔli kelen-kelen bɛɛ ye (o ye den kuraw ye minnu bɛ u kanw datugu dɔɔni u yɛrɛ la walasa ka kɔ-degun lase u ma walasa u ka fogonfogon fiɲɛbɔyɔrɔ misɛnninw kana bin), walima nuguw bɛ bonya kosɛbɛ ninakili kelen-kelen bɛɛ ye.
- Central Cyanosis vs Acrocyanosis: A bɛ a bɛ kɛ cogo la pewu den kura kɛnɛman bolow ni a senw ka kɛ bulama ye dɔɔni ni farigan donna (acrocyanosis). O ye kɔrɔtɔko ye min bɛ se ka a ka ɲɛnamaya bila farati la ni den dawolo, a kan, a ɲinw, walima a cɛmancɛ disi kɛra bulu ye, a ɲɛ ye bulama ye, walima a ɲɛ ye bulama ye (cɛmancɛ siyanɔsi).
2. Den kuraw ka funteni kɔrɔtɔlen (Sumaya NI farigan dɔgɔyali) .¶
Ka kɛɲɛ ni Ameriki denmisɛnw ka kɛnɛyako kalanso (AAP) ka kɛnɛyako laadilikanw ye den farigantɔw kama, denmisɛnni min si tɛ tile 28 bɔ (ani min si bɛ se tile 60 ma) kɔnɔbara funteni o funteni bɛ se degere 38,0 ma walima ka tɛmɛ o kan, o ye dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔko ye min bɛ kɛ a yɛrɛma.
- Mun na den kuraw ka sumaya dɔɔni ye kɔrɔtɔko ye: A si kalo fɔlɔ la, joli ni kunsɛmɛ balilan ni farikolo tangalanw tɛ kɔgɔ. Ni funteni hakɛ ye 38,1°C ye (100,6°F) bɛ se ka kɛ dɔrɔn kɛnɛma taamasiɲɛ ye min bɛ banakisɛfagalanw ka jolilabanaw (banakisɛfagalan), sugunɛbaralabana, sɔgɔsɔgɔninjɛ, walima banakisɛfagalanw ka ɲɛgɛnɛsiralabanaw (i n’a fɔ kulu B Strep, E. coli, walima Herpes Simplex Virus).
- Aw ye aw janto den kuraw ka funteni dɔgɔyali la (funteni dɔgɔyali): A tɛ i n’a fɔ den kɔrɔbaw minnu bɛ fariganba wuli tuma bɛɛ ni bana in bɛ u la, a ka ca a la den bangenen kura min bɛ septic la, o bɛ kɛ nɛnɛ ye sanni a ka kɛ funteni ye. Ni kɔnɔbara funteni degere 36,0 duguma (degere 96,8) min tɛ a cogo la joona den fari ni fari sirilen kɔfɛ finimugu sumalen dɔ kɔrɔ, o farati ka bon i n’a fɔ sumaya jugumanba, wa a ka kan ka jateminɛ kɛ joona kɛnɛyaso la.
- Denmisɛnnin kuraw ka funteni hakɛ tigitigi ta cogo: Ɲɛgɛnɛsiraw, tulo funteni jateminɛnanw, ani denso funteni jateminɛnanw tiɲɛ tɛ den kuraw la. Aw bɛ funteni jateminɛnan nimɔrɔma dɔ kɛ min tulu bɛ kɛ ni vaseli dɔɔni ye, ka den bila a kɔ kan ni a gɛnɛgɛnɛw kɔrɔtalen don, ka warijɛ kun dɔrɔn santimɛtɛrɛ 1,25 (santimɛtɛrɛ 0,5) don dɔɔni dɔɔni kɔnɔbara la, ka a to a ka jɔ fo a ka bip.
3. Den kuraw ka ŋɛɲɛ jugumanba ni ɲɛgɛnɛsiralabanaw kunbɛnni¶
jaŋɛɲɛ nɔgɔman min bɛ kɛ farikolo la (o ye ɲɛ jɛman ye min bɛ sɔrɔ bilirubini fɛ ni den kuraw ka sugunɛ bɛ kɔgɔ) bɛ sɔrɔ den kura kɛnɛman kɛmɛsarada la 60 ni kɔ la Tile 2 fo tile 4 lamini na, wa a bɛ ban lafiya la ni aw ye dumuni kɛ tuma caman na walima ni aw ye fototalan yeelenw kɛ. Nka, bilirubini camanba banakisɛw bɛ se ka kɛ sababu ye ka bilirubini min ma fara ɲɔgɔn kan, o baga hakɛ ka tɛmɛ den kunkolo la, ka kɛ sababu ye ka hakili tiɲɛni banbali bila a kunkolo la min bɛ wele ko kernicterus.
- Aw bɛ teliya ka furakɛli ɲini joona jaŋɛɲɛ na ni aw ye nin darapo bilenman 4 ninnu dɔ ye:
- Jaŋɔyin bɛ sɔrɔ a ka ɲɛnamaya lɛri 24 fɔlɔw la: Fari walima ɲɛ jɛman o jɛman bɛ ye lɛrɛ 24 fɔlɔ kɔnɔ bange kɔfɛ, o ye a tɛ kɛ tuma bɛɛ (a ka ca a la a bɛ sɔrɔ ABO walima Rh joli kuluw bɛnbaliya fɛ min bɛ joli kuru bilenmanw tiɲɛ joona) wa a bɛ kɛ sababu ye ka bilirubini sɛgɛsɛgɛli ni fotota furakɛ joona dɔgɔtɔrɔso la.
- Jaŋɛɲɛ bɛ jɛnsɛn ka jigin fo bolokɔniw ni senkɔniw na: Jaŋaniya bɛ taa ɲɛ ka bɔ kunkolo la ka taa a bila senkɔniw na (cephalocaudal progression). Ni jɛman sera senw duguma, bolokɔniw walima senkɔniw ma, walima ni fari bɛ i ko a ɲɛ ye bulama ye, bilirubini hakɛ bɛ caya farati la.
- Jaŋɛɲɛ min bɛ taa ni nɔgɔ finman ye / nɔgɔ jɛman walima sugunɛ te kulɛri dibiman ye: Ni den jaŋaniyalen bɛ ni nɔgɔ ye min ɲɛ ye jɛman ye, a ɲɛ ye bɔgɔ ye, a ɲɛ ye jɛman ye, walima a ɲɛ ye nɛrɛmuguma ye (sanni a ka kɛ jɛman ye, a ɲɛ ye bulama ye, walima a ɲɛ ye bulama ye), o ye lasɔmini taamasiɲɛ ye min bɛ sɔrɔ biliary atresia (bilen siraw datugulen sugunɛ na), o min ka kan ka kɛ denmisɛnw ka dɔgɔtɔrɔso la joona opereli kɛcogo.
- Bilirubini kunsɛmɛnasumaya jugumanba taamasiɲɛw (Sugunɛ toxicité): Ni den jaŋaniyalen donna a kunun ka gɛlɛn kosɛbɛ balo la (a sɛgɛnnen don), ni a kulekanba bɔra, a bɛ kɛ ni mankanba ye, a bɛ a ye ko a bɛ floppy pewu (hypotonic) walima ni a gɛlɛyara a kɔkili ni a kɔ kɔ (
opisthotonos), aw bɛ taa kɔrɔtɔkoso la joona.
4. Fɔɔnɔ, farikolojidɛsɛ ani kɔnɔbara basigilen¶
- Normal spit-up vs Bilious Green Vomiting (Surgical Emergency): A bɛ se ka fɔ ko den bɛɛ bɛ sinji/formula finman walima kurulen dɔɔni dɔɔni. Nka ni den kura bɛ fɔɔnɔ ji la min bɛ i ko bin jɛman, kungo, walima jɛman jɛman (i n’a fɔ bile dibiman), aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la joona joona. Den bangenen kura la, fɔɔnɔ jɛman bileyɔmu ye banakɔtaa jiginni jugumanba taamasiɲɛ kɔrɔlen ye ni kɔnɔnatumu cɛmancɛ wulibali ye, opereli kɔrɔtɔlen don min kɔnɔ den banakɔtaa bɛ a yɛrɛ firifiri a yɛrɛ joli la, wa a bɛ se ka sa lɛrɛ damadɔ kɔnɔ ni opereli kɔrɔtɔlen ma kɛ.
- Fɛjidɛsɛ ni diaper ɲiginnen jate: Ka se Tile 4 fo ka se a ka ɲɛnamaya tile 5 ma, den kura min ji ka ɲi kosɛbɛ, o ka kan ka diaper ɲiginnen gɛlɛn 6 bɔ a dɔgɔyalenba la sanga 24 o lɛri 24 ni sugunɛ jɛman, min bɛ se ka jɛya ( a bɛ se ka kɛ ko diaper ɲiginnen 1 bɛ kɛ tile fɔlɔ la, 2 tile 2, 3 tile 3, tile 4 tile 4, ani 6+ ka bɔ tile 5 la). Aw ye aw janto a la ko tile 2 fo tile 3 fɔlɔw la, kirisita orangi-pinki minnu bɛ diaper kɔnɔ ("brick dust" urate cristals) olu ka teli ka kɛ ni nɔnɔ bɛ don, nka ni biriki buguri kirisita tora ka tɛmɛ tile 4 kan, walima ni den taara ka tɛmɛ lɛrɛ 8 fo lɛri 12 kan ni diaper ɲiginnen tɛ, a da jalen don, a bɛ kasi ni ɲɛji tɛ a la, walima ni yɔrɔ nɔgɔlen dɔ donna kosɛbɛ ** tile fɛ (fontanelle anterior)** kunkolo sanfɛ, aw bɛ dɔgɔtɔrɔso teliya ɲini. O kɔfɛ, yɔrɔ nɔgɔlen min bɛ wuli, min bɛ wuli ni den hakili sigilen don ani ni a jɔlen don, o ye darapo bilenman ye min bɛ degun caya kungolo kɔnɔ (meningitis).
- Omphalitis (Umbilical Cord Stump Infection): A ka ca a la, kɔnɔbara basigilen jalen ka kɛ i n’a fɔ a ɲɛ ye bulama/nɛrɛmuguma ye ani ka joli jalen yɔrɔ fitinin dɔ to a la ni a binna tile 7 ni tile 14 cɛ.Nka ni ring bilenman ni funu jɛman dɔ jɛnsɛnna den kɔnɔbara fari la ka tɛmɛ a kan (a ka bon ka tɛmɛ a kan 5-millimeter / quarter-inch margin), a bɛ funteni walima a ka gɛlɛn, walima a bɛ wulu jɛman kasa jugu bɔ, aw bɛ taa kɛnɛyaso la joona. Ikomi den kuraw ka kɔnɔbara basigilenw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ ka ɲɛsin dawolosira ni kɔnɔbara kɔnɔna kogo ma, nɔgɔsɔgɔninjɛ ye furakɛli kɔrɔtɔlen ye min bɛ banakisɛfagalanw ta joli la.
Sunɔgɔ lafiyalen sariya: Aw kana sunɔgɔ abada ni den kura ye dilan kan, sigilan kan walima sigilan kan
Jiginni kɔfɛ sɛgɛnba bɛ farati dogolenba dɔ lase mɔgɔ ma: ka sunɔgɔ bala la k’a sɔrɔ i bɛ den kura minɛ sofa kan, sigilan kan min bɛ ni kuran ye, walima sinji dilabaga sigilan kan. Ameriki denmisɛnw ka kɛnɛyako kalanso (AAP) ka fɔ la, ni den bɛ sunɔgɔ ni den ye dilan walima sigilan kan, o bɛ dɔ fara a ka sɔgɔsɔgɔninjɛ kan, ka a sɔgɔsɔgɔ, ani ka denmisɛnninw ka saya barikama kɛ (SUID) ni fo ka se siɲɛ 60 ma. Ni aw y’a ye ko aw ɲɛkisɛw bɛ jigin ka aw to den baloli la su fɛ, aw bɛ den di baliku wɛrɛ ma min kununna, walima aw bɛ den bila a kɛ fla ye a kɔ kan, denso walima basikɛti matiriyali jɔlen, fla, kɛnɛman kan ni barajuru, bɔrɔ, bumperw walima tulonkɛfɛnw zeru ye sani aw ka aw ɲɛw datugu.
Ɲininkali minnu bɛ kɛ tuma caman na¶
Ne bɛ se ka danfara don cogo di jiginni kɔfɛ joli bɔli cogo la (lochia) ni jiginni kɔfɛ joli bɔli kɔfɛ?
Lochia normales bɛ dɔgɔya dɔɔni dɔɔni u bonya la, ka u kulɛri wuli ka bɔ bilenman jɛman na (Tile 1 ka se tile 4 ma) ka kɛ bulama pinki ye (Tile 4 ka se tile 10 ma) ka sɔrɔ ka kɛ jɛman ye. Jiginni kɔfɛ joli bɔli kɔfɛ, o bɛ kɛ ni joli barika banna ka kɛ bilen ye tuguni ani ni a hakɛ bɛ wuli, ka a su saniya maxi pads dafalen kelen walima caman fɛ lɛrɛ kɔnɔ fo lɛri 2 tugu-tugu ɲɔgɔn na, ka joli kuruw tɛmɛ minnu ka bon ka tɛmɛ gɔlf bolo walima prumu kan (santimɛtɛrɛ 5 / santimɛtɛrɛ 2), walima ka kɛ sababu ye ka dimi bila mɔgɔ la, dusukun bɛ boli, walima ka farigan bila mɔgɔ la. Aw ye aw janto a la ko dɔ farali dɔɔni dɔɔni dɔɔni kan sinji dili kɔfɛ walima ka a sɛgɛn kojugu, o bɛ se ka kɛ tile 7 fo tile 10 lamini na ni denso kuru bɛ kɛnɛya, o ka kan ka sumaya lafiɲɛbɔ kɔfɛ lɛri 1 kɔnɔ ni a bɛ taa a fɛ ka papiyew su, aw bɛ taa kɛnɛyaso la joona.
Yala ne bɛ se ka jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya sɔrɔ hali ni ne ka tansiyɔn tun bɛ cogo la pewu ne ka kɔnɔmaya ni jiginni bɛɛ kɔnɔ wa?
Awɔ. Muso minnu sɔrɔla jiginni kɔfɛ kɔnɔmaya ɲɛfɛ, olu tilancɛ kelen fo tilancɛ ɲɔgɔn, tansiyɔn jiginni tun tɛ u la kɔnɔmaya waati. Bange kɔfɛ, ji litiri caman wɛrɛ minnu dalajɛlen don i farikolo yɔrɔw la kɔnɔmaya waati, olu bɛ segin ka don i joli la tile 3 fo tile 10 kɔnɔ, o bɛ se ka tansiyɔn jiginni barikama bila mɔgɔ la, min farati ka bon joli siraw fununi kɛrɛfɛ. Tansiyɔn hakɛ min bɛ se milimɛtiri 140/90 ma walima ka tɛmɛ o kan bange kɔfɛ, o ka kan ka taa dɔgɔtɔrɔso la don kelen na, ani ni a kalanni ye milimɛtiri 160/110 ye walima ka tɛmɛ o kan, walima kungolodimi min bɛ wuli ni ɲɛnayeli ye walima kɔnɔbara sanfɛla kiniyanfan fɛ, o ka kan ka taa dɔgɔtɔrɔso la joona.
Ni ne den kura min si bɛ dɔgɔkun 2 la, o kɔnɔna funteni ye 38,1°C ye, nka a bɛ wale kɛ ni nisɔndiya ye pewu ani ka dumuni kɛ cogo bɛnnen na, yala tiɲɛ na an ka kan ka taa Kɔrɔtɔko yɔrɔ la sɔgɔma 2h waati wa?
Ɔwɔ, k’a sɔrɔ danfara tɛ o la. Den min si tɛ tile 28 bɔ (ani min si bɛ se tile 60 ma), aw tɛ se ka aw jigi da den "nisɔndiya" walima a lafiyalen kan a daminɛ na. Den kura minnu si tɛ tile 28 bɔ, farigan bɛ minnu na, olu kɛmɛsarada la, fo ka se 10 fo 12 ma, banakisɛ jugumanba dɔ bɛ u la (i n’a fɔ sugunɛbaralabana, jolilabanaw, walima banakisɛfagalanw ka ɲɛgɛnɛsiralabanaw) minnu bɛ se ka juguya kosɛbɛ lɛrɛ damadɔ kɔnɔ. Aw kana Tylenol (asetaminophen/paracetamol) di den ma walasa ka sumaya datugu, ani aw kana kɔnɔni kɛ fo aw ka denmisɛnw ka dɔgɔtɔrɔso da wuli sɔgɔma, aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la joona dɔgɔtɔrɔso la (a ka fisa Denmisɛnw ka dɔgɔtɔrɔso ER kɛrɛnkɛrɛnnen).
Danfara jumɛn bɛ miirili siranninw (OCD) ni jiginni kɔfɛ hakiliɲagami cɛ?
Danfara min bɛ kɛnɛyaso la, o ye ni bangebaga bɛ "tiɲɛ sɛgɛsɛgɛli" (hakilila) mara. Bangebaga kura kɛmɛsarada la, fo ka se 50 ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la minnu bɛ ni jiginni kɔfɛ jɔrɔnanko ye walima jiginni kɔfɛ OCD bɛ minnu na, olu bɛ ja barikamaw sɔrɔ, minnu bɛ don mɔgɔ kɔnɔ, minnu t’a fɛ, minnu bɛ tiɲɛni kɛ kasaara la (i n’a fɔ “Ni ne ye den bila ka jigin ɛrɛzɛnsun kan do?”). Bangebaga min bɛ ni jiginni kɔfɛ OCD ye, o bɛ siran ani ka bana o miiriliw fɛ, a b’a dɔn ko u ye jɔrɔnanko ye min tɛ hakili sɔrɔ, wa a bɛ a yɛrɛ tanga ni timinandiya ye ɛrɛzɛnsunw na walasa ka den lakana. O ni bangebaga min bɛ bange kɔfɛ hakiliɲagami la, o tɛ kelen ye ni tiɲɛ ye: u ye tile caman kɛ sunɔgɔbaliya la, u ma kumakanw mɛn, walima u bɛ lafilili jɔnjɔnw minɛ (i n’a fɔ ka da a la ko den ye mɔgɔ jugu ye, ko jinɛw bɛ a la, walima ka kojugu kɛ a la walasa k’a ni “kisi”) ani u dalen b’a la ko o lafilikow ye tiɲɛ ye pewu. Jiginni kɔfɛ hakiliɲagami ye kɔrɔtɔko ye min bɛ mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la, min ka kan ka kɛ teliya la 911 / dɔgɔtɔrɔso la.
Mun na den kuraw bolow ni a senw bɛ kɛ bulu ye tuma dɔw la hali ni u ninakili bɛ cogo la?
Bolo ni senw jɛmanw ɲɛnamaya tile fɔlɔw la, n’o bɛ wele ko acrocyanose, o bɛ kɛ cogo la pewu, wa farati tɛ o la, o bɛ sɔrɔ den kuraw ka joli-sira-funu-kɔgɔbali fɛ min bɛ joli boli bila ɲɛfɛ ka taa kɔnɔna yɔrɔ gɛlɛnw na tuma o tuma n’u fanw nɛnɛna dɔɔni. Walasa ka a dɔn ni den bɛ oksizɛni bɛrɛ sɔrɔ, aw bɛ u cɛmancɛ ɲɛgɛnɛsira lajɛ: u dawolo, u kan, u ɲinw, ani u cɛmancɛ disi ka kan ka kɛ tuma bɛɛ ka sumaya ani ka kɛ pinki jɛman ye. Ni kan, dawolo walima cɛmancɛ ɲɛda kɛra bulu, bulama walima bulama ye, aw bɛ aw ka sigida kɔrɔtɔko nimɔrɔ wele joona.
N den kura ye nɔgɔ fitinin dɔ kɛ u ka diaper kɔnɔ min ɲɛ ye bulama ye min ɲɛ ye bulama ye walima min ɲɛ ye bulama ye tile 2nan na, yala joli bɛ bɔ n den na wa?
A siya tile 2 fo tile 4 fɔlɔw la, sababu fila minnu tɛ kojugu ye, olu ka teli ka kɛ i n’a fɔ joli min bɛ diaper kɔnɔ. Fɔlɔ, den kuraw cɛmanw ni musomanw bɛɛ la, asidi uriki kirisita caman bɛ sugunɛ na ("briki buguri" urate kirisita) bɛ nɔgɔ dɔ to diaper pad kan min ɲɛ ye oranjɛ ye min ɲɛ ye bulama ye walima min ɲɛ ye nɔgɔ ye this resolves once mature breastmilk comes in around Day 4. Second, female newborns frequently have a tiny drop of milky or blood-tinged vaginal discharge ("pseudomenstruation") during the first week due to withdrawal from the mother's pregnancy hormones, which is completely normal. Nka ni biriki buguri kirisita tora ka tɛmɛ tile 4 kan, walima ni joli bilenman jɛman jɛlen bɛ banakɔtaa la walima ni joli bɛ bɔ bolokoli yɔrɔ la min ka bon ni warijɛ ye min janya ye santimɛtɛrɛ 2,5 ye, aw bɛ denmisɛnw ka dɔgɔtɔrɔ wele joona.
Sosow sɛgɛsɛgɛra¶
- Ameriki ka bangekɔlɔsibagaw ni musoya dɔgɔtɔrɔw ka kalanso (ACOG, Etazuni): Ka jiginni kɔfɛ ladonni ɲuman kɛ (Jɛkulu ka hakilina No. 736), Furakɛli min bɛ kɛ ka ɲɛsin jiginni jugumanba ma, tansiyɔn jiginni jugumanba kɔnɔmaya waati ani jiginni kɔfɛ, ani Practice Bulletin on Postal Hemorrhage.
- Banaw kɛlɛli ni u kunbɛnni baaradaw (CDC Hear Her Campaign, Etazuni) ani Musow ka kɛnɛyako, bangekɔlɔsi fɛɛrɛw ani den bangenenw ka dɔgɔtɔrɔsow (AWHONN): Denmisɛnw ka lasɔmini taamasiɲɛ kɔrɔtɔlenw ani banabagatɔw ka kalan bolodacogo min bɛ bange kɔfɛ.
- Diɲɛ kɛnɛyatɔnba (OMS, Duniya Seleke Naani): OMS ka ladilikanw denbatigiw ni den kuraw ladonni kan walasa ka bange kɔfɛ ko ɲuman sɔrɔ ani ka gɛlɛyaw ɲɛnabɔ kɔnɔmaya ni den bangeli la.
- Ameriki denmisɛnw ka kɛnɛyako kalanso (AAP, Etazuni): Dɔgɔtɔrɔso ka baarakɛcogo ɲɛfɔli: Denmisɛn minnu fariganna ka ɲɛ, olu jateminɛni ni u furakɛcogo, minnu si bɛ tile 8 la ka se tile 60 ma, bilirubini jolidɛsɛ furakɛli denyɛrɛni bangenen kura la, ani sunɔgɔcogo ɲuman ladilikanw.
- Jamana ka kɛnɛyako baarada (NHS) ani jamana ka kɛnɛyako ni ladonniko ɲɛtaa baarada (NICE ka laadilikan NG194, Angletɛri): Bange kɔfɛ ladonni: Denba ka jiginni kɔfɛ gɛlɛyaw dɔnni minnu bɛ se ka u ka ɲɛnamaya bila farati la ani den bangenenw ka bana darapo bilenmanw.
- Jiginni kɔfɛ dɛmɛni diɲɛ (PSI, International): Danfara kɛnɛyaso la ani bangekɔlɔsi fɛɛrɛw ni jɔrɔnanko kunbɛnni kɔrɔtɔlen ni jiginni kɔfɛ hakiliɲagami.
Nin gafe in bɛ kɔrɔtɔko dɔnni fɛɛrɛw di, wa a tɛ furakɛlikɛlaw ka furakɛli nɔ na. Ka denmisɛnninw ni balikuw ka CPR ni dɛmɛ fɔlɔ kalan bololabaara kɛ Croix Rouge fɛ, St John Ambulance fɛ, walima Ameriki dusukunnakow tɔn fɛ sani i den ka na, o ye wari bɛɛ la ɲuman dɔ ye denbaya bɛ se ka min kɛ.