Maemo a tshoganyetso a kalafi a morago ga pelegi le matshwao a kotsi a masea a a sa tswang go tsholwa¶

Go feta halofo ya maemo otlhe a tshoganyetso a kalafi a a amanang le boimana le dintsho tsa baimana di diragala morago ga gore lesea le tsholwe, mo malatsing a ntlha a a botlhokwa a le 42 (dibeke di le 6) le go fitlha go ngwaga o le 1 morago ga pelegi. Ka nako e le nngwe, lesea le le sa tswang go tsholwa mo malatsing a ntlha a le 28 a botshelo (paka ya masea a a sa tswang go tsholwa) le na le masole a mmele a a sa golang le fisioloji e e fetogang ka bonako moo letshoroma le le sa bonaleng, phetogo ya mmala wa letlalo, kgotsa bothata jwa go hema bo ka tswelelang go nna boemo jwa tshoganyetso jo bo ka tsenyang botshelo mo kotsing mo diureng di se kae fela. Batsadi ba ba lapileng gantsi ba kgaphela kwa thoko go opiwa ke tlhogo thata, go dutla madi a mantsi, go tlhaela mowa kgotsa lesea le le lapileng jaaka go fola go go tlwaelegileng morago ga go belega.

Go lemoga difolaga tse dikhibidu tse di tlhomameng, tse di ka lekanngwang tsa motsadi yo o belegang le lesea le le sa tswang go tsholwa go boloka matshelo. E ka tswa o sekaseka go tswa madi a a kolobeditsweng mo bosading (go tswa madi morago ga pelegi), go tlhatloga ka tshoganyetso ga kgatelelo ya madi malatsi morago ga go gololwa kwa bookelong (preeclampsia morago ga pelegi), botlhoko mo sehubeng kgotsa mo leotong (embolism ya makgwafo kgotsa thrombosis e e tseneletseng ya ditshika), tshwaetsego ya tlhaloganyo ka ntlha ya karo kgotsa ya popelo (**p (psychosis ya morago ga pelegi), kgotsa lesea le le sa tswang go tsholwa le le nang le go boela morago, go kgwa go go tala ga bilious, kgotsa letshoroma, go tsaya kgato ka bonako le go bolela lefoko "Morago ga pelegi" go ba ba tsibogelang maemo a tshoganyetso go tsosa diporothokholo tse di kgethegileng tsa pelegi le tsa masea a a sa tswang go tsholwa.

Dira se jaanong¶

1. Leletsa nomoro ya gago ya tshoganyetso ya selegae ka bonako fa motsadi yo o belegang kgotsa ngwana yo o sa tswang go tsholwa a bontsha folaga epe e khibidu e e tshosetsang botshelo ka bonako: Letsa 911 kwa United States le Canada, 112 go ralala Kopano ya Yuropa, 999 kwa United Kingdom, kgotsa 000 kwa Australia (bona dinomoro tsa tshoganyetso). Le ka motlha o se ka wa leta gore ofisi ya ngaka ya pelegi e go busetse voicemail fa go tlhaga letshwao le le potlakileng.
2. Bua mafoko ano a a tlhomameng go moromedi wa tshoganyetso le mooki wa go tlhaola: "Ke nnile le lesea ka [Letlha], seno ke tshoganyetso ya morago ga pelegi" (kgotsa "Lesea la me le na le malatsi a [X]"): Badiri ba le bantsi ba lefapha la tshoganyetso ka kakaretso ga ba lemoge ka leitlho gore molwetse yo o tshotseng morago ga pelegi ke malatsi a le 4 kgotsa 5. Go bolela gore o sa tswa go belega (kgotsa o senyegetswe ke mpa kgotsa o belegile ka karo) go tsibosa dingaka ka bonako gore di tlhatlhobe gore a o na le eclampsia morago ga pelegi, embolism ya makgwafo, cardiomyopathy ya mo popelong le go tswa madi mo popelong.
3. Fa o dutla madi a mantsi, rapama o sephaphathi, tsholetsa maoto a gago, mme o dire massage o o tiileng wa motheo wa popelo fa karolo e e kwa tlase ya mpa e utlwala e le sepontšhe: Fa o kolobetsa mo di-maxi pad tse di bokete tse di fetang bongwe ka ura diura di le 2 ka tatelano kgotsa o feta matlhotlhora a madi a a fetang bolo ya kolofo kgotsa di-plum tsa gago (5 centimeter). senya fa o kgona, baya seatla se le sengwe fela fa godimo ga lerapo la gago la tlhogo go tshegetsa karolo e e kwa tlase ya popelo, mme o dirise seatla sa gago se sengwe go sidila ka thata bogodimo jwa popelo (gaufi le khuti ya gago) ka metsamao e e sediko go fitlha e tiisa jaaka morara fa o ntse o letetse bathusi ba kalafi.
4. Fa motsadi yo o belegang a opiwa ke tlhogo thata, pono e fetoga, kgotsa Kgatelelo ya Madi e le 160/110 mmHg kgotsa kwa godimo, nna o didimetse mo phaposing e e sa bonaleng sentle mme o ye kwa phaposing ya maemo a tshoganyetso ka bonako: O se ka wa robala boroko jo bokhutshwane go "robala" tlhogo e e botlhoko e e botlhoko morago ga pelegi, pono e e phatsima e e tsamayang le b-light botlhoko, kgotsa go ruruga ga sefatlhego/seatla ka tshoganyetso. Se ke tlhagiso ya bogologolo ya bolwetse jwa pele ga pelegi jwa pelegi, jo bo ka bakang seterouku kgotsa go tshwarwa ke seterouku sa grand mal (bolwetse jwa go tshologa) mo diureng di se kae fela kwantle ga kalafi ya go thibela kgatelelo e e kwa godimo ya madi le magnesium sulfate e e tsenngwang mo ditshikaneng.
5. Tsaya themperetšha ya mo mpeng mo leseeng lengwe le lengwe le le sa tswang go tsholwa le le ka fa tlase ga malatsi a le 28 le le ikutlwang le le bothitho, le tsidifetse, kgotsa le lapile: Fa lesea le le sa tswang go tsholwa le le ka fa tlase ga malatsi a le 28 (dibeke di le 4) le na le themperetšha ya mo mpeng ya 38.0 didikirii tsa Celsius (100.4 didikirii tsa Fahrenheit) kgotsa kwa godimo a00 degrees**, kgotsa Celsius (didikirii tsa Fahrenheit di le 96,8)**, tlhamalalela kwa lephateng la maemo a tshoganyetso la bookelo ka bonako. Le ka motlha o se ke wa naya ngwana yo o sa tswang go tsholwa melemo e e fokotsang letshoroma (acetaminophen/paracetamol kgotsa ibuprofen) pele ngaka e mo tlhatlhoba.
6. Tlhola sehuba le mpa e e sa aparang ya lesea le le sa tswang go tsholwa le le mo tlalelong go bona gore a le a boela morago mo go hemeng, le a rora, kgotsa dipounama tse di pududu: Apola lesea sekhurumetso le hempe ka fa tlase ga lesedi le le siameng. Fa lesea le hema ka bonako jo bo fetang dihemo di le 60 ka motsotso ka go tswelela, le dira modumo wa go rora wa "ugh" o o nang le morethetho fa le hema mowa mongwe le mongwe, le phatsima dinko tsa lone, le anya letlalo kwa teng mo teng fa gare ga dikgopo tsa lone kgotsa ka fa tlase ga lerapo la lone la sehuba (go boela morago), kgotsa le bontsha mmala o o pududu/botala jo bo tseneletseng go dikologa leleme (**anocentral li le kgakala.

flowchart TD
    A["Letshwao la Tshoganyetso la Morago ga Pelegi kgotsa la Lesea le le Sa Tswang go Tsalwa le Supilwe"] --> B{"Ke Mang yo o Itemogelang Letshwao?"}
    B -- "Motsadi yo o Belegang (Go fitlha go Ngwaga o le 1 Morago ga go Belega)" --> C{"Tlhola Matshwao a Tlhagiso a Mme MORAGO GA BOTSALWA"}
    C -- "Botlhoko mo Sehubeng, Go tlhaela mowa, Go thuthumela, Dikakanyo tsa go gobatsa" --> D["Call 911 / 112 / 999 Immediately: State 'I Just Had a Baby on [Date]'"]
    C -- "Go tswa madi > 1 Pad/Hr mo diureng di le 2, Madi a a tswang > Bolo ya Kolofo, kgotsa Go idibala/Go tsewa ke sedidi" --> E["Letsetsa Ditirelo tsa Maemo a Tshoganyetso + Robala o le Sephaphathi + Dira Sidilo se se Thata sa Botlase jwa Popelo"]
    C -- "BP >= 160/110, Tlhogo e e Opang thata, Mabala a Pono, kgotsa Botlhoko jwa Mpa e e kwa Godimo ka fa Mojeng" --> F["Tshekatsheko ya Maemo a Tshoganyetso mo Metsotsong e Se Kae fela ya Preeclampsia ya Morago ga Pelegi (Kotsi ya Seterouku/Go Thula)"]
    B -- "Lesea le le sa tswang go tsholwa (Malatsi a Ntlha a le 28 a Botshelo)" --> G{"Tlhola Difolaga tse di Khibidu tsa masea a a sa tswang go tsholwa"}
    G -- "Go hema > 60/motsotso, Go gogela morago ga Sehuba, Go rora, Go hema > 20s, kgotsa Dipounama tse di Botala jwa Legodimo" --> H["Leletsa 911 / 112 / 999 ka bonako: Simolola CPR ya Masea fa a sa tsiboge e bile a sa heme"]
    G -- "Themphereitšha ya mo mpeng >= 38.0°C (100.4°F) kgotsa < 36.0°C (96.8°F), Matlhatsa a Matala, kgotsa Go lapa" --> I["Tlhamalalela kwa Lefapheng la Maemo a Tshoganyetso la Bookelo ka bonako (O se ka wa Naya Melemo ya Letshoroma)"]

Karolo 1: Maemo a tshoganyetso a morago ga pelegi a bomme (Matshwao a tlhagiso a "MORAGO GA BOTSALWA")¶

Mokgatlho wa Baoki ba Boitekanelo jwa Basadi, ba Babelegisi le ba Masea a a Sa Tswang go Tsolwa (AWHONN), Kholetšhe ya Amerika ya Dingaka tsa Babelegisi le tsa Basadi (ACOG), Disenthara tsa Taolo le Thibelo ya Malwetse tsa Amerika (letsholo la CDC Hear Her), Tirelo ya Bosetšhaba ya Boitekanelo ya UK (NHS), le Mokgatlho wa Lefatshe Lotlhe wa Boitekanelo (WHO) di dirisa letlhomeso la matshwao a a tlhokang go leletsa 911 / 112 / 999 ka bonako go tswa mo matshwaong a a potlakileng a a tlhokang tshekatsheko ya bookelo ka bonako.

1. Go Dula Madi Morago ga Pelegi (PPH): Motheo kgatlhanong le Bobedi¶

Go tswa ga madi a a tlwaelegileng morago ga pelegi (lochia) go simolola go nna bohibidu jo bo galotseng jaaka nako e e bokete ya go bona kgwedi mo malatsing a ntlha a le 3 go ya go a le 4 (lochia rubra), morago ga moo go nna botlhofo ka iketlo go nna borokwa jo bo pinki (lochia serosa) le bosweu jo bo serolwana (lochia alba) mo dibekeng tse 6 go ya go tse 4. Go dutla madi a mahibidu a a galotseng go go oketsegang ka tshoganetso go na le go fokotsega ga go ke go tlwaelega.

• Go dutla madi ga ntlha morago ga pelegi go diragala mo diureng tsa ntlha di le 24 morago ga pelegi, gantsi fa o sa ntse o le kwa bookelong kgotsa morago ga pelegi kwa gae, gantsi go bakwa ke uterine atony (popelo e palelwa ke go ngotlega ka thata go tshwaratshwara ditshika tsa madi tse akhaonto ya placenta e neng e gokeletswe mo go tsone for70, go phatloga ga pampitshana, go bolokwa ga dithishu tsa placenta, kgotsa mathata a go tlhotlhorega ga madi.
• Go dutla madi ga bobedi (go go diegileng) morago ga pelegi go diragala magareng ga diura di le 24 le dibeke di le 12 morago ga pelegi (gantsi go fitlha kwa setlhoeng mo tikologong ya malatsi a le 7 go ya go a le 14 fa eschar ya placenta e tlhotlhorega mo teng ga popelo, kgotsa ka ntlha ya dikarolwana tsa placenta tse di bolokilweng kgotsa tshwaetsego ya popelo).
• Dipalo tse di tlhomameng tsa kalafi tsa go leletsa ditirelo tsa tshoganyetso:
• Go kolobetsa ka 1 kgotsa go feta di-sanitary pad tse di bokete ka ura diura di le 2 ka tatelano (o se ke wa dirisa ditampone kgotsa dikopi tsa go bona kgwedi mo dibekeng tsa ntlha tse 6 morago ga pelegi, ka gonne di ka tsenya dibakateria tse di bolayang mo popelong e e folang le go bipa go dutla madi a mantsi).
• Go feta ga matlhotlhora a madi a magolo go feta bolo ya kolofo kgotsa plum (disentimetara di le 5 / disentimetara di le 2).
• Matshwao a go tshoga ga hypovolemic (a a ka diragalang le fa go dutla madi kwa ntle ga bosadi go lebega go le mo magareng ka gonne go fitlha go dimililitara di le 1 000 / kotara e le 1 ya madi a ka kgobokana ka tsela e e sa bonaleng mo teng ga popelo e e iketlileng): go itaya ga pelo ka lobelo (go itaya ga tlhogo go feta 110 fa letlalo le le tsididi ka motsotso), go sa bone sentle, go tlhakana tlhogo kgotsa go ikutlwa o tla senngwa.
• Thuso ya potlako fa o letetse ambulense:
• Dira gore molwetse a robale ka mokwatla mme a tsholetse maoto a gagwe ka disentimetara di le 20 go ya go di le 30 (disentimetara di le 8 go ya go di le 12) mo mesamong go boloka kelelo ya madi go ya kwa bobokong le kwa pelong. Mo thuthafatse ka kobo.
• Dira Sidilo sa Popelo sa Bimanual / sa Motheo sa Kwa Ntle: Utlwa karolo e e kwa tlase ya mpa go dikologa selekanyo sa mpa (umbilicus). Ka tlwaelo, popelo e e tshwaraganeng morago ga pelegi e ikutlwa e tiile e bile e le kgolokwe jaaka morara o o thata. Fa e utlwala e le bonolo, e le boggy, kgotsa e le sepontšhe jaaka tlhama, baya seatla se le sengwe se le sephaphathi fela fa godimo ga lerapo la pubic go tshegetsa karolo e e kwa tlase ya popelo, mme o dirise seatla sa seatla sa gago se sengwe go gotlha le go tlhotlhora ka thata bogodimo jwa popelo (fundus) ka metsamao e e sediko. Lebelela gore go tswe madi a a kopaneng kgotsa di- clot fa mesifa e ntse e ngotlega; nna o sidila thata go fitlha popelo e utlwala e le thata jaaka letlapa mme bathusi ba kalafi ba tsaya marapo.
• Beya lesea mo letsweleng (fa go babalesegile mme motsadi a itse ka botlalo): Go tlhotlheletsa letswele go golola oxytocin ya tlholego go tswa mo kgelesweng ya pituitary, e e supang mesifa ya popelo gore e ngotlege.

2. Bolwetse jwa pele ga pelegi le Eclampsia (Go fitlha go dibeke di le 6 morago ga pelegi)¶

Malapa a mantsi a dumela gore go belega ngwana le placenta go fodisa bolwetse jwa preeclampsia gotlhelele. Tota e bile, preeclampsia ya morago ga pelegi e ka tlhasela motsadi mongwe le mongwe yo o belegang fa gare ga diura di le 48 le dibeke di le 6 morago ga pelegi (e e tlhagelelang thata fa gare ga malatsi a le 3 le a le 10 morago ga pelegi, fela fa a sena go tswa kwa bookelong), le fa motsadi a ne a na le kgatelelo e e tlwaelegileng ya madi mo nakong yotlhe ya pelegin.

• Dipalopalo tse di masisi tsa kgatelelo ya madi (ACOG/NICE/WHO):
• 140/90 mmHg kgotsa kwa godimo (e lekanngwa gabedi, diura di le 4 go tswa mo go tse dingwe, kgotsa gangwe fela e patilwe ke matshwao): Tshekatsheko ya kalafi e e potlakileng e ne e tlhokega ka lone letsatsi leo.
• 160/110 mmHg kgotsa kwa godimo (Kgatelelo e e kwa Godimo ya Madi e e Masisi): Maemo a tshoganyetso a boammaaruri a kalafi. Kgatelelo ya madi ya systolic ya 160 kgotsa kwa godimo kgotsa kgatelelo ya madi ya diastolic ya 110 kgotsa kwa godimo e e tswelelang metsotso e le 15 e na le kotsi ya ka bonako ya go tswa madi mo makgwafong. (seeledi se se tlatsang mafatlha), kgotsa go thuthumela ga grand mal ga eclamptic. Go ya ka dikaelo tsa ACOG, balwetse ba ba nang le kgatelelo ya madi e e mo kgotsa kwa godimo ga 160/110 mmHg ba tlhoka melemo ya tshoganyetso ya kgatelelo ya madi e e tsenngwang mo tshikeng kgotsa e e dirang ka bonako ya molomo mo lobakeng lwa metsotso e le 30 go ya go e le 60 ya go lemogiwa, mmogo le go tsenngwa mo tshikeng magnesium sulfate go thibela go thuthumela.
• Matshwao a tlhagiso a Bolwetse jwa Pelegi jwa Morago ga Pelegi le Bolwetse jwa HELLP:
• Tlhogo e e sa feleng, e e thunyang e e sa feleng morago ga go nwa metsi le go nwa selekanyo se se tlwaelegileng sa acetaminophen/paracetamol.
• Dikgoreletsi tsa pono: Go bona dipone tse di phatsimang, go phatsima (scotomata), mabala a mantsho, go sa bone sentle, kgotsa go foufala ka nakwana.
• Botlhoko jwa Epigastric kgotsa Right Upper Quadrant (RUQ): Botlhoko jo bo tseneletseng, kgatelelo, kgotsa go tuka fela ka fa tlase ga dikgopo mo letlhakoreng le le siameng kgotsa mo bogareng jwa mpa e e kwa godimo (gantsi go tsewa ka phoso e le go tuka thata mo pelong, botlhoko jwa santlhoko, kgotsa gase). Botlhoko jono bo bakwa ke go ruruga ga sebete le go otlolla capsule ya sone (HELLP syndrome: Hemolysis, Di-enzyme tsa Sebete tse di kwa Godimo, le Di-Platelet tse di kwa Tlase).
• Go ruruga ka tshoganyetso, ka bonako (edema) ga sefatlhego, diphuka tsa matlho le diatla, kgotsa go oketsega ga boima jwa mmele ka tshoganyetso jwa dikilogerama di le 1 go ya go di le 2 (diponto di le 2 go ya go di le 5) mo diureng di le 24 go ya go di le 48 go tsamaya le go tlhaela mowa.

3. Go tlhotlhorega ga madi (DVT le Embolism ya Makgwafo) le Bolwetse jwa Pelo jwa Pelo ya Pelego¶

Ka nako ya boimana le dibeke tsa ntlha tse 6 morago ga pelegi, mmele ka tlholego o oketsa dintlha tsa go tlhotlhorega ga madi go thibela go tswa madi ka nako ya pelegi, mme seno se dira gore motsadi wa morago ga pelegi a nne le kgonagalo e e fetang makgetlo a le 5 ya go nna le go tlhotlhorega ga madi a a kotsi (Venous Thromboembolism)** go feta ka nako ya boimana ka boene, mme nantly a non-20 dingwaga tse di tshwanang. Go belega ka karo, go ikhutsa ka lobaka lo loleele mo bolaong, preeclampsia le go tswa madi go oketsa kotsi eno le go feta.

• Thrombosis ya ditshika tse di kwa teng (DVT): Letlhotlhora la madi le le bopegang mo ditshikaneng tse di kwa teng tsa namane, serope, kgotsa letheka. Matshwao a tlhagiso a akaretsa go ruruga mo leotong le le lengwe fela (asymmetric edema), bohibidu kgotsa bothitho mo godimo ga namane kgotsa serope, le botlhoko jo bo gakala kgotsa bonolo fa o eme kgotsa o tsamaya. O se ka wa sidila kgotsa wa gotlha namane e e rurugileng, e e botlhoko morago ga pelegi, ka gonne go gotlha ka thata go ka thuba letlhotlhora mme la le romela mo mafatlheng.
• Pulmonary Embolism (PE): Fa DVT e thubega mme e tsena mo ditshikaneng tsa mafatlha. Matshwao a tlhagiso a akaretsa go tlhaela mowa ka tshoganyetso, botlhoko jo bo bogale mo sehubeng kgotsa mo karolong e e kwa godimo ya mokwatla jo bo gakatsang fa o hema kwa teng, go gotlhola madi, go itaya ga pelo ka bonako, le go tsewa ke sedidi kgotsa go idibala ka tshoganyetso.
• Peripartum Cardiomyopathy (PPCM): Mofuta o o sa tlwaelegang mme o o tshosetsang botshelo wa bokoa jwa mesifa ya pelo (go sa dire sentle ga pelo) o o nnang teng mo kgweding ya bofelo ya boimana kgotsa mo lobakeng lwa dikgwedi di le 5 morago ga pelegi. Go farologana le go lapa go go tlwaelegileng morago ga pelegi, motsadi yo o nang le PPCM o itemogela go tlhaela mowa thata fa a robetse a le sephaphathi mo bolaong (a tlhoka go itshegetsa mo mesamong e le 3 kgotsa e le 4 go hema bosigo, e e bidiwang orthopnea), go tsoga a hemela kwa godimo bosigo (*paroxysmal perought a nocturnal, go itaya ga pelo, le go ruruga go go tseneletseng mo maotong ka bobedi le mo dikhuting.

4. Puerperal Sepsis (Tshwaetso ya Popelo ya Morago ga Pelegi, ya Karo, kgotsa ya Mabele)¶

Ditshwaetso tsa morago ga pelegi (endometritis mo teng ga letlalo la popelo, go segwa ga karolo ya C e e tshwaetsegileng, ditshwaetsego tsa mosele wa motlhapo/diphilo, kgotsa mastitis e e masisi) di ka tswelela go nna sepsis ya mme e e tshosetsang botshelo ka lobelo lo lo gakgamatsang, bogolosegolo fa di bakwa ke coccus (GA Stre) Setlhopha sa A.

• Difolaga tse dikhibidu tsa tshwaetsego ya morago ga pelegi le sepsis:
• Letshoroma la didikirii tsa Celsius di le 38.0 (didikirii tsa Fahrenheit di le 100.4) kgotsa kwa godimo, kgotsa themperetšha ya mmele e e kwa tlase ka tsela e e sa tlwaelegang e e kwa tlase ga didikirii tsa Celsius di le 96.8, e e tsamayang le go roroma ga sedidi (go gagamala).
• Go tswa ga bosadi go go nkgang bosula (lochia) kgotsa go nna bonolo go go tseneletseng, go go ntseng go etegela mo karolong e e kwa tlase ya mpa le mo sehubeng (popelo e e fodileng e e itekanetseng e tshwanetse go nna bonolo go le gonnye letsatsi le letsatsi fa e ntse e ngotlega go boela kwa tlase mo sehubeng).
• Karolo ya C kgotsa episiotomy/perineal e e nnang bohibidu jo bo oketsegang, e e mogote, e e rurugileng, e e tshololang mamina, kgotsa e e simololang go kgaogana.
• Matshwao a ntlha a kotsi ya sepsis: Go itaya ga pelo ka bonako (>100 bpm), go hema ka bonako (>20 breaths ka motsotso), go opa thata mo mmeleng, go tlhakana tlhogo kgotsa go bua ka tsela e e sa tlhamalalang, letlalo le le bosetlha/le le nang le marontho, kgotsa go ntsha motlhapo mo e ka nnang o sa nne le one mo diureng di le 12.

5. Baby Blues kgatlhanong le Go Tshwenyega thata mo Maikutlong Morago ga Pelegi kgatlhanong le Bolwetse jwa Tlhaloganyo Morago ga Pelegi¶

Maemo a tshoganyetso a boitekanelo jwa tlhaloganyo ke maemo a tshoganyetso a kalafi. Molekane mongwe le mongwe wa lelapa le motlhokomedi o tshwanetse go itse go farologanya "Baby Blues" e e tlwaelegileng ya dihomone le Postpartum Psychosis, e leng maemo a tshoganyetso a tlhaloganyo a a tlhokang go amogelwa kwa bookelong ka bonako.

Karolo 2: Matshwao a kotsi a masea a a sa tswang go tsholwa mo malatsing a ntlha a le 28 a botshelo¶

Lesea le le sa tswang go tsholwa ga le kgone go bona tshwaetsego mo lefelong le le rileng kgotsa go duelela go felelwa ke metsi mo mmeleng ka tsela e ngwana yo mogolo a ka kgonang ka yone. Lebelela dithulaganyo tseno tse tlhano tsa mmele ka kelotlhoko letsatsi le letsatsi mo kgweding ya ntlha.

flowchart TD
    A["Go Sekaseka Lesea le le Sa Tswang go Tsalwa (La Malatsi a le 0 go ya go a le 28)"] --> B["1. Go Hema: Bala Metsotswana e le 60 e e Tletseng le go Tlhatlhoba Sehuba se se sa Apara sepe"]
    B --> C{"Seelo > 60/motsotso, Kgaotso > 20s, Go rora, Go gogela morago ga Sehuba, kgotsa Leleme le le Botala jwa legodimo?"}
    C -- "Ee" --> D["Leletsa 911 / 112 / 999 ka bonako: Maemo a Tshoganyetso a go Hema"]
    C -- "Nnyaa" --> E["2. Mogote: Tlhola Themometara ya Dijithale ya Rectal"]
    E --> F{"Thempheretšha ya mo mpeng >= 38.0°C (100.4°F) kgotsa < 36.0°C (96.8°F)?"}
    F -- "Ee" --> G["Eya kwa Lefapheng la Maemo a Tshoganyetso la Bookelo ka bonako (Tlhatlhobo ya Sepsis ya Masea)"]
    F -- "Nnyaa" --> H["3. Mmala wa Letlalo, Matlhatsa, Thapo ya Mokhubu le Di-Diaper tse di Metsi"]
    H --> I{"Jaundice mo Diureng tsa Ntlha tse 24, Matlhatsa a Botala jo Bofifi, Palamonwana e Khibidu ya Mokhubu, kgotsa < 3 Di-Diaper tse di Metsi?"}
    I -- "Ee" --> J["Lefapha la Maemo a Tshoganyetso la Ka bonako kgotsa Tshekatsheko ya Bana ya Letsatsi le le Lengwe"]

1. Masea a a Sa Tswang go Tsholwa a Hema Difolaga Tse Dikhibidu (Tshwenyego ya go Hema)¶

Masea a a sa tswang go tsholwa ka tlwaelo a na le mokgwa wa go hema o o sa tlhomamang o o bidiwang go hema ka dinako tse di rileng, mo ba hemang ka bonako metsotswana e le mmalwa, ba ema go sekae metsotswana e le 5 go ya go e le 10, mme morago ba bo ba simolola go hema gape kwantle ga matsapa ape ka leleme le le pinki le sehuba se se iketlileng. Le fa go ntse jalo, matshwao a a latelang a supa kgatelelo ya go hema ya masea a a sa tswang go tsholwa ya boammaaruri:

• Sustained Tachypnea (Go hema ka bonako): Go hema ka bonako ka tlhomamo go feta dihemo di le 60 ka motsotso fa lesea le ritibetse e bile le sa lele (bala metsotswana e e tletseng e le 60 ka gonne go hema ga lesea go a oketsega le go fokotsega).
• Apnea (Dikgaotso tse di Kotsi tsa go Hema): Kgaotso epe fela ya go hema e e tsayang metsotswana e le 20 kgotsa go feta, kgotsa kgaotso epe fela e e tsamayang le go tlhotsa, go itaya ga pelo ka bonya, kgotsa letlalo le fetoga go nna bosetlha kgotsa go nna botala jwa legodimo.
• Dikgogelo tsa Lebota la Sehuba: Leba mmele wa lesea o o sa aparang sepe. Fa letlalo le gogela kwa teng mo teng ka fa tlase ga kgopo (subcostal), fa gare ga dikgopo (intercostal), kgotsa kwa botlaseng jwa mometso fa godimo ga lerapo la sehuba (suprasternal) ka nako nngwe le nngwe fa le hema, lesea le dira ka natla go gogela mowa mo dikgopong tse di thata kgotsa tse di tletseng dieledi.
• Expiratory Grunting and Nasal Flaring: Modumo o o nang le morethetho, o o didimetseng wa "ugh" kgotsa wa go lela o o dirwang fa hema nngwe le nngwe e hema (seno ke gore lesea le le sa tswang go tsholwa le tswala dithapo tsa lone tsa lentswe ka tlholego go sekae go dira gore go nne le kgatelelo ya mokwatla go dira gore dikgetsi tsa lone tse dinnye tsa mowa tsa makgwafo di se ka tsa phutlhama), kgotsa di sa phutlhame).
• Cyanose ya Bogare kgatlhanong le Acrocyanosis: Go tlwaelegile gotlhelele gore diatla le maoto a lesea le le sa tswang go tsholwa le le itekanetseng di lebege di le botala jo bo lefifi go se kae fa go le tsididi (acrocyanosis). Ke maemo a tshoganyetso a a tshosetsang botshelo fa dipounama, leleme, marinini, kgotsa sehuba se se fa gare sa lesea di fetoga go nna botala jwa loapi, phepole, kgotsa botala jo bo fifetseng (central cyanosis).

2. Maemo a Tshoganyetso a Mogote wa Masea a a Sa Tswang go Tsholwa (Letshoroma LE Hypothermia)¶

Go ya ka dikaelo tsa tiro ya kalafi tsa American Academy of Pediatrics (AAP) tsa masea a a nang le letshoroma, **thempheretšha epe ya mo mpeng ya didikirii tsa Celsius di le 38.0 (didikirii tsa Fahrenheit di le 100.4) kgotsa kwa godimo mo leseeng le le ka fa tlase ga malatsi a le 28 (le go fitlha go malatsi a le 60) ke ** tshoganyetso ya bookelo e e itirisang.

• Ke ka ntlha yang fa letshoroma le le nnye la ngwana yo o sa tswang go tsholwa e le tshoganyetso: Mo kgweding ya ntlha ya botshelo, sekgoreletsi sa madi le boboko le masole a mmele ga di ise di gole sentle. Themphereitšhara ya 38.1°C (100.6°F) e ka nna letshwao le le lengwe fela la kwa ntle la tshwaetsego ya madi ya dibakateria e e ka tsenyang botshelo mo kotsing (sepsis ya masea a a sa tswang go tsholwa), tshwaetsego ya mosele wa motlhapo, nyumonia, kgotsa meningitis ya dibakateria (e e jaaka Setlhopha sa B Strep, Vipe Her. coli).
• Ela tlhoko Hypothermia ya masea a a sa tswang go tsholwa (Mogote o o kwa tlase): Go farologana le masea a a godileng a ka metlha a tlhatlosang letshoroma le le kwa godimo fa a tshwaetsegile, lesea le le sa tswang go tsholwa le le nang le septic gantsi le nna tsididi go na le go nna mogote. Themphereitšhara ya mo mpeng e e kwa tlase ga didikirii tsa Celsius di le 36.0 (didikirii tsa Fahrenheit di le 96.8) e e sa tlwaelegang ka bonako morago ga go phuthela lesea letlalo le letlalo ka fa tlase ga kobo e e bothitho e kotsi fela jaaka letshoroma le le kwa godimo mme e tlhoka go sekasekwa ka bonako kwa phaposing ya maemo a tshoganyetso.
• Kafa o ka tsayang themperetšha e e nepagetseng ya masea a a sa tswang go tsholwa: Dithapo tsa phatla, dithemometara tsa ditsebe, le dithemometara tsa pacifier ga di a nepagala mo maseeng a a sa tswang go tsholwa. Dirisa themometara e e tlwaelegileng ya dijithale e e logeditsweng ka lerothodi la jeli ya peterolo, baya lesea mo mokwatleng wa lone le obegile mangole, tsenya ka bonolo fela ntlha ya selefera 1.25 centimeters (0.5 inches) mo mpeng, mme o e tshware e tlhomame go fitlha e lela.

3. Thibelo ya Bolwetse jo bo Masisi jwa Masea a a Sa Tswang go Tsalwa le Kernicterus¶

Bolwetse jo bo botlhofo jwa physiologic jaundice (mmala o o serolwana mo letlalong le mo bosweung jwa matlho jo bo bakiwang ke bilirubin fa sebete sa lesea le le sa tswang go tsholwa se gola) bo tlhagelela mo diperesenteng di feta 60 tsa masea a a sa tswang go tsholwa a a itekanetseng go dikologa Letsatsi la 2 go ya go la 4 mme bo rarabologa ka pabalesego ka go fepiwa kgapetsakgapetsa kgotsa ka kalafi ya lesedi. Le fa go ntse jalo, hyperbilirubinemia ya bolwetse e ka letla gore selekanyo se se botlhole sa bilirubin e e sa kopanngwang se kgabaganyetse mo bobokong jwa lesea, mme sa baka tshenyo ya leruri ya boboko ya methapo e e bidiwang kernicterus.

• Batla tlhokomelo ya tshoganyetso ka bonako ya jaundice fa o bona nngwe ya difolaga tse 4 tse dikhibidu tse:
• Jaundice mo diureng tsa ntlha tse 24 tsa botshelo: Go nna serolwana gope ga letlalo kgotsa matlho go go bonalang mo diureng tsa ntlha tse 24 morago ga botsalo ke se se sa tlwaelegang ka metlha (gantsi go bakwa ke go sa tsamaisane ga setlhopha sa madi sa ABO kgotsa Rh go thuba disele tse dikhibidu tsa madi kwa bookelong ka bonako) mme go tlhoka phobilirubin ka bonako.
• Botlha jwa mmala jo bo anamang go ya kwa tlase mo diatleng le mo ditlhakong tsa dinao: Botlha jwa mmala bo tswelela go tswa mo tlhogong go ya kwa dinkong (cephalocaudal progression). Fa go nna serolwana go fitlha kwa maotong a a kwa tlase, mo diatleng kgotsa mo ditlhakong, kgotsa letlalo le lebega le le bosetlha jo bo phatsimang jwa mmala wa lamune, selekanyo sa bilirubin se kwa godimo ka tsela e e kotsi.
• Jaundice e e tsamayang le Mantle a Masweu a a Tšhoko / a a Bosetlha kgotsa Motlhapo o o Mmala o o Lefifi wa Tee: Fa lesea le le nang le motlhapo o na le mantle a a bosetlha, a mmala wa letsopa, a a bosetlha, kgotsa a a bosweu jwa tšhoko (mo boemong jwa mmala o o tlwaelegileng o o serolwana, o motala, kgotsa o o borokwa), ke letshwao le le tlhagisang la biliary atresia the limp du (bdia tsereganyo ya karo.
• Matshwao a Acute Bilirubin Encephalopathy (Botlhole jwa Boboko): Fa lesea le le nang le bolwetse jwa jaundice le nna go nna thata go tsoga go fepiwa (le lapa), le na le selelo se se kwa godimo, se se tlhotlhorang, le ikutlwa le le **floppy gotlhelele le **le le gagametse (le fokotsega)opisthotonos), ya kwa phaposing ya maemo a tshoganyetso ka bonako.

4. Go Kgwa ga Bilious (Botala jo Bofifi), go Felelwa ke Metsi mo Mmeleng, le Tshwaetsego ya Thapo ya Mokhubu¶

• Go kgwa mathe go go tlwaelegileng kgatlhanong le go kgwa ga Bilious Green (Maemo a Tshoganyetso a Karo): Mo e ka nnang masea otlhe a kgwa mashi a mannye a masweu kgotsa a a tlhomameng/mashi a letsele/fomula. Le fa go ntse jalo, fa ngwana yo o sa tswang go tsholwa a kgwa seedi se se lebegang botala jo bo phatsimang jwa bojang, botala jwa sekgwa, kgotsa botala jo bo serolwana jo bo phatsimang (jaaka bile e e fifetseng), ya kwa lephateng la tshoganyetso la bookelo ka bonako. Mo leseeng le le sa tswang go tsholwa, go tlhatsa go go tala ga bilious ke letshwao la bogologolo la go sa dikologe ga mala ka midgut volvulus, boemo jwa tshoganyetso jwa karo mo mala a lesea a sothegileng go dikologa tlamelo ya lone ya madi mme a ka swa mo diureng di se kae fela ntle le karo ya tshoganyetso.
• Go Felelwa ke Metsi mo Mmeleng le Dipalo tsa Diaper tse di Metsi: Ka Letsatsi la 4 go ya go la 5 la botshelo, lesea le le sa tswang go tsholwa le le nang le metsi a mantsi le tshwanetse go ntsha bonnye diaper tse di bokete tse di metsi di le 6 diura dingwe le dingwe di le 24 ka motlhapo o o bosetlha, o o batlang o le phepa ( mo e ka nnang diaper e le 1 e e metsi ka Letsatsi la 1, 2 ka Letsatsi la 2, 4, 3 go tloga ka Letsatsi la 2, 4, 3 go ya pele). Ela tlhoko gore mo malatsing a ntlha a le 2 go ya go a le 3, dikristale tsa mmala wa lamune o o pinki mo diapereng (dikristale tsa urate tsa "lerole la ditena") di tlwaelegile fa mashi a tsena, mme fa dikristale tsa lerole la ditena di tswelela go feta Letsatsi la 4, kgotsa lesea le tsamaya diura di feta **8 go ya go di le 12 di dryar, c te a out of a lefelo le le boleta le le nweleng thata (fontanelle e e kwa pele) mo godimo ga tlhogo, batla tlhokomelo ya kalafi e e potlakileng. Go farologana le seo, lefelo le le boleta le le gagametseng, le le tlhotlhoregang fa lesea le ritibetse e bile le eme ke folaga e khibidu ya kgatelelo e e oketsegileng mo teng ga legata (meningitis).
• Omphalitis (Tshwaetso ya Kutu ya Thapo ya Mokhubu): Go tlwaelegile gore kutu ya thapo ya mokhubu e e omileng e lebege e le borokwa jo bontsho/ntsho mme e tlogele letheba le lennye la madi a a omileng fa e wela fa gare ga Malatsi a le 7 le 14. Le fa go ntse jalo, fa palamonwana ya bohibidu jo bo phatsimang le go ruruga ga balar go dikologa thapo ya mokhubu go feta molelwane wa dimilimitara di le 5 / kotara ya intšhe), o utlwala o le mogote kgotsa o le thata, kgotsa o tshologa mamina a a serolwana a a nkgang bosula, ya kwa phaposing ya maemo a tshoganyetso ka bonako. Ka gonne ditshika tsa mokhubu wa lesea le le sa tswang go tsholwa di golagana ka tlhamalalo le mothapo wa kgoro le lebota le le kafa teng la mpa, omphalitis ke boemo jwa tshoganyetso jwa kalafi jo bo tlhokang dibolayamegare tse di tsenngwang mo ditshikaneng.

Dipotso tse di bodiwang kgapetsakgapetsa¶

Metswedi e tlhotlhomisitswe¶

• Kholetšhe ya Amerika ya Dingaka tsa Pelegi le tsa Basadi (ACOG, United States): Go Tokafatsa Tlhokomelo ya Morago ga Pelegi (Kgopolo ya Komiti No. 736), Kalafi e e Tlhagelelang ya go Simolola ka Bogale, Kgatelelo e e Kwa Godimo ya Madi e e Masisi ka Nako ya Boimana le Paka ya Morago ga Pelegi, le Lekwalodikgang la Tiriso ka Morago ga Pelegi Hemorha.
• Ditsi tsa Taolo le Thibelo ya Malwetse (Letsholo la CDC Hear Her, United States) le Mokgatlho wa Baoki ba Boitekanelo jwa Basadi, ba Pelegi le ba Masea a a Sa Tswang go Tsholwa (AWHONN): Matshwao a Tlhagiso a a Potlakileng a Bomme le Letlhomeso la Thuto ya Molwetse MORAGO GA GO TSALEGA.
• Mokgatlho wa Lefatshe wa Boitekanelo (WHO, Boditšhabatšhaba): Dikgakololo tsa WHO ka ga Tlhokomelo ya Bomme le Masea a a Sa Tswang go Tsalwa go Nna le Maitemogelo a a Siameng a Morago ga Pelegi le go Laola Mathata mo Boimaneng le mo Pelegong.
• Sekolo sa Kalafi ya Bana sa Amerika (AAP, United States): Kaelo ya Tiriso ya Kalafi: Tshekatsheko le Taolo ya Masea a a Lebegang a na le Letshoroma a Malatsi a le 8 go ya go a le 60, Taolo ya Hyperbilirubinemia mo Leseeng le le Sa Tswang go Tsalwa, le Dikgakololo tsa Boroko jo bo Babalesegileng.
• Tirelo ya Bosetšhaba ya Boitekanelo (NHS) le Setheo sa Bosetšhaba sa Boitekanelo le Tlhokomelo ya Boleng jo bo kwa Godimo (Kaelo ya NICE NG194, United Kingdom): Tlhokomelo ya Morago ga Pelegi: Go Lemoga Mathata a a Tshosetsang Botshelo a Bomme Morago ga Pelegi le Difolaga Tse di Khibidu tsa Bolwetse jwa Masea a a Sa Tswang go Tsholwa.
• Tshegetso ya Boditšhabatšhaba ya Morago ga Pelegi (PSI, Boditšhabatšhaba): Pharologano ya Kalafi le Taolo ya Tshoganyetso ya Mathata a Maikutlo le Tlhobaelo a Pelegi vs Psychosis ya Morago ga Pelegi.

Kaedi eno e tlamela ka dikgato tsa go lemoga maemo a tshoganyetso mme ga e tseye sebaka sa tlhokomelo ya kalafi ya seporofešenale. Go dira khoso ya CPR le thuso ya potlako ya masea le ya bagolo ka diatla ka Sefapaano se Sehibidu, St John Ambulance, kgotsa Mokgatlho wa Pelo wa Amerika pele ga ngwana wa gago a goroga ke nngwe ya dipeeletso tse di molemolemo tse lelapa le ka di dirang.

Dikaedi tse di tsamaelanang¶

• Go belega ka tshoganyetso le go belega ka bonako
• Letshoroma le le kwa godimo la masea le go thuthumela ga letshoroma
• CPR ya bana le ya masea le go hupelwa
• Sepsis le tshoganyetso ya septic