Skip to content

Go tsenwa ke botlhole jwa dijo, gastroenteritis e e tseneletseng, le go felelwa ke metsi mo mmeleng thata

Dinomoro tsa tshoganyetso di farologana go ya ka dinaga. Tsebe eno e dirisa 911, e leng nomoro ya United States le Canada. Dinaga tse dingwe tse dintsi di dirisa 112, 999 kgotsa nomoro e nngwe. Batla nomoro ya naga ya gaeno.

Acute gastroenteritis le bolwetse jo bo bakiwang ke dijo di diragala fa dibakateria, dibaerase, dipharasaete, kgotsa botlhole jo bo dirilweng pele ga ditshedinyana bo tena le go ruruga letlalo la mala le mala a gago. Le fa bontsi jwa bagolo ba ba itekanetseng ba fola mo mokgotlhwaneng o o botlhofo wa mala kgotsa go tsenwa ke botlhole jwa dijo mo diureng di le 24 go ya go di le 72 ba dirisa diedi tsa molomo, go latlhegelwa ke diedi thata ka go kgwa go go sa kgaotseng le letshololo le le metsi go ka baka go tshoga ga hypovolemic, go palelwa ke go dira sentle ga diphilo, go sa lekalekane ga thulaganyo ya electrolyte e e bolayang, kgotsa go sa lekalekane go go bolayang ga thulaganyo ya electrolyte.

Diphathojene dingwe tse di tshelanwang ka dijo le tsone di golola botlhole jo bo maatla jwa disele kgotsa botlhole jo bo senyang diphilo koo tlhokomelo e e tlwaelegileng ya kwa gae e sa lekanang. Go itse go farologanya gastroenteritis e e tlwaelegileng ya megare le botulism, hemolytic uremic syndrome, kgotsa go felelwa ke metsi mo mmeleng thata, go tlhakanya tharabololo e e tlhomameng ya Mokgatlho wa Lefatshe Lotlhe wa Boitekanelo (WHO) wa go ntsha metsi mo mmeleng kwa gae, le gore ke melemo efe e e lwantshang letshololo e e ka tshwarang botlhole jo bo bolayang mo teng ga mmele wa gago le botshelo jwa gago bagolo.

Difolaga tse dikhibidu tsa ka bonako tsa botulism le go tsenwa ke botlhole jwa methapo

Leletsa nomoro ya gago ya tshoganyetso ya lefelo leo ka bonako fa mongwe le mongwe yo o sa tswang go ja dijo (bogolo jang merogo e e tsenngwang mo makotikoting a kwa gae, tlhapi e e bedisitsweng, kaliki e e mo mafureng, kgotsa tlhapi ya motlhaba) a nna le diphatla tsa matlho tse di lepeletseng, pono e e sa bonaleng sentle kgotsa e e sa bonaleng sentle, puo e e sa tlhaloganyesegeng, go nna le bothata jwa go metsa mesifa go ya kwa tlase go tswa mo tlhogong e e kitlaneng kgotsa le magetla. Tsena ke matshwao a kgale a botulism e tshelanwang ke dijo kapa chefo ya shellfish/fish e nang le neurotoxic, e hlokang mesifa ya ho hema mme e hloka moya wa tshohanyetso wa sepetlele le antitoxin pele ho emisiwa ha ho hema ho etsahala.

Dira se jaanong

  1. Tlhola difolaga tse dikhibidu tse di tshosetsang botshelo mme o letsetse ditirelo tsa tshoganyetso fa di le teng. Leletsa nomoro ya tshoganyetso ya lefelo la gaeno (911 kwa United States le Canada, 112 go ralala Kopano ya Yuropa, 999 kwa United Kingdom, kgotsa bona tsotlhe dinomoro tsa tshoganyetso) fa motho a bontsha matshwao a go felelwa ke metsi thata mo mmeleng kgotsa go tshoga (go tlhakana tlhogo, go lapa thata, go tsewa ke sedidi kgotsa go idibala fa a eme, go itaya ga pelo ka bonako go feta go itaya ga 110 ka motsotso, matlho a a nweleng, kgotsa go sa rote diura di le 8 go ya go di le 12 mo bagolong kgotsa diura di le 6 mo maseeng), go lebega go tshwana le madi kgotsa go kgwa mantle a a bohibidu jo bo letlhololo kgotsa a a nang le madi a mantsi, kgotsa a nna le molala o o gagametseng, go fetoga ga pono ya methapo, kgotsa botlhoko jo bo tseneletseng jwa lefelo le le rileng mo karolong e e kwa tlase ya mpa e e kafa mojeng.
  2. Ikhutsa mpa ka bokhutshwane morago ga go kgwa, o bo o simolola go nwa di-micro-sip tsa Oral Rehydration Solution (ORS). O se ka wa metsa digalase tse dikgolo tsa metsi a a tlwaelegileng ka bonako morago ga go kgwa, ka gonne go otlolla mpa e e rurugileng go tsosa gag reflex gape. Ema metsotso e le 15 go ya go e le 30 morago ga tiragalo ya go kgwa, o bo o naya dimililitara di le 5 (leswana le le 1) la tharabololo ya go ntsha metsi mo mmeleng metsotso mengwe le mengwe e le 2 go ya go e le 5 o dirisa kgaba, kopi ya melemo kgotsa sering ya molomo, o oketse ka iketlo go nna di-sip tse dinnye fa mala a ntse a tlhomama.
  3. Baakanya tharabololo ya letswai le sukiri ya WHO e e itiretsweng fa dipakete tsa ORS tsa khemisi di se teng. Metsi a a tlwaelegileng fela ga a tseye sebaka sa sodiamo le potasiamo tse di latlhegileng, mme matute a maungo a a sa tlhaolosiwang kgotsa soda e e tlwaelegileng e gogela metsi a mantsi mo maleng ka kgatelelo ya osmotic, e dira gore go nne le letshololo le le dirang. Fuduga dithiisi tsa maemo a le 6 (dimililitara di le 30) tsa sukiri e tshweu ya tafole le leswana la selekanyo sa 0.5 (dimililitara di le 2.5) la letswai la tafole mo litareng e le 1 (dikopi di le 4.2 tsa Amerika) tsa metsi a a phepa, a a babalesegileng a go nwa go fitlha di phatloga gotlhelele.
  4. O se ka wa naya melemo e e rekwang kwa khaontareng e e lwantshang letshololo fa go na le letshoroma le le kwa godimo kgotsa mantle a a nang le madi. Le ka motlha o se ke wa nwa melemo e e fokotsang go tsamaya jaaka loperamide kgotsa bismuth subsalicylate fa o na le letshoroma le le kwa godimo ga didikirii tsa Celsius di le 38.5 (101.3 didikirii tsa mantle kgotsa Fahren. Go fokotsa lebelo la mala go tshwara dibakateria tse di tlhaselang le botlhole jwa Shiga kgatlhanong le lebota la mala, go oketsa kotsi ya megacolon e e botlhole le go sa dire sentle ga diphilo.
  5. Boloka le go kwala dijo tse di belaetsang ka tsela e e babalesegileng gore di se ka tsa fitlhelelwa. Fa o belaela gore dijo tse di rileng tsa resetšhurente, setlhagiswa se se sa tlhotlhiwang, mushroom wa naga, kgotsa nkgo e e rurugileng ya mo makotikoting a kwa gae e bakilwe ke bolwetse jo bo masisi mo bathong ba le bantsi, tswala dijo tse di setseng mo kgetsaneng ya polasetiki e e kwadilweng sentle mo teng ga setsidifatsi (o se ke wa di tlhatlhoba) dingaka di ka tlhatlhoba pathogen kgotsa botlhole jo bo tlhomameng.
  6. Kgaoganya difatlhego tse di kgotletsweng ka sebolaya-ditwatsi sa chlorine, e seng bojalwa. Fa norovirus kgotsa letshololo le le tshelanwang le anama mo legaeng la gago, di-sanitizer tsa diatla tse di nang le bojalwa le di-wipe tse di tlwaelegileng tsa quaternary ammonium tse di bolayang megare ga di kitla di bolaya kgapetla ya mogare. Tlhapa diatla sentle ka sesepa le metsi a a bothitho a a elelang metsotswana e le 20, rwala ditlelafo tse di latlhwang fa o phepafatsa matlhatsa kgotsa mantle, mme o bolaye megare mo difatlhegong tse di thata ka tharabololo e e sa tswang go tlhakanngwa ya chlorine ya mo ntlong e e tlogetsweng e le metsi bonnye metsotso e le 5 go ya go e le 10.

Tšhate ya tshoganyetso ya tshwetso ya go tlhaola le go felelwa ke metsi mo mmeleng

Dirisa setlhare seno sa tshwetso ya kalafi go bona gore a motho yo o nang le go kgwa go go tseneletseng le letshololo a ka laolwa kwa gae ka go tsenngwa metsi gape ka molomo kgotsa o tlhoka kalafi ya ka bonako ya go tsenngwa mo ditshikaneng kwa bookelong.

flowchart TD
    Start["Go kgwa ka bonako, go tsholola go go nang le metsi, kgotsa go tshwarwa ke mala"] --> NeuroCheck{"A go na le matshwao ape a methapo?<br/>Go bona gabedi, diphuka tsa matlho di lepelela,<br/>puo e e sa tlhaloganyesegeng sentle, bothata jwa go kometsa, kgotsa go utlwa botlhoko?"}

    NeuroCheck -->|"Ee"| Call911Neuro["Leletsa Ditirelo tsa Tshoganyetso ka Bonako<br/>Fa o belaela Botulism kgotsa Marine Neurotoxin<br/>Boloka molwetse a eme go sekae mme o lebelele go hema"]
    NeuroCheck -->|"Nnyaa"| RedFlags{"Tlhola Difolaga tse di Khibidu tsa Thulaganyo:<br/>Mantle a a nang le madi kgotsa a mantsho, matlhatsa a a sitsweng mo kofing,<br/>go tlhakana tlhogo, go idibala, mpa e e gagametseng, kgotsa go tlhoka moroto >8 hrs?"}

    RedFlags -->|"Ee, go na le 1 kgotsa go feta"| ERVisit["Eya kwa Lefapheng la Maemo a Tshoganyetso la Bookelo Jaanong<br/>E Tlhoka Di-Crystalloid tsa IV, Phanele ya Eleketerolaete,<br/>Tlhatlhobo ya Mantle, le Tshekatsheko ya Karo kgotsa ya Diphilo"]
    RedFlags -->|"Nnyaa"| HighRiskCheck{"A molwetse ke lesea la dikgwedi di le <6,<br/>mogolo yo o bokoa >65, yo o imileng,<br/>na le bolwetse jwa sukiri, kgotsa yo o nang le masole a mmele a a bokoa?"}

    HighRiskCheck -->|"Ee"| SameDayEval["Ikgolaganye le Ngaka kgotsa Tlhokomelo ya Potlako Gompieno<br/>Simolola go nwa di-micro-sip tsa WHO ORS ka bonako<br/>Fokotsa selekanyo se se kwa tlase sa go tsenya metsi mo mmeleng ka IV"]
    HighRiskCheck -->|"Nnyaa"| TrialORS["Simolola Porothokholo ya go Tsenya Metsi mo Mmeleng kwa Gae<br/>5 mL (1 tsp) ORS metsotso mengwe le mengwe e le 2 go ya go e le 5<br/>Tila melemo e e thibelang go tsamaya fa letshoroma le le teng"]

    TrialORS --> ToleranceCheck{"A molwetse a ka boloka di-micro-sips di le kwa tlase<br/>diura di le 4 go ya go di le 6 ntle le go nna maswe le go feta?"}
    ToleranceCheck -->|"Ee"| RecoveryDiet["Gatela pele go Fepa Gape ka Pele jaaka go Itshokelwa<br/>Emisetsa mantle mangwe le mangwe a a sa gagamalang ka 200 go ya go 250 mL ya ORS<br/>Lebelela matshwao a a diegileng a diphilo tsa HUS malatsi a le 14"]
    ToleranceCheck -->|"Nnyaa, go kgwa go go sa alafegeng go go tswelelang"| ERVisit

Molanako wa tshimologo: go tlhaola mogare ka tshupanako ya go dusa

Fa batho ba le bantsi ba lwala morago ga go abelana dijo, dingaka tsa tshoganyetso le baitseanape ba botlhole ba leba pele paka ya go tlhoga (palo ya diura kgotsa malatsi magareng ga go ja dijo tse di belaetsang le letshwao la ntlha) go bapa le letshwao le le laolang. Matshwao a a simololang ka bonako mo lobakeng lwa diura di le 1 go ya go di le 6 mo e ka nnang ka metlha a supa botlhole jwa khemikale kgotsa jwa dibakateria jo bo bopilweng pele jo bo neng bo setse bo ntse mo dijong pele ga o di kometsa, fa go diega ga malatsi a le 1 go ya go a le 5 go supa gore dibakateria tse di tshelang, dibaerase, kgotsa dipharasaete di a ata mo teng ga tsela ya gago ya mala.

Lefensetere le le tlwaelegileng la tshimologo Matshwao a a botlhokwa a kalafi Go ka direga thata gore e nne diphathojene kgotsa botlhole Dijo tsa tlwaelo le metswedi ya metsi Dikakanyo tse di botlhokwa tsa kalafi
Metsotso e le 5 go ya go diura di le 2 Tatso ya tshipi ka tshoganyetso, molomo o o tukang, go fifala ga sefatlhego, ditlhagala, go itaya ga pelo ka bonako, go opiwa ke tlhogo, kgotsa go kgwa ka bonako ka tsela e e setlhogo. Botlhole jwa tlhapi jwa Scombroid (histamine), Botlhole jwa Ciguatera, kgotsa kgotlelego ya tshipi e e bokete/dikhemikhale (kopore, zinki, dilo tsa go phepafatsa). Tuna e e sa tsenngwang mo setsidifatsing sentle, mahi-mahi, makerele, tlhapi e e pududu (scombroid); ditlhapi tse dikgolo tsa motlhaba wa boboatsatsi tse di jaaka barracuda, grouper kgotsa snapper (ciguatera). Scombroid e etsisa tsibogo ya aleji mme e tsibogela dipilisi tsa di-antihistamine. Ciguatera e baka phetogo e e sa tlwaelegang ya themperetšha e e tsididi go ya kwa go e e mogote (metsi a a tsididi a utlwala e kete ke molelo o o tukang mo letlalong).
Diura di le 1 go ya go di le 6 Go feroga sebete ka tshoganyetso, go go thunyang, go kgwa ka dithunya, le go tlhotlhora thata mo mpeng ka letshoroma le lennye kgotsa gotlhelele; e rarabologa mo diureng di le 12 go ya go di le 24. Botlhole jo bo bopilweng pele jwa Staphylococcus aureus kgotsa Bacillus cereus (sebopego sa go tsholola). Dijo tse di tshwarwang ka diatla tse di sa aparang sepe mme di tlogelwa mo thempheretšheng ya phaposi: salate ya ditapole, salate ya mae, dikuku tsa tranelate, ham e e segilweng, le raese e e gadikilweng kgotsa e e besitsweng gape. Dibolayamegare ga di thuse ka gonne bolwetse bo bakwa ke botlhole jo bo tlhomameng mo mogoteng, e seng tshwaetsego e e tshelang. Kotsi ya konokono ke go felelwa ke metsi ka bonako le go latlhegelwa ke potasiamo go tswa mo go tlhotlhoregeng go go sa kgaotseng.
Diura di le 8 go ya go di le 16 Go tlhotlhorega go go tseneletseng mo mpeng le letshololo le lentsi le le metsi; go kgwa ga go tlwaelega mme gantsi letshoroma ga le yo. Clostridium perfringens kgotsa Bacillus cereus (mofuta wa botlhole jwa mala jwa letshololo). Ditlhopha tse dikgolo tsa moro wa nama, setšhuu sa nama ya kgomo, nama ya koko e e gadikilweng, kgotsa dinawa tse di gadikilweng gape tsa kwa Mexico tse di apeilweng ka bontsi mme di beilwe mo ditafoleng tse di bothitho tsa mouwane tse di fa gare ga didikirii tsa Celsius di le 10 le 60 (didikirii di le 50 go ya go di le 140 tsa Fahrenheit). Di-spore di falola dithemphoritšhara tse di tlwaelegileng tsa go apaya mme di mela fa dipitsa tse dikgolo di tsidifala ka iketlo thata. Gantsi e rarabologa mo diureng di le 24 ka go ntsha metsi gape ka molomo ka bogale.
Diura di le 12 go ya go di le 48 Letshoroma la maemo a a kwa tlase, ditlhabi tsa mmele, go tsidifala, go kgwa ka tshoganyetso ga projectile, le letshololo le le senang madi le le metsi. Mogare wa Noro, Mogare wa Rota, Mogare wa Sapo, kgotsa mefuta ya Salmonella e e seng ya thaefo. Di-oyster le shellfish tse di tala, botala jwa salate jo bo sa tlhatswiwang, aese e e kgotlelegileng, ditshwaro tsa dijo tse di tshwaetsegileng, nama ya koko le mae a a tala kgotsa a a sa apewang sentle, mashi a a sa apewang sentle. Norovirus e tshelanwa ka tsela e e sa tlwaelegang (dikarolwana di le mmalwa fela tsa megare di le 18 di tshwaetsa motho). Salmonella e ka tsena mo mading a masea, bagolo ba ba godileng, le batho ba ba nang le bolwetse jwa sickle cell.
Diura di le 12 go ya go di le 72 (go fitlha go malatsi a le 8) Go nna kelotlhoko mo tlhaloganyong go go tlwaelegileng go go kopantsweng le molomo o o omileng, go bona gabedi, go wela fa fatshe ga diphatla tsa matlho, go sa bue sentle, go nna le bothata jwa go kometsa le go swa ditokololo go go fologang. Clostridium botulinum botlhole jwa methapo (Botulism e e tshelanwang ke dijo). Dijo tse di nang le asiti e e kwa tlase tse di tsenngwang mo makotikoting a a sa siamang kwa gae (dinawa tse ditala, mmidi, di-beet, asparagus), tlhapi e e bedisitsweng, ditshelo tse di itiretsweng tsa kaliki mo oling, ditapole tse di bakilweng tse di phuthetsweng ka foile tse di bolokilweng di le bothitho, kgotsa tswina ya dinotshe e e fepiwang masea a a ka fa tlase ga ngwaga o le 1. Maemo a tshoganyetso a nnete a a tshosetsang botshelo. Botlhole jwa botulinum bo thibela go gololwa ga acetylcholine kwa dikopanong tsa ditshika. E tlhoka go amogelwa kwa bookelong ka bonako, go ipaakanyetsa go tsenngwa ga mowa ka metšhini, le go tsenngwa ga antitoxin ya botulinum ya heptavalent ya dipitse.
Malatsi a le 2 go ya go a le 5 Go tlhotlhorega go go tseneletseng mo mpeng go go fetogang go tswa mo letshololo le le metsi go ya go letshololo le le bonalang le le nang le madi (dysentery), gantsi ka letshoroma le lennye kgotsa le le seyong mo STEC. klxh:0140 e e tlhagisang botlhojwa Shiga (STEC O157:H7) ***Bagaya Campylobacter jejuni, Shigella, kgotsa ***Baerase e e lhole / e e bolayang madi**. Di-hamburger tsa nama ya kgomo e e sitsweng e e sa apewang sentle, apole e e sa tlhotlhiwa kgotsa mashi a a tala, lettuce ya romaine e e kgotletsweng kgotsa matlhogela, di-oyster tse di tala (Vibrio). O se ka wa naya dibolayamegare kgotsa melemo e e lwantshang letshololo (loperamide) mo go STEC O157:H7 e e belaelwang, ka gonne ka bobedi di tsosa go gololwa ga botlhole jo bontsi jwa Shiga le go oketsa kotsi ya go palelwa ke go dira ga diphilo ga Bolwetse jwa Hemolytic Uremic (HUS).
Dibeke di le 1 go ya go di le 4 (go fitlha go malatsi a le 70) Letshoroma, thamo e e gagametseng, go tlhakana tlhogo, go latlhegelwa ke tekatekano, sepsis ya madi, kgotsa go senyegelwa ke mpa/go tsholwa ga ngwana yo o suleng mo balwetseng ba ba imileng; Kana letshololo le le mafura le le nkgang bosula le le sa foleng. Listeria monocytogenes (tshwaetsego ya dibakateria tse di tlhaselang) kgotsa Giardia duodenalis / Cryptosporidium (dipharasaete tsa diporotozoa). Dinama tse di sa gotediwang tsa deli, dintša tse di bolelo, ditšhisi tse di boleta tse di dirilweng ka mashi a a sa gotediwang (queso fresco, brie), tlhapi e e besitsweng, cantaloupe (Listeria); molatswana wa thaba o o sa tlhotlhiwang kgotsa metsi a sediba (Giardia). Listeria e kgabaganya sekgoreletsi sa placenta le sekgoreletsi sa madi le boboko, e tlhoka ampicillin e e tsenngwang mo ditshikaneng ka selekanyo se se kwa godimo. Giardia le Cryptosporidium di tlhoka kalafi ya dibolayamegare tse di kwadilweng ka taelo ya ngaka le go sefa metsi ka tsela e e kgethegileng.

Tekolo ya go felelwa ke metsi mo mmeleng mo dingwageng tsotlhe

Go felelwa ke metsi mo mmeleng mo bolwetseng jo bo masisi jwa mala ga se fela go ikutlwa o nyorilwe; ke go fokotsega go go tswelelang pele ga selekanyo sa dieledi tse di mo teng ga methapo le dieleketerolaete tse di mo teng ga disele (sodiamo, potasiamo, tleloraete le bicarbonate). Jaaka fa selekanyo sa polasema se ntse se wela tlase, pelo e tshwanetse go itaya ka bonako mme ditshika tsa madi mo letlalong le mo diphilong di a pitlagana go boloka kgatelelo ya madi mo bobokong le mo pelong.

Dingaka le Mokgatlho wa Lefatshe Lotlhe wa Boitekanelo di aroganya go tlhoka metsi mo mmeleng ka ditlhopha di le tharo tse di ka tsewang kgato: Go tlhoka metsi kgotsa go tlhoka metsi go le gonnye (go tlhoka metsi ka fa tlase ga diperesente di le 3), Go tlhoka metsi go go botlhofo go ya go go go magareng (go tlhoka metsi ka diperesente di le 3 go ya go di le 9), le Go tlhoka metsi go go tseneletseng (diperesente di le 10 kgotsa go feta tsa mmele).

Letshwao la kalafi Go felelwa ke metsi go se kae (3 go ya go 5% ya tatlhegelo ya dieledi) Go felelwa ke metsi mo mmeleng go go magareng (6 go ya go 9% ya tatlhegelo ya dieledi) Go felelwa ke metsi mo mmeleng thata / Go tshoga ga hypovolemic (tatlhegelo ya 10%+)
Seemo sa tlhaloganyo le go nna kelotlhoko Boitshwaro jo bo tlwaelegileng, jo bo tlhomameng, jo bo tlwaelegileng; a ka nna a ikutlwa a lapile kgotsa a opiwa ke tlhogo. Go sa iketle, go tenega, go tlhobaela (mo baneng), kgotsa go tsewa ke sedidi fa o ntse. Go lapa, go tlhotsa, go tlhakana tlhogo, go tlhakana tlhogo, go rora, kgotsa go idibala/go sa tsiboge.
Lenyora le maitsholo a go nwa O nyorilwe; o nwa diedi ka tlhoafalo fa a newa. Go nyorilwe thata; o tshwara kopi kgotsa o lela diedi. O bokoa thata, o lapile, kgotsa o tlhoka maitseo go ka nwa, kgotsa o sa kgone go kometsa ka pabalesego.
Go itaya ga pelo le go itaya ga pelo Go itaya ga pelo go go tlwaelegileng; matla, kamehla radial pulse ka letsoho. Go itaya ga pelo go go kwa godimo (tachycardia: go itaya ga pelo ga 100 go ya go 120 ka motsotso mo bagolong); radial pulse ikutloa e le fokola hanyane. Go itaya ga pelo ka bonako, go go tabogang (go itaya go feta 120 ka motsotso mo bagolo, go feta 160 mo maseeng) kgotsa bradycardia e e bonya ka tsela e e kotsi e e gaufi le go phutlhama; pulse ya letsogo e a fokotsega, e na le tlhale, kgotsa ga e yo.
Mokgwa wa go hema Seelo se se tlwaelegileng sa go hema le boteng. Seelo sa go hema se se bonako go sekae. Go hema go go tseneletseng, ka bonako, go go lapisang (go hema ga Kussmaul go go bakiwang ke acidosis e e masisi ya metaboliki go tswa mo go latlhegelweng ke bicarbonate mo mantleng).
Matlho le go ntsha dikeledi Ponagalo e e tlwaelegileng ya matlho; dikeledi tse di leng teng fa o lela. Matlho a bonala a nwetse ka tsela e e lemotshegang mo di-orbit; go fokotsega ga dikeledi fa o lela. Matlho a a nweletseng kwa teng, a a nang le dipalamonwana tse dintsho; di-cornea tse di omileng marapo le go sa ntshe dikeledi fa o lela.
Molomo, leleme, le dithishu Dipounama tse di omileng go se kae kgotsa mathe a a kgomarelang. Leleme le le omileng, le le omileng le marama a a ka fa teng; mathe a makima, a a nang le thapo kgotsa go tlhoka mathe a a kokoantsweng ka fa tlase ga leleme. Leleme le marinini tse di omileng, tse di phanyegileng, tse di nang le letlalo; ka ho feletseng omileng molomo mucosa.
Torgor ya letlalo (teko ya go tshwaratshwara) le go tshelwa ga madi Letlalo le menagane mo mpeng kgotsa mo morago ga seatla le boela morago ka ponyo ya leitlho; diatla le maoto a a bothitho. Menagano ya letlalo e e tshwarwang e boela morago ka iketlo mo metsotswaneng e le 1 go ya go e le 2; menwana e tsidifetseng le menwana ya maoto; go tlatsa ga capillary go tsaya metsotswana e le 2 go ya go e le 3. Menagano ya letlalo e e pinched e nna e "tented" metsotswana e e fetang 2; letlalo le le tsididi, le le tlhotlhoregang, le le bosetlha, kgotsa le le nang le marontho; go tlatsa gape ga capillary go tsaya metsotswana e e fetang 3.
Go tswa ga moroto le fontanelle ya lesea Motlhapo o o serolwana o o fifetseng go se kae; makgetlo a a tlwaelegileng. Motlhapo o monnye o ne wa feta diura di le 6 go ya go di le 8; mmala o montsho wa amber; letheba le le bonolo (fontanelle) mo tlhogong ya lesea le ikutlwa le ngomogile pelo go se kae. Anuria: Go tlhoka go rota diura di le 8 go ya go di le 12+ mo bagolong (kgotsa go tlhoka go rota diura di le 6+ mo maseeng); fontanelle ya lesea e nweletse thata.

Go tlhola go fetoga ga letlalo mo bagolong

Mo bagolong ba ba fetang dingwaga di le 65, go latlhegelwa ke elastin ya letlalo ka tlholego go dira gore menagano ya letlalo e e tshwaraganeng mo morago ga seatla kgotsa mo letsogong la pele e nne e ntse e le tante le fa motho a na le metsi ka botlalo. Go sekaseka go felelwa ke metsi mo mmeleng wa motho yo o godileng ka nepo, tlhola bongola jo bo ka fa tlase ga leleme la gagwe, tshwaratshwara letlalo mo godimo ga lerapo la gagwe la sehuba (sternum) kgotsa serope se se kafa teng mo boemong jwa seatla, tlhola gore a go na le tlhakatlhakano e ntšha kgotsa delirium, mme o lebelele gore a ga a na sedidi ka tshoganyetso fa a ntse mo ntlheng ya bolao.

Tsela ya go tlhakanya le go dirisa Motswako wa go Tsenya Metsi mo Mmeleng (ORS)

Mo lekgolong la bo20 la dingwaga, go ribololwa ga mokgwa wa go tsamaisa sodium le glucose (SGLT1) mo maleng a mannye a motho go ne ga fetola kalafi ya maemo a tshoganyetso. Le fa botlhole jwa kholera, rotavirus, kgotsa Salmonella bo dira gore letlalo la mala le tshele dilitara tsa seeledi mo maleng, diporoteine ​​tsa dipalangwa tsa SGLT1 tse di mo molelwaneng wa borashe jwa mala di nna di sa senyega gotlhelele. Le fa go ntse jalo, diporoteine ​​tseno di kgona go monya sodiamo le metsi fela go kgabaganya lebota la mala fa sukiri (sukiri) le sodiamo (letswai) di le teng mmogo ka selekanyo se se tlhomameng sa 1-go-1 molar.

  • Fa o nwa metsi a a tlwaelegileng ka bontsi ka nako ya go kgwa thata le go tsholola, ga a fete sentle mo maleng a a rurugileng mme a tlhatswa sodiamo e e setseng mo mading a gago, mme seno se tsenya mo kotsing ya hyponatremia e e kotsi (go ruruga ga boboko, go tlhakana tlhogo, le go thuthumela).
  • Fa o nwa matute a apole a a sa tlhaolosiwang, cola e e tlwaelegileng, dino tsa metshameko tse di nang le sukiri, kgotsa teye e e nang le sukiri, di na le sukiri e ntsi thata (osmolality e e kwa godimo) le sodiamo e nnye thata. Sukiri e e feteletseng e e sa monyelweng e nna mo teng ga mala mme e dira jaaka sepontšhe, e goga metsi a mantsi le go feta go tswa mo mading a gago go tsena mo maleng a gago (osmotic diarrhea).

1. Diphuthelwana tsa ORS tsa fomula ya WHO tsa kgwebo (Tlhopho ya ntlha)

Fa go kgonega, dirisa dipakete tsa letswai la go ntsha metsi mo mmeleng tse di lekanyeditsweng pele go tswa kwa khemising (tse di jaaka ORS e e Fokoditsweng ya Osmolarity ya WHO/UNICEF, Pedialyte, Dioralyte, Hydralyte, kgotsa CeraLyte), tse di tlhakantsweng ka tlhomamo le selekanyo se se tlhomameng sa metsi a a phepa se se gatisitsweng mo paketeng. Le ka motlha o se tlhakanye pakete ya ORS le mashi, sopo, kgotsa matute a maungo, mme le ka motlha o se ke wa bedisa tharabololo morago ga go tsenya matswai (fa metsi a gago a tlhoka go bedisiwa, bedisa metsi pele, a tlogele a tsidifale gotlhelele, mme morago o fuduwe mo paketeng).

2. Resipi ya WHO ORS e e itiretsweng kwa gae ya maemo a tshoganyetso

Fa o sa kgone go fitlha kwa khemising, baakanyetsa risepe eno e e bolokang botshelo e e kgothalediwang ke Mokgatlho wa Lefatshe Lotlhe wa Boitekanelo le Porojeke ya go Tsenya Metsi mo Mmeleng. Dirisa dikgaba tsa go lekanya tse di tlwaelegileng (e seng dijana tsa selefera tsa bojelo tse di sa tlhomamang) mme o latswe seedi sa bofelo pele o se naya ngwana: ga se a tshwanela go latswa letswai go feta dikeledi tsa tlholego tsa motho.

  • Metsi a a phepa, a a babalesegileng a go nwa: Litara e le 1 (dikopi di ka nna 4.2 tsa US, kgotsa digalase di le tlhano tsa dimililitara di le 200).
  • Sukiri e tshweu ya tafole e e nang le dithoro (sucrose): Diswana di le 6 tsa selekanyo (dimililitara di le 30, kgotsa digerama di le 25.2).
  • Letswai le le tlwaelegileng la tafole (sodiamo tleloraete): Lepola la selekanyo sa 0.5 (halofo e le nngwe) (dimililitara di le 2.5, kgotsa digerama di le 2.9).

Fuduga ka maatla metsotswana e le 60 go fitlha kristale nngwe le nngwe ya letswai le sukiri e nyerologa. Boloka e khurumeditswe mo lefelong le le tsidifetseng mme o latlhe karolo nngwe le nngwe e e sa dirisiweng morago ga diura di le 24, o baakanyetse setlhopha se sešwa letsatsi le letsatsi.

Lekanya letswai ka kelotlhoko e kgolo

O se ka wa fopholetsa ditekanyo kgotsa wa tsenya letswai le lengwe "go fola ka bonako." Go tsenya leswana la letswai ka phoso mo boemong jwa halofo ya leswana mo litareng e le 1 ya metsi go dira tharabololo ya letswai le le nang le hypertonic e e ka bakang go tlhoka metsi mo mmeleng go go bolayang, go tswa madi mo bobokong, le go thuthumela mo maseeng le mo baneng ba ba botlana. Ka metlha lekalekanya selekanyo sa halofo ya leswana ka mokwatla o o sephaphathi wa thipa mme o latswe motswako pele.

3. Diresipi tse dingwe tsa diedi tsa mo gae fa sukiri e seyo

  • ORS ya ditlhaka tse di theilweng mo setatšheng (E dira sentle thata mo letshololo le le tseneletseng la metsi): Ditatšhe tse di raraaneng mo raese di thubega ka iketlo go nna sukiri mo maleng kwantle ga go tlhatlosa osmolality ya mala, di fokotsa bolumu ya dipholo tsa mantle ka diperesente di le 30 fa di bapisiwa le sukiri e e bonolo. Bedisa 50 go ya go digerama di le 60 (e ka nna 0.5 kopi) ya phofo e e omileng ya raese e tshweu kgotsa raese e tshweu e e thugilweng e e apeilweng mo dilitara di le 1.1 tsa metsi metsotso e le 5 go ya go e le 7 go fitlha e bopa gruel e e tshesane, e e metsi, e tlogele e tsidifale go fitlha kwa thempheretšheng ya phaposi, e tsenye te**tpo that5on of50. bophahamo ba modumo lekana le 1 litha e le nngwe.
  • Matute a maungo a a tlhapolotsweng le fallback ya cracker e e nang le letswai (Mo dikgetseng tse di seng bogale mo baneng ba ba godileng le mo bagolong): Fa ngwana kgotsa mogolo yo o feletsweng ke metsi go se kae a gana ORS e e tlwaelegileng, babatlisisi ba bontshitse gore go tlhatswa karolo e le nngwe ya matute a apole a a sa tshelwang sukiri le dikarolo di le 4 tsa metsi (1:4 dilution ya di sports ya lu k go ya go karolo e le 1 ya metsi) ka dikerekere tse di nang le letswai tse di tlwaelegileng le moro di ka boloka go nna le metsi ka nako ya gastroenteritis e e botlhofo ya megare. O se ke wa sebedisa fallback ena bakeng sa masea kapa ho felelwa ke metsi ho mahareng ho isa ho ho matla.

4. Ditekanyetso tsa mothamo wa kgato ka kgato le mokgwa wa go thibela go kgwa

Fa motho a kgwa ka matlhagatlhaga, gantsi batsadi le batlhokomedi ba tsaya gore go ntsha metsi mo mmeleng ka molomo go paletswe ka gonne molwetse o latlhela galase e e tletseng metsi. Mo tlhatlhobong ya tshoganyetso ya bana, go tsenngwa ga metsi mo mmeleng ka molomo go atlega mo diperesenteng di le 90 tsa nako fa go newa ka sering kgotsa lepolanka:

  1. Molao wa dimililitara di le 5: O dirisa sering kgotsa leswana la melemo la dimililitara di le 5 (leswana le le 1), tsholola kgotsa kgaba dimililitara di le 5 tsa ORS e e tsidifetseng mo letlhakoreng la molomo metsotso mengwe le mengwe e le 3. Ka lobelo lono, motho yono o monya dimililitara di le 100 ka ura ka tlhamalalo ka mpa le ka duodenum e e kwa godimo kwantle ga go tsamaya a kokoanya selekanyo se se lekaneng sa seedi mo mpeng go dira gore motho a tlhatse.
  2. Fa di kgwa ka nako ya go ntsha metsi gape: Ema metsotso e le 15 go ya go e le 20 go dira gore go tlhotlhorega ga mometso le ga mpa go kokobele, morago ga moo o simolole gape ka dimililitara di le 5 metsotso mengwe le mengwe e le 5.
  3. Seikaelelo sa go ntsha metsi gape ka diura di le 4 sa go tlhoka metsi mo mmeleng go go botlhofo go ya go go go magareng: Ipeele mokgele wa go dirisa mo e ka nnang Dimililitara di le 50 go ya go di le 75 tsa ORS ka kilogerama ya bokete jwa mmele (mo e ka nnang ounce e le 1 ka ponto) e e anamisiwang ka tlhomamo mo diureng di le 4 tsa ntlha:
  4. Lesea le le bokete jwa dikilogerama di le 6 (diponto di le 13): Dimililitara di le 300 go ya go di le 450 (di-ounces di le 10 go ya go di le 15) ka kakaretso mo diureng di le 4.
  5. Ngwana yo monnye yo o bokete jwa dikilogerama di le 12 (26 pounds): Dimililitara di le 600 go ya go di le 900 (di-ounces di le 20 go ya go di le 30) ka kakaretso mo diureng di le 4.
  6. Ngwana yo o bokete jwa dikilogerama di le 25 (diponto di le 55): Dilitara di le 1.25 go ya go di le 1.8 (di-ounces di le 42 go ya go di le 60) ka kakaretso mo diureng di le 4.
  7. Mosha kgotsa mogolo (dikilogerama di le 60+ / diponto di le 132+): Dilitara di le 2.0 go ya go di le 3.5 (di-ounces di le 68 go ya go di le 118) ka kakaretso mo diureng di le 4 go ya go di le 6.
  8. Go emisetsa ka tlhokomelo e e tswelelang: Fa matshwao a ntlha a lenyora le go felelwa ke metsi a tokafetse, naya dimililitara di le 60 go ya go di le 120 (di-ounces di le 2 go ya go di le 4) tsa ORS mo tiragalong nngwe le nngwe e e sa gagamalang ya mantle kgotsa go kgwa mo baneng ba ba botlana, le **dimililitara di le 200 go ya go di le 250 morago ga bana ba ba godileng.

Mathata a a bolayang a a tshwanetseng go tlhokomelwa

Tota le fa go latlhegelwa ke dieledi go laolwa, go ka nna ga nna le mathata a le manè a kalafi a a ka tsenyang botshelo mo kotsing mo dibekeng tse pedi tse di latelang bolwetse jo bo bakwang ke dijo kgotsa mo dibekeng tse pedi tse di latelang.

1. Botulism e e tshelanwang ke dijo le ya masea (Go swa ditokololo go go fologang ga botlhole jwa methapo)

Clostridium botulinum e ntsha nngwe ya botlhole jo bo bolayang thata jwa ditshedi jo bo itsegeng. Go farologana le Salmonella kgotsa norovirus, botulism ga e bake letshoroma mme e tlogela molwetse a itharabologetswe ka botlalo e bile a le bogale mo tlhaloganyong fa e ntse e kgaola matshwao a ditshika go ya kwa mesifeng e e ithaopileng ka iketlo.

  • Botulism e e tshelanwang ke dijo tsa bagolo le bana: Ela tlhoko "4 Ds": Diplopia (pono e e sa bonaleng sentle kgotsa e e sa bonaleng sentle), Dysarthria (puo e e sa tlhaloganyesegeng, e e bokete), Dysphonia (lentswe le le rora kgotsa le le bokoa), le Dysphagia e e tlhotlhoregang kgotsa e e bokoa). diphatla tse di kwa godimo tsa matlho (ptosis) le dipupi tse di sa pitlaganeng mo leseding le le phatsimang. Bokoa bo bo bo tsamaya ka tekatekano go ya kwa tlase go tswa mo molaleng le mo matsogong go ya kwa diaphragm ya sehuba le maotong.
  • Botulism ya masea (Dingwaga tsa beke e le 1 go ya go dikgwedi di le 12): E bakwa ke go metsa C. botulinum spores (e e tumileng thata e e fitlhelwang mo tswina e e tala kgotsa e e pasteurized, mmogo le lerole le mmu) e e tlhogang mo teng ga tsela ya mala a lesea e e sa golang sentle. Letshwao la ntlha le batla le nna ka metlha go bipela go gošwa (malatsi a le 3 kgotsa go feta ntle le mantle), go latelwa ke selelo se se bokoa, se se sephaphathi, se se didimetseng, go sa anye sentle mo letsweleng kgotsa mo lebotlolong, go latlhegelwa ke taolo ya tlhogo ("floppy baby" hypotonia), le pooled drool.
  • Kgato ya ka bonako: Eya kwa lephateng la tshoganyetso la bookelo jo bo gaufi ka bonako. Go tsenngwa ga Botulinum Antitoxin mo ditshikaneng (BAT mo bagolong/bana, kgotsa BabyBIG human botulism immune globulin mo maseeng) go emisa go swa bogatsu go gongwe ga methapo, le fa diphelelo tsa methapo tse di setseng di swa bogatsu di tsaya dibeke go tlhoga dikgolagano tse dišwa fa sedirisiwa sa go hema se tshegetsa go hema.

2. Bolwetse jwa Hemolytic Uremic (HUS) le go sa dire sentle ga diphilo

Mo e ka nnang diperesente di le 5 go ya go di le 10 tsa batho (le diperesente di le 15 tsa bana ba ba ka fa tlase ga dingwaga di le 5) ba ba tshwaeditsweng ke Shiga toxin-producing E. coli (STEC O157:H7) kgotsa *Bolwetse jwa go tlhotlhorega ga madi mo mmeleng (HUS)**. Se se gakgamatsang ke gore, HUS gantsi e tlhasela malatsi a le 5 go ya go a le 10 morago ga gore letshololo le simolole, gantsi fela fa letshololo le lebega le tokafala.

Botlhole jwa Shiga bo feta mo leboteng le le senyegileng la mala a magolo go tsena mo mading mme bo golagana ka tlhamalalo le ditshika tse dinnye tsa madi tse di mo teng ga diphilo. Koo, botlhole jono bo kgaoganya disele tse dikhibidu tsa madi tse di dikologang (go tlhoka madi a mannye), bo ja dipolatelete tsa madi (thrombocytopenia), le go thiba ditlhotlhi tsa diphilo (go palelwa ke go dira ga diphilo go go botlhoko).

  • Matshwao a tlhagiso a HUS: Go nna mosetlha go go bonalang (letlalo le le bosetlha, le le tshwanang le sepoko le diphuka tsa matlho tse di ka fa teng tse di bosetlha kgotsa marinini), letsapa le le feteletseng kgotsa go tenega, go tlhotlhorega go go sa tlhalosiweng kgotsa mabala a mannye a a phepole mo letlalong (petechiae), go tswa madi mo nkong kgotsa mo marinining, go ruruga ga matlho, go ruruga ga matlho, le go wela tlase ka tshoganyetso kgotsa go ema gotlhelele ga motlhapo (kgotsa motlhapo wa mmala o o pinki/cola) malatsi a le 5 go ya go a le 14 morago ga go tsholola go go nang le madi kgotsa go tlhotlhorega.
  • Kgato ya tshoganyetso: Isa ngwana kgotsa mogolo kwa bookelong jwa tshoganyetso ka bonako; HUS e tlhoka tlhokomelo e e potlakileng ya hematology le nephrology ya bana, go tshelwa madi le go tlhatswa diphilo ka nakwana.

3. Bolwetse jwa Guillain-Barre (GBS) morago ga Campylobacter

Campylobacter jejuni (e e tlwaelegileng go tsenwa ke nama ya koko e e sa apewang sentle kgotsa mashi a a sa tlhotlhiwang) ke yone fela e e bakang tshwaetsego lefatshe ka bophara ya Guillain-Barre Syndrome, bolwetse jo bo botlhoko jwa methapo e e amanang le masole a mmele jo gantsi bo simololang **dibeke di le 1 go ya go di le 3 morago ga go tshwaediwa.

  • Ka fa e farologanang ka teng le botulism: Fa botulism e simolola kwa tlhogong e bo e tsamaela kwa tlase, Guillain-Barre Syndrome e ntsha bokoa jo bo tlhatlogang jo bo simololang kwa dinaong bo bo bo tsamaela kwa godimo. Lebelela go tlhotlhorega ga "diphini le dinalete" mo menwaneng le mo menwaneng, go latlhegelwa ke di-reflex tsa dikhutshwane, go kgopiwa ka tshoganyetso kgotsa go sa kgone go tlhatloga ditepisi, le bokoa jwa go tlhatloga maoto go ya kwa kutu le mesifa ya go hema. Bokoa bongwe le bongwe jo bo tswelelang pele jwa leoto morago ga mokgotlhwane wa mala bo tlhoka go tlhatlhobiwa ka bonako kwa phaposing ya maemo a tshoganyetso.

4. Sepsis e e tsenelelang mo mading le megacolon e e botlhole

Mo maseeng a a ka fa tlase ga dikgwedi di le 3, bagolo ba ba fetang dingwaga di le 65, balwetse ba ba imileng, batho ba ba nang le HIV, balwetse ba kalafi ya dikhemikale, tota le batho ba ba nwang dithibela-pompo tsa porotone tsa selekanyo se se kwa godimo tsa letsatsi le letsatsi (tse di fokotsang sekgoreletsi sa esiti e e sireletsang ya mala), dibakateria tse di jaaka Salmonella, Listeria, Campnific (go tswa mo di-oyster tse di tala) e ka thuba ka tlhamalalo go ralala lebota la mala go tsena mo mading, mme ya dira gore sepsis le tshoganyetso ya septic.

Fa letshololo la molwetse le ema ka tshoganyetso fa mpa ya gagwe e ruruga jaaka moropa o o gagametseng, e nna bonolo thata fa e kgomiwa go le gonnye fela, mme e tsamaya le go itaya ga pelo go go tabogang le letshoroma le le kwa godimo kgotsa go nna le mogote o o kwa tlase, go belaelwa megacolon e e botlhole kgotsa **evaluation e e tlhokang tshoganyetso ya go phunyega ga mala,

Melao ya melemo e e babalesegileng: ke eng se se thusang le se se kotsi

Batlhokomedi ba le bantsi ba ba nang le maikaelelo a a siameng ba gakatsa ditshwaetsego tse di tshelanwang ka dijo ka go fitlhelela melemo e e tlwaelegileng ya khabinete ya melemo ya mo gae. Latela dikaelo tseno tsa kalafi ka tlhoafalo:

  • Leng go tila Loperamide (Imodium) le Diphenoxylate: Diokobatsi tse di rekwang kwa khaontareng tse di lwantshang go tsamaya di dira ka go golagana le diamogedi tsa opioid mo leboteng la mala, di dira gore mesifa e e nang le moribo e fokotsege (peristalsis) e e leleka mantle. Le ka motlha o se ke wa naya bana ba ba ka fa tlase ga dingwaga di le 6 loperamide (mme bontsi jwa balaodi ba kalafi ya bana ba gakolola kgatlhanong le yone mo baneng botlhe ba ba ka fa tlase ga dingwaga di le 12 go ya go 18 ka ntlha ya dikotsi tsa ileus ya go swa ditokololo, go otsela, le megacolon e e botlhole). Mo bagolong, le ka motlha o se dirise loperamide fa o na le letshoroma, mantle a a nang le madi kgotsa a a nang le legogo, kgotsa botlhoko jo bo tseneletseng mo mpeng. E ka dirisiwa ka kelotlhoko ke bagolo ba ba itekanetseng fela mo letshololo le le botlhofo, le le metsi, le le senang madi, le le senang letshoroma fa o le mo loetong kgotsa o bereka.
  • Nako ya go tila Bismuth Subsalicylate (Pepto-Bismol, Kaopectate): Subsalicylate ya Bismuth e na le motswako wa saliselete o o amanang le aspirin ka khemikhale. Le ka motlha o se ke wa naya masea, bana, kgotsa basha ba ba ka fa tlase ga dingwaga di le 18 ba ba folang mo bolwetseng jwa mala jo bo bakiwang ke megare ka ntlha ya kotsi ya Reye's syndrome (go palelwa ke go dira ga sebete ka bonako le go ruruga ga boboko go go bolayang). Ela tlhoko gape gore bismuth e tsiboga le sebabole se sennye mo matheng le mo mantle a gago go bopa bismuth sulfide, e e fetolang leleme la gago le mantle a gago ka nakwana jet black; seno se ka bipa kgotsa sa etsisa go dutla madi ga mmatota mo maleng a a kwa godimo (melena) ka tsela e e kotsi.
  • Tila di-NSAID (Ibuprofen, Naproxen, Aspirin) fa o feletswe ke metsi: Diokobatsi tse di sa diriseng di-steroid tse di lwantshang thurugo di thibela di-prostaglandin tse di dirang gore ditshika tsa madi tse di tsenang mo diphilong tsa gago di nne di atologile ka nako ya fa o latlhegelwa ke dieledi. Go nwa ibuprofen kgotsa naproxen ka ntlha ya letshoroma kgotsa ditlhabi tsa mmele fa o feletswe ke metsi ka ntlha ya go kgwa le letshololo ke selo se se bakang gantsi Kgobalo e e Bogale ya Diphilo e e Bakiwang ke Diritibatsi (AKI). Fa go tlhokega seokobatsi sa letshoroma morago ga gore diedi tsa molomo di nne di le kwa tlase, paracetamol (acetaminophen) e babalesegile mo diphilong, fa fela go se na bolwetse jwa sebete.
  • Tlaleletso ya Ondansetron (Zofran) le Zinc: Mo mafapheng a tlhokomelo e e potlakileng le a tshoganyetso, selekanyo se le sengwe se se ikaegileng ka bokete sa ondansetron e e tswakilweng ka molomo e emisa ka pabalesego go kgwa go go sa kgaotseng mo baneng ba ba fetang dikgwedi di le 6 le mo bagolong, go letla gore go tsenngwa metsi gape ka molomo go atlege mola ntle le go tlhoka go tsenngwa ga IV. Mo baneng ba ba mo mafelong a a nang le didirisiwa tse di kwa tlase kgotsa ba ba nang le letshololo le le tsayang nako e telele, Mokgatlho wa Lefatshe wa Boitekanelo o akantsha dimiligerama di le 10 go ya go di le 20 tsa zinki ya dielemente tsa molomo letsatsi le letsatsi mo malatsing a le 10 go ya go a le 14, e e baakanyang disele tsa letlalo la mala le go fokotsa bokete jwa tiragalo ya ga jaana le go boela ga yone mo dikgweding tse di tlang3.

Go fepa gape go sa le gale: goreng "dijo tsa BRAT" tse di gagametseng di siilwe ke nako

Ka masomesome a dingwaga, malapa a ne a bolelelwa gore a bolawe ke tlala ka tshwaetsego ya mala diura di le 24 go ya go di le 48 mme morago ga moo a je fela dijo tsa BRAT (Dipanana, Raese, Applesauce, le Toast). Dikaelo tsa ga jaana go tswa kwa Mokgatlhong wa Lefatshe Lotlhe wa Boitekanelo, Sekolo sa Amerika sa Kalafi ya Bana (AAP), le Mokgatlho wa Yuropa wa Gastroenterology ya Bana, Hepatology le Phepo (ESPGHAN) di tlhomamisa gore go itima dijo ka nako e telele le dijo tse di thibelang tse di nang le BRAT fela di fokotsa go fola ga mala ka gonne dikotla tsa mala di tlhoka go dira gore mala a nne le dikotla tsa mala go dira gore sele ya BR e nne le dikotla dijo di tlhoka poroteine, mafura a a itekanetseng a dijo le dikotla tse dinnye.

  1. Tswelela go amusa le go nwa masea ka metlha ntle le go kgaotsa: Le ka motlha o se ke wa emisa go amusa lesea le le nang le bolwetse jo bo masisi jwa mala; mashi a letswele a na le dilwantsha-ditwatsi tsa IgA tse di sireletsang le mabaka a a lwantshang megare fa a ntse a silwa bonolo. Masea a a fepiwang ka lebotlolo a tshwanetse go boela kwa lebeleng la masea le le nang le maatla a a feletseng, le le sa tlhaolosiwang ka bonako fela morago ga kgato ya ntlha ya go ntsha metsi gape ka ORS ya diura di le 4 (go tlhatswa lebese ka metsi a a oketsegileng go bolaya lesea ka tlala ya dikhalori le di-electrolyte).
  2. Simolola gape dijo tse di tiileng tse di tshwanelang dingwaga tsa gago mo diureng di le 4 go ya go di le 6 tsa go tsenngwa metsi gape: Fela fa go kgwa go kokobela mme tlhaelo ya ntlha ya ORS ya diura di le 4 e emisediwa ka e nngwe, naya dijo tse dinnye, kgapetsakgapetsa diura dingwe le dingwe di le 3 go ya go di le 4.
  3. Dijo tse di gaisang go di ja ka nako ya go fola: Tlhopha dikhabohaetereite tse di raraaneng tse di kopantsweng le diporoteine tse di senang mafura le potasiamo ya tlholego: raese e tshweu e e tlwaelegileng, ditapole tse di bedisitsweng kgotsa tse di thugilweng tse di nang le letswai le le nnye, oatmeal, dikerekere tse di tlwaelegileng, di-noodle mo morong o o phepa wa koko kgotsa wa chikenggok wa merogo, ripe e e bakilweng ya koko, dipanana, applesauce, le yogurt e e tlwaelegileng e e tshelang (e e nayang diensaeme tsa tlholego tsa lactase le dibakateria tse di mosola).
  4. Dijo tse o tshwanetseng go di tila malatsi a le 3 go ya go a le 5: Tila dijo tse di mafura, tse di gadikilweng, kgotsa tse di bokete tse di nang le mafura a mantsi (tse di diegang go ntsha sepe mo mpeng le go tsosa go feroga sebete), dipepere tsa tšhilisi tse di nang le ditswaiso, khafeine le bojalwa (tse di tlhotlheletsang go tsamaya ga mala le go dira jaaka di-diuretics tse di nang le sukiri, xntaiols ores mannitol (e e bakang letshololo le le tseneletseng la osmotic), le digalase tse dikgolo tsa mashi a kgomo a a metsi a a sa bedisiwang fa go sa itshokele lactose ka nakwana morago ga go tshwaetsega go baka go ruruga le gase.

Taolo ya tshwaetsego ya mo gae: go emisa go anama ga norovirus le dibakateria

Fa leloko le lengwe la lelapa le simolola go kgwa ka dithunya kgotsa go nna le letshololo le le tshelanwang, go tsaya dikgato tsa go tlhaola le go bolaya megare ka bonako go thibela lelapa lotlhe go phutlhama ka nako e le nngwe:

  • Hlapa matsoho ka sesepa le metsi metsotswana e 20 e felletseng: Di-gel tsa matsoho tse thehilweng hodima jwala (le ha di le 70% ya ethanol) ha di thibele ka tsela e tshepahalang dibaerase tse sa phuthehang jwalo ka norovirus kapa di-spore tsa dikokwanahloko tse kang Clostridioides difficile. Gotlha diatla sentle ka sesepa le metsi a a elelang morago ga go etela kwa ntlwaneng nako le nako, go fetola di-diaper le pele ga o ama dijo.
  • Apara ditlelafo le mask pele o phepafatsa matlhatsa: Go kgwa ka dithunya go tswa mo norovirus go latlhela dimilionemilione tsa marothi a megare e nnye mo moweng a a nnang mo diborashe tsa meno tse di gaufi, mo dibaleding le mo ditshwarong tsa dikgoro. Apara ditlelafo tsa nitrile kgotsa tsa latex tse di latlhwang le mask wa karo kgotsa wa N95, phimola matlhatsa a a metsi ka bonolo ka dithaole tsa pampiri (o se ke wa tlhotlhora kgotsa wa feela matlhatsa a a omileng), mme o tswale matlakala mo teng ga kgetsi ya polasetiki e e bofilweng pele o e baya mo matlakaleng a a kwa ntle.
  • Bolaya megare ka tharabololo ya sebolaya-ditshenekegi sa tlelorine sa 1,000 go ya go 5,000 ppm: Tlhakanya **dipoleiti di le 5 go ya go di le 25 (dimililitara di le 75 go ya go di le 375) tsa sebolaya-ditshenekegi sa tlelorine se se senang monkgo sa mo gae (5 go ya go 6% ya sodiamo hapokoloraite) ka dilitara di le 3.8 tsa walete tse di senang marose (galane e le 1 ya galone ya surfalet) dijana, ditshwaro tsa go tlhatswa, dipompo, fa fatshe ga dithaele, le ditshwaro tsa dikgoro), di tlogele di le metsi go bonala bonnye metsotso e le 5 go ya go e le 10, mme morago ga moo di tlhatswe ka metsi a a phepa.
  • Hlatswa diaparo tse di leswe ka molelo o o kwa godimo ka bonako: Tlosa dipampiri, ditoulo le diaparo tse di leswe ka kelotlhoko o sa di tshikinye mo moweng. Di tlhatswe mo modikologong o moleele go gaisa ka themperetšha e e kwa godimo ya metsi ya bonnye didikirii tsa Celsius di le 60 (didikirii tsa Fahrenheit di le 140) ka sesepa, mme o di omise mo seting e e kwa godimo ya mogote go fitlha di oma gotlhelele.
  • Diragatsa molao wa go se tsenngwe mo kitšhineng wa diura di le 48: Mongwe le mongwe yo o folang mo go kgweng kgotsa letshololo le le tshelanwang thata ga a tshwanela go baakanyetsa ba bangwe dijo, go tshwara aese kgotsa didirisiwa tse di tlhakanetsweng, go thuma mo matangwaneng a botlhe, kgotsa go boela kwa tirelong ya dijo, tlhokomelo ya boitekanelo, kgotsa tiro ya tlhokomelo ya bana go fitlha ka ura ya borobalo go fitlha ka ura ya borobalo. ya go kgwa kgotsa go tsholola**.

Tsaya khoso

Katiso ya thuso ya potlako e e dirwang ka diatla go tswa go Sefapaano se Sehibidu, St John Ambulance, kgotsa moabi wa kalafi wa tshoganyetso wa selegae e go ruta go lemoga go tshoga ga hypovolemic go sa le gale, go tlhola go tladiwa ga di-capillary le go hema kgotsa go itaya ga pelo mo maseeng le mo bagolong, le go baya motho yo o kgwang yo o idibetseng mo boemong jwa gagwe jwa go boloka botshelo.

Dipotso tse di bodiwang kgapetsakgapetsa

Why did only one person get food poisoning when everyone at the table ate the exact same meal?

Microbes and toxins are rarely distributed evenly throughout a dish; one serving of casserole or a single hamburger patty may have had a cold spot during cooking that allowed bacteria to survive, or a single oyster on a platter may have harbored norovirus. Individual susceptibility also varies drastically based on how much protective stomach acid you have (people taking daily acid-reducing medications like omeprazole or famotidine need far fewer bacteria to fall ill), your age, your gut microbiome, and the exact size of the portion you swallowed.

Is the "last meal I ate" always the one that caused my food poisoning?

No, blaming the very last meal you ate is the most common misconception about foodborne illness. Unless you ingested a preformed toxin like Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, or scombroid fish histamine (which trigger symptoms in 30 minutes to 6 hours), most common bacterial and viral infections like Salmonella, Campylobacter, E. coli O157:H7, and Listeria take anywhere from 12 hours to 5 days (and sometimes weeks) to multiply inside your intestines before you feel sick, meaning the culprit is usually a meal from 1 to 3 days earlier.

Can I boil spoiled or suspect food thoroughly to make it safe to eat?

No, boiling or reheating contaminated food does not make it safe because several dangerous bacteria, including Staphylococcus aureus, Bacillus cereus, and Clostridium perfringens, produce heat-stable enterotoxins while sitting at warm room temperatures. Even if boiling at 100 degrees Celsius (212 degrees Fahrenheit) kills every live bacterium in the pot, those indestructible chemical toxins remain active in the food and will cause violent vomiting and diarrhea within hours of eating.

What does it mean if my vomit looks like dark coffee grounds or my stool looks like black tar?

Vomit that looks like dark brown or black wet coffee grounds (hematemesis) means blood has been sitting in your stomach and reacting with hydrochloric stomach acid, often from a Mallory-Weiss tear in the esophagus caused by violent retching or from a bleeding stomach ulcer. Stool that is sticky, foul-smelling, and jet black like road tar (melena) also indicates digested blood from the upper digestive tract (unless you recently took bismuth subsalicylate or iron supplements), and both signs require immediate hospital emergency evaluation.

Can drinking sports drinks like Gatorade or flat soda replace WHO Oral Rehydration Solution?

Undiluted commercial sports drinks, regular sodas, and fruit juices should never be used as the sole rehydration fluid for infants, young children, or anyone with moderate-to-severe diarrhea. Standard sodas and juices contain 7 to 10 times too much sugar and almost no sodium, which pulls water out of your body into the bowel and worsens diarrhea, while standard sports drinks still contain too little sodium and too much sugar compared to WHO Oral Rehydration Solution; if nothing else is available for a mildly dehydrated adult, dilute sports drinks 1-to-1 with water and eat salted crackers alongside them.

When should I request a stool culture or prescription antibiotics for food poisoning?

Most cases of viral and mild bacterial gastroenteritis resolve on their own without antibiotics, and giving antibiotics empirically can actually prolong Salmonella shedding or trigger fatal Hemolytic Uremic Syndrome in Shiga toxin-producing E. coli (STEC) infections. Physicians order diagnostic stool cultures and targeted antimicrobial therapy only when a patient has a high fever with bloody or mucoid dysentery, severe dehydration requiring hospitalization, diarrhea lasting longer than 7 days, recent international travel or recent antibiotic use (to test for Clostridioides difficile or parasites), or high-risk status such as infancy, advanced age, pregnancy, or immunocompromise.

Metswedi e tlhotlhomisitswe

  • Mokgatlho wa Lefatshe Lotlhe wa Boitekanelo (WHO) le UNICEF: Kalafi ya Letshololo: Buka ya Dingaka le Badiri ba bangwe ba bagolo ba Boitekanelo (go tlhaola go tlhoka metsi mo mmeleng mo kalafing, go tlhama ORS e e fokoditsweng osmolarity, tharabololo ya letswai le sukiri e e itiretsweng kwa gae, le diporothokholo tsa tlaleletso ya zinki ya bana).
  • Mokgatlho wa Malwetse a a Tshelanwang wa Amerika (IDSA, United States): Dikaelo tsa Tiriso ya Kalafi tsa go Tlhatlhoba le go Laola Letshololo le le Tshelanwang (mananeo a go tlhotlheletsa diphagocyte, ditshupo tsa sebolayamegare sa STEC le tsa go lwantsha go tsamaya, le dikelo tsa go dira diteko tsa mantle).
  • Disenthara tsa Taolo le Thibelo ya Malwetse (CDC, United States): Megare le Malwetse a a Tshelanwang ke Dijo, Dikaelo tsa Taolo ya go Runya ga Norovirus le go Bolaya Megare ka Bleach, le Kaelo ya Kalafi ya Botulism le Bolwetse jwa Hemolytic Uremic (HUS).
  • Setheo sa Bosetšhaba sa Boitekanelo le Tlhokomelo ya Boleng jo bo kwa Godimo (NICE, United Kingdom) le Tirelo ya Bosetšhaba ya Boitekanelo (NHS, United Kingdom): Letshololo le go Kgwa go go Bakwang ke Bolwetse jwa Mala mo Baneng ba ba ka fa Tlase ga Dingwaga di le 5: Temogo le Taolo (CG84) le maemo a go tlhaola bolwetse jwa mala jwa batho ba bagolo.
  • Mokgatlho wa Yuropa wa Thuto ya Bana ya Mala, Sebete le Phepo (ESPGHAN): Dikaelo tse di Theilweng mo Bosuping tsa Taolo ya Bolwetse jo bo Botlhoko jwa Mala mo Baneng kwa Yuropa (diporothokholo tsa go fepa gape go sa le gale le bosupi jwa ondansetron/probiotic).

Dikaedi tse di tsamaelanang