Jɛgɛ kolo min bɛ munumunu, sogo kolo, walima dumuni min sirilen don dawolo la (esophageal impaction) .¶

Ni aw y’a ye ko jɛgɛ kolo nɔgɔlen, sogo kolo, donsokɛ kolo tigɛlen, walima stɛki walima kɔnɔ jalen dɔ bɛ don aw da la ni dimi ye walima aw bara kɔfɛ, o ye siranfɛn ye min bɛ mɔgɔ siran ani min ka teli ka kɛ dumunikɛ waati la. Nka, kɛnɛyaso fɛɛrɛ fɔlɔ yɛrɛ ye ka danfara don bana fila ni ɲɔgɔn cɛ minnu tɛ kelen ye fewu: fiɲɛbɔyɔrɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ (dumuni bɛ fiɲɛbɔyɔrɔ datugu yɔrɔ min na ani ka ninakili jɔ) ani dumunikɛyɔrɔ dunan walima dumuni boloci (o yɔrɔ min na kolo walima dumuni bɛ siri fiɲɛbɔlan kɔfɛ fiɲɛbɔlan na k’a sɔrɔ i ka fiɲɛbɔyɔrɔ dabɔlen don pewu). Ni aw ye kɔnɔbara sɔgɔsɔgɔ (Heimlich manɛwɛrɛ) kɛ mɔgɔ la min bɛ se ka ninakili ani ka kuma ka ɲɛ ni dumunikɛminɛnw sɔgɔsɔgɔli ye, o tɛ dumuni bɔ a la wa a bɛ se ka kɔnɔna jogin jugumanba lase mɔgɔ ma, kɛrɛnkɛrɛnnenya la ni kolo nɔgɔlen dɔ bɛ yen.

O waati kelen na, mɔgɔw ka fura minnu bɛ fɔ jɛgɛ walima sogo kolo munumunulen na, i n’a fɔ buru jalen, tigamugu nɔrɔlenw, bananku, walima vinigari min bɛ mɔgɔ minɛ, olu jalakilen don kosɛbɛ tulo, nugu ani galaka (ENT) operelikɛlaw ni kɔnɔboli dɔgɔtɔrɔw fɛ. Ni jɛgɛ walima kɔnɔ kolo nɔgɔlen dɔ sirilen don kɛrɛ fɛ tonso walima dumunikɛminɛn kɔnɔ, ni aw ye buru sɔgɔlen bolo girinman dɔ gosi ka jigin a sanfɛ, o bɛ kolo nɔgɔlen min bɛ i n’a fɔ pikirijikɛlan ye, o gɛn ka taa a fɛ ka tɛmɛ dumunikɛminɛn kogo nɔgɔlen fɛ (dumunikɛyɔrɔ dogolen), yɔrɔ min na a bɛ se ka aorta walima karotidi kɛrɛfɛla sɔgɔ walima ka kɛ sababu ye ka disi jugumanba dɔ kɛ min bɛ mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila banakisɛ (mediastinitis) sɔrɔli.

Aw bɛ o kɛ sisan¶

1. A’ ye a sɛgɛsɛgɛ ni a tigi bɛ se ka ninakili, ka sɔgɔsɔgɔ ni fanga ye, ka kuma ni kanba ye (Fiɲɛbɔlan ni dumunikɛminɛnw sɛgɛsɛgɛli): Aw bɛ ɲininkali kɛ: "A bɛ aw sɔgɔsɔgɔ wa? Aw bɛ se ka kuma wa?" Ni a tigi tɛ se ka kuma, a tɛ se ka sɔgɔsɔgɔ, ni ninakili bɛ kɛ ni fiyɛlikanba ye (stridor), walima ni a bɛ ka kɛ bulu ye, a fiɲɛbɔlan (trachea) bɛ datugu: aw bɛ aw ka sigida kɔrɔtɔko nimɔrɔ wele joona (911 Ameriki ni Kanada, 112 UE, 999 Angletɛri; a’ ye a lajɛ kɔrɔtɔko nimɔrɔw) ka kɔfiɲɛ 5 kɛ ani kɔnɔbara 5 (aw ye sɛbɛn ɲɛ 1 lajɛ A bɛ sɔgɔsɔgɔ). Ni a tigi se bɛ se ka ninakili ani ka kuma ka jɛya, hali ni a bɛ sɔgɔsɔgɔ walima ni dimi bɛ a la, a fiɲɛbɔyɔrɔ bɛ da wuli ani fɛn in bɛ dumunikɛyɔrɔ la. Aw kana Heimlich ka manɛw kɛ.
2. AW kana buru jalen, tigabolo, bananku, walima marshmallows munu abada walasa ka kolo nɔgɔlen "push down": Ni aw ye dumuni gɛlɛn gɛlɛnw munumunu jɛgɛ kolo walima sogo kolo sirilen sanfɛ, o bɛ kɛ i n’a fɔ marifa bɛ nɛgɛ gosi, ka a kun nɛrɛma bila ka ɲɛ ka tɛmɛ dumunikɛminɛn kogo fɛ walima ka kolo kuru ka taa a fɛ, dɔgɔtɔrɔ ka se ka se yɔrɔ min na. Aw bɛ dumuni dabila joona.
3. Aw kana se abada bolokɔni fiyentɔw, pinɛsi, walima dumunikɛminɛnw na ka jigin mɔgɔ galaka kɔfɛ: Fiyentɔ bolokɔni ko walima du pinɛsi bɛ gag reflex fariman dɔ lawuli, ka galakala sɔgɔsɔgɔ (ka "kolo nɔrɔlen" nkalonma dɔ lawuli), wa a bɛ se ka kolo lafiyalen dɔ gosi ka bɔ galaka la ka taa fiɲɛbɔlan kɔnɔ (laryngeal aspiration).
4. Aw bɛ tasa walima daga dɔ di a tigi ma walasa a tigi ka se k’a daji bɔ ni a tɛ se ka jilamaw munumunu: Ni sogo dɔ walima kolo belebele dɔ ye dumunikɛminɛn datugu pewu, hali bi aw farikolo bɛ daji litiri 1 fo 1,5 bɔ tile kɔnɔ min tɛ taa yɔrɔ ye. Ni aw bɛ nɔgɔ bɔ, ka daji da tasa kɔnɔ, walima ka ji minta kelen-kelen bɛɛ kɔsegin segin kɔnɔ, aw bɛ taa ɲɛfɛ ka taa Dɔgɔtɔrɔso ka kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la min ka surun aw la (a tɛ kɛnɛyaso kɔrɔtɔlen ye, min tɛ ni endoskopi bɔli minɛn ye).
5. Aw bɛ taa Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la joona walasa ka sogo, diden, donsokɛ, misisogo, walima sagaden kolo fɛn o fɛn sɔrɔ, walima kɔ walima disi dimi nɔgɔlen/yɔrɔ dɔ la: A tɛ i n’a fɔ jɛgɛ pinɛ-kolo misɛnnin minnu bɛ i n’a fɔ kunsigi, minnu bɛ to ka don tonso kɔnɔ ka dɔgɔn, kɔnɔw ni baganw kolow bɛ kari ka kɛ daji gɛlɛnw ye, minnu ka gɛlɛn i n’a fɔ razɔri, minnu bɛ taa ni u ye hakɛ caman na dumunikɛminɛnw dabɔli ani a ka kan ka teliya ka CT ja lajɛ ani ka a bɔ endoskopi fɛ.
6. Ni sogo nɔgɔlen dɔ min kolo tɛ a la ("Steakhouse Syndrome") nɔrɔla ani aw bɛ se ka jilama misɛnninw min hali bi k’a sɔrɔ aw ma sɔgɔsɔgɔ, aw bɛ minfɛn gazima dɔ min nɔgɔya la k’aw sigilen to aw jɔlen na: Ni aw dalen don a la dɔrɔn ko dumuni nɔrɔlen na kolo zeru bɛ o la ani ni aw tɛ sɔgɔsɔgɔ, ka soda gazilama nɛnɛma dɔ min ni aw sigilen don jɔlen bɛ se ka gazi ɲuman bɔ min bɛ dumunikɛminɛn duguma yɔrɔ janya dɔɔni dɔɔni ani ka sogo dɛmɛ ka a sɔgɔ ka don kɔnɔbara la. Ni a ma tɛmɛ miniti 30 fo miniti 60 kɔnɔ, aw bɛ taa Kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la.

flowchart TD
    A["Dumuni walima kolo min sirilen don dawolo la walima disi la dumunikɛtuma na"] --> B{"Yala a tigi bɛ se ka ninakili, ka sɔgɔsɔgɔ ni fanga ye ani ka kuma ni kanba ye wa?"}
    B -- "AYI: Sɔgɔsɔgɔ makunlen, a tɛ se ka kuma, a bɛ sɔgɔsɔgɔ, walima a bɛ kɛ bulu ye" --> C["FIƝƐ ƝƐNABƆLI TIƝƐN: Aw bɛ 911 / 112 / 999 wele & ka kɔfiɲɛw + Kɔnɔbara sɔgɔsɔgɔli kɛ o yɔrɔnin bɛɛ"]
    B -- "ƆWƆ: Fiɲɛbɔyɔrɔ Dabɔlen don (Kunnafoni & Ninakili cogoya bɛnnen) ." --> D["Esophageal Impaction walima Pharyngeal Bone: Aw kana Heimlich Maneuver kɛ"]
    D --> E{"Aw bɛ darapo bilenmanw lajɛ teliya la: Daji bɔli, a tɛ se ka ji min, disi dimi, walima kɔ funu?"}
    E -- "Ɔwɔ: Dɔgɔli / Blockage complet walima Dimi jugumanba" --> F["Aw bɛ Spit Cup di, Aw kana foyi ta ni da ye, ani ka taa dɔgɔtɔrɔso la kɔrɔtɔko yɔrɔ la"]
    E -- "Ayi: A bɛ se ka sɔgɔsɔgɔninjɛ ni ji munumunu" --> G{"Mun de Kununna?"}
    G -- "Sogo, Turquie, Donsoya walima misisogo kolo (Fara ka bon ka a dawolo) ." --> H["Dumuni dabila & ka taa dɔgɔtɔrɔso la kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la walasa ka kɔ/disi CT Scan & Endoscopy kɛ"]
    G -- "Jɛgɛ misɛnninw Pin-Bone (Sharp Prickling Feeling high in Throat) ." --> I["Aw bɛ Tonsiw sɛgɛsɛgɛ ni lanpan ye; Ni dimi gɛlɛn bɛ to sen na > Lɛrɛ 1 fo lɛri 2, aw bɛ taa ENT walima Kɔrɔtɔko yɔrɔ la"]
    G -- "Sogo kolo tɛ min na (‘Steakhouse Syndrome’) Ni kolo zeru bɛ a la" --> J["Aw bɛ Soda Gazilama min misɛnniw kɛ ka jɔ; Ni a bɛ to hali bi miniti 60 kɔfɛ walima ni sɔgɔsɔgɔninjɛ daminɛna, aw bɛ taa ER la"]

Yɔrɔ fɔlɔ : Fiɲɛ bilali ni dumunikɛminɛnw sɔgɔsɔgɔli ni ɲɛgɛnɛsira sɔgɔsɔgɔli¶

Ni fɛn dɔ sirilen don ka a munumunu, siran b’a to a bɛ kɛ i n’a fɔ aw bɛna a dabila, hali ni aw fogonfogon bɛ fiɲɛ lamaga hɔrɔnya la. Farikoloɲɛnajɛ bɛ mun ɲɛfɔ: aw galaka duguma (hypopharynx), tubabufura fila bɛ sigi ɲɔgɔn fɛ. fiɲɛbɔlan (fiɲɛbɔlan) bɛ ɲɛfɛ, a barika ka bon ni kolotuguda gɛlɛnw ye, minnu bɛ taa i fogonfogon la. dumunikɛyɔrɔ (dumunikɛyɔrɔ) ye farikolojidɛsɛ ye min bɛ se ka bin fiɲɛbɔlan kɔfɛ, ka jigin ka tɛmɛ disi fɛ ka don i kɔnɔbara la.

Galaka kɔrɔtɔko saba danfara cogo min na sekɔndi 30 kɔnɔ¶

Yɔrɔ 2nan: Jɛgɛ kolo munumunulenw vs sogo ni sogo kolo¶

Kolow bɛɛ tɛ u yɛrɛ minɛ cogo kelen na hadamaden dawolo kɔnɔ. Jɛgɛ kolo dogoyɔrɔ dɔnni, ani mun na sogo kolo ye furakɛli faratiba ye, o bɛ kɛ sababu ye ka fɛɛrɛ lakananenw bilasira.

1. Jɛgɛ kolo munumunulenw: U bɛ nɔrɔ yɔrɔ min na ani mun na buru bɛ ​​u juguya¶

Jɛgɛ kolo sirilenw kɛmɛsarada la kzzwxh:0008 ɛ* jigin tiɲɛ na ka don di dumunikɛminɛn jugumanba kɔnɔ. O nɔ na, barisa jɛgɛ misɛnninw ka pin-kolow (minnu bɛ bɔ sɛmɛ, kɔ, jɛgɛ, kɔgɔjida la, tilapia, walima karɔ) ka fin ani u bɛ se ka wuli, i nɛnkun bɛ u gɛrɛ ka ɲɛ ka don oropharynx ni hypopharynx ka ɲɛgɛnɛsira nɔgɔlenw na minnu ka bon galaka la:

• Yɔrɔ 4 tigitigi minnu na jɛgɛ kolo 85% bɛ siri:
• Palatine Tonsils (kɛrɛnkɛrɛnnenya la u bɛ dogo bɔrɔ misɛnninw kɔnɔ walima tonsillar crypts da kɔfɛ kinin fɛ walima numan fɛ).
• Dan basigilen (kan tonso min bɛ kan kurulen yelen kɔfɛ dɔrɔn).
• Valecula (bɔrɔ fitinin min bɛ kan dawolo ni epiglottis cɛ).
• Piriform Sinus (kankɛminɛn fitinin minnu bɛ kumakan kɛsu fan fila bɛɛ la minnu bɛ dumuni don dumunikɛminɛn kɔnɔ).
• I bɛ se k'a ye ni lanpan ye wa?
• Aw bɛ a tigi bila sigilan kan, k'a da wuli kosɛbɛ, k'a fɔ "Ahhh" (k'a sɔrɔ a ma a nɛnkun bɔ ka taa yɔrɔ jan, o bɛ yeli bali), ka smartfon lanpan yeelenma yeelen bɔ numanbolo ni numan fɛ tonsili.
• Jɛgɛ kolo kɛmɛsarada la 20 fo 30 ɲɔgɔn na, i bɛna a ye ko wuluwulu finman dɔ bɛ bɔ ka bɔ tonso jɔli la ka ɲɛ dawolo ɲɛfɛla kɛrɛfɛ. Ni kolo bɛ ye ka jɛya tonso ɲɛfɛ dɔrɔn ani ni a tigi bɛ se ka a yɛrɛ minɛ pewu k’a sɔrɔ a ma da tugu, baliku hakili sigilen wɛrɛ bɛ se ka a kun bɔlen minɛ tuma dɔw la ni pikirijikɛlan saniyalen ye, min janyalen don, nka ni a ka dun ka tɛmɛ ɲɛfɛla sɔgɔsɔgɔninjɛ kan walima ni a tigi bɛ gag, aw bɛ a jɔ joona ka a to dɔgɔtɔrɔ ka a bɔ sekɔndi 30 kɔnɔ ni numbing spray ni scope yeelenma ye..
• Mun na jamanadenw ka furaw (Buru, Tiga, Banan, Vinigari, Oliviyetulu) farati ka bon:
• Buru jalen, tiga nɔrɔlen, ani bananku: Ni jɛgɛ kolo min janya ye santimɛtɛrɛ 2 ye, o kun nɛrɛmuguma ye milimɛtɛrɛ 1 sɔgɔ i ka tonso walima dumunikɛminɛn sanfɛla kogo la, ni i ye buruburu gɛlɛn dɔ munumunu, o bɛ kolo nɔgɔlen in da a kan walima ka pikirijikɛlan kun bila kɛmɛsarada la 100 ka tɛmɛ ɲɛgɛnɛsira kogo fɛ ka don kɔkolo yɔrɔ jugumanw na (extraluminal migration). Ni jɛgɛ kolo dɔ gɛrɛla pewu ɲɛgɛnɛsira jukɔrɔ buru fɛ, dɔgɔtɔrɔ min bɛ i da duguma ni kamera ye a tɛ se ka kolo ye tugun walasa k’a sama ka bɔ, o bɛ miniti 2 kɔnɔna na kɛnɛyaso kɔkanna galaka sɛgɛsɛgɛli tigɛli kɛ kɔ opereli belebele ye anestezi basigilen na.
• Vinigari min: Miiriya min bɛ fɔ kosɛbɛ, o b’a fɔ ko vinigari min bɛ jɛgɛ kolo dɔ labɔ i da kɔnɔ. Laboratowari sɛgɛsɛgɛliw la, ni aw ye jɛgɛ kolo su du asidi asetiki saniyalen (vinigari) la, o bɛ lɛrɛ damadɔ fo tile caman ta walasa ka kolo nɔgɔya. Ni aw ye vinigari min, a bɛ maga kolo la fo ka se seginkanni 0,5 ma a sira fɛ ka taa aw kɔnɔbara la, ka zeru nɔgɔya ka sɔrɔ ka galakala sɔgɔlen ni asidi sɔgɔlen jeni.

2. Sogo, Turki, donsokɛ walima misisogo kolo munumunu (Fara ka bon ka u dawolo) .¶

Hali ni sɛmɛ pinɛ kolo misɛnnin min bɛ se ka wuli, o man teli ka disi ka dumunikɛminɛn jugumanba da a yɛrɛ ma, kɔnɔ kolo tobilen (kɔnɔ ni diden), donsokɛ kɔkiliw, ani sagaden/misi sogo kolo bɛ kari ka kɛ fɛn gɛlɛnw ye, minnu ka bon, minnu bɛ kɛ kɛrɛ saba ye, minnu ka nɔgɔn i n’a fɔ opereli sɔgɔlanw:

• Mun na X-rayw bɛ to ka jɛgɛ ni sogo kolow to yen: Kɔnɔbara basigilenw bɛ bagan kolo gɛlɛnw, nɛgɛ warijɛw, ani cod/snapper kolo gɛlɛnw ye nɔgɔya la, nka X-rays standardw bɛ jɛgɛ finmanw (kɛrɛnkɛrɛnnenya la sɛmɛ, jɛgɛ, ani makɛri) ni kɔkolo finmanw sɔrɔ minnu bɛ se ka kɛ kartilaji ye, olu bɛ se ka kɛ fo ka se kɛmɛsarada la 50 fo 70 ma bawo olu bɛ yen a yɔrɔ dɔ ye radiyolu ye. Ni aw bɛ dimi jugumanba dɔ sɔrɔ hali bi aw galaka walima aw kɔ fan kelen na, hali ni aw ye X-ray gansan "normal" kɛ, laadilikanw minnu bɔra Erɔpu kɔnɔbara basigilenw ka tɔnba (ESGE) ani Ameriki kɔnɔbara basigilen jɛkulu (ASGE) fɛ, olu bɛ a fɔ ko aw ka **nasofaringolaringoskɔpi tilennen **flexible ** (kamera fitinin dɔ min bɛ se ka sɔgɔsɔgɔ, o bɛ tɛmɛ nugu fɛ walasa ka a sɛgɛsɛgɛ galaka) walima Kɔnɔ/Disi CT scan min tɛ danfara bɔ, a tata hakɛ dɔgɔman (min bɛ kɛmɛsarada la 95 fo ka se 100 ma walasa ka hali kolo misɛnninw ye).

flowchart TD
    A["Kolow sɔgɔsɔgɔli Jɛgɛ walima kɔnɔw munumunu kɔfɛ"] --> B["Aw bɛ dumuni gɛlɛnw dunni dabila joona (Buru, tiga walima bananku tɛ) ."]
    B --> C["Aw bɛ ji jɛlen min siɲɛ 2 dɔɔni dɔɔni walasa ka a munumunucogo kɔrɔbɔ"]
    C --> D{"Dimi bɛ kɛ cogo di miniti 30 fo 60 nataw kɔnɔ?"}
    D -- "Dimi dull, Midline Soreness min bɛ ban dɔɔni dɔɔni Lɛrɛ tilancɛ kelen-kelen bɛɛ la" --> E["Likely Mucosal Scratch (Kolo tɛmɛna kɔnɔbara la kaban, ka sɔgɔsɔgɔninjɛ fitinin dɔ to yen)"]
    E --> F["Dumuni nɔgɔlenw ni dumuni nɛnɛmanw dun fo lɛri 24; Aw bɛ taa ER la joona ni dimi juguyara, ni sumaya daminɛna, walima ni kɔ fununen don"]
    D -- "Dimi min bɛ kɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ ye min bɛ kɛ fan kelen fɛ walima dimi min bɛ sinji kɔfɛ min tɛ ɲɛ" --> G["A ka c’a la, kolo bɛ to ka don Tonsi, Piriform Sinus walima Esophagus la"]
    G --> H["Aw bɛ taa dɔgɔtɔrɔso la kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la walima ENT dɔgɔtɔrɔso la walasa ka Numbing Spray + Scope Removal"]

3. Yala kolo bɛ yen hali bi tiɲɛ na wa, walima "Mucosal Scratch" dɔrɔn de don wa?¶

Aw galaka ni dumunikɛminɛnw bɛ ni dusukunnataw ye minnu bɛ u yɛrɛ minɛ i n’a fɔ aw ɲɛkisɛw: ni sɔgɔsɔgɔninjɛ dɔ ye aw ɲɛ sɔgɔ ka a ko ka bɔ, a bɛ kɛ i n’a fɔ sɔgɔsɔgɔninjɛ sigilen bɛ aw ɲɛ na fo lɛri 24. O cogo kelen na, ni jɛgɛ kolo nɛrɛmuguma, torila sɔgɔlen nɔngɔn, walima kuru gɛlɛn dɔ bɛ i dawolo sɔgɔ ka jigin ka don i kɔnɔbara la (yɔrɔ min na kɔnɔbara asidi kloroki gɛlɛn bɛ jɛgɛ kolo misɛnninw labɔ lafiya la), o bɛ mucosal abrasion raw to yen.

• Mucosal Scratch dɔncogo ka bɔ Embedded Bone la:
• A ka c’a la, Mucosal Scratch bɛ kɛ i n’a fɔ **dimi min bɛ kɛ ni **dimi ye min bɛ kɛ ni **dimi ye min bɛ kɛ ni dimi ye min bɛ kɛ dawolo cɛmancɛ la, min ka kɛnɛ, min bɛ jeni dɔɔni, i bɛ se ka jilamaw munumunu nɔgɔya la, wa dimi bɛ bonya ka taa a fɛ ni kɛmɛsarada la 20 fo 30 ye lɛrɛ o lɛrɛ ji nɛnɛma min kɔfɛ.
• Kolo min bɛ don a kɔnɔ bɛ kɛ sababu ye ka pikirijikɛlan sɔgɔsɔgɔ, min bɛ mɔgɔ sɔgɔ, min bɛ a ɲɛw jira, o bɛ to yɔrɔ kelen tigitigi la (a ka ca a la a bɛ to ka jɛya galaka numanbolo walima numanbolo fɛ walima kɔkolo/bara kɔfɛ) tuma o tuma ni aw ye a munumunu, wa a tɛ ɲɛ lɛri 1 fo lɛri 2 kɔfɛ. Tuma o tuma ni siga bɛ aw la, aw bɛ dɔgɔtɔrɔ dɔ lajɛ.

Yɔrɔ 3nan : Dumunikɛminɛnw balocogo ɲuman ("Steakhouse Syndrome") .¶

Ni aw ye stɛki, misisogo tobilen, sogo sogo jalen, donsokɛ sogo, walima wuluwulu dɔ kin, ka barika sɔrɔ k’a ye ko a jɔra ka sa aw disi tilancɛ la aw barajuru kɔfɛ, ka aw to ninakili bɛ kɛ cogo la min bɛ kɛ ka ɲɛ, nka ni disi tansiyɔn bɛ aw la ani aw tɛ se ka ji walima aw yɛrɛ ka sɔgɔsɔgɔninjɛ munu, aw bɛ dumuni sɔgɔsɔgɔninjɛ jugumanba sɔrɔ (a bɛ fɔ aw ma cogo la min bɛ wele ko colloquially "Syndrome de steakhouse").

Mun na kolo tɛ dumuni minnu na, olu bɛ nɔrɔ dumunikɛminɛnw na¶

Baliku kɛmɛsarada la 85 fo 90 ni kɔ minnu bɛ sogo kolo tɛ min na, sogo yɔrɔ ma nɔrɔ dɔrɔn k’a sababu kɛ u ye kinni belebeleba ta; nka, dumuni min minɛna dumunikɛminɛnw kɔnɔna na, a jɔcogo dɔ bɛ dɔgɔya:

1. Eosinophilic Esophagitis (EoE): Dumuni tiɲɛni sababu #1 ye baliku fitiniw ni baliku cɛmancɛw la (san 15 ka se san 50 ma) ani denmisɛnw na. EoE ye dumunikɛminɛnw ka faritanabana basigilen ye (a ka ca a la a bɛ sɔrɔ nɔnɔ, malo, kɔnɔ walima soja fɛ) min bɛ kɛ sababu ye ka bololanɛgɛw kɛ minnu bɛ ɲɔgɔn cɛ ("trachealisation") ani ka dumunikɛminɛn kogo gɛlɛya o la a tɛ se ka a yɛrɛ kɔrɔta walasa ka sogo dennenw bila ka tɛmɛ.
2. Schatzki Ring walima Peptic Esophageal Stricture: Fibreux web walima scar ring ɲuman min bɛ dumunikɛminɛn duguma kɛrɛfɛ, o bɛ sɔrɔ san caman kɔnɔ asidi seginni fɛ (GERD) walima hiatal hernia fɛ.
3. Dɔgɔtɔrɔso lamagacogo gɛlɛyaw: Bana minnu bɛ i n’a fɔ akalasia walima dumunikɛminɛnw sɔgɔsɔgɔninjɛ jɛnsɛnnen yɔrɔ minnu na farikolojidɛsɛ (peristalsis) tɛ tasuma bɔ.

Safe vs Dangerous fɛɛrɛ minnu bɛ sogo kolo tɛ minnu na, olu minɛcogo¶

• aw BƐ SE ka min kɛ so kɔnɔ (DƆRƆN ni kolo ZERO bɛ yen ani ni aw bɛ se ka ji min hali bi k’a sɔrɔ aw ma sɔgɔsɔgɔ):
• I sigi walima ka jɔ pewu: Janya bɛ dumuni dɛmɛ ka jigin.
• Aw bɛ soda gazima dabɔlen kura min (kola walima seltzer ji): Dɔgɔtɔrɔso ka sɛgɛsɛgɛliw y’a jira ko gazi ɲuman (\(\text{CO}_2\)) gazi min bɛ bɔ soda gazilama fɛ dumunikɛminɛn duguma kɔnɔ, o bɛ dɔ fara dumunikɛminɛnw tansiyɔn kan dɔɔni dɔɔni ani ka dumunikɛminɛn duguma sɔgɔsɔgɔninjɛ lafiya, o bɛ sogo nɔgɔman minnu kolo tɛ a la, olu kɛmɛsarada la 60 fo 80 ɲɔgɔn ɲɛnabɔ impactions. Ni soda seginna ka na i da kɔnɔ o yɔrɔnin bɛɛ walima ni a bɛ sɔgɔsɔgɔ bila mɔgɔ la, aw bɛ minni dabila joona, a datugulen don ka ban ani ni aw ye ji fara ɲɔgɔn kan balili sanfɛ, o bɛ se ka bɔn aw fogonfogon la (sɔgɔsɔgɔninjɛ min bɛ kɛ ni fiɲɛ ye).
• I man kan ka min kɛ so kɔnɔ abada:
• Aw kana sogomugu munumunu abada (papayi): A san tan caman ye nin ye, mɔgɔw y’a ɲini ka jagokɛla ka papayimu sogomugu munumunu min ɲagaminen don ji la walasa ka stɛki nɔrɔlen "dɔn" dumunikɛminɛn kɔnɔ. Dɔgɔtɔrɔso jɛkuluw ye papayi tali bali pewu barisa proteolytic enzymes bɛ hadamaden ka dumunikɛminɛn kogo ɲɛnama yɛrɛ sɔgɔ, o bɛ kɛ sababu ye ka banakisɛfagalanw sɔgɔsɔgɔninjɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ min bɛ mɔgɔ faga.
• Aw kana aw yɛrɛ waajibiya abada ka fɔɔnɔ ni fanga ye: Ni aw ye aw yɛrɛ sɔgɔ ni fanga ye dumuni bololanɛgɛ min sirilen don kosɛbɛ, o bɛ degun bila dumunikɛminɛn kɔnɔ, wa a bɛ se ka dumunikɛminɛn kogo tigɛ ka ɲɛ (Boerhaave syndrome).
• Dɔgɔtɔrɔso ka endoskopi finɛtiri min bɛ kɛ sanga 2 fo sanga 6 kɔnɔ:
• Ni aw tɛ se ka aw yɛrɛ ka sɔgɔsɔgɔninjɛ munu (obstruction complète / sialorrhea), aw bɛ taa kɔrɔtɔko yɔrɔ la joona walasa kɔnɔboli dɔgɔtɔrɔ ka se ka sanfɛla endoskopi kɔrɔtɔlen kɛ lɛri 2 fo lɛri 6 kɔnɔ (o fila bɛɛ walasa ka nɔgɔ bali ka don aw fogonfogon la ani ka da a kan sogo min tora ka siri kosɛbɛ dumunikɛminɛn kogo la ka tɛmɛ sanga 12 fo lɛri 24 kan o bɛ joli bɔli tigɛ ka taa farikolo yɔrɔ la, o bɛ kɛ sababu ye ka degunw ni sɔgɔsɔgɔninjɛ bila mɔgɔ la).
• ER la, dɔgɔtɔrɔw bɛ se ka fɔlɔ ka glucagon (miligaramu 1 IV) pikiri kɛ joli la walasa ka dumunikɛminɛn duguma farikolojidɛsɛ lafiya, walima ka endoskopi lafiyalen kɛ miniti 10 kɔnɔ walasa ka sogo bololanɛgɛ gɛrɛntɛ dɔɔni dɔɔni walima k’a bɔ.

Yɔrɔ 4nan : Darapo bilenman minnu bɛ mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la: Dumunikɛminɛnw dacogo ani kɔdimi jugumanba¶

Kolo dɔ mununna bi wo, a kɛra tile 3 ye wo, kolo kununna kɛmɛsarada la 1 ma se ka dumunikɛminɛnw da, nka ni sɔgɔli kɛra, o ye opereli kɔrɔtɔlen ye min bɛ waati caman bɔ. Ikomi disidimi (mediastinum) bɛ ni farikolo yɔrɔ finmanw ye minnu bɛ dusukun, fogonfogon ani aorte lamini, banakisɛw ni dumunikɛminɛnw ji minnu bɛ bɔ pinɛ dingɛ fitinin dɔ fɛ dumunikɛminɛn kɔnɔ, olu bɛ kɛ sababu ye ka banakisɛfagalan jugumanba walima retropharyngeal abscess bila mɔgɔ la sanga 12 fo lɛri 48 kɔnɔ.

Ɲininkali minnu bɛ kɛ tuma caman na¶

Sosow sɛgɛsɛgɛra¶

• Ameriki ka tɔnba min bɛ kɔnɔbara basigilenw lajɛ (ASGE Standards of Practice Committee, Etazuni): Dɔgɔtɔrɔso dumuniw ni dumuni nɔfɛkow ɲɛnabɔli (Kɛnɛyaso laadilikan).
• Erɔpu kɔnɔbara basigilen tɔnba (ESGE, Erɔpu tɔnba / Duniya): ESGE ka kɛnɛyaso laadilikan: Dunanw bɔli kɔnɔbara sanfɛla la balikuw ni denmisɛnw na.
• Ameriki ka tulolabanaw ka kalanso min bɛ kunkolo ni kɔ opereli la (AAO-HNS, Etazuni): Pharyngeal and Esophageal Foreign Bodies: Diagnostic Sensitivity of CT vs Plain Radiography and Safe Extraction Protocols.
• Jamana ka kɛnɛyako baarada (NHS) ani ENT UK (British Association of Otorhinolaryngology, Angletɛri): Dana wɛrɛw farikolo ni jɛgɛ kolo minnu munumunu: Banabagatɔw ka sɛgɛsɛgɛli ani u bilali siraw kɔrɔtɔlen.
• Ameriki Croix Rouge ani Duniya Croix Rouge ni Croix Rouge ka tɔnba (IFRC): Dɛmɛ fɔlɔw ka laadilikanw ka ɲɛsin dunanw ka fiɲɛbɔyɔrɔw balili ma (Choking) vs Non-Fireway Esophageal Impaction.
• Diɲɛ opereli kɔrɔtɔlenw tɔnba (WSES, International): Dugukolo-dumuni kɔrɔtɔlenw: Dumuni-dumuni-yɔrɔw ni dunanw ka joginw sɛgɛsɛgɛli n’u ɲɛnabɔli.

Ni fiɲɛbɔyɔrɔ sɔgɔli dɔnni ka bɔ dumunikɛminɛnw sɔgɔsɔgɔli la, ani kɔ gosili, kɔnɔbara sɔgɔli, ani CPR kɛcogo ni fiɲɛbɔyɔrɔ datugulen don tiɲɛ na, o bɛ mɔgɔ kisi. An b’a ɲini aw fɛ kosɛbɛ ko aw ka bololabaarakɛlaw ka dɛmɛ fɔlɔ ni CPR kalan kɛ Croix Rouge fɛ, St John Ambulance fɛ, walima aw ka sigida la kɔrɔtɔko dɔgɔtɔrɔso la.

Gafe minnu bɛ tali kɛ o ko la¶

• A bɛ sɔgɔsɔgɔ
• Denmisɛnw ka CPR ani u dawolo
• Denmisɛn ye dunan fɛn munumunu
• Farikoloɲɛnajɛ minnu bɛ mɔgɔ la