Autism yëg-yëg de-eskalaasioŋ ak wëréelu (daw) jafe-jafe¶

Ñaari jafe-jafe yu gaaw ñooy faral di dal xale yu autiste yi, ndaw ñi, ak mag ñi: ** meltdowns sensoriel wala emotionel ** (bokk ci ** tëjug autiste **) ak ** doxantu wala daw **, bolting wala slipping fu sori ci kër gu wóor, daara, wala barab bu ñépp bokk. Su autiste bi amee meltdown, systeme nerveux central bi ci nit ki dafay ëpp doole ci wàllu yëg-yëg wala cognitif, loolu mooy waral ab tontub neurologique buy xeex-naaw-wala-gelé bumu bëggul. Faj meltdown melni tantrum behavioral deliberate, di yuuxu, di tiital yar, di gëna xëcc nit ki, wala di jëfandikoo ay tegtali yaram, dafay yokk bu baax tiis wi, te dafay indi risku bu rëy ci gaañ-gaañu yaram wala asphyxiation positionnel.

Li gëna gaaw mooy wandering (dawe) bu autiste, biy jàpp luy tollu ci genn-wàll xale autiste yi benn yoon ginaaw bi ñu amee 4 at. Buñu sukkandikoo ci gëstu bu am solo bu bawoo ci Association Nationale Autism ak agence internationale yiy seet ak xettali nit ñi, wande aksidaa yu ñàkk seen bakkan mooy 71 ci teemeer boo jél. xale autiste, ndax autiste yu bari dañu bëgg lool limyéer bi ñuy gis ak feedback sensoriel buy dalal ndox mi, fekk duñu xam xóotaayu ndox mi, sedd bi, wala loraange gi. Sudee nit ku am autism wala ku mënul wax dafa réer, bépp ndox bu nekk ci diggante 800 ba 1,600 meetar (0.5 ba 1 mile) dañu ko wara njëkka seet, boole ci woo 911 / 112 / 999 benn yoon.

Defal lii leegi¶

1. Su amee xale wala mag bu autiste bu réer (daw), woo 911 / 112 / 999 ci saasi nga seetlu bépp loraange ndox: Bul xaar 15 simili ngir seetlu kër gi ci sa bopp. Woowal ci saasi nimero urgence bi la gëna jege (911 ci Etats Unis ak Canada, 112 ci EU, 999 ci UK; xoolal nimero paj mu jamp), wax "Nit ku réer te am autism, risk bu rëy ngir féey, tontuwul seen tur," ba noppi yónnee mag bu nekk mu xool piscine yi, pond yiy tëye, dex yi, kanaal yi, drein yi, lak yi, ak tub yu tàng yi ci diggante 400 ba 800 meetar (0.520) njëkk.
2. Soo amee yëg-yëg bu metti, dindi bépp mbir bu la neex te nga bàyyi wax: Delloosi ñiy seetaan, wàññi làmp fluorescent yu leer yi ci kaw, fay tele yu bari yi, music, wala alarm yi, ak wàññil kàddu yi ngay wax ci 90 pursaa. Su nit demee ci jafe-jafe xel, laaj yi ñuy laaj ("Lu tax ngay def lii? Teg sa xel te jëfandikoo sa kàddu") dañuy nuru bruit bu taxaw ba noppi di sotti fuel ci jafe-jafe bi.
3. Aar boppu nit ki ak yaram wi ak ay barrier yu woyof, doo tëye ko ci suuf: Sudee nit ki dafay mbëkk boppam ci dër wala kuur bu dëgër, dangay gliise njegenaay bu dëll, njegenaay, mbàjj buñ laxas, wala tapi gym ci diggante boppam ak surface bu dëgër bi, nga gliise ko ci fotëy yu ñaw yi.
4. Bu leen musa jëfandikoo luy tëye (kanam gi wàcci) wala nga def lu diis ci ginaawam, dënn bi, wala baat bi: Soo tëyee xale wala mag buy xeex kanam gi wàcci ci suuf, dafay tere diaphragm bi yëngu, te dafay indi asphyxie positionnelle ak arrêt cardiaque bu gaaw ci ay simili.
5. Joxeel jumtukaayi yamale yëg-yëg yuñ mëna wax luy waaja am, te baña yëngu bu baax: Def ay kaski yuy dindi bruit, ay lonetu soley, mbàjj mu diis wala njegenaay bu diis, wala barab bu lëndëm, bu am tente/armuwar bu am loxo te doo forse nit ki mu laal leen, nga toog fu sori. ci suufu seen bët, suko defee sa yaram di wane kaaraange.
6. Sudee fajkat yi wala poliis yi yegsi nañu ci jamonoy meltdown, dajeel leen ci biti balaa ñuy dugg ci néeg bi: Wax leen ofisiye yi ci buntu kër ga: "Sama doom/family autiste la te daa am meltdown bu amul fitna. sirene yi, may benn ofisiye bu dal mu dugg ndànk, nga jox leen palaas ngir ñu mëna doxal."

flowchart TD
    A["Autism urgence"] --> B{"Ndax nit ki dafa réer (daw) wala dafa am Meltdown?"}
    B -- "Réer / Dañu ko tëj (Daw)" --> C["Woowal 911 / 112 / 999 ci saasi: Wax 'Nit ku am autism ku réer: njëkkal seet ndox'"]
    C --> D["Yonnee mag ñi ci saasi ñu saytu bépp piscine, pond, creek, canal ak tali bu nekk ci diggante 800m (0.5 mi)"]
    D --> E["Saytu barab yiñ tëjoo ngir nëbb (kofre oto, néeg, aparey) & tàmbali GPS / Radio Tracker"]
    B -- "Meltdown wala tëjug yëg-yëg" --> F["Raxasal ñiy seetaan, dindi mbir yu mëna jur loraange, nga pad surface yu dëgër yi ak njegenaay"]
    F --> G["Dagg làkk wiñ wax ci Zero wala 2-Baatu Yaakaar & Wàññi Leer / Bruit"]
    G --> H{"Ndax amna lu mëna gaañ sa bopp ci saasi wala loraange?"}
    H -- "Déedet" --> I["Jox 2 meetar (6 pied) ci bayaal sa bopp, toog ci suufu bët yi, nga joxe jumtukaayi yëg-yëg ci noppi"]
    H -- "Waaw" --> J["Jëfandikool ay barrière coussin yu woyof ngir moytu impact bi; Bul musa jëfandikoo kanam gu wàcci (Prone)"]

Wàll 1: Xam Meltdowns ak Tantrums ak tëjug autiste¶

Jumtukaay bi gëna rëy bi waajur, jàngalekat, seetaankat, wala polisiye mëna def mooy ñu juum ci xamme autiste meltdown ni jeffin ju ñaaw wala defiance bu baax. Ndax sabab neurologique bi ci nekk wuute na bu baax, pexem waajur yi ñuy jëfandikoo ngir tantrum (lu melni gëdd bu dëgër, laaj xool bët, konsekwensi, wala bàyyi xel ci bëgg-bëggu xale bu tiis) dafay tax autiste meltdown exponentiellement gëna bon.

Tegtale klinik: Tantrum ci doxalin ak Meltdown autiste ak tëjug autiste¶

2ème partie: Jéego ci jéego ngir dindi eskalaasioŋ bu woyof ci jamonoy meltdown bu metti¶

Psychologue clinique Professeur Bo Hejlskov Elvén moo ko njëkka amal, te Société Nationale Autistique (UK) ak specialist yi ci wàllu autism ci àdduna bi yépp jàppale ko. ci jàmm.

Jéego 1: jàpp "Rumbling Stage" balaa ngay dem¶

Meltdowns bariwul lumuy xew ci amul fenn; ñu ngi bawoo ci ** trigger stacking** ("stress bucket" biy fees ay waxtu ci yéere yu xoosu, bruit fluorescent, coppite ci waxtu, kouloir yu fees, xiif, wala maske). Soo teelee gis màndarga yuy yuuxu, muur nopp yi, laaj yu bari, pacing, yëngu bu gaaw, wala mer bu gaaw, ** bàyyi lépp lu amul solo ci saasi ** nga toxal nit ki ci genn gu dal wala barab bu noppalu balaa seau bi di fees.

Jéego: Defal "Protokol bu woyof" sudee meltdown bi tàmbali na¶

Bu meltdown tàmbalee, sa benn mébet mooy kaaraange yaram ak yamale yëg-yëg, jàngal wala jàngale 100 pursaa ci kaw taabal ji:

1. Sosal ab perimetru kaaraange bu 2 meetar (6 pied) nga dindi audience bi:
2. Toxal mbir yu nit ñi mëna sànni wala ñuy mbëggéel (wallu weer, sées, fowukaay yu dëgër) fuñu ko mëna yegg.
3. Sudee danga nekk ci benn butig, aéroport, wala trotoire, te gan yi dañu lay xool wala di la xelal ci wàllu yar ak yar, bul musa forse ki autiste mu toxu ci jamonoy meltdown bu mag fileek barab bi amul fitna ci yaram (lu melni mbedd mi ñuy jaar). Lu moy loolu, nga wëlbatiku ci mbooloo mi ngir musal sa waa kër, wala nga jox seetaankat bi Autism Information Card buñ njëkka imprime ("Sama waa kër autiste la, te daa am luko ëpp doole ci yëg-yëg. Li gëna am solo soo nu mëna jàppale mooy nga jox nu barab bu dal, nu wéy di dox. Jërëjëf.").
4. Doxal "Regle bu noppi" (amul benn laaj, amul benn ndigal):
5. Su amee meltdown, barabu làkku Broca ak Wernicke ci yuur gi dafay nekk ci diir bu gàtt. Laajte "Lu xew?", "Bëgg nga ndox?", wala "Xool ma nga noyyi bu baax" dafay forse yuur gi nit ñi di dekode syntax auditif bu jafee xam, muy jur mer wala tiitaange ci saasi.
6. Noppil bu baax, wala nga jëfandikoo lu ëpp 2 wala 3 kàddu yu ndànk, yu woyof nga wax ak baat bu tàng, bu woyof simili yu néew yu nekk: "Yaa ngi ci jàmm." "Maa ngi fi." "Jël sa jotu."
7. Jël posture yaram budul tiital:
8. Bul musa taxaw ci kaw nit ku nekk ci meltdown nga takk say loxo, say loxo ci say pooj, wala say mbagg yu jub ci kanam; ci yuur gi nekk ci xeex wala daw, taxawaayu kanam bu yéeg dafay nuru ab song physique buy waaja am.
9. Taxawal wala nga toog ci angle bu 45 degre (ci wet yi) moo gën ñu jàkkarloo jëhran ak jëhran, wàcceel sa bopp ci suufu seen bët (toog ci suuf wala ci sées bu woyof 2 meetar ci sa wet), nga bàyyi say loxo ubbeeku, ñu gis ko ci sa pooj, ak moytu xool nit lu yàgg.
10. Aar ci jeffin juy gaañ sa bopp (SIB) Jëfandikoo ab kaaraange bu woyof:
11. Sudee xale wala mag bu am autism dafa dóor boppam ci dër bi, ci miir bi wala ci fotëy bi, bul musa jàpp loxoom wala nga tëye boppam ci suuf ak sa loxo yu amul dara. Jàpp tànki nit ci jamonoy jafe-jafe yëg-yëg dafay jur xeex bu tiit ngir génn ci, gaañ yéen ñaar yépp.
12. Lu moy loolu, aar surface bi, du nit ki: nga gliise njegenaay bu dëll, tapi yoga, njegenaay memory-foam, wala màntoo hiver buñ plie diggante seen bopp/fist ak miir bi wala dër bi. Sudee dañu màtt seeni pooj wala seeni loxo, jox leen ndànk tube silicone buñu mëna sàqami, mbàjj mu sell buñ laxas, wala koñu njegenaay bu nooy.

Jéego: Jàppale "Faasu Recuperation / Hangover"¶

Su yuuxu, jooy, wala dóor taxawee, meltdown bi jeexagul. Nit ki mingi dundu lu bari ci adrenaline ak cortisol, mu bàyyi ko ci "hangover autiste" (faasu coono) fu benn laaj bu ndaw sax mën na indiwaat ñaareelu meltdown ci ay segond:

• Jox leen benn kaasu ndox ak ñax, néeg bu am lëndëm gu dal, ak seen jumtukaayu féexal xol biñ taamu wala wideo bu leen di baamtu.
• Bu leen wax ñu jéggalu, ñu defar lépp lu yàqu ci saasi, wala ñu wax ci "li xew" lu mu néew waxtu yu bari (wala ba ëlëg sa). Nit ñu bari ñu am autiste dañuy am amnesie partielle ci jamonoy peak meltdown ba noppi ñuy am kersa bu rëy ginaaw ga; dajeel leen ak xol bu féex ak féexal xol.

3ème partie: Autism doxantu ak daw (Ndox-Njëkkal Seetlu Jafe-jafe)¶

Ci wàllu clinik, ** daw** (wandering wala bolting) dafay am su autiste bi génnee ci barab bu wóor, bu wóor te ki koy toppatoo xamul. Dementia biy wëréelu ci mag ñi, mooy ñàkka mëna fàttaliku ak ñàkka xam fumu nekk, doxantu autiste dafay gëna bari luñu koy yóbbu ci mébet wala yëg-yëg: daw ci lu yéeme (pond buy melax, saxaar giy romb, park bi ñu taamu) wala baña laaj stress, stress wala stress.

flowchart TD
    A["Xale wala mag bu am autism ñu ngi ko gis mu réer"] --> B["SIMILI 0: Woowal 911 / 112 / 999 ci saasi (amul benn diiru xaar)"]
    B --> C["Wax Dispatcher bi: 'Nit ku réer te am autism: waxul / Soxlay yëg-yëg: NJÀKKAL SEET NDOM YÉPP'"]
    C --> D["SIMILE 1 BA 10: Ndox mu 360 degre ci saasi & Bale loraange"]
    D --> E["Li gëna am solo: Piscine yi ci ëtt bi ak ci dekkandoo yi (ba ci ñu muur), Pond yi, Creek yi, Bassin yiy tëye, Drain yu taw yi"]
    D --> F["Li gëna am solo: Yoon yu gaaw yi, raay yi ak metro yi ak barabi tabax yi"]
    D --> G["Li gëna am solo: Barab yu tëju yu tëju (Oto yu tàng/Kofre, Masinu fóot, néeg, congelatër yu xóot)"]
    E --> H["Defal Dëkkandoo Alert: Laajteel Dëkkandoo bu nekk ci diggante 800m (0.5 mi) mu xool seen Pool & Yard ci saasi"]
    F --> H
    G --> H
    H --> I{"Nit kuñu fekk ci ndox wala ku tontuwul?"}
    I -- "Waaw" --> J["Wallu ci jàmm & tàmbali ci saasi noyyig wallu + Compressions ci dënn bi (CPR)"]
    I -- "Déedet" --> K["Jox poliis ay nataal yu bees, yéere yu gëna jub, ay attraction sensoriel ak ay wax yuy féexal xol"]

Lan moo waral wëréelu autiste nekk "Ndox-Njiit" 911 paj mu jamp¶

Done yi Akademi Pediatri bu Amerique (AAP) ak Association Nationale Autism (NAA) jàngat, dañu wane ñeenti mbir yu am solo yu waajur bu nekk ak ki njëkka tontu wara xam:

1. 49 pursaa ci xale autiste yi dañuy jéema daw benn yoon ginaaw bi ñu amee 4 at, lu ëpp benn ci ñatti xaaj yu ñuy wër duñu musa mëna wax seen tur, seen adres wala seen nimero telefon.
2. Fóot mooy waral 71 ba 91 pursaa ci jafe-jafe yiy ray nit: Xale autiste yi ak mag ñi daw, dañuy gëna xëcc ndox mi, piscine yi ci ëtt yi, pond yu lëndëm yiy tëye ndox mu taw, kanaal yuy tëj ndox, dex yi, ak tefes yi, ñuy faral di dugg ci ndox mi te duñu fees.
3. Nit ñu bari ñu am autism duñu tontu su seetkat yi yuuxu seen tur: itam, sudee seetkat yi dañu daw ci àll bi di yuuxu bu baax, di siif, di daw xaj yuy waay, wala làmp-tors yu leer, nit ku am autism ku ragal wala ku ëpp doole dina faral di nëbb ci lëndëm gi crawlspaces, ñax, wala armuwar) ngir rëcci ci bruit bu raglu bi.
4. ** Metit bu dëgër ak gis-gis sedd **: Nit ñu bari ñu am autiste dañu am metit yu bari wala ñu soppi interoception (mën yëg siñaal yi ci biir yaram yu melni sedd bu metti, tàngoor wu metti, wala dehydration), loolu dafay tekki ni mën nañu des ci ndox mu sedd wala yéeg ci vehicle bu tàng bu nekk ci biti.

simili yu njëkk yi: Limu seetlu daw bu dëggu bi¶

Soo wëlbatiku ci sa kër, ci park bi, ci camping bi, wala ci benn butig te sa doom autiste wala sa mbokk mu màgget demul, defal yii jéego benn yoon:

• 1. Woowal 911 / 112 / 999 ci Simili Zero: Bul musa rus ci woo serwiisu paj mu jamp sudee sa doom defna ñaari simili rek nga gis ko. Yoon federoo bi ci Etats Unis (Yoon bu Suzanne, 34 U.S.C. § 41307, ak Sàrtu Jàppale Seetug Xale ci Réew mi) dafa tere bu baax ** agence yuy tënk yoon ñu tëral bépp diir bu ñuy xaar**) balaa ñuy yóbbu xale bu réer wala nit ku nekk ci jafe-jafe ci base de done bu FBI ak rapoor ci Center IC bu Réew mi.
• 2. Jox kiy yónnee 911 "4 Mbir yu am solo ci Autism":
• "Sama doom/waa famiy bi am [at] [Tur] réer na te amna autism."
• "Dañu [waxul / wax lu néew] te duñu tontu soo woowee seen tur te mën nañu daw wala nëbb sirene yu am doole wala uniforme."
• *"Dañu bëgg lool [ndox / saxaar / dem ak dikk / xaj / ascenseur]. **Digal leen ofisiye patrouille yi ñu njëkka seet bépp piscine, pond, ak ndox mu nekk ci diggante 800 meetar (0.5 miles)."
• "Dañu sol [melo/dàll yu dëggu] ba noppi yor [GPS buñ mëna sol/Emettëru radio Projet Lifesaver/AirTag]."
• 3. Seetal BÉPP ndox bu nekk ci diggante 800 meetar (0.5 miles) ci yaram:
• Xool bu baax sa piscine, sa bañeer bu tàng, sa bañeer, ak sa pond dekoratif, doonte piscine bi dafa am couvercle solaire wala couvercle de sécurité (xale mën na gliise ci suufu couvercle buy féey te kenn gisu ko ci kaw). Delloosi muur bi bamu jeex suko defee nga mëna gis bépp boor bu nekk ci suufu piscine bi.
• Daw dem ci ëttu dëkkandoo yi: Bul fëgg buntu kër ga rek nga dem sudee kenn tontuwul; tëb wala ubbi buntu bi ngir xool piscine bi ci ëttu dëkkandoo bi, trampoline bi, ak néeg bi, nga yuuxu ci dëkkandoo yi ci biti: "Sama doom autiste réer na, xoolal sa piscine ak néeg bi ci ëtt bi leegi."
• Xool pond yiy tëye ndox mi, dex yi, fosse yi, ak egout yi: Dox ci tefes gi nga seet emprent tànk ci potoxo, dàll yuy féey, wala yéere.
• 4. Seetal "barab yu nëbbu yi" ci biir kër gi ak ci biir kër gi:
• Xale autiste yiy wut duggal sensory bu xóot wala lëndëm gu dal dañuy faral di yéeg ci barab yu ndaw yu tëju, fu seetlu bu gëna bari di leen romb: ** ci biir oto yu gaare ak bagaasu oto (xoolal sa bopp oto yu tëju ak oto yu dekkandoo yi tëjuwul ci saasi ngir moytu tàngoor wu metti, ** ci biir masin wawalukaay**, ci biir kofre yu xóot yi wala hampers, ci suufu lall yi ci ginnàaw pañe dencukaay yi, ci biir armuwar yi, ci biir ëtt yi ci ginaaw, wala ci suufu pond yi.
• **5. Soo nekkee ci bitigu jaaykaayu detaay, ci gaaraas bu mag bi, ci aéroport bi, wala ci park theme, laajal ñu tëj ci saasi "Kodu Adam" **:
• Bul doxantu yaw kese ci ale yi. Jàppal liggéeykat bi wala garde corps bi gëna jege nga wax ko: "Woowal Code Adam (xale bu réer bu am autism) nga tëj/liggéeykat yi bépp buntu génn ak buntu gaaraas bi leegi." Waxal kaaraange gi xool ci saasi bépp eskalatër, ascenseur, fonten, dock yobbu, ak toilet.

4ème partie: Faggu, xarala yuñ mëna sol, ak njëkka tontu¶

Ndax doxantu ak jafe-jafe yëg-yëg mbooloo dañuy am ci ay segond, tabax benn mbaal kaaraange physique ak askan wi laata muy wàññi risk bi bu baax.

Limu kaaraange kër ak wearable¶

1. Def leen tëjukaayu buntu yu kawe ak alarm yuy sonal bu baax:
2. Defaral ñaareelu deadbolts, latches gliise, wala flip-locks ci ci kaw buntu yi ci biti (1.8 meetar / 6 pied ci dër bi, ci kaw li xale mëna yegg), sudee mag ñi ak mag ñi ci kër gi xam nañu ni ñu leen di ubbee ci saasi su kër gi tàkkee.
3. Takkal alarm magnetik buntu ak palanteer (def ko ci 90 ba 120 dB) ci bépp buntu bu nekk ci biti ak palanteer bu nekk ci suuf suko defee nga dégg luy àrtu ci saasi su buntu bi ubbeeku guddi wala bëccëg.
4. Soo amee piscine ci sa ëtt, wër piscine bi ci boppam ak ñag bu am 4 wetu 1.2 meetar (4 pied) buy tëju boppam, buy tëju boppam** boole ci alarm piscine buy féey ci kaw surface bi.
5. Jëfandikool xaralay toppu buñ mëna sol (fréquence radio vs GPS vs Bluetooth):
6. Emetteur de fréquence radio (RF) (Project Lifesaver / Care Trak): Ay junni departemaa yu sheriff yu dëkk yi ak agence poliis yi ci Etats Unis, Canada, ak ci bitim réew ñoo koy doxal, Project Lifesaver dafay def benn bandi loxo wala tànk budul mëna yàq nit ki, muy def siñaal radio buñ jagleel ko. Siñaal RF yi wuute nañu ak GPS yi, siñaal RF yi dañuy liggéey ci biir tabax yi, àll yu dëgër yi, ak tunel yi te soxla wuñu ay tour selilu, loolu dafay tax agence yiñ tàggat ñu mëna gis xale bu réer ci diir bu weesuwul 30 simili.
7. Toppukat GPS + LTE yuñ jagleel (AngelSense, Jiobit, Gabb, wala LTE Smartwatches): Jox toppu GPS ci saa si ci telefonu waajur yi, daara/kër buñ mëna tànn àrtu ci peggu geofence, ak benn yoon "Oparlër bu xaritoo ak yëg-yëg" buy may waajur yi ñu wax kàddu yuy dalal xale yi ci anam wu neex ci wetu mën na leen xam.
8. **Toppukati mbir Bluetooth (Apple AirTag, Tile, Samsung SmartTag) **: Amna njariñ * ñaareelu * backup bu yomb buñ togg ci làmmiñu dàll, loop sentiir, wala gilet sensory, ** waaye bul musa yéem ci AirTag kese ci wetu ndox wala àll **, ndax toppukaay Bluetooth amul benn GPS buñ tabax ci biir te duñu yeesal seen barab su iPhone wala Android30 100 pied) ci xale bi.
9. Binndul sa tur ci sa centre 911 bi la gëna jege ak ci departemaa poliis bi:
10. Munisipaalite yu bari dañuy dawal 911 Registre de l'alerte de l'invalidité/besoins spéciaux (lu melni Smart911 ci Etats Unis, Protokol Herbert / Kartu Pegasus / Amna luñu ko fekk ci UK, wala Registre yu mag yi ci Canada ak Australie). Yaa ngi yebbi nataalu sa waa kër, tegtal yaram, nekkin bu waxul, trigger sensory, ndox / saxaar bi la gëna bëgg, ak palaŋu de-escalation suko defee mu jameet ci saasi ci ekraŋu ordinatëru dispatcher poliis bi ñaareelu yoon ku nekk woo 911 ci sa adres.
11. Binndul ci njàngum féey ak mucc ci ndox:
12. American Academy of Pediatrics dafay digal xale yu autiste yi ñu teela jàngal xale yu autiste yi dundu ci ndox ak féey (ñu koy jàngal ci jàngalekat yu am sertifikaa yuy jëfandikoo ay gis-gis ak yokkute yu baax ci yëg-yëg) suko defee su xale daanu ci ndox, dañuy dellu ci seen bopp ngir féey ci seen noyyig.

Laaj yi ñuy faral di laaj¶

Saytu nañu ay balluwaay¶

• Akademi Pediatri bu Amerique (AAP, Etats Unis): Rapport clinique: Wandering/Elopement ci xale yu am feebaru spectre autism ak tegtal ci wàllu fàggu ci ndox mi.
• Mbootaayu Autism bu Réew mi (NAA Big Red Safety Box ak AWAARE Coalition, Etats Unis): Njariñ yu bonn yi ci feebaru spectre autism buy wëréelu/daw ak protokolu seetlu ndox bu njëkk bi.
• Société Nationale Autiste (NAS, Royaume-Uni): Meltdowns ak Shutdowns: Jàppale Xale Autiste yi ak Mag ñi di Jëfandikoo De-Eskalaasioŋ bu woyof.
• Institut national buy saytu wérgi-yaram ak toppatoo bi (NICE Guideline CG142 ak CG170, Royaume-Uni): Autisme Spectrum Disorder ci ñi tolluwul ci 19 at ak mag ñi: Xeetu doxalin bu wóor buy jafeel ak moytu ay tegtal yu tar ci yaram.
• Bo Hejlskov Elvén (Studio 3 Kaadu tàggat yaram bu woyof, internasional): Xeexal jeffin ju jafe ci autism ak laago xel te kenn duko tere.
• Mbootaayu njiiti poliis yi ci àdduna bi (IACP) ak Departemaa bi yor yoon ci Etats Unis Biro buy jàppale yoon: Tontub yoon ci ñi réer ñu am Autism ak Alzheimer (Projet Lifesaver ak CIT De-Escalation Standards).

Suñu génnee nit ku réer ci ndox mi te tontuwul, CPR ci saasi ak noyyig xettali dafay yokk ñatti yoon saas ngir mucc. Noo ngi lay digal nga jàng CPR ci mag ñi ak xale yi ak njàngum paj mu njëkk ci Croix Rouge, St John Ambulance, wala sa fajkat bi la gëna jege.

Gid yu jëm ci loolu¶

• Jàppale ab waa kër bu am jafe-jafe xel
• Xale bu réer
• Dementia doxantu ak réer senior
• Lago ak soxla pajum