Awo a egye ntɛmpɛ ne awo a wɔyɛ no ntɛmntɛm¶
Ɛsono dodow a wɔde ma ntɛm ara wɔ ɔman biara mu. Kratafa yi de 911, nɔma a wɔde ma United States ne Canada na edi dwuma. Aman afoforo pii de 112, 999, anaa nɔma foforo di dwuma. Hwehwɛ nɔma a ɛwɔ wo man mu.
Awo a ɛba ntɛmntɛm yɛ awo a ɛba ntɛmntɛm yiye a ewie wɔ nnɔnhwerew abiɛsa mu bere a wɔafi ase ayɛ akisikuru daa no, na ɛtaa kyere awofo ne wɔn a wɔhwɛ no wɔ akyirikyiri fi ayaresabea anaa awobea hɔ. Bere a awo a wɔnyɛ ho nhyehyɛe wɔ aduruyɛbea akyi te nka sɛ ɛyɛ den no, awo yɛ adebɔ mu adeyɛ a ɛtaa kɔ so dwoodwoo bere a woyɛ komm, woboa akokoaa a ɔreba no, woma abofra a wɔawo no foforo no ho yɛ hyew, na wohwɛ ɛna no so sɛ mogya pii retu wɔ awo akyi no.
Yɛ eyi mprempren¶
- Frɛ ntɛmpɛ adwumayɛbea ntɛm ara: Frɛ wo mpɔtam hɔ ntɛmpɛ nɔma (911 wɔ United States ne Canada, 112 wɔ European Union nyinaa, 999 wɔ United Kingdom) anaa hwɛ yɛn directory of nɔma ahorow a egye ntɛmpɛ. Fa dispatcher no to speakerphone so sɛnea ɛbɛyɛ a oduruyɛfo anaa awogyefo a wɔatete no betumi akyerɛkyerɛ wo wɔ stage biara mu.
- Siesie baabi a ɛho tew na ɛhɔ yɛ hyew a wɔde awo bɛkɔ: Ma ɛna no da anaa mfa ne ho nsi fam anaa mpa a ɛyɛ den so yiye a mframa a ɛbɔ no nkɔ, na fa mpopaho a ɛho tew, ntama, anaa atesɛm nkrataa a wɔanbue gu n’asen ase.
- Hohoro wo nsa na boaboa mpopaho a ɛyɛ hyew ano: Fa samina ne nsuo a ɛyɛ hyew hohoro wo nsa yie anyɛ yie koraa no sikani 20, hyɛ aduruyɛ nsateaa a ɛho tew sɛ ɛwɔ hɔ a, na boaboa mpopaho anaa ntama a ɛho tew a ɛyɛ nwunu anan anaa anum ano ma ɛnwo na fa abofra a wɔawo no foforo no kyekyere.
- Boa akokoaa no ti a wontwe: Bere a akokoaa no ti repue no, fa wo nsa bɔ no brɛoo na fa wo nsateaa nhyɛso brɛoo gu ɛna no akyi berɛmo (ntini a ɛda ɔbea no awotwaa ne akyi berɛmo ntam) so na amma atetew, nanso ntwe akokoaa no ti, ne kɔn, anaa ne mmati da.
- Hwɛ sɛ awotwaa hama a ɛwɔ kɔn no mu anaa: Sɛ ti no wo ara pɛ a, te nka brɛoo wɔ akokoaa no kɔn ho; sɛ wɔde awotwaa no hama no abɔ kɔn no ho a, fa wo nsateaa biako hyɛ hama no ase na fa hyɛ akokoaa no ti so brɛoo.
- Ma akokoaa no nwo na fa honam ani hwɛbea gu ɛna no so: Fa mpopaho a ɛho tew popa akokoaa a wɔawo no foforo no ntɛm ara, fa akokoaa no to ɛna no koko a ɛda hɔ kwa no so tẽẽ, fa ntama a ɛyɛ hyew a ɛyɛ nwunu kata abien no nyinaa so, na gyaw awotwaa no hama a wontwa kosi sɛ nnuruyɛfo a wɔboa no bɛba.
flowchart TD
Start["Nsɛnkyerɛnne a Ɛkyerɛ sɛ Ɔwo Rebɛn: Abotiri a Wɔde Bɛbɔ anaasɛ Ɔpɛ sɛ Wɔpia"] --> Call["1. Frɛ Emergency Services: Fa Dispatcher to Speakerphone so"]
Call --> Prep["2. Siesie Fam a Ɛho Tew, Hohoro Nsa, Boaboa Mpopaho a Ɛyɛ Dry ano"]
Prep --> Head["3. Boa Ti a Ɛrepue Bbrɛoo: Ntwe Akokoaa no Da"]
Head --> CordCheck{"4. So Awotwaa Nhama no Atwa Kɔn no Ho?"}
CordCheck -->|Yes| SlipCord["Fa Nsateaa Baako Fa Nhama Fa Akokoaa Ti So Bbrɛoo"]
CordCheck -->|No| Body["Boa Ti bere a Mmati ne Nipadua Slide Out"]
SlipCord --> Body
Body --> Warm["5. Dry Newborn Ntɛm ara na Fa Wora-kɔ-Wɔre To Ɛna So"]
Warm --> Breathing{"6. So Abofra a Wɔawo No Foforo no Rehome Anaa Ɔresu Wɔ Sikɔne 30 Mu?"}
Breathing -->|Yes| Placenta["Ma Wo Ho Yɛ Ɔhyew, Ntwitwa Nhama, Twɛn Awotwaa"]
Breathing -->|No| Resus["Mframa kwan no mu Tew, Petepete Akyi ne Wo nan ase, Fi ase yɛ Nkokoaa CPR sɛ Ɛho hia a"]
--- .
Recognizing imminent delivery vs bere a wɔde bɛkɔ¶
Sɛ́ wobɛbɔ mmɔden sɛ wobɛka kar ahoɔhare kɛse akɔ ayaresabea bere a akokoaa bi repue denneennen wɔ kar a ɛretu akyi nkongua so no yɛ nea asiane wom koraa sen sɛ wobɛwo akokoaa no wɔ dan a ɛhɔ yɛ hyew na hann wom mu bere a woretwɛn ambulance. Ɛsɛ sɛ wohwehwɛ mu hwɛ sɛ ebia wowɔ bere de twɛn kar a egye ntɛmpɛ anaasɛ ɛsɛ sɛ wusiesie wo ho sɛ wobɛkyere akokoaa no ntɛm ara.
| Ayaresa mu Nsɛnkyerɛnne | Awo a Wodi Mfiase Anaasɛ Wɔyɛ Nnama (Twɛn Ambulance) . | Imminent Delivery (Siesie Wo Ho Sɛ Wobɛma Mprempren) . |
|---|---|---|
| Bere a Wɔde Yɛ Ntwitwiridii | Nneɛma a ɛtwetwe no ntam kwan yɛ simma 3 kosi 5, na ɛkyɛ sikɔne 45 kosi 60 | Nneɛma a ɛtwetwe no ntam kwan yɛ simma 1 kosi 2 anaasɛ ɛte nka sɛ ɛkɔ so, na ɛkyɛ sikɔne 60 kosi 90 |
| Nhyɛso sɛ wobɛpia | Ɛna betumi ahome denam ntini a ɛtwetwe no so a ɔmfa ne ho nhyɛ mu | Ɔpɛ a wontumi nni so, a ɛma wosusuw nneɛma ho sɛ wobɛpia anaasɛ wobɛgyina ano |
| Adwensɔtwaa mu Nhyɛso | Pelvic heaviness a ɛnyɛ den anaasɛ akyi akyi yaw | Ɛna si so dua sɛ ɛsɛ sɛ ɔma ne dwensɔtwaa ntɛm ara (a ɛnam akokoaa no ti a ɛmia ne menewa no so na ɛde ba) . |
| Nhwehwɛmu a Wɔde Ani Hu | Wonhu akokoaa no fã biara wɔ ɔbea awotwaa no ano bere a ɔretwetwe no | Abotiri: Akokoaa no ti atifi da adi wɔ ɔbea awotwaa no ano na ɛntwe ne ho wɔ ne twetwe ntam |
| Amniotic Nsuo a Ɛyɛ Nsuo | Ebia nsu a enni dɛm anaasɛ abubu nnansa yi | Amniotic kotoku no mu apaapae anaasɛ ɛrehuruhuruw kɛse wɔ ɔbea no awotwaa no ano |
Mma ntra tiafi so
Sɛ akokoaa no ti sian kɔ awo kwan no mu na ɛpiapia ne menewa no a, ɛna no bɛte nka kɛse sɛ ɛsɛ sɛ ɔde tiafi di dwuma. Mma ɔntra tiafi so bere a ɔreyɛ akisikuru no, efisɛ wobetumi de akokoaa no awo mpofirim wɔ tiafi kuruwa no mu.
--- .
Ɛna no ne baabi a wɔbɛwo no a wobesiesie¶
Sɛ wotumi hu abotiri a wɔde abɔ anaasɛ ɛna no ntumi nnyae piapia a, gyae mmɔden biara a wobɛbɔ sɛ wode no bɛkɔ kar bi mu na hyehyɛ baabi a wobɛwo no ntɛm wɔ baabi a wowɔ no ara.
- Ma kokoamsɛm ne ɔhyew ma: Nkokoaa a wɔawo wɔn foforo nipadua mu hyew hwere ntɛmntɛm sen mpanyimfo mmɔho anan. Anyɛ yiye koraa no, dan dan no mu thermostat kɔ soro kodu digrii Celsius 24 (digrii Fahrenheit 75), to mfɛnsere mu na ama mframa a ɛbɔ no mfi hɔ, na sɔ akanea a ɛhyerɛn sɛnea ɛbɛyɛ a wubetumi ahu awo kwan no ne akokoaa no honam ani kɔla pefee.
- Yɛ beae a wɔde ntama ayɛ, ɛho tew: Ma ɛna no da mpa, sofa, anaa fam a wɔde ntama ayɛ so. Kwati sɛ wode no bɛto baabi a ɛkorɔn a abofra a wɔawo no foforo a ɔyɛ hwerɛma betumi ahwe ase. Fa akwanside a nsu ntumi nkɔ mu (te sɛ plastic nwura kotoku a ɛho tew anaa ntama a wɔde guare) a wɔde mpopaho foforo a wɔde guare anaa mpa so ntama a ɛho tew akata so gu n’asen ase.
- Fa ɛna no si baabi: Ma ɛna no kwan ma ɔnpaw gyinabea a ɔte nka sɛ ɛyɛ awosu na ɛyɛ den sen biara. N’akyi a ɔbɛda a ne nkotodwe abɔ na n’asen atrɛw (ɔtra ne fã bi a ɔde apɔw-mu-teɛteɛ ahyɛ ne mmati akyi), ne benkum so a ɔbɛda a ne nan a ɛwɔ soro no so, anaasɛ ne nkotodwe a ɔde ne nan anan nyinaa bɛkotow wɔ mpopaho a ɛho tew so no nyinaa yɛ gyinabea ahorow a ahobammɔ wom na etu mpɔn a wɔde bɛma ntɛm ara.
- Boaboa nneɛma atitiriw ano:
- Anyɛ yiye koraa no, mpopaho a ɛho tew na ɛyɛ nwunu 5 anaa 6 a wɔde guare anaasɛ ntama a wɔde gye nneɛma (sɛ bere ma kwan a, yɛ hyew wɔ ntade a wɔde twitwiw nneɛma mu).
- Hohoro nsateaa a wɔtow gu (anaasɛ fa samina ne nsu hohoro wo nsa ne wo nsateaa ho).
- Bulb syringe a ɛho tew sɛ wowɔ nkokoaa kit wɔ fie a (mmfa bulb syringe a wɔahyɛ da ayɛ ama aso hohoro anaa ofie nnwuma nni dwuma da gye sɛ ɛnyɛ sterile).
- Cotton hama abien a ɛho tew, a wɔanoa anaasɛ ɛnyɛ nea ɛho ntew anaa mpaboa hama a wɔmfa nni dwuma (sɛ wowɔ sare a ɛwɔ akyirikyiri a ɛne aduruyɛ mmoa a egye ntɛmpɛ ntam kwan yɛ nnɔnhwerew pii nkutoo a ehia).
- Plastik bag anaa kuruwa a ɛho tew a wɔde kura awotwaa no mu bere a awo awie no.
--- .
Akokoaa no a wɔwo no anammɔn biara¶
Wɔ bere a wɔrepiapia no no, wo dwumadi titiriw ne sɛ wobɛkyerɛ akokoaa no kwan na woaboa no sɛnea ɛbɛyɛ a ɔremfi adi ntɛmntɛm dodo anaasɛ ɔrentwe mfi wo nsam.
1. Ɛna no home a wɔbɛtete no¶
Hyɛ ɛna no nkuran sɛ ɔnhome anaasɛ ɔnhome tiawa bere a ne ti no repue ntɛmntɛm dodo a. Sɛ wɔma ti no awo brɛoo a, ɛma awotwaa mu ntini no trɛw nkakrankakra na ɛtew asiane a ɛwɔ hɔ sɛ ɛna no bɛtetew kɛse no so.
2. Ti a ɛrepue no a wɔboa (abotiri a wɔde bɛhyɛ) .¶
- Bere a akokoaa no ti repia afi ɔbea no awotwaa no mu no, fa nsa biako nsateaa a ɛyɛ tratraa no to akokoaa no ti nhwi so brɛoo na amma ampue mpofirim.
- Fa wo nsa foforo no kura mpopaho a wɔabobɔw a ɛho tew wɔ ɛna no akyi berɛmo (a ɛwɔ ɔbea no awotwaa no ase pɛɛ) na ama ne ntini ahorow no aboa na ama nsu a ɛwɔ akokoaa no anim no nware.
- Sɛ amniotic kotoku no da so ara yɛ nea enni dɛm: Ɛtɔ mmere bi a wɔwo akokoaa wɔ nsu kotoku a ensɛee mu (ɛte sɛ balloon a nsu ahyɛ mu ma a ɛyɛ hann a ɛkata anim). Ntɛm ara fa wo nsateaa a ɛho tew twa akokoaa no hwene ne n’ano twitwiw ntini no mu na tetew mu, na yi fi n’anim sɛnea ɛbɛyɛ a abofra a wɔawo no foforo no betumi ahome mframa.
Mma ntwe akokoaa no anaasɛ ntwe awo no nkyɛ da
Mma ntwe akokoaa no ti, ne kɔn, anaa ne nsa da na ama awo ntɛmntɛm, efisɛ twetwe betumi asɛe akokoaa no awotwaa mu akyi berɛmo ne ne nsateaa mu ntini daa. Nea ɛho hia saa ara no, mma akokoaa no ti nsan nkɔ mu da anaasɛ nka nkyerɛ ɛna no sɛ ɔntwa ne nan ntwɛn nnuruyɛfo a wɔboa no, efisɛ saa a wobɛyɛ no twa mframa pa a ɛkɔ akokoaa no amemene mu no.
3. Hwɛ sɛ nuchal cord (umbilical cord a ɛbɔ kɔn ho) wɔ hɔ anaa .¶
Sɛ ti no fi nipadua no akyi koraa a, akokoaa no fi awosu mu bɛdan akɔhwɛ ɛna no asen no biako (adeyɛ a wɔfrɛ no restitution). Gyina hɔ simma anum na fa wo nsateaa biako a ɛho tew tu akokoaa no kɔn brɛoo:
- Hama a ɛho ayɛ hare: Sɛ wote sɛ awotwaa hama no abɔ kɔn mu a, fa wo nsateaa biako hyɛ ahama no ase na fa brɛoo fa kɔ w’anim fa akokoaa no ti ne n’anim.
- Hama a ɛyɛ den: Sɛ hama no mu yɛ den dodo sɛ ɛbɛtwetwe akɔ ti no so a, bɔ mmɔden sɛ wobɛsan de akɔ akokoaa no mmati a ɛrepue no so bere a nipadua no retwe akɔ akyi no. Mma wo ho nnpopo; nkokoaa kɔ so nya mogya a oxygen wom fa hama no mu kosi sɛ wɔn ankasa bɛhome.
4. Mmati ne nipadua a wɔde bɛma¶
- Fa akokoaa no ti to wo nsa abien no ntam brɛoo, na fa wo nsateaa no gyina n’anom ne ne kɔn nkyɛnkyɛn (kwati sɛ wobɛmia mmeae a ɛyɛ mmerɛw wɔ ti nhwi anaa menewa no anim no mu).
- Wɔ twetwe a edi hɔ no mu no, kyerɛ ti no kwan kɔ fam kakra kɔ fam sɛnea ɛbɛyɛ a mmati a ɛwɔ soro no bɛtwe afi ɛna no akyi dompe no ase afi adi.
- Sɛ wohu mmati a ɛwɔ soro no wie a, kyerɛ akokoaa no kwan brɛoo kɔ soro kɔ ɔdan no atifi sɛnea ɛbɛyɛ a mmati a ɛwɔ ase no bɛtew awo kwan no mu.
- Fa mpopaho a ɛho tew kura mu denneennen: Sɛ wo mmati abien no nyinaa wo wie a, wo nipadua ne wo nan a aka no bɛtwetwe afi mu ntɛm ara. Wɔde nsu a ɛwɔ awotwaa mu, mogya, ne ade fitaa bi a ɛyɛ mmerɛw a wɔfrɛ no vernix kata mmofra a wɔawo wɔn foforo so, na ɛma wɔyɛ hwerɛma kɛse. Ma akokoaa no ne ɛna no awotwaa a ɛbue no nyɛ pɛ kosi sɛ wode akokoaa no bɛkɔ ne moma so.
--- .
Nkokoaa a wɔawo wɔn foforo a wɔhwɛ wɔn ntɛm ara ne ɔhyew a wɔde bɔ wɔn ho ban¶
Wɔde sikɔne 60 a edi kan wɔ awo akyi (a wɔfrɛ no Sika Simma) no yɛ nea wɔde boa akokoaa a wɔawo no foforo no ma ɔdan kɔ mframa a wɔhome mu na wɔasiw ɔhyew a ɛba fam ano.
- Dry and stimulate: Fa mpopaho a ɛyɛ hyew na ɛyɛ nwunu popa akokoaa no ti, n’anim, ne honam ani, ne n’akyi ntɛm ara. Sɛ wɔde ahoɔden nanso ɛyɛ brɛoo de petepete akokoaa no akyi ne ne nan ase a, ɛma honam ani hwɛbea no we na ɛkanyan reflex no ma ɔhome denneennen na osu. Tow mpopaho a ɛyɛ nsu no gu ntɛm ara na fa nea ɛyɛ nwunu si ananmu.
- Sɛ ɛho hia a, popa mframa kwan no: Nkokoaa a wɔawo wɔn foforo dodow no ara a wɔwɔ apɔwmuden yi nsu fi wɔn ankasa hwene ne wɔn ano denam ɔfe ne ahurututu a wɔfefe so. Sɛ nsuo anaa nsuo a ɛtumi hu siw ano anaa hwene no a, fa ntama a ɛho tew popa anaa fa nkokoaa bulb syringe a ɛho tew di dwuma. Bere nyinaa twetwe ano ansa na hwene no aba (kae sɛ "M" di "N" anim wɔ nkyerɛwde no mu) sɛnea ɛbɛyɛ a akokoaa no renhome na ɔnhome ano nsu bere a wode wo nsa aka hwene no.
- Fa honam ani hwɛbea: Fa akokoaa a wɔawo no foforo a ɔda adagyaw no tummy-down to ɛna no koko a ɛda hɔ kwa ne ne yafunu so tẽẽ. Fa mpopaho anaa ntama a ɛyɛ hyew a ɛyɛ nwunu kata akokoaa no akyi ne ne ti so, na gyaw n’anim a nkata so. Honam ani honam ani hwɛbea ma akokoaa no koma bɔ, ɔhome, ne ne nipadua mu hyew yɛ yiye sen afiri a wɔde hyɛ akokoaa no mu.
- Hwehwɛ sɛnea wohome wɔ sikɔne 30 mu: Wɔ sikɔne 30 mu wɔ awo akyi no, ɛsɛ sɛ akokoaa no su anaa ɔhome daa, ɔde ne nsa ne ne nan keka ne ho, na ɔdan pink twa anofafa ne ne tɛkrɛma ho hyia (ɛyɛ ade a ɛfata koraa sɛ abofra a wɔawo no foforo nsa ne ne nan bɛkɔ so ayɛ bruu nnɔnhwerew pii).
- Sɛ akokoaa no nhome a: Fa mpopaho a ɛyɛ nwunu petepete n’akyi denneennen sikɔne 10 kosi 15. Sɛ akokoaa no kɔ so yɛ mmerɛw na ɔnhome anaasɛ ɔrehome kɛkɛ a, fa akokoaa no to baabi a ɛyɛ tratraa, bue mframa kwan no ma ɛnyɛ nea ɛnyɛ nea ɛfa "hwene" tebea mu (ndan akokoaa ti nkɔ akyi akyirikyiri), na fi ase nkokoaa a wogye wɔn home ne CPR ntɛm ara bere a wɔn a wɔde nneɛma a egye ntɛmpɛ kɔma no kyerɛ wo kwan no.
--- .
Umbilical cord care: nea enti a ɛsɛ sɛ wugyaw no a wontwa¶
Sɛnea Wiase Akwahosan Ahyehyɛde (WHO), Amanaman Ntam Mmeamudua Kɔkɔɔ ne Ɔsram Kɔkɔɔ Fekuw (IFRC), ne Amerika Koma Fekuw (AHA) kyerɛ no, ɛnsɛ sɛ wutwa awotwaa no mu hama bere a worewo ntɛm wɔ ayaresabea akyi sɛ ayaresa a egye ntɛmpɛ reba a.
- Mfaso a ɛwɔ hama a wɔde kyekyere akyɛ mu: Sɛ wogyaw hama no a ɛnyɛ hwee bere a ɛkɔ so bɔ no a, ɛde mogya a oxygen wom a dade wom bɛyɛ mililita 80 kosi 100 (nsu ounces 2.7 kosi 3.4) fi awotwaa no mu kɔ abofra a wɔawo no foforo no mu, na ɛboa mogya mmoroso ne oxygen dodow.
- Nyare mmoawa a wosiw ano: Sɛ wode ofie ntwamutam, nnade, anaa ahwehwɛ a ɛnyɛ nea ɛyɛ mmerɛw twa hama no a, ɛde mmoawa a wɔde wɔn nkwa to asiane mu (a neonatal tetanus ne sepsis ka ho) kɔ akokoaa no mogya mu tẽẽ. Gyae hama no ma ɛbata ho; nnuruyɛfo a wɔboa nkurɔfo de oprehyɛn nnwinnade a ɛnyɛ ɔyare mmoawa bɛkyekyere no na wɔatwitwa bere a wɔadu hɔ no.
Akyirikyiri sare so exception: hama a wɔkyekyere¶
Sɛ wowɔ beae bi a ɛwɔ akyirikyiri a ɛne aduruyɛ mmoa ntam kwan yɛ nnɔnhwerew pii na awotwaa no awo dedaw a, wubetumi akyekyere hama no a wuntwitwa, anaasɛ wode agyan a wɔanoa a ɛnyɛ ɔyare mmoawa akyekyere no ansa na sɛ nnuruyɛfo a wɔhwɛ so tu fo sɛ:
- Twɛn kosi sɛ awotwaa no begyae bɔ koraa na ayɛ fitaa na ayɛ mmerɛw (mpɛn pii no wɔ awo akyi simma 5 kosi 15).
- Fa kotoku hama a ɛho tew a wɔanoa anaa mpaboa hama a ɛho tew di dwuma (mfa asaawa anaa waya a ɛyɛ tratraa a wɔde pam ade, a ɛtwitwa hama no mu na ɛma mogya tu no di dwuma da), kyekyere ahama a ɛyɛ ahinanan a ɛyɛ den twa hama no ho hyia sentimita 10 (nsateakwaa 4) fi akokoaa no yafunu ho.
- Fa nhama a ɛto so abien a ɛyɛ den kyekyere sentimita 15 (nsateakwaa 6) fi akokoaa no yafunu ho (sentimita 5 / nsateakwaa 2 twa kɔndua a edi kan no ho). Gyae hama no ma ɛnsɛe akokoaa no ne awotwaa no ntam kosi sɛ wubedu aduruyɛ mu gye sɛ oduruyɛfo bi kyerɛ sɛ ɛnte saa.
--- .
Awotwaa no a wɔde ma ne awo akyi mogya a wɔhyɛ so¶
Wɔ akokoaa no awo akyi simma 5 kosi 30 no, ɛna no awotwaa no bɛtwetwe bio de atu awotwaa no (awo akyi).
- Nsɛnkyerɛnne a ɛkyerɛ sɛ awotwaa no mu apaapae: Ɛbɛyɛ te sɛ nea awotwaa no mu hama no atenten kakra wɔ ɔbea no awotwaa no ano, mogya ketewaa bi bɛba, na ɛna no bɛte nka sɛ ne ho ayɛ no yaw kakra.
- Ntwe awotwaa no mu hama no da: Sɛ wotwe hama no ma awotwaa no yɛ ntɛm a, ebetumi atetew hama no mu, agyaw asinasin wɔ awotwaa no mu, anaasɛ adan awotwaa no mu akɔ akyi (uterine inversion), na ɛde mogya a ɛyɛ hu, a edi awu aba ɛna no mu. Ma ɛna no n’ankasa npia awotwaa no brɛoo mfi adi.
- Gye awotwaa no: Fa awotwaa a wɔde ama no no gu plastic bag anaa ade a ɛho tew mu bere a wogyaw no sɛ ɛbata akokoaa no ho (fa mpopaho kyekyere akokoaa no nkyɛn) sɛnea ɛbɛyɛ a ayaresabea adwumayɛfo betumi ahwɛ mu ahwɛ sɛ asinasin biara nka awotwaa no mu.
Mogya a ɛtɔ wɔ awo akyi (mogya a ɛtɔ kɛse) a wɔhwɛ so .¶
Ɛyɛ ade a ɛfata sɛ ɛna bi bɛhwere mogya a ɛkɔ mililita 500 (bɛyɛ nkuruwa 2) bere a ɔrewo ne awo akyi. Nanso, awo akyi mogya (PPH) ne ade titiriw a ɛde ɛnanom pirapira wɔ wiase nyinaa na sɛ mogya kɔ so pue anaasɛ fa mpopaho mu ntɛmntɛm a, ehia sɛ wɔde wɔn ho hyɛ nipadua mu ntɛm ara:
- Hyɛ nkuran sɛ ɔmma no nufu ntɛm ara: Sɛ wode abofra a wɔawo no foforo to ɛna no nufu mu a, ɛkanyan n’amemene no ma ɛma abɔde mu oxytocin, hormone bi a ɛma awotwaa no twetwe na ɛkyekyere mogya ntini a mogya retu no.
- Yɛ uterine fundal massage: Fa wo nsa biako nan ase to ɛna no yafunu ase twa ne navel no ho hyia pɛɛ. Te nka ma awotwaa no atifi (fundus), a ɛsɛ sɛ ɛte sɛ nea ɛyɛ den na ɛyɛ kurukuruwa te sɛ bobe aba. Sɛ ɛte sɛ nea ɛyɛ mmerɛw anaasɛ ɛyɛ spongy a, fa wo nsa twitwiw no denneennen bere a wode wo nsa foforo gyina yafunu no ase a ɛwɔ awotwaa dompe no atifi pɛɛ no akyi kosi sɛ awotwaa no bɛkyekyere ayɛ bɔɔl a ɛyɛ den no.
- Ma ɛna no nyɛ tratraa na ne ho nyɛ hyew: Ma ɛna no nkɔ so ntra ne nan mu, fa sanitary pad a ɛho tew anaa mpopaho a wɔabobɔw nhyɛ ɔbea no akyi (nhyɛ gauze anaa mpopaho nhyɛ ɔbea no awotwaa no mu da), na hwɛ no so sɛ ebia sɛnkyerɛnne bi wɔ mogya a ɛkɔ nipadua no mu a ɛyɛ hu kosi sɛ nnuruyɛfo a wɔboa nkurɔfo begye adwuma no.
--- .
Awo mu nsɛnnennen a ɛntaa nsi a wobedi ho dwuma¶
Sɛ wuhyia nsɛnnennen a edidi so yi mu biara a, ka kyerɛ nea ɔde kɔma ntɛm ara no ntɛm ara sɛnea ɛbɛyɛ a awo ho ayarehwɛfo a wɔakɔ anim betumi asiesie wɔn ho:
- Mmati mu dystocia (ti no wo, nanso mmati no akɔhyɛ): Sɛ akokoaa no ti fi adi na ɛtwe n’akyi denneennen kɔ perineum no so ("turtle sign") na mmati no anwo wɔ twetwe a edi hɔ no mu a, yɛ McRoberts maneuver. Ma ɛna no nna fam wɔ n’akyi, mfa ne nkotodwe, na ɔtwe n’asen abien no nyinaa n’akyi denneennen nkɔ ne moma so ne ne mmati so kosi baabi a ɛbɛkɔ. Eyi dannan akyi berɛmo no na ɛma mmati a akɔhyɛ mu no nya ahofadi wɔ nsɛm dodow no ara mu.
- Breech presentation (buttocks anaa nan di kan pue): Boa akokoaa no nipadua ase ne ne nan a wɔde mpopaho a ɛyɛ hyew abɔ no bere a ɛrepue no, ma akokoaa no nsensɛn n’ankasa mu duru so brɛoo kosi sɛ mmati no bɛda adi, afei boa ne honam ani bere a ti no rewo no. Mma ntwe nan anaa wo honam ani da. Sɛ nipadua no fi adi na ti no kɔ so hyɛ mu bɛboro simma 2 a, fa nsateaa abien a ɛho tew gu ɔbea no awotwaa no mu a ɛyɛ "V" wɔ akokoaa no anim, na mia ɔbea no awotwaa no fasu no mu fi akokoaa no hwene ne n'ano ho na ama mframa kwan bi aba kosi sɛ nnuruyɛfo a wɔboa no bɛba.
- Awotwaa hama a abubu (hama no fi adi ansa na akokoaa no aba): Sɛ wuhu anaa wote awotwaa no mu hama no apue afi awotwaa no mu ansa na wɔawo akokoaa no a, akokoaa no ti bɛbubu hama no bere a ɔretwetwe no na atwa n’ankasa oxygen a ɔde ma no. Ntɛm ara ma ɛna no ntra ne nsa ne ne nkotodwe so a ne moma so ne ne ti ntra fam na n’asen nkɔ soro wɔ mframa mu (kotodwe ne koko gyinabea), anaasɛ ɔmma n’asen nkɔ soro wɔ apɔw-mu-teɛteɛ so. Mmɔ mmɔden sɛ wobɛpia hama no asan akɔ mu; fa mpopaho a ɛho tew a ɛyɛ hyew na ɛyɛ nwini kata hama biara a ɛda adi so na twɛn ma wɔde oprehyɛn bɛkɔ no ntɛm ara.
Fa mmoa a edi kan ho adesua
Akwankyerɛ bi a wobɛkenkan bere a tebea a egye ntɛmpɛ bi asi no boa, nanso biribiara nsi nsaano adeyɛ ananmu. Susuw ho sɛ wobɛfa mmoa a edi kan ne nkokoaa CPR adesua a wɔagye atom afi Red Cross, St John Ambulance, anaa mpɔtam hɔ ntetee a egye ntɛmpɛ mu sɛnea ɛbɛyɛ a wubetumi de nkwagye ho nimdeɛ adi dwuma ansa na woahia.
--- .
Nsɛm a wɔtaa bisa¶
Dɛn nti na ɛsɛ sɛ wokwati sɛ wubetwa awotwaa no mu wɔ ayaresabea akyi?¶
Sɛ wogyaw awotwaa no mu a ɛnyɛ hwee a, esiw nyarewa a ɛde ne nkwa to asiane mu te sɛ tetanus ne sepsis a ɛba wɔ mmofra a wɔawo wɔn foforo mu a ofie nkankyee anaa nkrantɛ a enni awotwaa mu de ba no ano, na ɛma mogya a ɛho hia a dade pii wom fi awotwaa no mu kɔ so sen kɔ akokoaa no mu kosi sɛ nnuruyɛfo a wɔboa no de oprehyɛn a wɔde kyekyere wɔn ho bɛba.
Sɛ wɔde awotwaa hama no abɔ akokoaa no kɔn mu a, dɛn na ɛsɛ sɛ woyɛ?¶
Hama a wɔde abɔ kɔn mu (nuchal cord) ba bɛyɛ awo nyinaa mu nkyem anan mu biako mu na sɛ wɔde di dwuma brɛoo a, ɛntaa nyɛ asiane; kɛkɛ sɛ wode nsateaa biako a ɛho tew hyɛ ahama no ase bere a ti no apue akyi na fa brɛoo fa kɔ n’anim fa akokoaa no ti so, anaasɛ fa san fa mmati so bere a nipadua no rewo no.
Mogya dodow ahe na ɛyɛ nea ɛfata bere a wɔawo akokoaa akyi?¶
Mogya a ɛkɔ mililita 500 (bɛyɛ nkuruwa abien) a wɔhwere bere a wɔrewo awotwaa no ne bere a wɔawo akyi no yɛ ade a ɛfata, nanso mogya a ɛkɔ so pue, mogya a ɛtwetwe kɛse, anaasɛ ɛna no ho sɛnkyerɛnne a ɛyɛ mmerɛw na ne ti yɛ basaa no kyerɛ sɛ mogya tu wɔ awo akyi a ɛhwehwɛ sɛ wɔde twitwiw ɛna no yafunu ase denneennen ntɛm ara na wɔhwɛ no ntɛm ara.
Na sɛ akokoaa no ansu ntɛm ara bere a wɔawo no akyi nso ɛ?¶
Ntɛm ara fa mpopaho a ɛyɛ hyew ma akokoaa no ti, ne honam ani, ne n’akyi denneennen bere a worepetepete n’akyi berɛmo no so na woabɔ ne nan ase de akanyan ahome no; sɛ abofra a wɔawo no foforo no da so ara nhome anaasɛ onsu wɔ sikɔne 30 mu a, tew ano ne ne hwene mu na fi ase home nkokoaa gye ne CPR.
--- .