Hidhi kufaatii fi balaa hamaa dalga lolaa keessaa baafamuu¶

Kufaatiin hidhaa balaa guddaa geessisu, ce’uun levee, ykn Glacial Lake Outburst Flood (GLOF) bishaan meetira kiyuubii miliyoonaan hanga miliyoona dhibbaan lakkaa’amu kan qabame daqiiqaa muraasa keessatti gadi lakkisee, sunaamiin biyya keessaa fakkaatu dambalii lolaa kan gammoojjii lagaa guutuu gadi bu’ee dhagaa bu’uuraa qullaa ta’etti maddisiisa. Lolaan lagaa waqtii idilee kan sa’aatii ykn guyyoota keessatti seentimeetiraan seentimeetiraan ol ka’u irraa adda ta’ee, hidhi cabse, kuufamni tailings albuudaa fashalaa’e, ykn moraine glacial jige dallaa bishaanii, dhoqqee, dhagaa cilee, muka ciccitaa, fi gamoo caccabee **meetira 3 hanga 30 (10 hanga 100 feet) olka’iinsa 20 hanga 100tti imalu gadhiisa Sa'aatii tokkotti kiiloo meetira 65 (sa'aatii tokkotti maayilii 12 hanga 40). Dambaliin caccabaa garmalee walitti qabame kun hanga dachaa lamaa dhangala’aa bishaan qulqulluu waan qabuuf fi manneen mukaa-fureemii fi cilee istaandaardii ta’an dhiibbaa irratti waan caccabsuuf, mana keessaa gaaddisa godhachuun ykn naannoo lolaa keessaa foddaa mana jireenyaa irratti ol ba’uun yeroo baay’ee lubbuu namaa galaafata: lubbuun jiraachuun guutummaatti dallaa gammoojjii ol ba’uu irratti hundaa’a olka'iinsa.

Amma kana godhi¶

1. Atattamaan karaa lagaa irratti perpendikulaarii ta’ee baqachuu (qajeeltee gara qarqara gammoojjiitti ol ba’i, gonkumaa olka’aa ykn gara gadiitti). Daqiiqaa 5 boorsaa kuusuu, balbala cufuu, ykn daandii gammoojjii jalaa laga hordofu irratti dalga lolaa caaluuf yaaluun hin qisaassin. Teessuma lafaa gama lamaan gammoojjii sanaa ilaaliitii qajeeltee ol ba’ii tulluu, bluff, ykn ridge isa cirrachaan dhaqqabamu danda’u, bluff, ykn ridge kofa digrii 90n karaa lagaa irraa fagaattee hanga yoo xiqqaate meetira 15 hanga 30 (50 hanga 100 feet) lafa gammoojjii irraa ol (ykn sarara naannoo keetii kan maxxanfame Dam Inundation Zone ** olitti) ol ba’i.
2. Daandiin gammoojjii yoo gridlock ta’e, sigiga lafaatiin yoo cufame, ykn riqicha qaxxaamuraa ta’e hatattamaan miilaan deemaa. Dambaliin lolaa hidha cabse ykn GLOF sa’aatii tokkotti kiilomeetira 20 hanga 65 (sa’aatii tokkotti maayilii 12 hanga 40) kan deemu yoo ta’u, dursee riqicha lagaa gadi fagoo ta’e ni balleessa. Yoo tiraafikoonni sochii dhaabe ykn hidha, levee, ykn glacial valley channel kufe irraa kiilomeetira 5 (maayilii 3) keessa jirta ta'e, konkolaataa kee hatattamaan dhiisiitii miilaan kallattiin tulluu ol ba'i. Daqiiqaa kudhaniif ol ba’uun saffisaan ol ba’uun meetira 60 hanga 100 dhaabbataa (miiti 200 hanga 330) ol si kaa’a, kunis dalga lolaa kamiyyuu jechuun ni danda’ama.
3. Mallattoolee akeekkachiisa uumamaa 4n yeroo akeekkachiisni wayaa malee ykn saayireniin kufe adda baasuu. Hidhi jiguu fi GLOFn yeroo baayyee halkan, yeroo kirkira lafaa, ykn yeroo obomboleettii rooba hamaa dursee masaraawwan seelotaa rukutu ni mudata. Yoo: (a) raafama lafaa walitti fufiinsa qabu, firikuweensii gadi aanaa fi sagalee gurra namaa dhaamsu kan akka baabura fe’umsaa gadi bu’ee balali’u ykn iskuwaadroonii xiyyaara jeettii kaaniyoon gadi bu’utti dhaga’amu hatattamaan gara lafa olka’aa ba’i; (b) sadarkaa bishaan lagaa keessatti akka tasaa, kan uumamaan ala ta’e gadi bu’uu YKN dhoqqee akka tasaa olka’uu; © urgaa cimaa lafa haaraa caccabsame, salfarii fi muka paayinii/seedarrii ciccirame qilleensa qorraa tasa gammoojjii keessaa gadi bu’u; yookiin (d) kirkira lafaa hamaa yookiin dhagaa olka’aa yeroo hidha yookiin haroo qorraa jala jiraattu.
4. Gonkumaa konkolaachisaa ykn bishaan lolaa socho'u keessa ykn riqicha laga olka'aa jiru irra hin ce'inaa. Bishaan saffisaan socho'u sentimeetira 15 (inchii 6) qofti nama guddaa miila isaanii irraa rukuta, bishaan ariifataa sentimeetira 30 hanga 60 (miila 1 hanga 2) immoo yaa'ee konkolaattota ulfaatoo konkolaataa fi SUV konkolaataa afuriin oofan ni haxaa'a. Kana malees, yeroo bishaan lolaa gara kutaa riqichaatti dhiyaatu ykn naannoo buufata doonii sanaatti humnaan yeroo dhangala’u riqicha gonkumaa hin qaxxaamursiin: caccabni dhangala’aa guddaa ta’e dhangala’aa fi dhagaa cilee riqicha batter tuullaa asfaaltii jalaa ba’ee sekondii muraasa dura daandiin sun jiguu isaa dura.
5. Yoo levee biyyee "sand-boiling," bishaan dhoqqee dhangala'u, ykn slumping jalqabu duuba jiraattan, osoo inni hin cabsin baqadhaa. Levee biyyee ykn hidhi embankment osoo hin dho'iin dura, bishaan dhiibbaa guddaa qabu biyyee jalatti ykn biyyee keessaa tunneling burqaa bishaan dhoqqee fi cirracha gama lafa goggogaa irratti bubbu'u uuma (sand boils ykn tuuboo). Bishaan qulqulluun suuta jedhee dhangala’uun kan barame yoo ta’u, bishaan dhoqqee, siltiin guutame boba’aa cirrachaa irraa ykn caccabaa/boolla bishaanii mul’atu kan gonfoo levee irratti dhangala’u jechuun keessoo ciccituun levee keessaa irraa addaan cicciraa jira fi daqiiqaa muraasa keessatti cabbiin gadi fageenya guutuu balaa guddaa geessisu ta’uu danda’a. Lakkoofsa balaa tasaa naannoo keessanii bilbilaa (911 Ameerikaa fi Kanaadaa keessatti, 112 guutuu Gamtaa Awurooppaa, 999 Yunaayitid Kingidam keessatti, ykn hunda ilaalaa lakkoofsa balaa tasaa) jedhanii hatattamaan ba’u.
6. Erga dalgaan jalqabaa darbee booda lafa olka’aa irra turuu: dalga sadarkaa lammaffaa, kufaatii baankii, fi dhoqqeen summii qabu hordofa. Kufaatiin hidhaa fi GLOF yeroo baay’ee dambalii dachaa keessatti kan uumamu yoo ta’u, sababiin isaas dhiqannaa duubatti deebi’uun cabbii bal’isa ykn haroowwan qorraa sadarkaa lammaffaa fi hidhiwwan sigiga lafaa ol dho’u. Erga sadarkaan bishaanii gadi bu’ee boodas, jala gammoojjii haaraa dhiqame keessaa ba’i: dallaan kaaniyoon guutame akka idileetti sadarkaa lammaffaa guddaa keessatti ni jiga sigiga lafaa, fi tailings albuudaa ykn dhoqqeen lolaa industirii yeroo baayyee akka quicksand sibiilota ulfaatoo, saayinaayidii, bishaan xuraa’aa, fi sarara dabarsoo voolteejii olaanaa lubbuudhaan kufe waliin hidhamee hojjeta.

Kufaatii hidhaa, cabsuu levee, fi muka murtii lubbuun jiraachuu GLOF¶

Yeroo Dam Watch/Warning argattu, boba’aa cirracha levee argitu, ykn boo’icha kaaniyoon olka’aa dhageessetti flowchart murtii saffisaa kana fayyadami.

flowchart TD
    Start["Akeekkachiisa Kufaatii Hidha, Akeekkachiisa Cabbii Levee,<br/>Dho’iinsa Haroo Glacial (GLOF) Saayirenii, YKN Upstream Canyon Roar"] --> TimeCheck{"Osoo<br/>dambalii lolaa hin dhufin dura yeroo dursaa meeqa qabda?"}

    TimeCheck -->|"IMMINENT BREACH (Seconds to <15 Mins)<br/>Saayireniin boo'uu, Akeekkachiisa Balaa Tasaa, ykn Boo'icha dhaga'ame"| RunUpSlope["GAMOOTA FI KONKOLAATAA YOO CUFAME:<br/>Miilaan digrii 90 PERPENDICULAR to the river channel<br/>Dallaa tulluu, bluff, ykn gammoojjii dhiyoo jirutti kallattiin ol ba’i<br/>Lafa gammoojjii irraa >= meetira dhaabbataa 15 hanga 30 (50 hanga 100 feet) ol kaayyeffadhu"]

    RunUpSlope --> TrappedCheck{"Guutummaatti bishaan<br/>lafa lolaa diriiraa tulluu zeeroo qabu irratti marfamtee jirtaa?"}
    TrappedCheck -->|"Lakki: Lafa olka’aa gahe"| StayHigh["Dambalii dachaaf lafa olka’aa irra turuu<br/>Qabeenya baraaruuf ykn dhoqqee tuquuf HIN gad bu’inaa"]
    TrappedCheck -->|"Eeyyee: Lafti diriiraa, dalga amma dhufaa jira"| VerticalLastResort["RESORT DHUMAA VERTICAL EVACUATION:<br/>Gamoo dheeraa sibiilaa-fureemii ykn konkiriitii cimaa (3+ abbaa darbii) ol ba’uu<br/>Manneen mukaan hojjetaman, mana socho’aa, fi riqicha irraa fagaachuu<br/>Meeshaalee lola’aa fidaa; gonkumaa mana gubbaa cufame keessatti of hin cufiin"]

    TimeCheck -->|"AKEEKKACHISA DURAA (Daqiiqaa 30 hanga Sa'aatii Hedduu)<br/>FEMA / Tajaajila Haala Qilleensaa 'Dam Watch' ykn Raaga Levee Overtopping"| VehicleEvac["1. Go-Bag, qoricha, bineensota manaa, fi maatii hatattamaan qabadhu<br/>2. Daandii olka’aa fayyadamuun Zoonii Bishaan Hidha kaartaan ibsame keessaa OL fi OUT oofuu<br/> (GONKUMAA daandii laga jalaa ykn riqicha gadi aanaa irra hin oofin)<br/>3. Yoo gammoojjii keessaa tiraafikoonni cufame, daandii irraa fagaattee dhaabadhuutii miilaan ol ba’i"]

    VehicleEvac --> LeveeInspect{"Bu'uura hidha ykn levee dhiyoo jiru irratti 'Sand Boil' ykn dhoqqee dhangala'aa<br/>argitee?"}
    LeveeInspect -->|"Eeyyee: Bishaan dhoqqee bubbu’aa jiru"| ReportPiping["KUFAATII TUUBOOTA MURTEESSAA AKKA JIRU:<br/>Ofii keetii boolla sana cufuuf HIN yaaliin.<br/>Hatattamaan bakka lolaa keessaa ba’ii 911 / 112 / 999<br/>tti bilbili bakka GPS sirrii boba’aa cirrachaa dhoqqee qabu gabaasi"]
    LeveeInspect -->|"No"| StayOutZone["Maatii naannoo lolaa ala jiran waliin galmaa'aa<br/>Raadiyoo Haala Qilleensaa NOAA / Tamsaasa Balaa Tasaa Biyyaalessaa hordofaa"]

Gosoota 4n kufaatii impoundment balaa guddaa walbira qabuun¶

Kufaatiin hidhaa fi danqaa hundi amala tokko hin qaban. Hidhiwwan konkiriitii arkii akka taankii bishaanii dhoo’aa jiruutti battalumatti jechuun ni danda’ama ni kufa, hidoonni dambalii biyyee daqiiqaa 20 hanga 90 keessatti tartiibaan ni manca’u, haroowwan qorraa caccabaa dhagaadhaan guutame gaarreen gaarreen gad yaa’u, hidhi albuudaa tailings lageen dhoqqee summii nama ukkaamsu gadi lakkisu.

Sadarkaa akeekkachiisa hatattamaa hidhaa fi levee ofiisaa hubachuu¶

Ameerikaa (National Weather Service / FEMA / US Army Corps of Engineers), Kanaadaa, Yunaayitid Kingidam (Environment Agency), Gamtaa Awurooppaa, fi toora hordoffii Himalayan/Andean GLOF keessatti, aanga’oonni sadarkaa guddina sadarkaa isaa eeggate fayyadamu. Garaagarummaa Watch fi Emergency Warning gidduu jiru beekuun sa'aatii ykn sekondii akka qabdan isinitti hima:

1. Dam / Levee Watch (Gorsa ykn Haala B: Kufaatii Ta'uu Danda'u Guddisuu):
2. Maal jechuu isaa: Bishaan lolaa hidha ykn levee duuba jiru dandeettii balaa ta’etti dhiyaachaa jira, karaaleen dhangala’aa gargaaraa saffisa olaanaadhaan gadi lakkisaa jiru, ykn injinaroonni mudaa caasaa (kan akka seepage ykn minor slumping) kan ta’uu danda’u yoo haalli hammaate kufaatii fiduu danda’u argataniiru.
3. Wanta AMMA gochuu qabdan: Go-Bag hatattamaa keessan qabadhaa, miseensota maatii sochiin daangeffame, daa’imman, fi bineensota manaa konkolaataa keessanitti fe’aa, beeylada gara dheedichaa olka’aa ta’etti sochoosaa, fi naannoo bishaan lolaa dafanii baasaa osoo daandii fi riqichi ammallee guutummaatti goggogaa jiruu.
4. Akeekkachiisa Lolaan Balaashii Hidhi Kufaatii / Levee Cabbii (Haala A: Kufaatii Dhiyoo ykn Sochii):
5. Maal jechuu dha: Hidhi ykn levee yeroo ammaa kana dammaqinaan kufaa jira ykn daqiiqaa muraasa keessatti akka cabsu wabii qaba. Akeekkachiisni Balaa Tasaa Wayilaalasii (WEA) bilbila harkaa irratti sagalee akeekkachiisa guddaa mata duree "FLASH FLOOD WARNING: DAM FAILURE" ykn "EXTREME EMERGENCY: EVACUATE TO HIGH GROUND." jedhu ni dhageessisa.
6. Wanta AMMA gochuu qabdu: Waan hunda gadi dhiisii hatattamaan gara lafa olka'aa ta'etti ce'i. Qabeenya hin paak; namoota si cinaa jiran qofa qabdee lafa gammoojjii keessaa ol ba'i.
7. Akeekkachiisa Gadi Lakkifamuu Daandii Dhangala'aa Jildii Ol'aanaa (Lolaa Cabsuun To'atame):
8. Maal jechuu dha: Hidhi biyyee tokko yeroo rooba seena qabeessaatti (kan akka yeroo obomboleettii ykn laga qilleensaa) guutummaatti akka hin gubbannee fi guutummaatti akka hin jigneef, hojjettoonni hidhichaa karra lolaa hatattamaa ykn karaa dhangala’aa gargaaraa banuun bishaan baay’ee karaa lagaa gadi lakkisuuf dirqama.
9. Wanta AMMA gochuu qabdan: Hidhichi ofii isaatii hin cabnellee sa’aatii tokkotti sadarkaan lagaa meetira 3 hanga 10 (10 hanga 33 feet) ol ka’uu waan danda’uuf, manneen qarqara lagaa gadi fagoo, buufatawwan buufataa, fi lafa lolaa hunda hatattamaan keessaa ba’aa.

Yeroo Dhufaatii Dambalii Lolaa, Saffisa, fi Humna Dhiibbaa Fageenya Gara gadiitiin¶

Dambaliin hidha cabsuu ykn GLOF yeroo kaaniyoon gadi bu’u akkamitti akka jijjiiramu hubachuun daqiiqaa meeqa gara nageenyaatti ol ba’uu akka qabdu tilmaamuuf si gargaara:

Akkaataa hidha ykn levee biyyee kufe adda baasuu dandeessan: Seera "Clear vs. Muddy Seepage".¶

Namoonni miliyoonaan lakkaa’aman kallattiin daandii to’annoo lolaa biyyee, qarqara sulula, hidha qonnaa ykn hidha lafaa elektirikii bishaanii duuba jiraatu. Yoo yeroo bishaan baay’ee olka’aa ta’etti levee ykn hidha biyyee sakatta’aa jirta ta’e, injinaroonni siiviil qorannoo mul’ataa salphaa tokko fayyadamuun bishaan miidhaa hin qabne dhangala’uu fi cabbii lubbuu namaa galaafatu kan dhufu adda baasuuf:

• Bishaan Qulqulluu Suuta Dhangala’uu = Itti Dhiyeenyaan Ilaaluu, Balaa Battala Cabbii Gadi aanaa: Bishaan guyyootaaf levee biyyee irratti ol ka’ee yeroo dhaabbatu biyyeen ni guuta, bishaan qulqulluun yeroo baay’ee naannoo quba miila jalaa dafqa ykn suuta jedhee dhangala’a. Yoo bishaan crystal clear ta’ee fi saffisi yaa’aa tasgabbaa’aa ta’e, lafeen biyyee levee keessa jiru jabeessee qabamee jira (injinaroonni yeroo baay’ee mataa dhiibbaa duubaa ol kaasuuf qofa koola fardaa kan cirrachaatiin seep ifa ta’e bilbilan).
• Bishaan Dhoqqee, Xuraa'aa, Silt-Laden Gushing or Bubbling = EVACUATE IMMEDIATELY (Active Piping): Bishaan lafa keessaa bubbu'u ykn gara duubaa hidhichaa keessaa yaa'u duumessa, bunni, dhoqqee, ykn akka volkaanoo xiqqaa ("boba'aa cirrachaa") koonii cirrachaa fi dhagaa cilee tuulame** yoo ta'e, bishaan fiigaa jiru sun ** sochii qaba wiirtuu xurii hidha keessaa dhiqachuu**. Miila keessan jala dhokatee, tuneeliin lafa jalaa (tuuboo) karaa isaa duubatti deebi'ee gara kuufama bishaanii nyaachaa jira. Tuneeliin sun gara cinaacha lagaa erga cabsee booda, bishaan kuufamaa dhiibbaa qabu sekondii muraasa keessatti boolla sana guddisee, gubbaa levee sanaa kufee gadi fageenya guutuudhaan cabbii gadhiisa. Gonkumaa levee kufe ykn boba'u irra hin deeminaa, boba'aa dhoqqee dhangala'aa jiru xurii boolla sanatti darbachuudhaan cufuuf gonkumaa hin yaalin, yeroo baqattan 911 / 112 / 999 bilbili.

Fiiziksii lubbuun jiraachuu yeroo banaa keessatti ykn konkolaataa keessaa qabamu¶

Yoo gammoojjii keessatti yeroo hidhaa cabsi ykn dalga GLOF dhufu qabamtee fi yeroon dallaa gammoojjii gubbaa gahuu hin dandeenye:

1. Yeroo hunda caasaa namni hojjete KAMIYYUU irra tulluu uumamaa cirrachaa filadhu: Dhagaa uumamaa meetira 10 (miila 33) ta’e ykn tulluu xurii lafa irratti hidhamee jirullee dalga lolaadhaan kuffifamuu kan hin dandeenye yoo ta’u, gamoo cilee abbaa darbii 3 qabu kan lafa gammoojjii walakkaa taa’u ammoo bu’uurri isaa jalaa jalaa gara sululaatti kufuu danda’a.
2. Yoo tulluu hin jirre (lafa lolaa diriiraa), gamoo baqannaa dhaabbataa sirrii filadhu:
3. Gatamuu: Manneen abbaa darbii tokkoo, manneen mukaan hojjetaman, mana socho’aa/karavaanota, gamoo cilee hin cimne, mana kuusaa sibiilaa, fi konkolaataa.
4. Yaa'uu: Gamoo abbaa darbii hedduu (3+ abbaa darbii) kan konkiriitii dhangala'e ykn sibiilaa caasaa jabaate (kan akka hospitaala, gamoo yunivarsiitii, garaajee dhaabbii konkolaataa konkiriitii abbaa darbii hedduu qabu, ykn hoteela ammayyaa). Gara daree 3ffaa fi isaa oltti ce'aatii gama gadii keessaa gamoo sanaa irratti foddaa dhiibbaa dalgaa fuuldura jiru irraa fagaadhaa.
5. Gonkumaa mana gubbaa cufame keessa of hin kiyyootti galchine kan qodaa ykn fooqii malee: Bishaan ol ka’aa jiru sadarkaa gamoo tokkoo ol ba’uuf yoo si dirqisiise, foddaan ba’uu danda’u, foddaan ba’u yoo jiraate malee, ykn qodaa/sledgehammer ulfaataa kan qodaa fooqii mukaa fi shingles cabsuu danda’u yoo qabaatte malee gonkumaa mana gubbaa cufame keessa hin ba’iin. Namoonni dhibbaan lakkaa'aman lolaadhaan miidhaman cinaacha jalaa fiixee foddaa ofii isaanii irratti qabamanii bishaaniin liqimfamaniiru.
6. Yoo bishaan keessaa harkifamte: hin yaaliin faallaa kaarentii dambali'uu ykn bishaan saffisaan socho'u keessa ka'uu (miila kee bishaan lolaa dhagaa keessa gadi kaa'uun miila kee kobbee gidduutti kiyyootti galcha, kaarentiin immoo qaama kee gara fuulduraatti dhiibee, bishaan jalatti si dacha'a: kiyyoo miila). duugda kee irratti miila kee gara gadiitti akeektee fi dhagaa guddaa fi muka lola’u ofirraa ittisuuf gubbaa irratti ol qabadhu, qaama kee 45-degree ferry angle gara qarqara galaanaa eddy ykn tulluu dhiyoo jirutti kofa, fi battaluma bishaan suuta jedhu qaxxaamuraa keessaa gammoojjii irratti rukutte qarqara irratti ol ba’i.

Karoora duraa: Akkaataa Kaartaa Bishaan Hidha naannoo keessanii fi Kaartaa Balaa GLOF dubbistan¶

Yoo gammoojjii lagaa, coastal polder, ykn alpine canyon keessa jiraattan, hojjettan ykn buufattanii jirtan, saaxilamummaa keessan ilaaluuf balaa tasaa dura daqiiqaa 10 fudhadhaa:

1. Kaartaa Inventarii Hidha Biyyaalessaa fi Lolaan ilaalaa:
2. Ameerikaa: Korporeeshinii Injinaroota Waraana Ameerikaa Inventarii Hidha Biyyaalessaa (NID) (nid.sec.usace.army.mil) ykn poortala nageenya hidhaa kutaa biyyaa keessanii (kan akka Kaartaa Bishaan Hidha Cabsuu Kaalifoorniyaa DWR) poligoonoota bishaan lolaa Cubbuu Guyyaa Aduu fi Cabbii Lolaa-Induced fi yeroo dhufaatii dalgee (fkn, "kontoora dhufaatii dalgee daqiiqaa 15" vs. "kontoora dhufaatii sa'aatii 2") sirrii ta'e ilaaluuf.
3. Unaayitid Kingidam & Awurooppaa: Ejensii Naannoo UK ilaalaa ** Kaartaa Lolaa Kuusaa Bishaanii** (check-for-flooding.service.gov.uk) ykn poortala haayidirooloojii eegumsa siiviilii biyyoolessaa.
4. Naannoowwan Alpine & Mountain (Himalayas, Andes, Alps, Rockies, Alaska, Iceland, New Zealand): Qorannoo ji’ooloojii naannoo Glacial Lake Inventory fi GLOF Hazard Maps osoo hin deemin ykn gammoojjii laga glacial keessatti buufata hin qabatin dura ilaali; halkan ganna aduu qabutti illee, gonkumaa dunkaana mana dhagaa cirrachaa gadi aanaa ykn teeraasii lagaa gammoojjii qorraa keessa jiru irratti hin dhaabinaa.
5. Daandiiwwan Miilaan Baqachuu Lama Adda Baasi: Balbala fuulduraa keetiin ba’ii karaa saffisaa miilaan (karaa sadarkaa miilaan deemuu, daandii tulluu, ykn daandii qaxxaamuraa cirrachaa) kan laga irraa perpendicular ta’ee fagaatee gara olka’iinsa daangaa lolaa kaartaan kaa’ame olitti ol ba’u adda baafadhu. Maatii kee waliin deemuun shaakali akka namni hundi yeroo gubichi cufamu dukkana guutuu keessatti akka argatu.

Gaaffiiwwan yeroo baay’ee gaafataman¶

Maddoonni sakatta'aniiru¶

• Ejensii Bulchiinsa Balaa Tasaa Federaalaa (FEMA, Yunaayitid Isteetis) fi Korporeeshinii Injinaroota Waraana Yunaayitid Isteetis (USACE): Qajeelfama Federaalaa Nageenya Hidha: Karoora Tarkaanfii Hatattamaa Abbootii Hidha (FEMA P-64), Inventarii Hidha Biyyaalessaa (NID), fi Maanu’alii Dirree Levee Seepage and Sand Boil.
• Qorannoo Ji’ooloojii Yunaayitid Isteetis (USGS) fi Bulchiinsa Galaanaa fi Hawaasummaa Biyyaalessaa (NOAA / NWS, Yunaayitid Isteetis): Dha’a Caccabaa, Dambalii Lafaa-Dho’iinsa Hidha, fi Pirootokoolii Akeekkachiisaa Dambalii Lolaa Hidha-Cubbuu.
• Wiirtuu Misooma Gaarreen Walitti Makamaa Idil-addunyaa (ICIMOD), Waajjira Balaa Balaa Hir’isuu Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii (UNDRR), fi Dhaabbata Meetirooloojii Addunyaa (WMO): Sirna Akeekkachiisa Duraa fi Qajeelfama Baqachuu Lola Dho’iinsa Haroowwan Glacial Lake (GLOFs) Hindu Kush Himalaya, Andes, fi European Alps keessatti.
• Komishinii Hidha Gurguddoo Idil-addunyaa (ICOLD) fi Sagantaa Naannoo Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii (UNEP): Istaandaardii Industirii Addunyaa Bulchiinsa Taayiliingii (GISTM) fi barnoota balaa hatattamaa hidha tailings dhangala’uu irraa baqachuu.
• Ejensii Naannoo (Unaayitid Kingidam): Kaartaa Lolaa Kuusaa fi Qajeelfama Karoora Muddamaa Hawaasaa Zoonii Bishaan Hidha.

Qajeelfamoota walqabatan¶

• Lolaa cimaa: lafa olka’aa irratti battalumatti lubbuun jiraachuu
• Lolaa: qophii, baqachuu, fi nagaan deebi’uu
• Siginnaa lafaa, dhoqqee fi dhangala’aa caccabaa
• Kirkira Lafaa: Kufaatii, Haguuggii fi Qabadhaa
• Konkolaataan bishaan keessa jiru: miliquu konkolaataa liqimfamuu