Balaa hatattamaa doonii daawwannaa: buufataalee walitti qabuu, galaana irratti ibidda qabsiisuu, fi yaala fayyaa keessaa bahuu¶

Doonii ammayyaa galaana irra deemuu fi dooniiwwan imaltoota idil-addunyaa magaalota imaltootaa fi hojjettoota hojjettootaa 1,000 hanga 9,000 ta’an fe’anii galaana banaa, karaa doonii dhiphoo fi bishaan poolaarii fagoo qaxxaamuranii yaa’aniidha. Konveenshinii Idil-addunyaa Nageenya Jireenya Galaanaa (SOLAS) jalatti dooniiwwan imaltootaa kutaalee qaama isaanii bishaan hin dandeenye, poodiiwwan sochii diizilaa-elektirikii hin barbaachifne, sirna ibidda ukkaamsuu bishaan-awwaara dhiibbaa olaanaa ofumaan hojjetuu fi bidiruu lubbuu baraaruu cufame kan nama doonii keessa jiru hunda deeggaru danda’uun kan hojjetamanidha.

Eegumsi injinariingii sodaachisaan kun jiraatus, dooniin galaana keessa jirtu naannoo adda baafamee jiru kutaalee ibiddaa lafa irratti hundaa’anii fi wiirtuuwwan miidhaan qaamaa sadarkaa 1ffaa irraa sa’aatii ykn guyyootaaf fagaatee waan jiruuf balaan tasaa galaanaa saffisaan hammaata. Yeroo ibiddi kutaa mootoraa sochii elektirikii dhaamsu, cabsi qaama doonii tarree hamaa uumu, dalgaan gowwoomsaan bowwaa rukutu, ykn imaltuun tokko galaana keessaa gara dhiita’uu galaanaa dukkanaa’aa ta’etti kufe, lubbuun jiraachuun buufata walitti qabaa keessan, mallattoolee alarmii doonii, tooftaalee aarri baqachuu fi adeemsa helikooptara medevac battalumatti beekuu keessan irratti hundaa’a.

Amma kana godhi¶

1. Hatattamaan Dammaqiinsa Balaa Tasaa Waliigalaa adda baasuu: Dhohinsa gabaabaa torbaa fi isaa ol itti aansee dhohinsa yeroo dheeraa tokko kan fiduu fi bilbila alarmii keessaa irratti yoo dhageessan, waan hojjettan dhaabadhaatii gara buufata muster (assembly) isiniif ramadametti ce'uuf qophaa'aa.
2. Gonkumaa gara kutaa mana jireenyaa keessanitti namoota baay’ee duratti ykn karaa aarri hin deebi’inaa: Yeroo deekii ummataa irra jirtaniitti alarmiin balaa tasaa yoo dhaga’ame, kallattiin gara buufata walitti qabaa keessaniitti qajeela; miseensonni hojjettoota doonii jaakkeettii lubbuu baraaruu ho’aa SOLAS, jaakkeetii lubbuu baraaruu daa’immanii fi gargaarsa ho’aa ittisu bakka walga’ii sanatti kuusu.
3. Namni tokko yoo galaana keessa kufe ija keessan gonkumaa irraa hin kaasinaa: "Man Overboard" jettee iyyi harka kee diriirfame walitti fufiinsaan nama bishaan keessa jirutti akeekuun namni lammaffaan achitti argamu ringii lubbuu baraaruu isa dhiyoo jiru (aarrii fi mallattoo ibsaa ofumaan qabsiisu) darbatee lakkoofsa bilbila hatattamaa doonii irratti bilbile.
4. Yeroo ibiddaa ykn tarreessuun gad bu’aa ta’aa fi sibiilaa sadarkaa harkaa fayyadamuu: Yeroo alarmii gonkumaa liftii hin fayyadaminaa; harka tokko yeroo deekiin garagalee sibiilota koridoorii dhaabbataa irratti jabeessitee qabadhu, yoo ibiddi karaa itti darbu tokko seene aarri gurraacha ol ka’aa jiru jalatti sardami.
5. Miilli kee bishaan ol ka'aa jiru yoo tuqe malee gonkumaa galaana keessa hin utaalin: Jaakkeetii lubbuu baraaruu boolla furtuu jabaa uffatte meetira 18 hanga 30 (miiti 60 hanga 100) gara galaanaatti gadi bu'uun sa'aatii tokkotti kiiloo meetira 65 ol (sa'aatii tokkotti maayilii 40) bishaan rukutee, lafee dugdaa gadameessaa caccabuu fi of wallaaluu fida.
6. Doonii dhiisuu dura tamsaasa sagalee Gooftaa hordofaa: Doonii ammayyaa akka "bidiruu lubbuu baraaruu ofii isaanii isa gaarii" ta'anii akka tajaajilaniif kan qophaa'anidha; hanga Kaapteeniin (Master) doonii sanaa ajaja afaaniin ifa ta’e doonii akka dhiisu kennutti bidiruu lubbuu baraaruu ykn doonii lubbuu baraaruu kan afuufamu gadhiisuuf ykn yaabbachuuf gonkumaa hin yaalin.

Mallattoolee alarmii doonii fi koodii nageenya hojjettoota doonii hiikuu¶

Doonii imaltootaa galaana irra deemtu hundi bishaan idil-addunyaa keessatti socho’u, jechoota koodii teessoo ummataa keessoo miseensonni hojjettoota doonii garee deebii ariifataa osoo hin uumiin sochoosuuf itti fayyadaman cinatti, mallattoolee sagalee sadarkaa isaa eeggate kan Dhaabbata Galaanaa Idil-addunyaa (IMO)n ajajame hordofa.

Guyyaa 1ffaa Muster Drill akka waan guddaatti fudhachuun maaliif lubbuu namaa baraara¶

Seera galaanaa idil-addunyaa jalatti imaltoonni imala sa’aatii 24 ol ta’uuf ka’an hundinuu osoo hin deemin dura ykn battalumatti ibsa walitti qabuu xumuruu qabu. Doonii sirna ammayyaa "e-Muster" fayyadaman irratti illee (bakka imaltoonni buufata walgahii isaaniitti qaamaan seenuu isaanii dura bilbila ismaartii ykn televijiinii kaabinii isaanii irratti viidiyoo nageenyaa ilaalan), sa'aatii jalqabaa doonii keessa jirtan keessatti sakatta'iinsa qaamaa sadii raawwachuu qabdu:

1. Kaabin kee irraa gara Buufata Muster keetii karaa sadarkaa of danda’e lama deemi: Sadarkaa jalqabaa fi yoo xiqqaate sadarkaa jijjiirraa tokko kallattii faallaa ta’een barbaadi. Lakkoofsa balbala kaabinoota kutaa mootummaa keessanii fi balbala sadarkaa gidduu jiru lakkaa’aa, kanaaf dukkana guutuu ykn aarri cimaa keessatti tuquudhaan ba’uu argachuu dandeessu.
2. Jaakkeettiiwwan lubbuu baraaruu kaazinaa kutaa mana jireenyaa keessanii keessa ykn siree jala jiran sakatta’aa: Namoota ga’eessota keessa jiraatan hundaaf jaakkeettii lubbuu baraaruu ga’eessotaa tokko akka jiru mirkaneessi, dabalataan jaakkeettii lubbuu baraaruu addaa guddina daa’immanii (kanneen qaphxii qaama saalaa of keessaa qabu) ykn siree daa’immanii kan yaa’u yoo daa’imman waliin deemtan. Ifa bakka bu’aa bishaaniin socho’u, fiigichaan fi teeppiin duubatti deebi’ee calaqqisu akka hin tuqamne mirkaneessi.
3. Duba balbala kutaa mana jireenyaa keessanii dubbisaa: Kaartaan iskiimaatikii balbala kaabinii keessanii keessa kaa’ame kutaa bishaan hin dandeenyee fi naannoo ibiddaa dhaabbataa kam akka qabattan, kallattii gara buufata walitti qabaa keessaniitti, fi koodii halluu doonii bakka gadi aanaa footoluminescent (glow-in-the-dark) lafa miliquu agarsiisa.

flowchart TD
    Alarm["Dhohinsa Gabaabaa 7 + Dhohinsa Dheeraa 1 (Alarmii Balaa Tasaa Waliigalaa) ."] --> Location{"Yeroo Amma Eessa Jirta?"}
    Location -->|"Stateroom Keessan Keessatti"| Dress["Paantii Dheeraa, Harka Dheeraa, Kophee Quba Cufame Jabaa Uffachuun, Qorichoota Murteessaa + Paaspoortii Qabuu"]
    Location -->|"Deekkii Uummataa, Mana Nyaataa, ykn Tiyaatira irratti"| GoDirect["Tuuta Hin Lolin Gara Kaabinitti Deebi'aa; Gareen hojjettootaa Buufata Muster irratti Jaakkeetii Jireenyaa Faayaa Ni Baasu"]
    Dress --> CheckDoor["Feel Balbala Kaabinii fi Qabduu Sibiilaa Dugda Harkaa Waliin Ho'aaf"]
    CheckDoor -->|"Qabbanaawaa fi Ifa"| Corridor["Jaakkeetii Lubbuu Baattee (Yoo Dursitee Ajajame Male Buufata Muster irratti Uffadhu) fi Gullallee Fudhadhu"]
    CheckDoor -->|"Aarri Gurraacha Ho'aa ykn Ulfaataa"| AltExit["Balbala Cufadhu, Haguugduu Jiidhina qabuun Bakka Qilleensaa Cufuu, Riqicha Bilbilaa, fi Yoo Meeshaa Qabde karaa Qoodinsa Balakooniitiin Ba’i"]
    GoDirect --> Stairs["Sadarkaa Qofa Fayyadamaa (Gonkumaa Liftii Hin Fayyadamaa); Glow-in-the-Dark Floor Strips hordofaa"]
    Corridor --> Stairs
    Stairs --> Muster["Buufata Muster Ramadametti Kaabin/Kaardiidhaan Galmaa'aatii Ajaja Afaaniin Gooftaa Eegaa"]
    Muster --> Order{"Kaapteeniin Doonii Gatuuf Ajajnee?"}
    Order -->|"Lakki (Taatee Kan Qabame) ."| Standby["Hanga Tamsaasa Ofiisaa Stand-Down Ta'utti Buufata Musteritti Turaa"]
    Order -->|"Eeyyee (Ajaja Doonii Afaaniin Dhiisuu) ."| Board["Jaakkeetii Jireenyaa Cimsitee Uffadhuu fi Doonii Jireenyaa ykn Galaanaa Baqachuuf Ramadamte Chute Dry"]

Haala 1ffaa: Ibidda galaana irratti, aarri, fi humni guutuun cufamuu¶

Ibiddi doonii galaana keessa jirtu kamiyyuu irratti balaa keessoo guddaa tokkicha. Doonii daawwannaa ammayyaa naannoo ibiddaa gurguddootti kan qoodaman yoo ta’u, kunis sibiilota furdaa insulaayizii ta’aniin (daangaa ibiddaa gita A-60) fi balbaloota ibiddaa elektiromaagneetikii ulfaataa yeroo aarri ykn ho’i adda baafamu ofumaan gadi lakkisuu fi cufamu.

Koridoorii kutaa mootummaa aarri guutame keessaa miliquu¶

Kaarpeettoonni sinteetikii, firaasha dallaa, firaashaafi keebiliin elektirikii dooniiwwan irra jiran yeroo gubaman aarri hedduu, gurraacha, summii guddaa qabu kan kaarboon monoksaayidii fi haayidiroojiinii saayaanaayidiitiin badhaadhe ni uumu.

1. Balbala kutaa mana jireenyaa kee osoo hin baniin dura qoradhu: Dugda harka keetii paanaalii balbala sibiilaa gubbaa fi qabattoo irratti kaa'i. Yoo sibiilli ho'e, ykn aarri gurraacha furdaan naannoo cufiinsa balbalaa dirqisiisee yoo ta'e, balbala gara koridooriitti hin banin.
2. Yoo kaabin alaa keessatti qabamte qoqqoodinsa barandaa fayyadami: Kutaawwan balakoonii ammayyaa hundi jechuun ni danda’ama, balakoonii walitti aananii jiran gidduutti qoqqoodduu icciitii hinged ykn sliding kan qaban yoo ta’u, furtuu ispaanarii iskuweer fayyadamuun hojjettootaan banamuu danda’u ykn ibidda garmalee lubbuu namaa balaadhaaf saaxilu keessatti rukutamanii/dirqiin banamuu danda’u. Barandaa keessanitti ol baʼaa, kaabinoota ollaa akeekkachiisaa, hamma naannoo ibiddaa hin tuqamne keessa deebiʼanii doonii seenuu dandeessanitti, balakoonii alaatiin aarri itti baʼu irraa fagaadhaa.
3. Laayibara ho’aa gadiitti sardama lafaa hordofaa: Yoo koridoorii keessaa aarri guutame keessa socho’uu qabda ta’e, bakka qilleensi qabbanaa’aan, hafuura baafachuu danda’u deekii irraa seentimeetira 30 hanga 60 (miiti 1 hanga 2) keessatti hafutti harkaa fi jilba kee irratti gadi bu’i. Strip footoluminescent glowing ykn strip LED magariisa/diimaa baseboard irratti fe’ame hordofaa. Seera IMO jalatti, tarreewwan lafaa kun xiyya kallattii ykn tuqaalee tuqaalee kallattii gabaabaa gara mooraa sadarkaa ibiddaan madaalame agarsiisu of keessatti qabatu.
4. Balbaloota bishaan hin dandeenyee fi ibidda hin qabne cufuu irraa of eeggadhaa: Balbaloonni bishaan hin seenne ulfaataa ta’an kanneen deekii hojjettootaa gadii fi imaltoota gadii irratti dhiibbaa haayidiroolikii guddaa belbela klaxon sagalee guddaa fi strobe balaqqeessa’uun waliin cufamu. Wanti tokko balbala bishaan hin seenne keessa galchuuf ykn yeroo cufamu tokko keessaa micciiruuf gonkumaa hin yaalin; yoo balballi ibiddaa koridoorii gubbaa keessa jiru karaa kee qaxxaamuree cufame, barruu rifachuu ykn qabattoo harkisaa sadarkaa isaa eeggate dhiibiitii keessa akka deemu fi battalumatti si duubaan akka cufamu godhi.

Kutaa motoraa cufamuu (haala "doonii du'e") irraa hafuu .¶

Yeroo ibiddi kutaa mootoraa, elektirikii switchboard arc-flash, ykn faalamni boba'aa jenereetaroota diizilaa gurguddoo doonii daawwannaa cufu, dooniin kun haala "doonii du'e" keessa seena.

• Jenereetarri yeroo hatattamaa addaan cituu: Humna guddaan erga kufee sekondii 45 keessatti, dambiiwwan SOLAS jenereetaroota balaa tasaa of danda’anii fi deekii gubbaa irratti argaman ofumaan akka jalqaban gaafatu, kunis humna ibsaa koridoorii balaa tasaa, riqicha navigeeshinii, geerii isteeriingii, paampii ibiddaa, fi sagalee dhageessistoota teessoo uummataa deebisuuf.
• Sochii fi biim-galaanaatti rolling dhabuu: Osoo propulsion pods ykn active fin stabilizers hin hojjetin, dooniin dheeraan cruise dhiita'uu galaanaa ulfaataa keessa jirtu uumamaan gara cinaatti gara wave trough (beam-on to the sea) tti ni drift, fi kofoota digrii 10 hanga 25 ta'een cinaacha irraa gara cinaatti baay'ee gulufuu jalqaba. Lafa taa’ii, dugda kee bulkhead caasaa irratti hidhi, qaruuraa feesbuukii, mi’a fi meeshaalee manaa laaftuu battalumatti cufi.
• Qulqullina fi qilleensi cufuu: Yeroo humni hoteela guddichaa kufe, mana fincaanii vaakiyuumii (Envirovac sirna), chiller qilleensa to’atu, fi foonni galley hojii dhaabu. Dooniin tokko sa’aatii ykn guyyoota hedduudhaaf doonii harkisaa galaanaa eegaa yoo turte:
  • Dhiibbaan vaakiyuumii erga gadi bu’ee booda mana fincaanii vaakiyuumii hin dhiqatinaa; hojjettoonni doonii balfa namaatiif boorsaa balfa balaa baayoo halluu qabu ni raabsu.
  • Balbaloota barandaa banaa (yoo haala qilleensaa hayyamee fi alaa qaama doonii irratti aarri hin jirre) qilleensa qaxxaamuraa uumamaa uumuuf, sababiin isaas kaabinoonni keessaa foddaa hin qabne sa’aatii muraasa keessatti latituudii tiroopikaalaa keessatti digrii seentigireedii 35 (digrii Faareenhaayitii 95) ol ta’uu danda’u.
  • Bishaan qaruuraa dafee hanga hojjettoonni doonii sarara raabsa bishaanii deekii deemsa banaa irratti hundeessan.

Haala 2ffaa: Walitti bu’iinsa, lafa bu’uu fi tarreefama qaama doonii cimaa¶

Doonii imaltootaa tokko bishaan jalaa yeroo rukuttu, doonii biraa wajjin walitti bu’uu, ykn ciccituu fincaan tasgabbeessaa yeroo mudatu, bishaan kutaalee balaadhaaf saaxilaman seenuun dooniin sun gara buufata doonii ykn gara mirgaatti akka jilbeenfattu (tarree) gochuu danda’a.

Doonii garagaltee keessa nagaadhaan socho’uu¶

1. Kophee laastikaa qabu hatattamaan uffadhu: Lafti atriyamii marbilii polished, deekii poolii jiidha qabu, fi sadarkaan kaarpeeti qabu erga dooniin tokko digrii 12 darbee tarreessitee booda bakka iskii hin darbine ta’a. Yeroo balaa tasaa miila qullaa, soksii ykn miila olka’aa uffatte gonkumaa hin deeminaa.
2. Meeshaalee manaa balali'anii fi maashinii tapha irraa of eeggadhaa: Kutaawwan taa'umsaa ummataa, kaasinoo, kutaa nyaataa, fi suuqiiwwan keessatti, piyaanoowwan, minjaala nyaataa, saanii mana dhugaatii, fi maashiniiwwan tapha deekii irraa bilisa ta'an yeroo roll ykn tarree ulfaataa humna caccabsuu ajjeesaa ta'een kutaa sana keessa ni siqsu. Atriyamii bal’inaan banaa ta’e osoo hin taane koridoorii dhiphoo ykn sadarkaa jajjaboo keessa turuu.
3. Hanga Buufata Muster geessutti jaakkeettii lubbuu baraaruu keessan harkaan qabadhaa: Jaakkeetii lubbuu baraaruu foomii jabaa guddaa uffachuun sadarkaa cirrachaa fi namaan guutame ol bahuun mul’ata gadi bu’aa keessan daangessuu (tarkaanfii miila keessan jala jiru akka hin argine isin dhorka) akkasumas namoonni harkaa fi furmaata balbalaa irratti akka qabaman taasisa. Harka tokkoon jaakkeetii lubbuu baraaruu sana jabeessitee baattee harka kaaniin qabattee, akkuma bakka muster deck geesseen (ykn battaluma bishaan deekii kee keessa yoo seene) uffadhu.

Akkaataa doonii lubbuun jiraachuu danda’u yaabbachuu: Doonii lubbuu baraaruu vs. Sirna Baqachuu Galaanaa (MES) .¶

Kaapteeniin ajaja afaaniin doonii akka dhiistu yoo kenne, miseensonni hojjettoota doonii gara sirna doonii lubbuun jiraachuu jalqabaa lama keessaa tokkotti si qajeelchu:

• Totally Enclosed Motor-Propelled Survival Craft (Lifeboats): Doonii lubbuu baraaruu ammayyaa imaltoota 150 hanga 370 kan qabatu, motora diizilaa keessoo kan qabu, raashinii bishaan lubbuun jiraachuu (nama tokkoof liitira 3) fi barruu nyaataa kaloorii baay’ee qabu kan baatu yoo ta’u, yeroo namni hundi sabbata teessoo isaa qabxii afur qabutti hidhame yoo garagale of sirreessuu danda’a. Yeroo hojjettoonni doonii harka kee fuulduraa qabatanii, bidiruun madaalawaa akka ta’uuf hamma teessoo duwwaa isa fagoo ta’etti socho’aa, battalumatti taa’aa, utuu davit winch bidiruu gadi hin buusin dura sabbata teessoo keessan hidhadhaa.
• Sirna Baqachuu Galaanaa (MES) fi Liifraaftiiwwan Afuufamu: Yoo buufanni muster keessan dooniiwwan lubbuu baraaruu danda’an kan afuufaman fayyadame (ykn yoo tarreen qaama doonii garmalee dooniiwwan lubbuu baraaruu davit gama tokkoon akka hin furguggifamne dhorke), hojjettoonni doonii dhaabbataa kanfaasi miliquu chute ykn islaayidii daandii lamaa kan afuufamuu danda’u kan kallattiin waltajjii yaabbannaa lola’aa nama 50 hanga 150 haguugamee marfame irratti gadi bu’u ni bobbaasu doonii lubbuu baraaruu. Tuboo laastika afuufamuu danda’u akka hin bocanneef osoo gara chute hin seenin dura koochoo, faaya qara qabuu fi kophee olka’aa qabu baafadhu.

Seenaa 3: Deebii Man Overboard (MOB) fi lubbuun jiraachuu galaana banaa¶

Doonii ykn doonii socho'aa jirtu irraa gara galaana banaatti kufuun barbaachaafi baraarsaa galaanaa keessatti balaawwan tasaa yeroo murteessaa ta'an keessaa isa tokkodha. Doonii daawwannaa saffisa 20 knots (sa'aatii tokkotti kiiloo meetira 37 / sa'aatii tokkotti maayilii 23) deemtu sekondii 30 keessatti meetira 300 ol (1,000 feet) kan uwwistu yoo ta'u, gara bakka seensaatti deebi'uuf Williamson Turn ykn Scharnow Turn raawwachuuf tilmaamaan kiiloo meetira 1 hanga 2 (maayilii 0.6 hanga 1.2) barbaachisa.

flowchart TD
    Fall["Namni Deekkii Doonii ykn Balakoonii Irraa Gara Galaanaatti Kufe"] --> Witness{"Ati Dhugaa Baatuu Deekii Irra Jiru Moo Nama Bishaan Keessa Jirtu?"}
    Witness -->|"Dhugaa Baatuu Deck irratti"| Shout["1. Iyyi MAN OVERBOARD fi Harka Diriirsee Walitti Fufiinsa Qabu"]
    Shout --> Ring["2. Gingilchaa Lifebuoy dhiyoo + Mallattoo Aarri/Ifaa (Aim Downwind, Not at at Head) Darbachuu ."]
    Ring --> Phone["3. Bilbila Hatattamaa Doonii Nama Lammaffaa Bilbiluu fi Yeroo Sirrii + Deck/Side Hubachiisa"]
    Phone --> KeepEyes["4. Hanga Riqicha Spotters Visual Lock Swimmer irratti Mirkaneessanitti Gonkumaa Gara Ilaaluu Hin Qabna"]
    Witness -->|"Nama Kufaa / Bishaan Keessa"| Entry["1. Harka Garaa Irratti Qaxxaamuraa, Hidhii Ciniinuu, Bishaan Rukutuu Osoo Hin Qabne Walitti Qulqulleessuu"]
    Entry --> Clear["2. Swim Hard Away From Hull Immediately to Avoid Suction Into Rear Azipod Propellers"]
    Clear --> Float["3. Dambalii gara Lifebuoy/Smoke Marker; Qaala'iinsa Uffataa Fayyadamaa Yoo Lifejacket Malee"]
    Float --> Heat["4. Ejjennoo GARGAARSA (Jilbaa hanga Garaa) Fudhachuu fi Yeroo Doonii Baraarsaa ykn Helikooptarri Dhiyaatu Qofa Facaasu"]

Namni tokko galaana keessa akka kufe yoo argite maal gochuu qabda¶

1. Ija keessan dambalii irratti cufaatii walitti fufiinsaan akeekaa: Dhiita'uu galaanaa meetira 1.5 qofa (miila 5) ta'e keessatti mataan namaa sekondii muraasa keessatti fiixee dalgaa duuba ni bada. Miseensa hojjettoota doonii argachuuf baabura irraa hin baqatinaa. Baabura bira dhaabadhaa, harka keessan kallattiin gara dambalii diriirsaa, hanga imaltoonni fi hojjettoonni doonii biroo isinitti makamanitti gubbaa somba keessanii irratti "Man Overboard on the port/starboard side" jechuun iyyi.
2. SOLAS lifebuoy ring fi marker darbadhu: Meetira kudhan muraasa hunda irratti baabura banaa promenade irratti, dooniiwwan lifebuoys geengoo burtukaanaa ulfaatina kiloogiraama 2.5 hanga 4 (paawundii 5.5 hanga 8.8) qaban, yeroo baayyee ibsaa baatirii strobe ofumaan qabsiisu fi qaruuraa aarri burtukaanaa dhangala'aa daqiiqaa 15 (MOB marker) irratti maxxanu. Lifebuoy bracket isaa irraa harkisiitii baabura irra darbadhu yoo dambalii duraanuu meetira 100 duubatti ta'ellee. Dabballeef bakka itti dabbalu kan kennu yoo ta’u, qondaaltota riqichaa fi helikooptaroota baraarsaaf daandii dhangala’aa kaarentii lafa irraa mallatteessu.
3. Meeshaalee manaa ulfaatoo ta’an gonkumaa bishaan keessa hin darbatinaa: Namoonni yaada gaarii qaban yeroo tokko tokko dambaliidhaaf akka lola’u gochuuf, teessoo mukaa ykn minjaala galaana irratti darbatu. Mukaa fi sibiilli meetira 20 ol irraa kufe nama dambalii rukutee ajjeesuu kan danda'u yoo ta'u, meeshaaleen manaa lola'an immoo dammaqina irratti faca'uun raadaraa fi kaameraa infrared ho'aa burjaajessu.
4. Chaappaa yeroo sirrii fi mallattoo kaabinii/deekii Riqichatti gabaasuu: Namni lammaffaan bilbila mana adii dhiyoo jiru akka fudhatuu fi lakkoofsa balaa doonichaa akka bilbilu taasisi. Daqiiqaa sirrii namni sun itti darbe, buufata doonii (bitaa) ykn bitaa (mirga) irraa kufuu fi uffata halluu akkamii akka uffatan Riqichatti himaa. Doonii ammayyaa kaameraa ho'aa ofumaan nama galaana irra jiruu fi CCTV irra deebi'anii taphachuu kan yeroon itti godhame fayyadamuun qindeessaa GPS sirrii kufaatii kanaa sekondii muraasa keessatti adda baasuuf.

Galaana keessa yoo kufte akkamitti lubbuun jiraachuu dandeessa¶

1. Yeroo dhiibbaa ujummoo qilleensaa fi lafee dugdaa keessan eegaa: Yoo deekii irraa kuftan, qoma keessan gara garaa keessanitti gadi dhiibaa, harka keessan duraa garaa keessan irratti jabeessanii qaxxaamuraa (yoo uffattan jaakkeetii lubbuu baraaruu keessan gadi qabadhaa), harka tokkoon hidhii keessan ciniinuu, akkasumas jilba keessan jabeessanii walitti qaxxaamuruudhaan akka qalamaatti miila-jalqabaa bishaan keessa seentan.
2. Atattamaan qaama doonii irraa fagaadhaa: Doonii socho'aa jirtu bishaan toonii kuma dhibbaan lakkaa'amu buqqisa. Kutaan doonii gidduu yeroo si bira darbu, xuuxuun haayidiroodaayinamikii Bernoulli bishaan gubbaa gara keessaatti gara duubaatti deebisee harkisa bakka piroopelaaronni gurguddoon naanna’an ykn Azipod thrusters kaawuntarii jala taa’anitti. Battala doonii cinaa baatee, hamma duubaan doonii guutummaatti si irraa fagaatee darbutti, kofa digrii 90n kallattiin cinaacha doonichaa irraa fagaattee jabeessitee dambalii.
3. Daqiiqaawwan 3 jalqabaa Deebii Shookii Qorqorroo irraa hafuu: Yoo ho'i bishaanii digrii seentigireedii 15 (digrii Faareenhaayitii 59) gadi ta'e, cuuphamuun fedhii malee hafuura baafachuu (involuntary gasp reflex) itti aansee qilleensa garmalee (hyperventilation) fi dhiibbaan dhiigaa akka tasaa akka dabalu taasisa. Sekondii 60 hanga 90 jalqabaaf, bakka kamittiyyuu dambalii gochuuf yaaluun dura guutummaatti afaan kee fiixee dalga sanaa ol kaa’uu fi hafuura baafachuu kee tasgabbeessuu irratti xiyyeeffadhu.
4. Livebuoy barbaadi ykn uffata kee afuufsii: Karaa adii foomii qabu kan doonii sanaa irratti duubatti deebi'ii ilaali, ring buoy lifebuoy burtukaana lola'u, ibsaa strobe, ykn utubaa aarri burtukaanaa, gara isaatti tasgabbaa'ee dambalii. Yoo flotation tokkollee hin darbatamnee fi jaakkeetii lubbuu baraaruu hin qabne ta’e, kophee fi uffata kee uffadhu (layeroonni bishaan ho’aa gogaa kee cinatti kiyyootti galchu); jaakkeetii harka dheeraa qabu buttooni ol kaa’i ykn hidhata surree keessaa hidhuun mataa kee irratti haxaa’ee qilleensa keessa isaa akka ujummoo fincaanii ofumaan hojjetameetti kiyyootti galchuu.
5. Ho'aa fi anniisaa qusachuu: Doonii deemtu booda dambalii hin yaalin. Doonii qanxii 20n socho’u tokko osoo garagaltee gara samiitti kan badu si’a ta’u, dambalii ariifachiisaa ta’e immoo dhiiga ho’aa harkaa fi miila keessanitti dhangalaasuun, ho’a qaamaa (core hypothermia) hanga dhibbeentaa 50n saffisiisa. Jilba kee hanga garaa keetii harkisuudhaan harka kee lafee cinaachaa kee irra qaxxaamuruudhaan gara Heat Escape Lessening Posture (HELP) tti qaxxaamuraa. Bishaan ol ka’aa qilleensa keessa dalgaa fi facaasu qofa (biifamni adiin harka dukkanaa’aa dalgaa jiru caalaa qilleensa irraa baay’ee mul’ata) yeroo bidiruu saffisaan baraarsaa doonii ykn helikooptara Eegdota Galaanaa dammaqinaan naannoo kee sakatta’u argitu.

Haala 4ffaa: Haala yaalaa hatattamaa doonii irratti, medevac helikooptaraa, fi adda baafamuu weerara¶

Doonii gurguddaan daawwannaa hundi wiirtuu yaalaa sa’aatii 24tti hakiimota balaa tasaa hayyama qaban tokkoo hanga sadii fi narsoota galmaa’an sadii hanga ja’aatiin hojjetamu, kan hordoftoota onnee, defibrillators, makaanikaal veentileetaroota, maashiniiwwan raajii eksiree dijitaalaa fi laaboraatoorii dhiigaa bu’uuraa qabxii kunuunsaa qaban hojjeta. Haa ta'u malee, mana yaalaa doonii irratti argamu kilinika tasgabbii hatattamaa malee hospitaala baqaqsanii hodhuu miti. Kutaa baqaqsanii hodhuu baqaqsanii hodhuu guddaadhaaf, mana yaalaa kateeterii onnee stent, CT scanner dhiigni sammuu keessatti dhangala'uuf, ykn baankii dhiigaa dhiigni guddaa akka bahu hin qabu (dooniin imaltootaa fi hojjettoota hojjettoota gosa dhiigaa keessanii wajjin walsimu gidduutti qorannoo arjoomtootaa hatattamaa jalqabuu kan danda'an ta'us).

Yoomii fi akkamitti baqachuun yaalaa galaanaa (Medevac) uuma¶

Yoo ati ykn hiriyyaan imala keetii mallattoon dhukkuba onnee, dhiigni sammuu keessatti dhangala’uu, aorta ciccirame, apendicitis ykn sepsis cimaa galaana irratti yoo sitti mul’ate, bilbila kaabinii kamirraayyuu lakkoofsa yaalaa hatattamaa doonii sanaa hatattamaan bilbili. Daqiiqaa bade hunda dhukkubbiin garaa ykn dubbiin dogoggoraan furmaata argachuu danda'a jedhee eeguun doonii kana daangaa hojii helikooptaroota baraarsaa qarqara galaanaatiin ala dhiibuu danda'a.

flowchart TD
    Onset["Rakkoo Yaalaa Cimaa Galaana Keessatti (Dhukkubbii Garaa, Istirookii, Miidhaa, Sepsis) ."] --> Dial["Lakkoofsa Hatattamaa Yaalaa Doonii Hatattamaan Bilbilaa (Hakiima Dooniin Irra Jiru 24/7)"]
    Dial --> Stabilize["Infirmary Onboard Dhukkubsataa Tasgabbeessa (IV, ECG, Thrombolytics, Intubation) ."]
    Stabilize --> Consult["Doktarri Doonii + Kaapteeniin Tajaajila Gargaarsa Galaanaa Telemedical (TMAS / Ogeessa Baqaqsanii Hodhuu Balalii Eegdota Galaanaa) Gorsaa"]
    Consult --> Range{"Fageenya Doonii Qarqara Miidhaa Dandeettii Dhihoo Irraa?"}
    Range -->|"Maayilii Galaanaa 20 hanga 50 (km 37 hanga 92) keessatti"| Boat["Doonii Gara Buufata Doonii Saffisa Ol'aanaadhaan Doonii Lubbuu Eegdota Galaanaa ykn Jijjiirraa Doonii Paayileetii"]
    Range -->|"50 hanga 250 Nautical Miles (92 hanga 463 km) ."| Helo["Kaapteen Bubbee Keessatti Geggeessa; Helikooptarri Eegdota Galaanaa Winch Hoist Upper Deck Irraa Raawwatte"]
    Range -->|"Maayilii Galaanaa 300 Ol (Qaxxaamuraa Galaana Giddugaleessa) ."| Divert["Doonii Saffisa Gara Fageenya Helikooptaraatti Dabaluu Yookiin Ambulaansii Qilleensaa Baala Dhaabbataa Qabuuf Gara Buufata Xiyyaaraa Odoola Dhihootti Dabalte"]

1. Marii Tajaajila Gargaarsa Galaanaa Telemedical (TMAS): Hakiimni doonii dhukkubsataa erga tasgabbeessee booda, Kaapteenii fi hakiimni ogeeyyii baqaqsanii hodhuu balalii eegdota qarqara galaanaa biyyoolessaa (kan akka Eegdota Galaanaa Ameerikaa, Eegdota Galaanaa UK HM, ykn wiirtuuwwan TMAS idil-addunyaa) waliin walitti dhufeenya saatalaayitii uumuun dhukkubsataan sun battalumatti helikooptara walakkaa galaana keessaa battalumatti ol kaasuun ykn hatattamaan gara buufata doonii dhiyoo jirutti karaa biraatti jijjiiruu akka barbaadu murteessu.
2. Helikooptarri olkaasuun dura sanadoota dhukkubsataa qopheessuu: Helikooptarri baraarsaa waraanaa ykn eegdota qarqara galaanaa bowwaa doonii ykn kutaa aduu gubbaa irraa wiinchii baasuu yeroo gaggeessu, ulfaatinni fi bakki kaabinii xiyyaara keessa jiru baayyee daangeffama. Helikooptara medevacs hedduu keessatti, hiriyaan gaa’elaa ykn warri illee helikooptara baraarsaa keessa yaabbachuun hin hayyamamu yoo xiyyaarri sun fageenya boba’aa ol’aanaatti dhihoo ta’e ykn dambalii baraarsaa lamaa fi ogeessa balalii fe’ee deeme. Stretcher giddugala yaalaa doonii keessaa bahuun dura, boorsaan bishaan hin dandeenye kan ziip-top garaa dhukkubsataa irratti teeppiidhaan hidhamee jiru ykn stretcher kan of keessaa qabu mirkaneessi:
   • Dhukkubsataa paaspoortii qaamaa (dhukkubsataan tokko paaspoortii isaanii malee xiyyaaraan gara hospitaala biyya alaa akka geeffamu gonkumaa hin hayyaminaa).
   • Hakiima doonii maxxanfame cuunfaa jijjiirraa kilinikaa, ECG strips, fi galmee bulchiinsa qoricha.
   • Kaardii liqii, lakkoofsa imaammata inshuraansii baqachuu yaalaa imala, fi lakkoofsa bilbila harkaa hiriyyaa imala doonii irratti hafe fi firoota dhiyoo mana keessatti.
   • Kaardii quunnamtii sarara kruuzii Port Agent magaalaa itti deemtu helikooptarri kun itti bu'u, kan maatiin buufata doonii itti aanutti yeroo bu'an dhukkubsataa sanatti deebi'anii akka makaman gargaara.

Weerara garaachaa (Norovirus) ykn sirna hargansuu doonii irraa hafuu¶

Ujummoonni imaltootaa walakkaa cufamanii jiran dhukkuba garaachaa cimaa (baay’inaan norovirus) fi vaayirasii sirna hargansuu nama irraa namatti saffisaan daddarbuudhaaf saaxilamoo dha.

• Maaliif alkooliin harka qulqulleessu qofti nooroovaayirasii hin dhaabu: Nooroovaayirasiin vaayirasii hin haguugamnee fi pirootiinii jabaa kaapsiidii qabuu fi jeelota harkaa alkoolii irratti hundaa'an sadarkaa isaanii eeggatan ofirraa ittisudha. Yeroo gara kaabin keessanitti deebitan ykn kutaa nyaataa seentan hundatti harka keessan saamunaa fi bishaan ho'aa dhangala'een yoo xiqqaate sekondii 20 jabinaan dhiqadhaa, akkasumas karaa ba'aa jirtan balbala mana fincaanii ummataa banuuf haalluu waraqaa fayyadamuun.
• Yeroo weerara sochii qabutti meeshaalee buffet waliin fayyadamuu irraa fagaachuu: Yoo dooniin tokko pirootokoolii qulqullinaa olka’aa keessa seente (yeroo baay’ee kan ka’u imaltoonni dhibbeentaa 2 fi isaa ol mallattoo garaachaa yeroo gabaasan), hojjettoonni doonii nyaata hunda buffet irratti tajaajiluu ni fudhatu. Nyaata ho’aa fi haaraa bilcheefame nyaachuu fi bishaan qaruuraa cufame dhuguu.
• Galkaa’uu cimaa ykn bishaan qaama keessaa hir’achuu daftee gabaasuu: Dhangala’aa sa’aatii 12 ol gadi buusuun yoo dadhabde, yeroo dhaabbattu mallattoo garaa kaasaa yoo agarsiifte, ykn dhukkuba tiruu ykn onnee bu’uuraa yoo qabaatte, soogidda bishaan deebisuu afaaniin (ORS) ykn dhangala’aa hidda dhiigaa keessaa fi qoricha farra garaachaa argachuuf wiirtuu yaalaa dooniitti gabaasa. Sagantaa qulqullina galaanaa idil-addunyaa (kan akka Sagantaa Qulqullina Doonii US CDC) jalatti, imaltoonni dhukkuba garaachaa cimaa daddarbaa qabaachuun isaanii adda baafame akkaataa idileetti hanga sa’aatii 24 hanga 48tti yeroo dhumaaf garaa kaasaa ykn garaacha isaanii booda sa’aatii 24 hanga 48tti adda baafamanii kan kaa’aman yoo ta’u, kunis doonii hafe eeguuf.

Haala 5ffaa: Naannoowwan geejjibaa balaa guddaa qaban, doorsisa saamtota galaanaa, fi yakka jeequmsaa doonii keessaa¶

Imala sadarkaa Kaaribiyaan, Meditiraaniyaanii ykn Alaskaa irratti baay’ee kan hin argamne ta’us, imala doonii fi imala addunyaa bakka biraatti jijjiiruun darbee darbee bishaan balaa nageenya galaanaa olka’aa ta’e (kan akka Bab-el-Mandeb Strait, Galoo Galaana Aden, ykn Galoo Galaana Giinii) keessa darbu, akkasumas yakki cimaan dooniiwwan bishaan idil-addunyaa aangoo poolisii bulchiinsa magaalaa naannootiin ala socho’an irratti raawwatamuu danda’a.

Dorsiisa saamtota galaanaa ykn pirootokoolii haleellaa galaanaa alaa¶

Kaapteeniin akeekkachiisa nageenya galaanaa ykn balaa alaa dhiyoo dooniiwwan xixiqqoo saffisa guddaa qaban irraa dhufu yoo beeksise:

1. Atattamaan deekii alaa fi balakoonii irraa gara karaa keessaa socho'aa: Dhukaasa meeshaa xixiqqaa fi boombii rookkeettiidhaan socho'u riqicha navigeeshinii fi foddaa qaama alaa irratti xiyyeeffata. Gonkumaa barandaa irra hin dhaabatin ykn dooniiwwan itti dhiyaatan fiilmii hojjechuuf porthole keessaa hin ilaalin.
2. Dallaa kutaa mana jireenyaa gidduutti koridoorii keessaa lafa taa'i: Ofii fi qaama alaa gidduutti sibiilaa kaabiin bulkheads marsaa lama kaa'uun dhukaasa meeshaa xixiqqaa irraa eegumsa balistikii guddaa kenna.
3. Halkan adabbii cimaa gurraacha'uu eegaa: Halkan bishaan balaa guddaa qabu yeroo darbu, Kaapteenichi doonii guutuutti alaa akka cufamu ajajuu danda'a. Golee kutaa mana jireenyaa guutummaatti cufamee akka kaa’amu godhi, ibsaa barandaa dhaamsi, akkasumas ibsaa harkaa ykn balaqqeessa kaameraa deekii alaa irratti gonkumaa hin fayyadamin.

Yakka jeequmsaa, miidhaa saalaa ykn imaltuu galaana irratti bade gabaasuu¶

Doonii daawwannaa bishaan idil-addunyaa keessatti adda durummaan aangoo seeraa Biyya Alaabaa (yeroo baay’ee Bahamas, Panama, Malta, Bermuda, ykn Italy) jalatti kan hojjetu yoo ta’u, aangoo naannoo ala biyya miidhamaa ykn yakkamaa kan wal-irratti wal-caalu cinatti (fakkeenyaaf, Biiroon Qorannoo Federaalaa Ameerikaa Seera Nageenyaa fi Nageenya Doonii Kiruuzii jalatti aangoo seeraa qaba 2010 yakka cimaa lammiilee Ameerikaa doonii Ameerikaatti yaabbatu ykn bu’u irratti hirmaachise irratti).

1. Qorannoo yakkaaf nageenya dhaabbata doonii qofa irratti hin hirkatinaa: Yoo ati ykn miseensi maatii tokko miidhaa qaamaa, miidhaa saalaa, ykn qoricha sammuu namaa hadoochu fudhachuudhaan shakkame yoo taatan, ykn hiriyyaan imala doonii keessaa yoo bade, Kaapteeniin hatattamaan taatee sana karaa saatalaayitii Eegdota qarqara galaanaa dhiyoo jiruu fi dhaabbata seera kabachiisu biyyaalessaa (kan akka FBI, UK National Crime)tti akka gabaasu gaafadhu Ejensii, ykn Poolisii Fardaa Mootii Kanaadaa) akkasumas poolisii buufata doonii itti aanu keessatti argamu.
2. Ragaa fooransikii kunuunsuu: Miidhaa saalaa ykn dhugaatii spiking jedhamee shakkame keessatti, bishaan hin dhiqatinaa, uffata hin dhiqatinaa, ykn bulchitoonni kaabinoota kutaa state akka qulqulleessan hin hayyaminaa. Seera Nageenyaa fi Nageenya Doonii Ameerikaa fi qajeelfama yaalaa galaanaa idil-addunyaa jalatti dooniiwwan daawwannaa kiitoota ragaa miidhaa saalaa fooransikii walitti qabuu (kitoota gudeeddii) kan cufame qabatanii deemuu fi hojjettoota yaalaa ragaa fooransikii fi saamuda summii dhiigaa/fincaanii walitti qabuuf leenji’an kanneen sansalata eegumsaa hin citne qaban qabaachuun dirqama.
3. Buufata doonii itti aanutti imbaasii biyya keessanii qunnamaa: Qunnamuuf Wi-Fi saatalaayitii ykn sirna bilbilaa doonii fayyadamaa gargaarsa imbaasii fi qoonsilaa biyya itti aansee dooniin kun itti buuftu keessatti waan ta’eef qondaalli qoonsilaa fi qorattoonni poolisii naannoo walaba ta’an ragaan osoo hin badin ykn dooniin kun aangoo murtii ala osoo hin deemin dura doonii sana daandii baandaa irratti wal arguu danda’u.

Tarree nageenya kaabin kruuzii deemsa duraa¶

Doonii kee sarara itti hidhamuu ishee irraa osoo hin darbatin dura tarkaanfiiwwan qophii kana xumuri:

• Dhiyeessii buffer guyyoota 7 hanga 14 kan qoricha ajaja ogeessa fayyaatiin kennamu murteessaa ta’e hunda boorsaa harkaa keessan keessatti (gonkumaa mi’a sakatta’ame kan dock porters wajjin hafe keessatti hin taane) yoo adda baafamuu ykn imala harkifachuu danda’e qabate.
• Imaammata inshuraansii baqachuu yaalaa fi yaala galaanaa imalaaf of kenne kan yoo xiqqaate doolaara Ameerikaa 100,000 (ykn Yuuroo/paawundii wajjin wal gitu) kan hatattamaa baqachuu fi gara biyyaatti deebisuu uwwisu bite.
• Ifa harkaa xiqqaa bishaan hin dandeenye ykn ibsaa fuulduraa siree kee cinatti siree kee cinaatti yoo humni ibsaa cufame kaa’i.
• Bakka Buufatni Muster keessan jiru mirkaneessitee, karaa sadarkaa adda addaa lama deemuun achi ga’uu fi balbaloota kaabinii kutaa keessanii fi sadarkaa sadarkaa gidduu jiru lakkaa’aniiru.
• Jaakkeettiin lubbuu baraaruu ga’eessotaa, daa’immanii fi daa’immanii kaabin keessan keessa jiru lakkoofsa sirrii fi ulfaatina qaamaa namoota kutaa sana keessa rafan hundaa wajjin akka walsimu sakatta’eera.
• Lakkoofsa quunnamtii hatattamaa imbaasii biyya keessanii tokkoon tokkoon buufata doonii biyya alaa irratti bilbila keessan keessatti fi kaardii waraqaa maxxanfame irratti saagde.

Gaaffiiwwan yeroo baay’ee gaafataman¶

Maddoonni sakatta'aniiru¶

• Dhaabbata Galaanaa Idil-addunyaa (IMO, Dhaabbata Mootummoota Gamtoomanii): Konveenshinii Idil-addunyaa Nageenya Lubbuu Galaanaa (SOLAS), Boqonnaa III: Meeshaalee fi Qophii Lubbuu Baraarsan, fi Hojimaata Doonii Walitti Qabuu/Gadhiisuu.
• Eegdota Galaanaa Yunaayitid Isteetis (USCG, Yunaayitid Isteetis): Dabalata Barbaacha fi Baraarsaa Galaanaa, Pirootokoolii Helikooptara Medevac Hoist, fi Qajeelfama Nageenya Doonii Imaltootaa.
• Ejensii Galaanaa fi Eegdota Galaanaa (MCA, Yunaayitid Kingidam): Galaana Keessa Jiraachuu, Fiiziyoloojii Rifannoo Bishaan Qorqorroo, fi Nageenya Imaltootaa Doonii Galaanaa Irratti.
• Giddugala To’annoo fi Ittisa Dhukkubaa (CDC, Yunaayitid Isteetis): Maanu’alii Hojii Sagantaa Qulqullina Doonii (VSP) fi Qajeelfama Ittisa Weerara Doonii Doonii.
• Kolleejjii Hakiimota Balaa Tasaa Ameerikaa (ACEP, Yunaayitid Isteetis): Qajeelfama Eegumsa Fayyaa Dhaabbilee Yaalaa Doonii Kruuzii.
• Biiroo Qorannoo Federaalaa fi Ministeera Geejjibaa U.S. (FBI / DOT, Yunaayitid Isteetis): Seera Nageenyaa fi Nageenya Doonii Kruuzii (CVSSA) Istaandardii Gabaasa Yakka fi Ragaa Fooreensikii.

Qajeelfamoota walqabatan¶

• Balaa bidiruu oofuu
• Haala yaalaa hatattamaa fi biyya alaa baqachuu
• Paaspoortii ykn sanada imala dhabe
• Gargaarsa Imbaasii fi qoonsilaa