Ekipima ebbugumu lya Mercury ekimenyese, CFL Bulb, ne Fluorescent Tube Okwoza¶
Ennamba z’embeera ez’amangu zaawukana okusinziira ku nsi. Omuko guno gukozesa 911, ennamba ya Amerika ne Canada. Ensi endala nnyingi zikozesa 112, 999, oba ennamba endala. Funa ennamba y'ensi yo.
Okusuula ekipima ebbugumu ly’omusujja gw’endabirwamu ey’edda wansi mu kinaabiro, okumenya ttanka y’ettaala y’edduuka eya linear fluorescent mu galagi, oba okumenya ettaala ya spiral Compact Fluorescent Lamp (CFL) mu kisenge ky’omwana kifulumya elemental mercury (\(Hg\)) mu kifo kyo w’obeera. Okwawukana ku kyuma ekirala kyonna ku nsi, elementi mercury mazzi manene, aga ffeeza ku bbugumu erya bulijjo agafuumuuka obutasalako ne gafuuka omukka gwa mercury ogutalabika, ogutaliimu kawoowo, ogutawooma. Wadde ng’olususu olutaliiko kamogo lunyiga mercury ow’amazzi mutono nnyo okuva mu kukwatako mu kaseera katono, amawuggwe g’omuntu ganyiga ebitundu nga 80 ku 100 eby’omukka gwa mercury gwonna ogussa butereevu mu musaayi, gye gusala ekiziyiza omusaayi n’obwongo n’enkwaso okulumba obusimu obw’omu makkati n’ensigo.
Ekifuula akatyabaga akatono akayiwa mercury mu maka okufuuka akatyabaga ak’olubeerera, akamala enkumi n’enkumi z’ensimbi mu maka, y’engeri nnannyini maka gy’akayonja mu ddakiika ekkumi ezisooka. Okutuuka ku ekyuma ekiwunyiriza mu maka, ekyuma ekiwunyiriza ekya roboti, oba ekisero ekikalu y’ensobi emu esinga obubi gy’oyinza okukola: mercury ow’amazzi bw’akuba wansi, akutuka mu bikumi n’ebikumi by’enkulungo ezirabika obulungi (micro-beads). Ekisero kisaasaanya micro-beads ezo mu buli nnyatika ya floorboard, era vacuum cleaner esonseka mercury okuyita mu housing yaayo eya motor y’amasannyalaze eyokya, okubugumya n’okufuuwa mercury mu mmundu ya ggaasi ey’obutwa efuumuula empewo ey’omunda emirundi 100 ate nga efuumuula enkalakkalira ku vacuum cleaner kale buli kisenge eky’omu maaso ky’ofuuwa kifuna dose y’omukka gwa mercury. Okukola ekikolwa eky’empisa mu kiseera kino, okugogola abaana, abakyala ab’embuto, n’ebisolo by’omu nnyumba okuva mu kisenge, okuggyako enkola yo ey’ebbugumu oba empewo (HVAC), okuggulawo eddirisa ery’ebweru okufulumya empewo mu kisenge okumala eddakiika 15 nga tonnayingira, n’okukozesa kaadi ezikaluba, duct tape ekwata, n’ekyuma ekikuba amaaso wansi w’ekitangaala ky’ettaala ekiri ku mabbali, kimalawo akabi mu ngeri ey’obukuumi awatali kusaasaanya mukka.
Tokozesangako ekyuma ekiwunyiriza oba ekisero ku kifo ekiyidde mercury oba CFL
Tokozesangako ekyuma kyonna eky’awaka ekiyimiridde, ekyuma ekifuuwa omukka mu bidomola, ekyuma ekifuuwa empewo ekya roboti, ekyuma ekifuuwa empewo mu dduuka oba ekisero okuyonja ekipima ebbugumu ekya mercury, ekyuma ekipima ebbugumu, ekipima empewo oba bbaatule y’ettaala eyakaayakana, ne ku kapeti. Okufuumuula kutabula n’okubugumya elemental mercury, ne kikuba omukka gwa mercury ogw’obutwa ogutalabika mu mpewo mu kisenge kyonna ne kifuula mmotoka y’okufuumuula n’obuuma obucaafu enkalakkalira. Okusenya n’okuyonja ebyuma kulina okwewalibwa okutuusa nga buli kamogo ka giraasi, butto wa phosphor, n’obululu bwa mercury biggyiddwa mu ngalo n’empapula enkalu, ttaapu ekwata, n’obutambaala bw’empapula ennyogovu.
Kino kikole kati¶
- Ssengula abantu bonna n'ebisolo by'omu nnyumba mu bwangu, ng'otambulira n'obwegendereza mu kifo we biyidde. Buli omu ave mu kisenge nga tatambudde mu ndabirwamu emenyese oba obululu obwa ffeeza. Singa omuntu yenna yayimiridde okumpi n’ekifo we baakubye ng’ekipima ebbugumu oba bbaatule emenyese, kebera wansi w’engatto ze n’amasokisi amangu ddala nga tannatambula mu nnyumba yonna; singa ensowera z’engatto zikutte ekifo we ziyidde, ggyamu engatto ezo ku mulyango ddala oziteeke ku kaveera akasuulibwa kasasiro.
- Ggala enkola yo ey'ebbugumu ery'omu makkati, empewo, n'empewo (HVAC) n'ebyuma ebibugumya ebisenge ebikwatibwako. Tambula okutuuka ku bbugumu lyo erya bbugwe okyuse ekikoomi kyo eky'omu makkati oba ekyuma ekifuuwa empewo okuva ku "Auto" oba "On" okudda ku OFF. Mercury wa elementi afuumuuka mangu nnyo nga ebbugumu ly’ekisenge lirinnya; okuggyako ebbugumu byombi bikendeeza ku bbugumu ly’ekisenge (okukendeeza ku kufuumuuka kwa mercury) era kiremesa emikutu gya HVAC egy’okuddamu okusonseka omukka gwa mercury okuva mu kisenge omuyiwa ne gugutambuza mu bisenge.
- Ggulawo eddirisa oba oluggi olw’ebweru okutuuka ebweru era oggale oluggi lw’ekisenge eky’omunda okumala eddakiika 10 ku 15. Nga tonnafukamira wansi okulonda ekitundu kimu eky’endabirwamu oba obululu bwa mercury, ggulawo eddirisa ery’ebweru mu kisenge (era okole ekyuma ekifulumya omukka mu kinaabiro oba mu ffumbiro singa kiba kifulumya empewo obutereevu ebweru, toyingira mu kisenge kya waggulu oba hood okuddamu okutambula), olwo ofula, ggalawo oluggi lw'omunda okutuuka ku nnyumba yonna, era osibe ekituli ky'oluggi wansi n'akatambaala. Leka empewo ennungi ey’ebweru ekendeeze omukka gwa mercury ogwasooka okumala waakiri eddakiika 10 ku 15.
- Toyiwangako mercury azuuliddwa mu mudumu gwa sinki, omuyiwa wansi mu kaabuyonjo, oba okwoza engoye ezirimu mercury mu kyuma eky’okwoza. Elemental mercury azitowa emirundi 13.5 okusinga amazzi. Singa osuula obululu bwa mercury wansi mu sinki oba kaabuyonjo, ekyuma ekinene eky’amazzi kibbira butereevu wansi ku ppipa P-trap eriko enkula ya U wansi wa sinki yo, gye kituula emirembe gyonna, ne kiggya mpola omukka gwa mercury ogw’obutwa okudda waggulu okuyita mu ssefuliya y’amazzi mu kinaabiro kyo ng’ate kissa obutwa mu nkola z’okulongoosa amazzi amakyafu aga munisipaali.
- Kuŋŋaanya ekintu kyo eky’okuyonja mu ngalo ekitali kya sparking nga tonnaddamu kuyingira mu kisenge. Nga ekisenge kifulumya empewo okumala eddakiika 15, kuŋŋaanya: ggalavu za nitrile oba za kapiira (toggyako mikono, era sooka oggyemu empeta za zaabu oba ffeeza n’essaawa kubanga mercury asaanuuka mangu n’afuuka eby’okwewunda ebya zaabu ne ffeeza okukola amalgam ey’olubeerera enzirugavu enzirugavu), bibiri kaadi za index ezikaluba oba kaadi z’okuzannya, empiso y’eddagala ly’omu kamwa ey’akaveera, duct tape oba wide packing tape, obutambaala bw’empapula obunnyogovu, ettaala eyaka, ebibya bibiri eby’endabirwamu eby’akamwa akagazi nga biriko ebibikka bya sikulaapu eby’ekyuma ebinywevu (oba obuveera obuzito obuliko zipu), ne obuwunga bwa salufa obw’ekika kya elemental (nga tolina ky’oyagala, okuva mu dduuka ly’omu lusuku oba edduuka ly’eddagala).
- Kebera obunene bw’ekifo ekiyidde mercury okusalawo oba kyetaagisa okuddamu mu ngeri ey’ekikugu mu mbeera y’obuzibu. Okusinziira ku kitongole kya Amerika ekikuuma obutonde bw’ensi (US EPA) n’ekitongole ekiwandiisa ebintu eby’obutwa n’endwadde (ATSDR), nnannyini maka asobola okuyonja awatali bulabe CFL oba fluorescent tube (milligrams 1 ku 5 eza mercury) oba amaka agamenyese ekipima ebbugumu ly’omusujja (miligiraamu 500 ku 700 eza mercury, nga ziringa obunene bw’entangawuuzi emu eya kiragala oba ekkalaamu) ng’okozesa emitendera egy’omu ngalo wansi. Bw’oba oyiise EKISINGA ku bungi mu kipima ebbugumu ly’omusujja kimu (nga ekyuma ekipima ebbugumu eky’edda ekya mercury ekimenyese, ekipima puleesa y’omusaayi, ekipima ebbugumu mu kikoomi ekikyukakyuka, pendulum y’essaawa ya jjajja, oba eccupa ya mercury eya lab), TOGEZAAKO kuyonja DIY: ekisenge kikuume nga kiggaddwa era oyite ekitongole ky’omuliro mu kitundu kyo hazmat ttiimu, ekitongole ky’eggwanga ekivunaanyizibwa ku butonde bw’ensi, oba Poison Control (1-800-222-1222 mu Amerika).
Mercury ne fluorescent bulb mu bwangu okuyonja omuti okusalawo¶
Kozesa ekipande kino eky’okusunsulamu emitendera okulonda enkola entuufu ey’okuziyiza n’okuyonja okusinziira ku kintu ki ekirimu mercury ekyamenyeka ne mercury mmeka eyafulumizibwa.
flowchart TD
Start["Ekintu kya Mercury ekimenyese oba Fluorescent Bulb Munda"] --> Evac["1. Clear People & Pets okuva mu Room;<br/>Kebera Shoe Soles ku Doorway"]
Evac --> HVAC["2. Ggyako Central HVAC System & Heaters;<br/>Ggulawo eddirisa ery’ebweru & Ggalawo oluggi lw’omunda"]
HVAC --> VentWait["3. Teeka empewo mu kisenge okutuuka bweru okumala Eddakiika 10 ku 15<br/>Nga tonnayingira kuyonja"]
VentWait --> SizeCheck{"4. Kintu ki ekyamenyeka?"}
SizeCheck -->|"A. Ettaala ya Compact Fluorescent Lamp (CFL)<br/>oba Linear Fluorescent Tube (1 okutuuka ku 5 mg Hg) ."| BulbClean["CFL / Fluorescent Tube Protocol:<br/>Scoop glass & white phosphor powder ne cardboard ekikalu;<br/>dab surface ne sticky duct tape;<br/>siimuula wansi omugumu n'akatambaala k'empapula ennyogovu"]
SizeCheck -->|"B. Omusujja gw’endabirwamu emu oba okufumba<br/>Ebbugumu (0.5 ku 1.0 gram Hg) ."| ThermSurface{"Obululu bwa mercury obw’amazzi<br/>bwatuukira ku ngulu ki?"}
SizeCheck -->|"C. Barometer, Puleesa Manometer,<br/>Bulbu ya Thermostat, oba Vial (>gram 1 / >sayizi y’entangawuuzi) ."| MajorHazmat["OKUYIYA MERCURY ENNENE (Professional Hazmat Only):<br/>Kuuma ekisenge nga kiggaddwa & nga kifulumya empewo ebweru;<br/>kubira Fire Dept Hazmat, State EPA, oba Poison Control"]
ThermSurface -->|"Wansi omugumu atalina buziba<br/>(Tile, vinyl, embaawo ezissiddwako ssimu, linoleum)"| HardMercury["Hard Floor Bead Collection:<br/>Darken room & shine flashlight at 10-degree floor angle;<br/>ekisibo obululu wamu ne index cards;<br/>sonseka mu eyedropper & dab micro-beads ne tape"]
ThermSurface -->|"Kapeti erimu obutuli, rug y’ekitundu,<br/>oba olugoye oluliko obubikka"| CarpetMercury["Ebiziyiza Kapeti ebirimu obutuli:<br/>TOFUUKA; sala ekitundu<br/>ekicaafu ekya kapeti/rug, double-bag, era osuule nga kasasiro ow’obulabe"]
BulbClean --> SealJar["5. Siba Ebisasiro, Tape, Cards, ne Gloves mu Glass Jar oba Double Zip-Top Bags"]
HardMercury --> SulfurDust["Okwesalirawo: Enfuufu wansi enjatika n’obuwunga bwa elemental sulphur obwa kyenvu<br/>okusiba ebisigadde ebitalabika n’okulondoola enkyukakyuka ya langi"]
SulfurDust --> SealJar
CarpetMercury --> SealJar
SealJar --> FinalVent["6. Kuuma Eddirisa Nga Liggule & HVAC Off okumala Ssaawa 24;<br/>Tuusa Ekibbo mu Kifo eky’Obulabe bw’Awaka (HHW)."]
Okuzuula ekiyidde: mercury mmeka ali munda mu bintu by’awaka?¶
Nga tonnasattira olw’ekipima ebbugumu oba bbaatule eyamenyese, olina okusooka okumanya ensonga bbiri: Ddala ekipima ebbugumu kyange ekimenyese kirimu mercury n’akatono? ne Mercury mmeka munda mu kyuma ekyamenyeka?
1. Amazzi ga ffeeza vs. amazzi amamyufu/bbululu/amaddugavu mu bipima ebbugumu¶
Kumpi ebipima ebbugumu byonna eby’omu maka, ennyama, ssweeta, firiigi, n’eby’ebweru ebitundibwa mu Amerika, Canada, omukago gwa Bulaaya, Bungereza, ne Australia okuva ku ntandikwa y’emyaka gya 2000 tebirina mercury-free:
- Singa amazzi agali munda mu thermometer eyamenyese gaba RED, BLUE, PURPLE, oba GREEN: Ekipima ebbugumu kyo TEKIRIMU mercury. Amazzi aga langi ezipima ebbugumu gakolebwa mu mwenge ogusiigiddwa langi ogutali gwa bulabe (ethanol), kerosene/petroleum distillate, oba amafuta agava mu citrus. Osobola okuyonja ekipima ebbugumu emmyuufu oba bbululu ng’endabirwamu zonna eza bulijjo ezimenyese eziyidde ng’okozesa akatambaala k’empapula akannyogovu ne ssabbuuni.
- Singa amazzi gaba ga ffeeza-enjeru, ekyuma, n'ekyuma-enzirugavu: Kiba elemental mercury (\(Hg\)) (esangibwa mu bipima ebbugumu eby'edda nga 2005 tannatuuka n'ebikozesebwa eby'edda) OBA ekyuma eky'omulembe ekitali kya butwa Galinstan alloy (alloy y'amazzi eya gallium, indium, ne tin ekozesebwa mu ndabirwamu empya "etaliimu mercury". ebipima ebbugumu, ebitera okuwandiikibwako
"Geratherm"oba"Ga-In-Sn / Mercury-Free"on the thermometer stem). - How to tell real Mercury apart from harmless Galinstan on the floor: Real elemental mercury has extreme surface tension: it never wets glass or tile, and instead forms perfect, convex, frictionless round silver ball bearings that roll across the floor at the slightest touch without leaving a smear. Galinstan wets surfaces like wet silver paint, smearing across glass and floor tiles rather than rolling into neat beads. If in doubt, always treat any silver liquid metal as elemental mercury.
2. Mercury content comparison across common household items¶
| Household Device | Typical Elemental Mercury Content | Physical Appearance When Broken | DIY Cleanup Safe? |
|---|---|---|---|
| LED Light Bulb or Incandescent / Halogen Bulb | 0 milligrams (Zero mercury) | Broken glass or plastic dome; no toxic vapor | Yes (Standard broken glass cleanup; no special hazmat steps needed) |
| Modern Compact Fluorescent Lamp (CFL) or Linear Fluorescent Tube (T8 / T5) | 1 to 5 milligrams (Roughly the size of the period at the end of a printed sentence) | Tewali bimuli bya mazzi birabika; mercury asibiddwa mu ngeri etalabika munda mu obuwunga bwa phosphor obweru obusiiga munda mu ttanka y’endabirwamu n’omukka omutonotono | Yes (Use the 15-minute air-out + cardboard/tape/wet-wipe protocol below; never vacuum for the first cleanup) |
| Older T12 Fluorescent Tube, High-Intensity Discharge (HID), Metal Halide, or Neon Sign Tube | 10 to 50 milligrams | White phosphor powder dust and occasional microscopic mercury droplets | Yes (Use strict 15-minute ventilation, cardboard scoop, duct tape, and wet wipe; avoid breathing dust) |
| Glass Oral or Rectal Fever Thermometer (Antique / Pre-2005) | 500 to 700 milligrams (0.5 to 0.7 grams) (Volume equal to one small green pea) | Dozens to hundreds of shiny, rolling silver liquid metal beads and micro-spheres | Yes, on hard floors (Follow the flashlight + index card + eyedropper + sulfur protocol; cut out if spilled on deep carpet) |
| Laboratory / Industrial Thermometer or Old Oven/Candy Thermometer | 1,000 to 3,000 milligrams (1 to 3 grams) | Larger pool of silver liquid breaking into hundreds of rolling spheres | Borderline (Call Poison Control or state environmental health department for guidance on spills over 1 gram) |
| Wall Mercury Tilt-Switch Thermostat (e.g., vintage round Honeywell glass ampoule) | 3,000 to 6,000 milligrams (3 to 6 grams) per glass switch bulb | Large puddle of silver liquid metal; high evaporation surface area if shattered | No, Call Hazmat / Environmental Agency (Exceeds the 1-thermometer safe DIY threshold) |
| Antique Mercury Barometer, Blood Pressure Manometer, or Grandfather Clock Pendulum | 50,000 to 500,000+ milligrams (50 to 500+ grams) | Massive toxic silver spill that penetrates subfloors and creates acute mercury vapor poisoning | NO, Evacuate Room & Call 911 / Fire Hazmat / State EPA Immediately (Requires industrial Jerome mercury vapor analyzers and Hg vacuum extraction) |
Protocol A: Okuyonja mutendera ku mutendera ku CFL oba fluorescent tube emenyese¶
Compact Fluorescent Lamp (CFL) oba long fluorescent shop tube bw’emenya, ebitundu nga 10 ku 30 ku buli 100 ku ddoozi yaayo entonotono eya mercury eya miligiraamu emu ku 5 bidduka mu mpewo ng’omukka mu ssaawa ezisooka, ate ebitundu 70 ku 90 ku buli 100 ebisigadde bisigala nga binyweredde ku obuwunga bwa phosphor obweru obunyweredde ku bitundutundu by’endabirwamu ebimenyese. Goberera enkola entongole ey’okuyonja ekitongole kya Amerika ekya EPA:
Omutendera 1: Nga tonnayonja (Empewo-Okufuluma ey’Eddakiika 15) .¶
- Abantu bonna n’ebisolo by’omu nnyumba bave mu kisenge nga tebalinnye ku kifo kya ndabirwamu ezimenyese.
- Ggulawo eddirisa oba oluggi olw’ebweru okutuuka ebweru.
- Ggalawo enkola ya central forced-air heating oba air conditioning (HVAC).
- Ggalawo oluggi lw’ekisenge munda oleke ekisenge nga kyerere okumala eddakiika 10 ku 15 olwo okufulumya omukka gwa mercury okusooka kufuluma ebweru.
Omutendera 2: Okwoza ku bintu ebikalu (Tile, embaawo enkalu, vinyl, linoleum) .¶
- Teeka ku ggalavu za nitrile oba rubber ezikozesebwa omulundi gumu (tositulangako ndabirwamu ezisiigiddwa phosphor ng’okozesa ngalo njereere).
- Skoop, tosenya: Kozesa ebitundu bibiri ebya bbaasa enkalu, index cards, oba squeegee ya pulasitiika enkalu okusika ebitundutundu byonna eby’endabirwamu ebirabika ne butto wa phosphor omweru, ng’obiserengesa n’obwegendereza mu ekibbo ky’endabirwamu nga kiriko ekibikka kya sikulaapu eky’ekyuma (oba ekintu ekizito eky’akaveera ekiyinza okusibwa).
- Pat with sticky duct tape: Yambulako emiguwa gya sticky duct tape oba wide packing tape onyige oludda olukwata mpola ku radius yonna eya mita 1.5 (fuuti 5) okwetoloola break okulonda ebitundutundu by’endabirwamu ebitalabika n’enfuufu enjeru ennungi eya phosphor. Teeka emiguwa gya tape egyakozesebwa mu kibbo ky’endabirwamu.
- Wet-wipe the hard floor: Siimuula bulungi ekifo kino ne damp paper towels oba disposable wet baby wipes (ng’okozesa pass emu buli fold) okukwata butto yenna asigaddewo microscopic, era oteeke towels ennyogovu ezikozesebwa mu kibbo.
Omutendera 3: Okwoza ku kapeti oba rugs (Singa CFL emenyeka ku kapeti) .¶
- Sikula ebitundu by’endabirwamu byonna ebinene ng’okozesa bbaasa enkalu era onyige ebiwuzi bya kapeti enfunda n’enfunda n’ekwata duct tape okusitula ebitundutundu by’endabirwamu ne butto omweru okuva mu tulo.
- TOFUTA kapeti mu kiseera ky'okusooka okuyonja. Eddirisa ly’ekisenge likuume nga liggule ate nga n’enkola ya HVAC ey’omu makkati ng’eggaddwa okumala essaawa eziwera.
- Okwegendereza mu kufuuwa empewo mu biseera eby’omu maaso: Okusinziira ku EPA ya Amerika, eddaako emirundi egiwerako ofuumuula kapeti eyo oluvannyuma lw’okuyiwa empewo mu bujjuvu, ggala oluggi lw’ekisenge eky’omunda, oggule eddirisa ly’ekisenge ebweru, ofuumuula ekifo, era amangu ago oggyamu ensawo y’okufuuwa empewo ebweru (oba ofulumya ekibbo mu nsawo ya kasasiro essiddwa ebweru) era munaaba mu ngalo.
Protocol B: Okuyonja mutendera ku mutendera ku kipima ebbugumu ery’amazzi erya mercury erimenyese¶
Okwoza mercury ow’amazzi okuva mu kipima ebbugumu eky’endabirwamu ekimenyese kyetaagisa obutuufu obusingako wala okusinga bbaatule ya CFL kubanga ekipima ebbugumu ly’omusujja ekimu kirimu mercury ow’emirundi 100 ku 500 okusinga bbaatule ya CFL, era mercury ow’amazzi akutuka ng’akubwa n’afuuka obululu obutonotono obuyiringisibwa obutambula okutuuka ku mita 3 ku 5 (fuuti 10 ku 16) okubuna wansi omukalu.
Omutendera 1: Okuteekateeka n'okunoonya "Flashlight Grazing Angle".¶
- Oluvannyuma lw’okuyingiza empewo mu kisenge ebweru nga HVAC evuddeko okumala eddakiika 15, ggyawo empeta zonna ezaabu, ffeeza, ne platinum, obukomo, n’essaawa mu ngalo zo n’engalo zo (mercury amalgamates instantly and permanently with precious metals), era oteekeko nitrile oba latex gloves.
- Jjuza ekibbo ky’endabirwamu eky’akamwa akagazi wakati n’amazzi amayonjo aga sentimita 2 ku 3 (yinsi emu. (Lwaki amazzi? Elemental mercury asinga amazzi emirundi 13.5 era tasaanuuka ddala mu mazzi; okusuula obululu bwa mercury obukung’aanyiziddwa mu kibya nga waggulu waliwo oluwuzi lw’amazzi kivaamu ekifundikwa ky’amazzi ekikwata mercury wansi w’ekibbo ne kimulemesa okufuumuuka okudda mu mpewo buli lw’oggulawo ekibikka ng’oyonja.)
- Ggyako amataala g’ekisenge waggulu era okwate ettaala ya LED eyakaayakana mu ngeri ey’okwesimbye ddala wansi ku diguli 5 ku 10 ez’okulunda:
- Ebimuli bya mercury eby’amazzi bikola ng’endabirwamu entonotono ezeekulungirivu. Ne micro-beads entono okusinga empeke y’omunnyo zijja ayakaayakana era ziyakaayakana nnyo okubuna wansi nga ettaala y’ettaala ewunyiriza mu bbanga okubuna wansi.
- Noonya enzirugavu engazi waakiri mita 3 ku 5 (fuuti 10 ku 16) mu buli ludda okuva ekipima ebbugumu we kyagwa, omuli wansi wa baseboards, ebigere bya radiator, ne cabinet toe-kicks.
Step 2: Herd and collect liquid mercury beads (Card + Eyedropper + Tape)¶
- Sooka olonde ebitundutundu by’endabirwamu ebimenyese: Kozesa ebisiba oba index cards okulonda ekikolo ky’ekipima ebbugumu eky’endabirwamu ezimenyese n’oteeka endabirwamu mu kibbo kyo eky’okusuula ekiyinza okusibwa.
- Herd beads together slowly using stiff index cards:
- Hold two stiff 3-by-5-inch paper index cards, playing cards, or stiff plastic postcards at a low 30-degree angle against the floor.
- Use slow, gentle pushing strokes to herd smaller mercury droplets toward the center until they touch and coalesce into one larger silver puddle (move slowly so beads do not roll away at high speed).
- Suck up the pooled mercury with a plastic eyedropper or oral syringe:
- Squeeze the rubber bulb of a medicine eyedropper (or pull back the plunger of a needleless plastic oral syringe) while holding the tip almost flat against the floor at the edge of the mercury bead.
- Slowly release the bulb to draw the liquid mercury into the dropper tip, hold a damp paper towel under the dropper tip as you lift it, and squeeze the mercury directly underneath the water layer inside your glass disposal jar. (Place the contaminated eyedropper itself inside the disposal bag when finished.)
- Capture microscopic beads with sticky tape or shaving cream:
- Shine your flashlight across the floor again. For tiny micro-beads stuck in tile grout lines or hardwood seams that the eyedropper cannot suck up, wrap sticky duct tape or masking tape (sticky side out) around your gloved fingers and dab gently over the area, or dab using a small brush coated in white shaving cream, placing the tape and paper towels into your sealed jar.
Step 3: Optional chemical binding and detection with sulfur powder¶
Emergency hazmat teams and environmental agencies use elemental sulfur powder (flowers of sulfur), sold inexpensively at pharmacies and garden centers as a soil acidifier/fungicide, after picking up all visible mercury beads:
- How sulfur works: Yellow sulfur powder does two helpful things on a mercury-contaminated floor:
- First, it coats microscopic mercury droplets so they stop evaporating into the air, and slowly reacts chemically with elemental mercury (\(Hg + S \rightarrow HgS\)) to form non-volatile mercuric sulfide (cinnabar).
- Second, when yellow sulfur powder touches invisible traces of mercury in a floor crack, the powder changes color from bright yellow to dark brown or black, revealing hidden pockets of mercury you missed.
- How to apply: Lightly dust yellow sulfur powder over the spill zone and rub it gently into floor cracks with a damp paper towel, then wipe up the powder with damp paper towels and seal all towels inside your disposal jar.
Step 4: What to do if liquid mercury spilled onto carpet, rugs, or upholstery¶
If a glass fever thermometer breaks directly onto a carpet, area rug, bath mat, blanket, or upholstered chair, it is physically impossible to remove liquid mercury micro-beads from porous fabric fibers, and leaving them in the carpet creates a permanent indoor vapor source:
- Never vacuum the carpet, and never put a mercury-contaminated bath mat, rug, or piece of clothing into a household washing machine or clothes dryer. Washing mercury-contaminated fabric contaminates the washing machine drum and drain pump and flushes toxic mercury into your septic system or municipal sewer, while putting it in a hot clothes dryer vaporizes the mercury into a concentrated toxic cloud inside your laundry room.
- If the spill occurred on a removable throw rug, bath mat, blanket, or pair of shoes, fold the item carefully inward to trap the beads, seal it inside two layers of heavy-duty 6-mil plastic trash bags taped shut with duct tape, and dispose of it as hazardous waste.
- If the spill occurred on wall-to-wall carpeting, use a utility knife to cut out the contaminated section of carpet and the foam carpet padding underneath it, fold it inward, double-bag it in heavy plastic, and clean the hard subfloor underneath using the flashlight and index-card protocol above.
Health risks and medical triage: what symptoms to watch for¶
Understanding how mercury enters the body helps you distinguish between a low-risk contact and a true medical emergency.
- Touching liquid mercury briefly with intact skin: Elemental mercury is poorly absorbed through healthy intact skin. If you or a child briefly touched a silver mercury bead, remove all jewelry, wash hands and forearms thoroughly with warm water and soap, and do not panic.
- Accidentally swallowing liquid elemental mercury (e.g., a child bites the bulb off a glass fever thermometer):
- Sooka okebere bulungi akamwa n’olulimi lw’omwana oba temuli butundutundu bwa giraasi obutonotono era omunaabe n’okufuuwa amalusu n’amazzi.
- Ekyewuunyisa, pure elemental liquid mercury (\(Hg^0\)) ayingizibwa bubi nnyo (nga wansi wa 0.01 ku buli 100) enkola y’olubuto ennungi; singa akalulu akatono okuva mu kipima ebbugumu ly’omusujja kamira, katera okuyita awatali bulabe mu nkola y’okugaaya emmere mu musulo okumala ennaku eziwera nga tekireeta butwa bwa mercury mu nkola (obutafaananako minnyo gya mercury egy’obutonde oba methylmercury, egy’obutwa obw’amaanyi nga gimira).
- Bulijjo kuba essimu ya Poison Control mu bwangu (1-800-222-1222 mu Amerika, 1-844-764-7669 mu Canada, 111 mu Bungereza, 13 11 26 mu Australia, oba mu kitundu kyo ennamba z’amangu) kale omukugu mu by’obutwa asobola okwekenneenya oba kyetaagisa okukeberebwa X-ray y’abaana okusobola okugaana endabirwamu efuumuulwa oba mercury akwatiddwa mu kitundu ekiyitibwa appendix.
- Okussa omukka gwa mercury (Obulabe obutuufu):
- Okussa empewo mu kisenge ekitaliimu mpewo, ekibuguma nga mercury ow’amazzi yayiiriddwa (naddala singa omuntu yafuuwa empewo eyayidde oba yaleka obululu wansi wa baseboard radiator) kireeta obutwa bwa mercury obw’amaanyi oba obutono.
- Obubonero bw’okussa ennyo (mu ssaawa ntono ng’ofunye omukka omungi): Okuwooma ekyuma mu kamwa, okulumwa omutwe, okuwunya, omusujja, okussa obubi, okunyiga mu kifuba, okusesema okukalu, okuziyira, n’okusiiyibwa.
- Obubonero bw’okussa obusukkiridde / obutawona (ennaku okutuuka ku wiiki ng’ossa omukka gw’ekisenge ogutali muyonjo): Okukankana okulungi mu ngalo n’ebikowe, okunyiiga, okuswala ennyo oba okukyukakyuka kw’embeera (erethism), obuteebaka, olususu oluluma olwa pinki/olumyufu olusekula ku ngalo n’ebigere mu baana abato (acrodynia / pink disease"), ennyindo ezizimba, ne puloteyina mu musulo.
- Okukebera mu by’obujjanjabi: Bw’oba oteebereza okussa omukka ogw’amaanyi (nga okuzuula ekipima ebbugumu ekimenyese ekyafuumuulwa ennaku eziyise), weebuuze ku musawo wo oba ekifo ekifuga obutwa mu kitundu okulagira okukebera mercury mu musulo okumala essaawa 24 (omutindo gwa zaabu ogw’okukwatibwa omukka gwa mercury ogw’ekika kya elemental) oba okukebera mercury mu musaayi.
Okusuula mercury akuŋŋaanyiziddwa mu ngeri ennungi n’okuyingiza empewo oluvannyuma lw’okuyonja¶
- Teeka ekibbo ekissiddwako akabonero era okitereke ebweru: Teeka ekibbo ky’endabirwamu ekissiddwako akabonero omuli obululu bwa mercury, endabirwamu ezimenyese, tape, kaadi za index, ne ggalavu za nitrile munda mu akaveera akazito ak’okubiri aka zip-top, ogiteeke ku ttaapu, era osiige akabonero akalaga nti:
"DANGER: CONTAINS ELEMENTAL MERCURY / BROKEN THERMOMETER, DO NOT OPEN". Ekintu kino kitereke ebweru mu kiyumba oba galagi ekikubiddwako kkufulu abaana n’ebisolo by’omu nnyumba tebisobola kubituukako okutuusa ng’ogusuula. - Toteekangako mercury ow’amazzi mu kasasiro w’awaka oba mu bifo omuterekebwa kasasiro: Loole ya kasasiro bw’emenya ensawo erimu ekipima ebbugumu lya mercury ekimenyese oba kasasiro bw’ayokebwa mu kifo eky’okwokya kasasiro wa munisipaali, mercury afuumuuka mu bbanga, n’asenga mu nnyanja n’ennyanja, n’afuuka obutwa mu busimu methylmercury munda mu byennyanja. Kuba ku ssimu yo mu ssaza oba munisipaali Household Hazardous Waste (HHW) ekifo, ekitongole ekizikiriza omuliro, oba enteekateeka y’okutwala eddagala mu kitundu okusobola okusuula mercury ku bwereere.
- Ekisenge kikuume nga kiyingiza empewo okumala waakiri essaawa 24: Bw’omala okuyonja mu ngalo, kuuma eddirisa ery’ebweru nga liggule (ne ffaani ya bbokisi y’eddirisa efuuwa empewo ey’omunda ebweru ng’eyita mu ddirisa bwe wabaawo) ng’oluggi lw’ekisenge munda luggaddwa okumala waakiri essaawa 24 nga tonnakkiriza baana oba abakyala ab’embuto okwebaka mu kisenge.
Ebibuuzo ebitera okubuuzibwa¶
Lwaki kyabulabe nnyo okukozesa ekyuma ekiwunyiriza ku bbaatule ya mercury oba bbaatule ya CFL emenyese?¶
Ekyuma ekiwunyiriza bwe kinuuna amatondo ga mercury aga elemental oba butto wa phosphor asiigiddwa mercury, empewo etambula ku sipiidi ey’amaanyi n’ekyuma ekiwunyiriza eky’amasannyalaze ekyokya bibuguma ne bitabula ekyuma eky’amazzi, amangu ago ne kifuuka omukka gwa mercury ogw’obutwa ogutalabika, ogutaliimu kawoowo ogubuuka okuva mu ffilta y’omukka ogufuluma mu kisenge ne guyingira mu mpewo y’ekisenge ku bungi obusukka mu mirundi 100 okusinga okuyiwa okutaataaganyizibwa. Ekisinga obubi, amatondo ga mercury aga microscopic gasiiga munda mu hoosi y’omukka, impeller, ne motor housing, ne gafuula ekyuma ekiwunyiriza okufuuka ekyuma ekiwunyiriza omukka ekya mercury ekitambula eky’enkalakkalira ekiddamu okucaafuwaza amaka go buli lw’ogikoleeza mu biseera eby’omu maaso.
Nsobola ntya okumanya oba ekipima ebbugumu kyange ekimenyese kirimu mercury ow’obutwa oba omwenge ogutali gwa butwa?¶
Laba bulungi langi y’amazzi agali munda mu kikolo ky’endabirwamu oba wansi: amazzi bwe gaba nga ga kiragala, bbululu, kakobe, kiragala oba muddugavu, gaba kipima bbugumu ekitaliimu mercury omwenge oba organic spirit nga tekirina bulabe bwa mercury vapor era nga gasobola okusiimuulwa ne ssabbuuni n’amazzi oluvannyuma lw’okusitula egiraasi. Ebipima ebbugumu byokka ebirimu amazzi agamasamasa, ag’ekyuma, aga ffeeza-enzirugavu agakola obululu obw’ekyuma obwetooloovu, obuyiringisibwa, birimu mercury ow’ekika kya elemental (oba oluusi n’oluusi ekirungo kya gallium eky’omulembe ekitali kya butwa ekiyitibwa Galinstan, ekisiiga nga langi ya ffeeza ennyogovu ku ndabirwamu okusinga okuyiringisibwa mu nkulungo ezitali za kusikagana).
Kiki ekibaawo singa omwana wange aluma mu butanwa ekipima ebbugumu ekya mercury n’amira akalulu akatono aka mercury?¶
Sooka okebere n’obwegendereza akamwa n’emimwa gy’omwana wo okulaba oba temuli butundutundu butono obw’endabirwamu omunaabe n’okufuuwa amalusu n’amazzi, olwo oyite Poison Control (1-800-222-1222 mu Amerika) oba omusawo wo mu bwangu. Ekigumya, pure liquid elemental mercury ayingizibwa ku bitundu ebitakka wansi wa 0.01 ku buli 100 n’enkola ennungi ey’okugaaya emmere, n’olwekyo akalulu akatono akamira okuva mu kipima ebbugumu ly’omusujja kumpi bulijjo kayita awatali bulabe mu byenda mu musulo okumala ennaku ntono nga tekireese butwa bwa mercury; akabi akasingako awo okuva mu kipima ebbugumu ekimenyese kwe kussa omukka gwa mercury ogutalabika ogulekebwa wansi oba okuteeka kapeti singa ekintu ekiyidde tekiyonjebwa bulungi.
Nsobola okusigala nga nkozesa ekyuma kyange eky’okuwunyiriza singa mu butanwa nnafuumuula ekipima ebbugumu ekya mercury ekyamenyese?¶
Nedda, singa wakozesa ekyuma ekiwunyiriza mu maka okusonseka amazzi aga elemental mercury okuva mu kipima ebbugumu ly’omusujja ekimenyese, thermostat, oba barometer, ebitongole by’ebyobulamu eby’obutonde (nga mw’otwalidde ne US EPA ne ATSDR) biwa amagezi nti ekyuma ekiwunyiriza kumpi tekisoboka kulongoosa bucaafu bulungi kubanga mercury ow’amazzi asula munda mu windings za motor ezibuguma n’embalaasi eziriko corrugated. Olina okuggyamu ekyuma ekiwunyiriza amangu ddala, okukitwala ebweru, okusiba ekyuma kyonna ekiwunyiriza munda mu buveera obuzitowa obusuula kasasiro, n’otuukirira ekitongole ekivunaanyizibwa ku kasasiro ow’obulabe mu maka (HHW) mu kitundu kyo oba ekitongole ky’ebyobulamu mu ggwanga okufuna ebiragiro by’okusuula okusinga okuddamu okukiddukanya mu nnyumba.
Ensonda zeekebeddwa¶
- Ekitongole kya Amerika ekikuuma obutonde bw’ensi (US EPA): Kiki ky’olina okukola singa ekipima ebbugumu lya Mercury kimenyeka, Okwoza CFL (Compact Fluorescent Lamp) Emenyese, ne Okuyiwa, okusuula n’okuyonja ekifo kya Elemental Mercury.
- Ekitongole ekiwandiisa ebintu eby’obutwa n’endwadde (ATSDR / CDC, Amerika): Ebikwata ku butwa ku Mercury, Ebiragiro by’okuddukanya eddagala (MMG) ku kukwatibwa omukka gwa Mercury ogw’amaanyi, ne Emitendera gy’ebikolwa eby’okuyiwa Mercury mu maka.
- Ekitongole ky’ebyobulamu mu nsi yonna (WHO): Okukwatibwa Mercury: Ekintu ekinene ekyeraliikiriza ebyobulamu by’abantu n’obulagirizi ku kuggyawo mu mitendera ebipima ebbugumu ly’omusujja n’ebipima omusujja ebirimu mercury wansi w’endagaano ya Minamata.
- Health Canada (Canada): Mercury mu mbeera yo: Okwoza Mercury entonotono eziyidde n'ettaala za Compact Fluorescent ezimenyese.
- Ekitongole ky’ebyobulamu mu Bungereza (UKHSA) n’ekitongole ky’amawulire ku butwa mu ggwanga (NPIS, Bungereza): Okuddukanya ebigwa mu Mercury, Okulongoosa obucaafu bw’amazzi agayiwa mu maka, n’okulaba obutwa.
- Ekitongole ky’ebyobulamu mu ssaza ly’e New York n’ekitongole ekivunaanyizibwa ku bucaafu mu Minnesota: Okuyonja akatono akayidde Mercury mu maka (okukebera mu ngeri y’okuliisa mu ttaala, okusiba butto wa salufa, n’amateeka agakwata ku kusuula kapeti ezirimu obucaafu).
Ebiragiro ebikwatagana nabyo¶
- Eddagala eriyidde: okuziyiza amaka ne hazmat
- Obujjanjabi obusookerwako obw’obutwa n’enkola z’okulwanyisa obutwa
- Ekyuma ekifumba endabirwamu ekimenyese, Pyrex eyabwatuka, n’endabirwamu ezimenyese mu mmere
- Okutaataaganyizibwa kwa Asbestos, enfuufu y’omusulo, n’okukwatibwa radon omungi
- Dayirekita y’ennamba ez’amangu