Tlhaselo ya Nakwana ya Ischemic (TIA / Seterouku se Sennye) le Thibelo ya Seterouku ka Bofefo¶

Tlhaselo ya nakwana ya ischemic (TIA), e gantsi e bidiwang seterouku se sennye kgotsa seterouku sa tlhagiso, e diragala fa letlhotlhora la madi kgotsa karolwana ya polaka e thibela tshika e e tlamelang boboko kgotsa leitlho ka nakwana, mme seno se dira gore matshwao a seterouku a tshoganyetso a lebege a nyelela gotlhelele mo metsotsong e se kae fela. Ka gonne letlhotlhora leno le thubega kana le nyerologa ka bolone pele ga le baka loso lo lo anameng lwa disele tsa boboko, batho ba le bantsi ba dira phoso e e bolayang ya go boela kwa bolaong kana go leta malatsi a le mmalwa gore ba bitse ngaka ya lelapa la bone. Tota e bile, TIA ke boemo jwa tshoganyetso jwa kalafi: go fitlha go diperesente di le 10 go ya go di le 15 tsa batho ba ba nang le TIA ba tla nna le seterouku se segolo se se golafatsang kgotsa se se bolayang mo malatsing a le 90 a a latelang, mme mo e ka nnang halofo ya diseterouku tseo tse di bakang masetlapelo di tlhasela mo diureng tsa ntlha di le 24 go ya go di le 48. Go tlhatlhobiwa ka bonako kwa bookelong ka lone letsatsi leo go fokotsa kotsi eo ya go tshwarwa ke seterouku go sa le gale ka diperesente di le 80.

Dira se jaanong¶

1. Leletsa nomoro ya tshoganyetso ya lefelo la gaeno ka bonako, le fa letshwao lengwe le lengwe le rarabolotswe gotlhelele. Leletsa 911 kwa United States le Canada, 112 go ralala Kopano ya Yuropa, 999 kwa United Kingdom, kgotsa tlhola tsotlhe dinomoro tsa tshoganyetso. Bolelela moromedi ka tlhamalalo: "Molwetse o sa tswa go nna le matshwao a tshoganyetso a seterouku a a tsereng metsotso e le [X] mme a ka tswa a na le Tlhaselo ya Nakwana ya Ischemic kgotsa seterouku se se fetogang." Kopa go isiwa kwa Setheong sa Seterouku se se netefaditsweng.
2. Kwala motsotso o o tlhomameng o matshwao a simolotseng ka one (nako ya "Last Known Well") le motsotso o o tlhomameng o a emisitseng ka one. Baitseanape ba methapo ba maemo a tshoganyetso ba ikaegile ka tshupanako e e tlhomameng ya go simolola le nako e e tsereng go bala kotsi ya molwetse ya go tsenwa ke seterouku ka bonako ya diura di le 24 le go bona gore a o tshwanelega go newa kalafi ya go tsenngwa ga ditlhaka mo tshikeng. go boa ka tshoganyetso fa a le mo ambulenseng kgotsa mo phaposing ya maemo a tshoganyetso.
3. O SE KE wa naya aspirin, clopidogrel, ibuprofen, kgotsa sepe fela se se fokotsang madi go fitlha CT scan ya bookelo e kgaphela gore ga go na madi a a tswang mo bobokong. Fa kalafi e e thibelang dipolatelete tse pedi (aspirin mmogo le clopidogrel kgotsa ticagrelor) e simololwa kwa lephateng la maemo a tshoganyetso ka bonako fela morago ga CT ya tlhogo e e kotsi kwa gae, go tsaya jaaka hemorrhagic seterouku imics ka hlahisa le matshwao a makhutshwane, a nakwana a methapo.
4. Boloka motho a sa nwe sepe ka molomo (NPO) mme a ntse kgotsa a rapame sentle ka tlhogo ya gagwe e le mo didikiriing di le 30. O se ka wa mo naya dijo, metsi, kgotsa dipilisi tsa molomo, ka gonne go tlhoka madi ga boboko ka nakwana gantsi go senya dipoelo tsa go tshwara molomo le go metsa kwantle ga matshwao a a bonalang a go hupelwa kgotsa go hupelwa.
5. Dira tlhatlhobo ya methapo ya BE-FAST e e boelelang metsotso mengwe le mengwe e le 5 go ya go e le 10 fa o ntse o letetse bathusi ba kalafi. Lebelela ka kelotlhoko di-TIA tsa crescendo (tse gape di bidiwang capsular warning syndrome), mo matshwao a tlang a bo a tsamaya kgapetsakgapetsa mo lobakeng lwa ura pele ga o tswalela mo parasis ya sennelaruri. Fa matshwao a ka boa, tsibosa ditirelo tsa tshoganyetso gore TIA e fetotse go nna titeo.
6. Tlhola sukiri mo mading fa motho a na le bolwetse jwa sukiri, mme o lekanyetse moribo wa go itaya ga pelo le kgatelelo ya madi fa sedirisiwa se le gaufi. Sukiri e e kwa tlase thata mo mading (maemo a tshoganyetso a bolwetse jwa sukiri ka sukiri e e kwa tlase ga \(3.9\sekwalwa{ mmol/L}\) kgotsa \(70\sekwalwa{ mg/dL}\)) e ka etsisa TIA ka go tshwana. Fa o na le pulse oximeter kgotsa cuff ya kgatelelo ya madi, ela tlhoko gore a go itaya ga pelo ga go a tlhomama (sesupo sa atrial fibrillation) mme o kwale kgatelelo ya madi kwantle ga go leka go e fokotsa kwa gae.

Tlhatlhobo ya tshoganyetso le setlhare sa tshwetso ya tshekatsheko ya TIA¶

Dirisa tšhate eno ya kelelo ya kalafi go tsiboga fa mongwe a nna le matshwao a tshoganyetso a methapo kgotsa a pono, e ka tswa matshwao ao a sa ntse a le teng kgotsa a fedile gotlhelele.

flowchart TD
    Start["Tiragalo ya Tshoganyetso ya Methapo kgotsa ya Pono:<br/>Go latlhegelwa ke tekatekano, Go foufala ga matlho/go bona gabedi,<br/>Go wela fa fatshe ga sefatlhego, Go nna bokoa mo matsogong/leoto kgotsa go utlwa botlhoko,<br/>Go sa bue sentle kgotsa go tlhakatlhakana mafoko"] --> ActiveCheck{"A go na le matshwao APE<br/>a a santseng a le teng gone jaanong?"}

    ActiveCheck -->|"EE: Tota le go nna botlhaswa go sekae kgotsa go ema go sekae go batla mafoko"| ActiveStroke["KHOTU YA SETEROKU E E DIRAGANG (Leba Kaedi ya Seterouku):<br/>1. Leletsa 911 / 112 / 999 ka bonako<br/>2. Rekota nako e e tlhomameng ya 'Bofelo e e Itsiweng Sentle'<br/>3. Boloka NPO; O SE KE wa naya aspirin pele ga CT scan<br/>4. Itlhaganelela kwa Lefelong la go Kgaola Madi"]

    ActiveCheck -->|"NNYAA: Matshwao a rarabolotswe 100% go boela kwa tshimologong"| SuspectTIA["GO BELAELWA GO LE TLHASELO YA ISCHEMIC YA NAKOANA (TIA)<br/>(Fensetere e Kgolo ya Seterouku se Segolo sa Diura di le 24 go ya go di le 48)"]

    SuspectTIA --> CallEMS["Leletsa 911 / 112 / 999 ka bonako:<br/>O SE KE wa leta peelanonako ya tleliniki ka moso.<br/>O SE KE wa letla molwetse go kgweetsa ka boene."]

    CallEMS --> HomeSafety["Dikgato tsa Tshireletso ya Pele ga Bookelo:<br/>1. O SE KE wa naya Aspirin go fitlha CT ya boboko e ntsha madi<br/>2. Boloka NPO (ga go na dijo, dino, kgotsa dipilisi tsa molomo)<br/>3. Kwala nako e e tlhomameng ya go simolola, nako, le ditlhaelo tse di rileng<br/>4. Tlhola gape BE-FAST metsotso mengwe le mengwe e le 5-10 gore a e boele gape"]

    HomeSafety --> RiskCheck{"Tlhola ABCD2 e e mo Kotsing e Kgolo le Difolaga tse di Khibidu tsa Methapo:<br/>- Go kgoreletsega ga puo kgotsa bokoa jwa letlhakore le le lengwe?<br/>- Tiragalo e tsere >= metsotso e le 10?<br/>- Ditiragalo tse dintsi tse di latelanang ('Crescendo TIA')? 60?<br/>- Gareteni e e senang botlhoko ya tshoganyetso mo godimo ga leitlho le le lengwe (Amaurosis Fugax)?"}

    RiskCheck -->|"Se se leng teng kgotsa se se sa tlhomamang"| HospitalWorkup["Tiro ya Bookelo ya Ura e e Tshwanang ka Bofefo:<br/>1. CT ya Tlhogo e e sa tshwaneng + Angiokeramo ya CT (Tlhogo le Molala)<br/>2. MRI ya Boboko e e Bokete jwa Phasalatso (DWI)<br/>3. 12-ECG ya Lead le Telemeteri ya go Roroma ga Dipelo<br/>4. Kalafi ya Ka bonako ya go Lwantsha Dipolatelete Tse Pedi (DAPT) fa go sa tlhole go tswa madi"]

Se se diragalang mo teng ga boboko ka nako ya TIA (le gore ke eng fa tlhaloso ya bogologolo ya diura di le 24 e ne ya fetoga)¶

Ka masomesome a dingwaga, dibuka tsa kalafi di ne di dirisa tlhaloso e e theilweng mo nakong e e sa tlhomamang ya TIA: tlhaelo epe ya tshoganyetso ya methapo e e tsepameng e e tsayang nako e e kwa tlase ga diura di le 24. Ditshwantsho tsa segompieno tsa methapo ka Ditshwantsho tsa Makenete tse di Bokete jwa Phatlalatso (DWI-MRI) di ne tsa supa gore tlhaloso eno ya bogologolo e ne e timetsa ka tsela e e kotsi. Dipatlisiso tse di dirilweng ke Mokgatlho wa Pelo wa Amerika (AHA) le Mokgatlho wa Seterouku wa Amerika (ASA) di bontshitse gore diperesente di le 30 go ya go di le 50 tsa balwetse ba matshwao a bone a seterouku a rarabologa mo lobakeng lwa diura di le 1 go ya go di le 24 tota ba na le mafelo a a nnelang ruri, a a bonwang ka maekerosekopo a dithishu tsa boboko tse di suleng mo sekeneng sa MRI.

Gompieno, AHA/ASA, Mokgatlho wa Yuropa wa Seterouku (ESO), le Mokgatlho wa Lefatshe Lotlhe wa Boitekanelo di dirisa tlhaloso ya segompieno ya e e theilweng mo dithishung: - Transient Ischemic Attack (TIA): Tiragalo ya nakwana ya go sa dire sentle ga methapo e e bakiwang ke boboko jo bo tsepameng, mothapo wa mokwatla, kgotsa ischemia ya retina, ntle le go phatloga go go botlhoko (loso lwa leruri lwa dithishu) mo ditshwantshong tsa boboko. Bontsi jwa di-TIA tsa boammaaruri di tsaya fela metsotso e le 2 go ya go e le 15; fa tlhaelo e sena go tsaya lobaka lo lo fetang metsotso e le 60, diperesente tse di kwa tlase ga 15 di rarabologa mo lobakeng lwa diura di le 24 kwantle ga go tlogela ntho ya leruri mo MRI. - Ke ka ntlha yang fa TIA e diragala: Letlhotlhora kgotsa kristale ya kholeseterole e thubega go tswa mo tshikeng e e tshesane ya molala (go pitlagana ga tshika ya ka fa teng ya carotid kgotsa ya lerapo la mokwatla) kgotsa mo pelong (go roroma ga pelo kgotsa belofo ya pelo), kgotsa mo tshikeng e nnye e e tsenelelang kwa teng mo bobokong (spami**la). Ka metsotso e le mmalwa, di-neuron tse di kwa tlase di latlhegelwa ke kelelo ya madi kwa tlase ga selekanyo sa go palelwa ga motlakase (\(<20\text{ mL/100g/min}\)) mme di emisa go thunya, mme seno se baka go swa ditokololo, go utlwa botlhoko kgotsa go foufala. Pele ga fa thishu e kgabaganya molelwane wa loso lwa sele o o ka se busediweng morago (\(<10\text{ mL/100g/min}\)), diensaeme tsa tlholego tsa madi di phatlalatsa letlhotlhora kgotsa ditshika tsa collateral di bulega, di busetsa tiro. - Ke ka ntlha yang fa diura di le 24 go ya go di le 48 di le botlhokwa: Letlapa le le sa tlhomamang le le nang le diso mo tshikeng ya molala kgotsa phaposi e e bopang madi mo pelong e e neng ya thuntsha "thuntsho eo ya ntlha ya tlhagiso" e sa ntse e tsholola madi ka matlhagatlhaga. Fa go sa tlhomamisiwe ka bonako ke kalafi, legogo le le latelang le le tlhomilweng diura di le mmalwa moragonyana gantsi le nna le legolo mme le baka seterouku sa leruri, se se senyang.

Go lemoga matshwao a tlwaelo le a a sa tlwaelegang a TIA¶

Ka gonne boboko bo laola ditiro tse di farologaneng mo mafelong a mararo a magolo a methapo, ga se ka metlha TIA e lebegang jaaka setshwantsho sa bogologolo sa thelebishene sa sefatlhego se se lepeletseng le letsogo le le suleng ditokololo. Dirisa tlhotlhomiso e e atolositsweng ya BE-FAST mme o lemoge diphethene tse tharo tse di rileng tsa mmele:

1. TIA ya go Dikologa ga Madi kwa Pele (Kgaolo ya Tshika ya Carotid le ya Bogare ya Boboko)¶

• Amaurosis Fugax ("Bofofu jo bo Fetang" mo Leitlhong le le Lengwe): Tshika ya matlho ke lekala la ntlha go tswa mo tshikeng ya ka fa gare ya carotid mo teng ga legata. Fa kristale ya kholeseterole (Hollenhorst plaque) kgotsa letlhotlhora la dipolatelete le tlhotlhora mo tshikeng e e tshesane ya carotid mo molaleng, gantsi le thunya ka tlhamalalo mo tshikeng ya retina ya leitlho le le lengwe. Balwetse ba tlhalosa tshoganyetso, e e senang botlhoko gotlhelele "moriti o montsho, gareteni e e bosetlha, kgotsa sefofu sa Venetian se se gogelang kwa tlase kgotsa go kgabaganya leitlho le le lengwe" se se tsayang metsotso e le 1 go ya go e le 10 mme morago se bo se tsholetsa gape kwa godimo.
• Bokoa kgotsa Go tlhotlhorega ga Contralateral: Bokoa jwa tshoganyetso, bokete, go tlhoka tlhaloganyo, kgotsa go tlhotlhorega go go suleng ga sefatlhego, letsogo, le/kgotsa leoto mo letlhakoreng le lengwe la mmele (sekao, TIA ya tshika ya carotid ya molema e baka go wela fa fatshe ga letlhakore le le siameng le bokoa jwa seatla sa moja).
• Aphasia kgotsa Dysarthria (Go Latlhegelwa ke Puo le Puo): Fa hemisphere e e laolang (mo e ka nnang ka metlha letlhakore la molema la boboko) e amega, motho a ka nna a palelwa ke go bua ka tshoganyetso, a emisetsa mafoko a a sa siamang (salate ya mafoko), kgotsa a palelwa ke go tlhaloganya mafoko a a buiwang kgotsa a a kwadilweng (**sia just.

2. TIA ya go Dikologa ga Madi kwa Morago (Kgaolo ya Vertebrobasilar, Gantsi e e Fosiwang kwa Triage)¶

Ditshika tse pedi tsa lerapo la mokwatla le tshika ya motheo di tlamela ka kutu ya boboko, cerebellum le di-lobe tsa pono tsa occipital. Di-TIA tsa kwa morago gantsi ga di lemogiwe ka tsela e e sa siamang jaaka vertigo ya tsebe e e ka fa teng kgotsa go lapa: - Homonymous Hemianopia: Go latlhegelwa ke halofo ya molema kgotsa halofo ya moja ya lefelo la pono ka tshoganyetso mo matlhong ka bobedi ka nako e le nngwe. - Di-"5 Ds" tsa Ischemia ya Kutu ya Boboko: Go tsewa ke sedidi ka tshoganyetso/Go tsewa ke sedidi** (go utlwa go dikologa go go kopantsweng le matshwao a mangwe a methapo), Diplopia (pono e e gabedi ka tshoganyetso fa matlho ka bobedi a bulegile), Dysarthria (puo e e sa tlhaloganyesegeng), Go metsa bothata le go metsa (go tlhotlhorega** Dystaxia/Ataxia (go palelwa ke go tsamaya ka tshoganyetso ka tlhamalalo kgotsa go ama monwana mo nkong ka nepo). - Crossed Neurological Deficits: Go tlhoka maikutlo mo letlhakoreng le lengwe la sefatlhego go kopantswe le go tlhoka maikutlo kgotsa go nna bokoa mo letlhakoreng le lengwe la mmele.

3. Bolwetse jwa Tlhagiso ya Kapesule ("Di-TIA tsa Crescendo")¶

Mo capsular warning syndrome, go thibana ga nakwana ga tshika e le nngwe e nnye e e tsenelelang (gantsi lekala la lenticulostriate le le fepang capsule ya ka fa teng, moo ditlhale tsotlhe tsa ditshika tsa motsamao di kopanang thata gone) go baka 3 go ya go 10+ ditiragalo tsa morago ga morago tsa go swa ditokololo go go feletseng ga letlhakore le le lengwe la le,g to4. diura. Fa gare ga ditiragalo, motho yono o lebega a tlwaelegile gotlhelele ka metsotso e le 20, morago ga moo ka tshoganyetso fela a bo a latlhegelwa ke motsamao otlhe mo letlhakoreng le lengwe gape. Go fitlha go diperesente di le 40 tsa balwetse ba ba nang le bolwetse jwa tlhagiso ya capsular ba tswelela pele go nna seterouku sa leruri, se se golafatsang mo malatsing a se kae, se se dirang gore go amogelwa ka bonako kwa ICU/Stroke Unit go tlhokege.

Papiso e e tseneletseng: TIA kgatlhanong le Seterouku se se Feditsweng kgatlhanong le Dietsi tse di Tlwaelegileng tsa TIA¶

Dingaka tsa tshoganyetso di sekaseka maemo a le mmalwa a a seng kotsi le a a kotsi ("TIA e etsisa") a a ka etsisang seterouku se sennye ka nakwana. Bapisa dikarolo tse di fa tlase:

Go balelela kotsi ya go tsenwa ke seterouku ka bonako: Maduo a Kalafi a ABCD2¶

Mafapha a tshoganyetso lefatshe ka bophara a dirisa Maduo a ABCD2 a a netefaditsweng mmogo le go tsaya ditshwantsho tsa methapo go tlhaola gore go ka direga go le kana kang gore molwetse wa TIA a nne le seterouku se se tletseng mo diureng tse di latelang tsa 48. Go tlhaloganya dintlha tseno tse tlhano go bontsha gore ke ka ntlha yang fa bathusi ba kalafi le dikokelo di tsaya di-TIA dingwe e le maemo a tshoganyetso a a nang le dialamo di le tlhano:

Se Maduo otlhe a ABCD2 (Dintlha di le 0 go ya go di le 7) a se kayang:¶

• Maduo a 0 go ya go 3 (Maduo a a kwa Tlase, mme GA A KE A NNA Kotsi ya Lefela): mo e ka nnang \(1.0\text{ diperesente}\) kotsi ya go tshwarwa ke seterouku se segolo mo diureng di le 48. Tlhagiso e e botlhokwa go tswa go NICE (UK) le AHA/ASA: Le molwetse yo o nang le maduo a ABCD2 a 0\text{ kgotsa }1$ a ka nna le diperesente di le 90 tsa tshika ya carotid e e thibegileng (ka sekai, molwetse wa dingwaga di le 55 yo o se nang bolwetse jwa sukiri yo o nang le tiragalo ya metsotso e le 3 ya fublix ama go tswa go one- \(0\text{ dintlha}\) mo ABCD2 mme e tlhoka karo e e potlakileng ya carotid). Ka jalo, dikaelo tsa segompieno di akantsha go tsaya ditshwantsho tsa methapo le tsa methapo ka bonako ka letsatsi le le lengwe mo di-TIA TSOTLHE tse di belaetsang, go sa kgathalesege maduo a ABCD2.
• Maduo a 4 go ya go 5 (Kotsi e e Magareng-e e Kwa Godimo): \(4.1\text{ diperesente}\) kotsi ya go tsenwa ke seterouku mo diureng di le 48; setlhogo sa go amogelwa kwa bookelong ka bonako le kalafi ya di-antiplatelet tse pedi (DAPT).
• Maduo a 6 go ya go 7 (Kotsi e e Feteletseng): \(8.1+\text{ percent}\) kotsi ya go golafatsa seterouku mo diureng di le 48 (le go feta fa go na le go pitlagana ga carotid kgotsa go roroma ga pelo).

Goreng o SA tshwanela go naya aspirin kwa gae pele ga CT scan ya boboko: Serai sa "Amyloid Spell"¶

Potso e e tlwaelegileng go tswa mo malapeng ke gore: "Fa e le gore TIA e bakwa ke letlhotlhora le lennye, a ga re a tshwanela go naya letlapana la aspirin la 300 mg ka bonako kwa gae?" Dikaelo tsa segompieno tsa methapo (go akaretsa le Setheo sa Bosetšhaba sa UK sa Boitekanelo le Tlhokomelo ya Boleng jo bo kwa Godimo [NICE NG128] go leta go fitlha go tsewa ditshwantsho tsa boboko ka bonako (CT kgotsa MRI) kwa lephateng la maemo a tshoganyetso pele ga go naya aspirin nako le nako fa go na le dipalangwa tsa tshoganyetso tsa ka bonako, ka ntlha ya mabaka a mabedi a a bolokang botshelo:

1. Ditiragalo tsa Nakwana tsa Methapo e e Tsepameng ("Dipheko tsa Amyloid"): Mo bagolong ba ba fetang dingwaga di le 60, boemo jo bo bidiwang Cerebral Amyloid Angiopathy (CAA) bo dira gore ditshika tse dinnye tsa madi tse di mo boalong jo bo kwa ntle jwa boboko di nne bokoa. Fa nngwe ya ditshika tseno tse di kwa godimo e dutla lerothodi le lennye la madi mo dikhuting tsa boboko (go dutla madi mo bobokong jo bo tshologang kgotsa go tswa madi mo godimo ga legogo), go tena legogo la maikutlo kgotsa la go tsamaya, mme seno se dira gore seatla se nne le go tlhotlhorega ga metsotso e le 5 go ya go e le 15 sa go tlhotlhorega ga sefatlhego le go anama. e e tshwanang le TIA. Go naya molwetse yo o nang le "amyloid spell" aspirin kgotsa clopidogrel go ka dira gore a tswe madi a mantsi thata, a a bolayang mo bobokong jwa lobar mo diureng di se kae fela.
2. Evolving Hemorrhagic Stroke: Madi a mannye a a tseneletseng mo teng ga boboko a ka simolola ka dinako tse dingwe ka go nganga kgotsa matshwao a a botlhofo pele ga a atologa. CT scan ya tlhogo e e sa diriseng pharologanyo mo phaposing ya maemo a tshoganyetso e tsaya metsotso e e kwa tlase ga e le 5 mme ka bonako e supa gore a go dutla madi.

Se se diragalang kwa Lefapheng la Maemo a Tshoganyetso: Kafa tlhokomelo ya bookelo ya letsatsi le le lengwe e thibelang 80% ya diterouku ka gone¶

Go tlhaloganya dipilara tse nne tsa tiro ya TIA ya bookelo jwa tshoganyetso go tlhalosa gore ke ka ntlha yang fa go leta malatsi a mabedi go etelwa kwa tleliniking ya balwetse ba ba robadiwang kwa ntle go le kotsi jaana:

1. Go Tsaya Ditshwantsho tsa Ditshika tsa Boboko le tsa Molala ka Bofefo (CT, CTA, le DWI-MRI)¶

• Non-Contrast Head CT: E ntsha madi a a bogale mo bobokong kgotsa tlhagala mo bobokong mo metsotsong.
• CT Angiography (CTA) ya Tlhogo le Molala (kgotsa Ultrasound ya Carotid Duplex): E dira mmapa wa ditshika go tswa mo arkeng ya aorta go ya kwa godimo ka molala (ditshika tsa carotid le tsa lerapo la mokwatla) le go tsena mo bobokong (Sediko sa Willis).
• Ke ka ntlha yang fa seno se ka se kgone go leta: Fa CTA kgotsa ultrasound e senola **go pitlagana go go masisi ga tshika ya carotid e e nang le matshwao (\(70\text{ go ya go }99\text{peresente}\) go ngotlega, kgotsa \(50\text{s go ya go }69\text{peresente}\) mo balwetseng ba ba tlhophilweng) Go kgaola madi mo tlhogong (CEA) (go phepafatsa polaka ka go arwa) kgotsa go tsenngwa ga stent mo tlhogong mo lobakeng lwa diura di le 48 go ya go di le 14. Go dira karo ya carotid mo malatsing a ntlha morago ga TIA go thibela diterouku tse di bolayang; go leta go feta dibeke di le mmalwa go latlhegelwa ke bontsi jwa molemo wa tshireletso ka gonne seterouku se segolo se setse se diragetse.

2. Kalafi ya Ka bonako ya go Lwantsha Dipolatelete Tse Pedi (DAPT): Porothokholo ya Teko ya CHANCE le POINT¶

Fa tlhogo ya lefapha la maemo a tshoganyetso CT e setse e kgaotse go dutla madi mo bobokong mme tiro e sa akaretse go tlhotlhorega ga morethetho wa pelo go go tlhokang go dirisa anticoagulation e e feletseng: - Mo balwetseng ba ba nang le TIA e e mo kotsing e kgolo (maduo a ABCD2 \(\ge 4\)) kgotsa seterouku se sennye sa ischemic ba ba gorogang mo lobakeng lwa **diura di le 24 go ya go di le 72, dingaka tsa tshoganyetso di ba naya **selekanyo sa go laisa sa melemo e mebedi e e lwantshang dipolatelete mmogo)jaaka Kalafi ya Dipolatelete tse Pedi ka PPTDA, kgotsa: clopidogrel (kgotsa aspirin mmogo le ticagrelor, e e ikaegileng ka diteko tsa kalafi tsa letshwao la naga MONYETLA, NTLHA, THALES, le TLHOTLHELETSO) mo fensetereng e khutshwane ya malatsi a le 21, e e latelang kalafi ya seokobatsi se le sengwe ya paka e telele. - Go simolola DAPT mo diureng tsa ntlha tse 24 go fokotsa kotsi ya seterouku se segolo mo dibekeng tsa ntlha ka tsela e e gakgamatsang fa go bapisiwa le aspirin e le nosi, ka mosola o mogolo o o diragalang mo diureng tsa ntlha tse 24 go ya go tse 72.

3. Go Tlhokomela Moribo wa Pelo wa go Roroma ga Pelo go go Fitlhegileng¶

Mo e ka nnang Seterouku se le 1 mo go tse 5 tsa ischemic le di-TIA di bakwa ke go tlhotlhorega ga madi go tswa mo karolong e e kafa molemeng ya pelo ka ntlha ya Go roroma ga pelo (AFib), e leng moribo o o sa tlhomamang wa pelo o gantsi o tlang o bo o tsamaya o didimetse (paroxysmal atrial). - Fa TIA e bakwa ke go roroma ga pelo, aspirin e e tlwaelegileng ga e dire sentle fa e bapisiwa le e; go na le moo, molwetse o tlhoka seokobatsi se se thibelang madi go ema (se se jaaka apixaban, rivaroxaban, dabigatran, edoxaban, kgotsa warfarin), se se fokotsang kotsi ya go tsenwa ke seterouku ka diperesente di ka nna 65 go ya go di le 70. - Setlhopha sa maemo a tshoganyetso se dira ECG ya di-lead di le 12, telemetry ya pelo e e tswelelang pele fa thoko ga bolao, echocardiogram, mme gantsi se romela molwetse gae ka sedirisiwa se se aparwang se se tlhokomelang pelo kgotsa sedirisiwa se se ka tsenngwang mo mmeleng.

4. Go Tsepamisa Polakete ya Statin e e Maatla a a kwa Godimo le go Laola Kgatelelo ya Madi¶

Dingaka tsa maemo a tshoganyetso gape di simolola kalafi ya statin e e tseneletseng thata (e e jaaka atorvastatin kgotsa rosuvastatin) ka bonako go tlhomamisa dipolakete tsa ditshika tse di rurugileng le go ritibatsa letlalo la ditshika, mmogo le taolo ya kgatelelo ya madi ka kelotlhoko ya nako e telele.

Tlhokomelo ya pele ga bookelo kgato ka kgato fa o ntse o letetse ambulense¶

1. Baya motho ka pabalesego mme o thibele go kgweetsa:
2. Dira gore motho a nne mo setulong se se mo tshegetsang kgotsa a robale mo soufeng kgotsa mo bolaong a tshegeditse tlhogo le magetla ka angle ya 30-degree.
3. O se ka wa letla motho yo o sa tswang go nna le TIA go ikgweetsa go ya kwa bookelong kgotsa kwa tlhokomelong e e potlakileng. TIA ya bobedi kgotsa seterouku se se tletseng gantsi e tlhasela metsotso e le 15 morago ga ya ntlha fa motho a le ka fa morago ga leotwana mo tseleng e kgolo.
4. Dira le go kwala tlhotlhomiso ya motheo ya dintlha di le 6 tsa BE-FAST:
5. B (Balance): A ba ne ba kgona go ema kgotsa go tsamaya ba tlhomame ka nako ya tiragalo, mme tekatekano ya bone e ntse jang gone jaanong?
6. E (Matlho): A ba ne ba latlhegelwa ke pono mo leitlhong le le lengwe ("gareteni e fologa") kgotsa ba bona gabedi? Tlhola matlho ka bobedi jaanong.
7. F (Sefatlhego): Ba kope go nyenya thata le go bontsha meno. A sekhutlo se le sengwe sa molomo se ne sa wela fa fatshe pelenyana? A jaanong e a lekalekana?
8. A (Arms & Legs): Ba kope go tswala matlho mme ba tshware matsogo ka bobedi ba tlhamaletse kwa ntle kwa pele ka diatla di lebile kwa godimo metsotswana e le 10. Lebelela gore a letsogo le lengwe le a kgweetsa kwa tlase kgotsa le dikologa mo teng (go kgelogela ga pronator).
9. S (Puo): Ba kope go boeletsa: "Ga o ka ke wa ruta ntša ya kgale malepa a mašwa" kgotsa "Loapi lo pududu kwa Lontone." Ela tlhoko ditumammogo dipe tse di sa tlhaloganyesegeng sentle kgotsa go okaoka go batla mafoko.
10. T (Time Log): Kwala nako e e tlhomameng ya tshupanako e tiragalo e simolotseng ka yone le nako e e tlhomameng ya tshupanako e e rarabolotseng ka yone.
11. Rekota bidio ya metsotswana e le 30 fa letshwao le boela morago ka bokhutshwane:
12. Fa go tlhotlhorega ga sefatlhego sa motho, go sa tlhomama ga diatla, kgotsa puo e e sa tlhaloganyesegeng go tlhagelela gape ka bokhutshwane ka metsotswana e le 60 fa a ntse a letetse bathusi ba kalafi, go dira gore motho yo o lebileng fela a tseye bidio ya metsotswana e le 15 ya smartphone (ntle le go diega go mo tlhokomela) go naya ngaka ya methapo ya bookelo bosupi jo bo sa ganediweng jwa gore o na le bolwetse jo bo tlhomameng jwa territory vavolcular.
13. Tlhola sukiri mo mading (fa e le gore go na le selekanyo sa sukiri):
14. Fa motho a nwa dipilisi tsa bolwetse jwa sukiri tsa insulin kgotsa tsa sulfonylurea, tlhaba monwana go tlhola sukiri mo mading. Go fokotsega ga sukiri (\(<3.9\sekwalwa{ mmol/L}\) kgotsa \(<70\sekwalwa{ mg/dL}\)) go ka baka bokoa ka tshoganyetso jwa letlhakore le le lengwe le go tlhakana tlhogo (hemiparesis ya go fokotsega ga sukiri) e e nyelelang fa sukiri mo mading e busediwa. Le fa sukiri e e kwa tlase mo mading e ka bonwa le go alafiwa (bona maemo a tshoganyetso a bolwetse jwa sukiri), ba sa ntse ba dira gore bathusi ba kalafi ba sekaseke molwetse.

Mokwalo o o tlhomameng wa tlhaeletsano wa 911 / 112 / 999 le Tlhatlhobo ya Maemo a Tshoganyetso¶

Ka gonne molwetse wa TIA gantsi o lebega a itekanetse ka botlalo ka nako ya fa bathusi ba kalafi ba tsena ka kgoro e e kwa pele kgotsa fa ba tlhatlogela kwa fensetereng ya phaposi ya maemo a tshoganyetso, tsela e o tlhalosang tiragalo ka yone e laola gore a o tla bonwa ka bonako kgotsa o tla leta diura di le dintsi mo phaposing ya go leta. Dirisa sekwalwa seno sa kalafi:

• Fa o leletsa 911 / 112 / 999:

  *"Ke tlhoka ambulense kwa [Atereseng e e Tlhomameng] ka ntlha ya go belaelwa gore ke na le Tlhaselo ya Nakwana ya Ischemic kgotsa seterouku se se ntseng se fetoga. Ka [Nako e e Tlhomameng ya go Simolola], [monna/mosadi] yono wa dingwaga di le [Dingwaga] o ne a nna le [go wela fa fatshe ga moja/kafa molemeng / bokoa jwa letsogo la moja/la molema / leitlho]. Matshwao a bolwetse a tsere [X] metsotso mme a rarabologa ka [Nako ya Bokhutlo]. [O na le hisitori ya [kgatelelo e kgolo ya madi / bolwetse jwa sukiri / go roroma ga pelo / go goga motsoko].

• Fa o bua le Mooki wa Triage wa Lefapha la Maemo a Tshoganyetso (fa a setse a le kwa bookelong):

  "Re tlhoka tshekatsheko ya TIA / Acute Stroke Triage ka bonako. Metsotso e le masome a mararo e e fetileng ka [Nako], [o ne] a simolola ka tshoganyetso [tlhalosa bokoa jo bo tlhomameng jwa letlhakore le le lengwe, go latlhegelwa ke puo, kgotsa go foufala ga leitlho le le lengwe] jo bo tsayang [X] metsotso. Go ikaegilwe ka dingwaga, kgatelelo ya madi, ditshupo tsa gagwe. Maduo a ABCD2 ke bobotlana [⅘/6], mme re mo teng ga fensetere e e botlhokwa ya seterouku sa diura di le 24."

Lenaanenetefatso la go ipaakanyetsa bookelo pele ga ambulense e tsamaya¶

• Nako e e tlhomameng ya go simolola le nako ya tharabololo e e kwadilweng mo pampiring.
• Lenaane le le feletseng la melemo ya ga jaana (bogolo jang melemo e e fokotsang madi jaaka warfarin, apixaban, rivaroxaban, dabigatran, clopidogrel, kgotsa aspirin, go akaretsa le nako e e tlhomameng e selekanyo sa bofelo se neng sa mediwa ka yone).
• Nomoro ya selulafouno ya mosupi yo o boneng matshwao ka matlho (fa mosupi a sa palame ambulense, ngaka ya methapo e tla ba founela ka bonako go netefatsa gore tiragalo e ne e lebega jang).
• Dikarata tsa go jalelwa tsa kalafi (sediriswa sa go thusa pelo, sediriswa sa go tlhotlheletsa pelo, belofo ya pelo, kgotsa di-stent tsa pelo, ka jalo bookelo bo itse gore a molwetse a ka tsena ka tlhamalalo mo sekenereng sa MRI).

Dipotso tse di bodiwang kgapetsakgapetsa¶

Fa e le gore matshwao a me a seterouku a ne a nyelela gotlhelele mo metsotsong e le 10, ke eng fa ke sa kgone go rulaganyetsa fela go bona ngaka ya lelapa la gaetsho beke e e tlang?¶

Tlhaselo ya nakwana ya ischemic attack (TIA) ke letshwao le le tlhagisang la gore polaka e e sa tlhomamang ya madi mo molaleng wa gago kgotsa motswedi wa madi a a tswang mo pelong ya gago e tshololela madi a a tswang mo bobokong jwa gago ka tlhagafalo. Mo e ka nnang halofo ya distroke tsotlhe tse dikgolo, tse di golafatsang ruri tse di latelang TIA di diragala mo diureng tsa ntlha di le 24 go ya go di le 48; go ya kwa lephateng la maemo a tshoganyetso ka bonako go dira gore dingaka di kgone go sekaseka ditshika tsa gago tsa boboko le tsa molala, go bona gore a go roroma ga pelo, le go simolola kalafi ya antiplatelet kana ya anticoagulant tse pedi ka letsatsi le le lengwe, e leng se se fokotsang kotsi ya gore o tshwarwe ke seterouku ka diperesente di le 80.

"Amaurosis fugax" ke eng, mme ke eng fa go latlhegelwa ke pono ka nakwana mo leitlhong le le lengwe go tsewa jaaka seterouku se sennye?¶

Amaurosis fugax (Segerike sa "lefifi le le fetang") ke go latlhegelwa ke pono go go senang botlhoko mo leitlhong le le lengwe, gantsi go tlhalosiwa jaaka gareteni e e lefifi kgotsa moriti o o gogelang kwa tlase mo godimo ga leitlho metsotso e le mmalwa pele o tsholetsa. Ka gonne tshika ya leitlho e e fepang retina ke lekala la ntlha le le tswang mo tshikeng e e kafa teng ya carotid mo molaleng, go tima ga leitlho ka nakwana mo leitlhong le lengwe ke letshwao la bogologolo le le tlhagisang la go ngotlega thata ga tshika ya carotid le le ka bakang seterouku se segolo sa hemisphere mo diureng kgotsa malatsing a le mmalwa.

Ke ka ntlha yang fa dikaelo tsa maemo a tshoganyetso di re o lete CT scan kwa bookelong pele o nwa aspirin morago ga go belaelwa gore o na le TIA?¶

Le fa aspirin le clopidogrel di simololwa ka bonako kwa bookelong fa CT scan e netefatsa gore ga go na madi, madi a mannye a a tswang mo bobokong (a a jaaka dipelesa tsa cerebral amyloid angiopathy mo bagolong ba ba godileng) a ka baka ditiragalo tsa metsotso e le 5 go ya go e le 15 tsa go anama ga maikutlo a a tshwanang le a go tlhoka maikutlo kgotsa a a bokoa. Go nwa aspirin kwa gae pele ga CT scan e e bonako ya tlhogo ya bookelo ya metsotso e le 5 e kgaola madi go ka fetola go dutla go go nnye ga cortical go nna go dutla madi go go bolayang mo bobokong.

A TIA e ka tlogela tshenyo ya sennelaruri mo sekeneng sa boboko le fa motho a ikutlwa a boela mo seemong sa gagwe sa tlwaelo ka diperesente di le 100?¶

Ee, dipatlisiso tsa kalafi tse di dirisang MRI ya Diffusion-Weighted (DWI) e e nang le resolushene e e kwa godimo di bontsha gore go fitlha go nngwetharong ya balwetse ba matshwao a bone a seterouku a rarabologa gotlhelele mo metsotsong go ya go ura tota ba na le lefelo le lennye la go phatloga ga dithishu tsa boboko tsa leruri mo sekeneng sa bone sa MRI, se se tlhomamisang gore brastroc go potlaka ga tlhokomelo ya bookelo ka bonako.

Metswedi e tlhotlhomisitswe¶

• Mokgatlho wa Pelo wa Amerika (AHA) le Mokgatlho wa Seterouku wa Amerika (ASA, United States): Dikaelo tsa Thibelo ya Seterouku mo Balwetseng ba ba Nang le Seterouku le Tlhaselo ya Nakwana ya Ischemic (Seterouku, Kleindorfer et al.) le Tlhaloso le Tshekatsheko ya Boitekanelo jwa Porofešenale ya Ischemic ya Nakwana (Easton le ba bangwe).
• Setheo sa Bosetšhaba sa Boitekanelo le Tlhokomelo ya Boleng jo bo kwa Godimo (NICE, United Kingdom): Seterouku le Tlhaselo ya Nakwana ya Ischemic mo Bathong ba ba Fetang Dingwaga di le 16: Temogo le Taolo ya Ntlha (Kaelo ya NICE NG128, tlhatlhobo ya potlako ya moitseanape le diporothokholo tsa go tsaya ditshwantsho).
• Mokgatlho wa Yuropa wa Seterouku (ESO): Dikaelo tsa Taolo ya Tlhaselo ya Nakwana ya Ischemic (Jenale ya Seterouku ya Yuropa, Fonseca et al., go akaretsa le dikgakololo tsa kalafi e e lwantshang dipolatelete tse pedi [DAPT] go tswa mo ditekong tsa CHANCE, POINT, le THALES).
• Dikgakololo tsa Tiriso e e Molemolemo ya Seterouku sa Canada (Mokgatlho wa Pelo le Seterouku wa Canada): Thibelo ya Bobedi ya Seterouku le Dikaelo tsa Tlhatlhobo ya Tlhaselo ya Ischemic ya Nakwana le Taolo ya Maemo a Tshoganyetso.
• Mokgatlho wa Lefatshe wa Boitekanelo (WHO) & Mokgatlho wa Lefatshe wa Seterouku (WSO): Dikaelo tsa Lefatshe Lotlhe tsa Seterouku le Leanotiro la go Tlhatlhoba Methapo e e Bogale ya Boboko.

Dikaedi tse di tsamaelanang¶

• Go lemoga seterouku (FAST) le go tsibogela maemo a tshoganyetso
• Go swa ditokololo ga sefatlhego: go farologanya go swa ditokololo ga ga Bell le seterouku sa kutu ya boboko
• Go dutla madi mo subarachnoid, go opiwa ke tlhogo jaaka go thunya ga maru, le go thubega ga tshika ya boboko
• Tshoganyetso ya kgatelelo e kgolo ya madi kgatlhanong le potlako: fa kgatelelo ya madi e feta 180/120
• Maemo a tshoganyetso a bolwetse jwa sukiri: thuso ya potlako ya go fokotsega ga sukiri mo mading le go tlhatloga ga sukiri mo mading