Meteotsunami: Dagiti Squall-Line Pressure Waves ken Kellaat a Panag-allon ti Sangladan wenno Dakkel a Danaw¶

No mangngeg dagiti tattao ti sao a tsunami, gistay kanayon a mapanunotda ti ginggined iti uneg ti baybay wenno panagbettak ti bulkan iti nauneg a taaw. Nupay kasta, ti meteotsunami (meteorologo a tsunami) ket maysa nga agpapada a makadadael a serye dagiti napaut a panawen nga allon ti danum a pinartuat nga interamente babaen ti atmospera, a naipangpangruna babaen dagiti napardas nga aggaraw a linia ti squall, derechos, dagiti allon ti grabidad ti atmospera, wenno dagiti kellaat a panagluksaw ti barometriko a presion nga aggaraw iti ballasiw ti relatibo a narabaw a danum. No ti kapartak ti panagpasango ti pannakariribuk ti atmospera ket maitunos iti natural a kapartak ti dalluyon iti narabaw a danum ti danaw wenno kontinental nga estante (maysa a pisikal a mekanismo ti panagpaadu a pagaammo kas Proudman resonance), ti bassit nga umuna a bump iti rabaw ti baybay a 3 agingga iti 5 laeng a sentimetro (1 agingga iti 2 a pulgada) ket mabalin a mangpalawa iti sangapulo a daras iti baybay ket kalpasanna ag-funnel iti sukog-V a baybay, sangladan, . ngiwat ti karayan, wenno breakwall tapno maporma ti kellaat a 2 agingga iti 6 a metro (6.5 agingga iti 20 a pie) a diding ti danum. Gapu ta masansan a dumteng dagiti meteotsunami iti 30 agingga iti 120 a minuto kalpasan a napalabasen ti bagyo ti kalgaw ken nadalusan ti langit, naan-anay a di mapakpakadaan dagiti mapan iti aplaya, dagiti mangngalap iti pier, ken dagiti aglangoy. No adda naiyanud iti danum wenno naibalud iti panagallon iti igid ti baybay, tawagam ti lokalmo numero ti emerhensia dagus ken agkonsulta kadagiti giyatayo iti seiche dalluyon ken tsunami iti danaw, . dagiti seismiko a tsunami, . rip currents ken emerhensia ti danum ti taaw, ken malmes ti umuna a tulong.

Aramidenyo daytoy ita¶

1. Ibakwit a dagus dagiti pier, breakwall, jetties, ken nababa nga aplaya no kellaat nga agsubli wenno napartak ti panagngato ti danum: No makitam ti lebel ti danum iti igid ti danaw, sangladan, wenno baybay kellaat a bumaba iti 0.5 agingga iti 2 a metro (1.5 agingga iti 6.5 a pie) iti sumagmamano a minuto, a mangibutaktak iti pitak ti sangladan, bato, wenno ikan, wenno no agburburek a bore wave ket agtartaray iti maysa a pagserkan, agtaray a dagus iti nangato a daga iti di kumurang a 3 agingga iti 6 a metro (10 agingga iti 20 a pie) iti ngato ti normal a lebel ti danum ken 100 a metro (330 a pie) iti uneg ti daga.
2. Dika pulos magna a rummuar kadagiti kongkreto a breakwater, rock jetties, wenno pier heads bayat wenno iti 3 nga oras kalpasan ti napartak nga aggaraw a squall line wenno derecho: Uray no nagsardeng ti tudo ken nagsubli ti init, dagiti atmospera a pressure waves nga aganninaw iti ballasiw ti Great Lakes, Gulf of Mexico, wenno coastal shelves ket agtultuloy a mangpataud kadagiti napeggad a meteotsunami surges ken rip currents para 2 agingga 4 nga oras kalpasan ti panaglabas ti bagyo.
3. Baybay-an dagiti naisanglad a bilog kadagiti akikid a kanal ti sangladan no mangrugi ti napartak a panagbaba: No ti meteotsunami ket mangdungpar iti marina wenno sukog-V a sangladan (kas iti Mediteraneo a rissaga wenno Great Lakes surge), ti danum ket ag-drain ken agkarga manen iti tunggal 5 agingga iti 20 a minuto iti agdama a kapartak a 10 agingga iti 25 knots (18 agingga iti 46 km/h wenno 11 agingga iti 29 mph), a mangsapsaplit kadagiti napuskol a linia ti mooring ken mangrumek kadagiti kasko a sangsangkamaysa. Bumaba a dagus kadagiti agtaytayab a pantalan ken iti solido a nangato a daga.
4. Iturturong dagiti barko nga agtultuloy a rummuar iti nauneg, silulukat a danum (di kumurang a 20 agingga iti 30 a metro / 65 agingga iti 100 a pie ti kaunegna) no natalged manipud kadagiti angin a gurruod: Iti silulukat, naun-uneg a danum, ti meteotsunami ket dandani di madlaw, naalumamay nga atiddog ​​a panaglumbang a nakurang a 20 agingga iti 40 a sentimetro (8 agingga iti 16 a pulgada) ti kangatona; agbalin laeng dayta a naburak, kasla bangka a pader ti danum no agdisso kadagiti narabaw nga aplaya, darat, ken akikid a pagserkan ti sangladan.
5. Agannad kadagiti makapapatay, dagus a rip current kadagiti aplaya ken sandbar kalpasan ti dalluyon ti meteotsunami: No ti 1 agingga iti 3-metro (3 agingga iti 10-foot) a panagallon ti meteotsunami ket agdardaras nga agpangato iti nadarat nga aplaya ket kalpasanna ag-drain manen iti danaw wenno baybay iti las-ud ti 5 a minuto, mangikitikit daytoy kadagiti nauneg a kanal babaen kadagiti sandbar iti baybay ken mangpataud iti temporario, kasla karayan tsunami-induced rip currents a mangguyod kadagiti wader iti ginasut a metro iti baybay iti sumagmamano a segundo.
6. Agtalinaed iti nangato a daga iti di kumurang a 2 agingga iti 3 nga oras: Kas kadagiti seismic tsunami, ti meteotsunami ket maysa a wave train (maysa a serye ti 3 agingga iti 10 nga oscillations a naggigiddiatan iti 10 agingga iti 30 a minuto) a masansan a mangiset-up iti resonant harbor seiche. Masansan a nataytayag ken narangranggas ti maikatlo, maikapat, wenno maikalima a dalluyon ngem iti umuna a dalluyon.

Kaykayo ti pangngeddeng: Panangbigbig iti meteotsunami ken panagbiag iti igid ti baybay¶

flowchart TD
    Trigger["Napartak nga Aggaraw a Squall Line, Derecho, wenno Pressure Jump ket Balsatenna ti Lake/Coastal Shelf WENNO Napaliiw ti Kellaat a Panagbalbaliw ti Level ti Danum"] --> Location{"Sadino ti Ayanmo?"}
    Location -->|"Iti Pier, Breakwall, Jetty, wenno Nababa nga Aplaya"| WaterCheck{"Kellaat Kadi nga Ag-drain / Mangibutaktak ti Danum WENNO Napartak nga Agpangato iti Ngato ti Pier?"}
    WaterCheck -->|"Wen"| RunInland["AGTARAY A DAGUS manipud iti Pier/Beach agingga iti Nangato a Daga 3 agingga iti 6 m (10 agingga iti 20 ft) iti Ngato ti Danum; Pakdaaran Dagiti Dadduma"]
    WaterCheck -->|"Saan, Nalabsan Laeng ti Squall Line"| StayOffPier["Agtalinaedka iti Off Breakwalls, Jetties, ken Sandbars iti 3 nga Oras; Buyaen dagiti Rip Currents"]
    Location -->|"Iti uneg ti Marina wenno Iti Naisanglad a Bangka"| MarinaAction["Dimo Padasen nga Isalakan dagiti Linya ti Pagsanglad Bayat ti Surge; Rummuar kadagiti Floating Docks agingga iti Solid High Ground a Dagus"]
    Location -->|"Naglugan iti Bangka nga Agtartaray iti Asideg ti Aplaya"| DepthCheck{"Direkta Kadi nga Agtubtubngar dagiti Gurruod/Agay-ayus?"}
    DepthCheck -->|"Saan, Sky Clear / Natalged nga Ag-Navigate"| HeadDeep["Motor a Perpendikular a Rummuar iti Nauneg a Danum (> 20 agingga iti 30 m / 65 agingga iti 100 ft); Liklikan dagiti Narrow Harbour Inlets"]
    DepthCheck -->|"Wen, Nakaro nga Angin Aktibo"| SecurePort["No Addan iti Uneg ti Sangladan, I-secure dagiti Life Jackets, I-drop-mo ti Anchor wenno Dock, ken Agbakwit iti Nangato a Daga"]
    RunInland --> WaitWave["Agtalinaed iti Nangato a Daga iti 2 agingga iti 3 nga Oras: Uliten dagiti Wave Train ken Harbor Seiches iti Tunggal 10 agingga iti 30 a Minuto"]
    WaitWave --> VictimCheck{"Adda kadi Nawalisan iti Danum wenno Natiliw iti Outflow Rip Current?"}
    VictimCheck -->|"Wen"| RescueCall["Tawagan ti 911 / 112 / 999 ken Coast Guard; Ibelleng ti Flotation Manipud iti Aplaya; Dika Aglangoy iti Outflow Current"]

Pisika ken meteorolohia: No kasano a ti presion ti angin ket mangpataud iti tsunami nga awan ti ginggined¶

Ti meteotsunami ket addaan iti eksakto a kapada a pisikal nga atiddog ti allon, panawen ti allon (2 a minuto aginggana ti 2 nga oras), ken ti kababalin ti panag-shoaling iti aplaya a kas ti tsunami a pinataud ti ginggined, isu a dagiti tide gauge ket mangirekord kadagiti agpada a penomenon a kas dagiti dandani agpapada a pagsurotan. Nupay kasta, imbes a matignay babaen ti bertikal a panagibalbaliw ti suelo ti baybay, ti meteotsunami ket maipasngay manipud iti uppat-a-tukad a multi-resonant cascade iti nagbaetan ti atmospera ken ti adigi ti danum.

Yugto 1: Ti atmospera a mangtignay (Barometric pressure jump ken wind stress) .¶

Dagiti napardas nga aggaraw a konbektibo a sistema ti paniempo, a mairaman dagiti derechos, dagiti linia ti squall, dagiti sango a dalan, mesoscale a konbektibo a sistema (MCS), ken namaga atmospera a grabidad nga allon (ducted internal gravity waves), mangpataud iti natadem, lokal a panagngato ti presion ti atmospera iti rabaw (delta-P) ti 2 agingga iti 10 nga hectopascals / millibars (0.06 agingga iti 0.30 a pulgada ti mercury) iti las-ud ti panawen a 5 agingga iti 30 laeng a minuto, masansan a naiparis iti kellaat a 80 agingga iti 130 km/h (50 agingga iti 80 mph) a convective wind gust front.

• Babaen laeng ti nabaliktad nga epekto ti barometro, tunggal 1 hectopascal (1 millibar) a panagbalbaliw ti presion ti angin ket mangpababa wenno mangingato ti rabaw ti danum iti baba iti eksakto a 1 sentimetro (0.4 pulgada).
• Gapuna, ti nakaro a linia ti squall nga addaan iti 5-millibar a presion nga agong iti damo ket mangpataud iti kalalainganna nga allon iti rabaw ti baybay a 5 sentimetro (2 pulgada) laeng ti katayagna. No mabaybay-an nga awan ti resonance iti nauneg a taaw, daytoy a 5-sentimetro a bump ket lumasat a naan-anay a di madlaw.

Yugto 2: Panagpaadu iti silulukat a danum (Proudman Resonance ken Greenspan Resonance) .¶

Dayta bassit a 5-sentimetro nga allon ket dumakkel nga agbalin a napeggad nga allon iti baybay no ti pannakariribuk ti atmospera ket agbiahe iti ballasiw ti lake basin wenno continental shelf iti eksakto a kapada ti kapartak (U) kas ti natural a kapartak ti panagsaknap ti narabaw-a-danum a grabidad nga allon (c):

• Formula ti kapartak ti dalluyon ti narabaw-danum: c = sqrt(g * h), sadino g ket ti grabitasional a panagpardas ( .9.81 m/s2) ken h ket ti kaadalem ti danum iti metro.
• Proudman nga Resonance (U = c): Iti danum a 20 agingga iti 100 a metro (65 agingga iti 330 a pie) ti kaunegna, nga isu ti eksakto a kauneg dagiti Dakkel a Danaw, ti kontinental nga estante ti Golpo ti Mexico, ti U.S. Atlantic Shelf, ti Baybay Adriatiko, ken ti Balearic Shelf, ti natural a kapartak ti dalluyon a narabaw-danum (Gulf of Mexico) c ket adda iti nagbaetan ti 14 ken 31 metro iti kada segundo (50 agingga iti 112 km/h wenno 31 agingga iti 70 mph).
• Gapu ta dagiti linia ti summer squall ken derechos ket kanayon nga agtaray nga agpasango iti 50 agingga iti 110 km/h (31 agingga iti 68 mph), ti barometric pressure wave ti bagyo ket agtalinaed a naiserra a direkta iti rabaw ti dalluyon ti danum a pinarsuana laeng (Froude number Fr = U / c asideg 1.0). Milya kalpasan ti milia iti ballasiw ti danaw wenno estante, agtultuloy a bombaen ti bagyo ti enerhia iti tuktok ti aggargaraw nga allon ti danum, a mangpapigsa iti 5-sentimetro nga allon iti factor a 5 agingga iti 15 a daras iti 0.5-agingga-1.0-metro (1.5-agingga-3.3-foot) nga atiddog ​​a panawen a dalluyon ti tsunami iti nalawa a danum.
• Greenspan Resonance: No agbiahe ti bagyo a parallel iti maysa a kosta, dagiti dalluyon ti igid a naibalud iti natiritir a continental shelf ket mabalin met nga ag-resonate iti moving pressure jump, a mangpapigsa iti dalluyon iti igid ti baybay.

Yugto 3: Panag-shoaling iti aplaya ken harbor Helmholtz resonance¶

No dayta a 0.5-agingga-1.0-metro nga allon ti silulukat a danum ket sumrek iti narabaw a danum ti aplaya, makadungpar iti reflective breakwater, wenno ag-funnel iti akikid, sukog-V a baybay, sumrek, wenno sangladan a ti natural a panawen ti panagtayyekna ket maitunos iti sumsumrek a panawen ti allon (gagangay a 5 agingga iti 40 a minuto), harbor resonance (Helmholtz resonance) ken Green’s Law shoaling paaduenda ti kangato ti dalluyon iti sabali pay a factor a 4 agingga iti 10 a daras, a mangpataud iti kellaat a 2-agingga-iti-6-metro (6.5-agingga-20-foot) a panagtaray a manglayus kadagiti kalsada, mangballikug kadagiti yate, ken mangwalis kadagiti magmagna manipud kadagiti pier.

--- .

Panagpada: Meteotsunami vs. Seismiko a Tsunami vs. Storm Surge vs. Seiches¶

--- .

Dagiti sangalubongan a hotspot ken lokal a nagan para kadagiti meteotsunami¶

Gapu ta ti Proudman resonance ken harbor amplification ket agpannuray kadagiti espesipiko a kaadalem ti danum (20 agingga iti 100 a metro) a naiparis kadagiti masansan nga aggaraw a linia ti squall wenno dagiti atmospera a grabidad nga allon, dagiti sumagmamano a bagi ti danum ket maulit-ulit a makapadasda kadagiti makadadael a meteotsunami, a sadiay dagiti lokal nga umili ket nangted kadakuada kadagiti naisangayan a tradisional a nagan iti las-ud ti adu a siglo:

1. Dagiti Dakkel a Danaw ti Amianan nga Amerika (Danaw Michigan, Erie, Huron, Superior, ken Ontario):
2. Mangpataud iti nasurok a 100 a masukatan a meteotsunami iti kada tawen (kaaduan iti naladaw a primavera ken kalgaw iti nagbaetan ti Abril ken Hulio), dagiti Dakkel a Danaw ket maysa kadagiti kangrunaan a sona ti meteotsunami iti lubong.
3. Ti Danaw Michigan ken Danaw Erie a kaadalem (promedio a 19 metro / 62 a kadapan idiay Danaw Erie; 30 aginggana iti 85 a metro iti abagatan ken tengnga a Danaw Michigan) ket asideg a maipada iti 60 aginggana iti 100 km/h (37 aginggana iti 62 mph) a kapartak ti Midwest derechos ken dagiti linia ti squall. Maysa pay, dagiti kongkreto a pannakaburak ti sangladan ken pier kadagiti siudad a kas iti Chicago, Milwaukee, Grand Haven, Holland, Ludington, Cleveland, ken Buffalo ket mangipakita ken mangipamaysa kadagiti dalluyon.
4. Ti Baybay Mediteraneo ken Adriatiko (Rissaga, Marrobbio, Milghuba, šćiga):
5. Ciutadella Harbour, Menorca (Is-isla Balearic, Espania) - La Rissaga: Akikid, 1-kilometro ti kaatiddogna a Ciutadella Inlet ket addaan iti natural a batayan a panawen iti 10.5 a minuto. No dagiti dalluyon ti thermal gravity ti Africa ket aggaraw iti amianan a daya iti ballasiw ti estante ti Balearic iti 25 agingga iti 30 m/s, mangtignayda kadagiti didigra a rissaga meteotsunami agingga iti 4 agingga iti 5 a metro (13 agingga iti 16.5 a pie) a kangato a mangpaagay iti sangladan a namaga ken kalpasanna manglayus iti plasa ti ili iti uneg ti 10 a minuto (kas idi Hunio 2006, idi a 4-metro a surge ti limned wenno nangduprak iti nasurok a 35 a bilog).
6. Vela Luka ken Stari Grad (Kroasia nga Adriatiko a Baybay) - Šćiga: Dagiti atiddog a sukog-funel a baybay iti igid dagiti isla ti Dalmatia ket makapadasda aginggana ti 6-metro (19.7-pie) a meteotsunami (kas ti Hunio 1978 a pasamak ti Vela Luka, ti kadakkelan nga instrumental a nairekord a meteotsunami iti pakasaritaan), dagiti aglaylayus a pagtaengan iti aplaya ken panagwalis kadagiti karga kadagiti kalsada.
7. Makinlaud a Sicilia (Marrobbio / "Mad Sea") ken Malta (Milghuba): Kellaat a 1.5-agingga iti 3-metro nga oscillations a tinignay dagiti scirocco grabity waves a bumallasiw iti Sicilian Channel.
8. Ti Golpo ti Mehiko ken Kosta ti Atlantiko ti E.U.: (Gulf of Mexico)
9. Daya a Golpo ti Mexico (Florida West Coast manipud Tampa Bay, Clearwater, ken Naples agingga iti Florida Panhandle): Dagiti nalamiis-sango a linia ti squall iti kalam-ekna ken dagiti tropikal a makinruar a rainband iti kalgaw a makilumba iti ballasiw ti nalawa, narabaw a West Florida Shelf ket mangpataud iti kellaat a 1.5-agingga-iti-3.5-metro (5-agingga-iti-11-pie) a meteotsunamis (kas ti 1992 a Daytona Beach 3.5-metro a panagallon a nakasugatan ti 75 a mapan iti aplaya ken nangdadael iti 100 a lugan iti aplaya, ken ti Boothbay Harbor, Maine, ken New Jersey a panagallon iti aplaya idi Hunio 2013). (Gulf of Mexico)
10. Baybay ti Daya a Tsina ken Hapon (Abiki) ken Baybay Nagasaki:
11. Idiay Nagasaki Bay, Japan, dagiti pannakariribuk ti presion ti atmospera a bumallasiw iti Baybay Daya a Tsina ket mangpataud kadagiti aginggana ti 3-aginggana-iti-4.8-metro (10-aginggana-iti-16-pie) a meteotsunami a naamammuan iti lokal a kas ti Abiki (kaipapananna ti "net-dragging waves"), a kanayon a mang-snap kadagiti pagsangladan ti sangladan ken manglayus kadagiti nababa a distrito ti sangladan.

--- .

Dagiti makita ken mangngeg a pakdaar a karatula iti aplaya, pier, wenno marina¶

Gapu ta kaaduan a kosta ket awan ti automated a sirena ti meteotsunami, dagiti matam ken lapayagmo ti kangrunaan a sistema ti pakdaar a mangisalakan iti biagmo tunggal adda napartak nga aggaraw a linia ti bagyo a bimmallasiw iti rehionmo iti uneg ti napalabas a 3 nga oras:

1. Kellaat, napartak nga abnormal a "low tide" wenno panagbaba ti danum¶

• Buyaen ti waterline iti igid ti darat ti aplaya, marina pilings, rampa ti bangka, wenno bato ti pier.
• No ti lebel ti danum ket madlaw a bumaba iti las-ud ti 2 agingga iti 10 a minuto, a mangibutaktak kadagiti nabasa a piling, mudflats, bato, wenno flopping fish kadagiti Great Lakes (nga awan ti madlaw nga astronomikal a panagayus ti danum) wenno bumaba nga adayo a naparpartak ngem ti gagangay nga 6-oras a panagayus ti taaw, adda simmangpet ti meteotsunami trough.
• Ti kresta ti dalluyon ti meteotsunami ket agsublinto iti uneg ti 3 agingga iti 15 a minuto iti kapartak a naparpartak ngem ti makalangoy wenno makalangoy ti maysa a tao. Dika pulos rummuar kadagiti baro a naibutaktak a darat wenno pitak ti sangladan tapno kitaem dagiti ukis wenno naipit nga ikan.

2. Panangbaliktad kadagiti ayus ti puraw a danum kadagiti ngiwat ti sangladan ken pagserkan ti karayan¶

• Kitaem ti akikid a pagserkan a kanal ti marina, sangladan, wenno ngiwat ti karayan iti igid ti baybay.
• Bayat ti meteotsunami, agbalin ti kanal nga agngarngaretnget a whitewater rapid a agbaliktad ti direksion iti tunggal 5 agingga iti 20 a minuto. Mabalin a makitam dagiti channel marker buoy a naan-anay a maguyod iti uneg ti danum babaen ti panagguyod ti 15-knot (28 km/h) nga ayus wenno panagruar, a napakuyogan kadagiti agtaytayab nga alipugpog (eddies) ken agtaytayab a pantalan nga ag-strain iti nakaro nga anggulo kadagiti pilada.

3. Ti "Roll Cloud" wenno Shelf Cloud a sarunuen ti kellaat a barometric ear-pop¶

• Sakbay wenno bayat ti panaglabas ti bagyo, ti maysa a makadidigra a horizontal roll cloud wenno arcus shelf cloud a makilumba iti ballasiw ti danum iti 80+ km/h (50+ mph) a napakuyogan iti kellaat a panagbalbaliw iti gale-force nga angin ken ti madlaw a panagbalbaliw ti presion ket isu ti klasiko nga atmospera a generator ti Proudman-resonant wave.
• No addaanka iti marine barometer, smartphone barometric altimeter app, wenno home weather station iti asideg ti kosta, ti kellaat a barometric pressure jump iti 2.5 agingga iti 8.0 hectopascals (millibars) iti kurang a 15 a minuto (ammo iti meteorolohia kas pressure nose wenno microbaroms jump) ti kangrunaan a pirma a ti squall line wenno atmospheric ti dalluyon ti grabidad ket addaan iti umdas a momentum tapno mangpataud ti meteotsunami iti rabaw dagiti narabaw a danum ti aplaya wenno danaw.

--- .

Addang-addang nga aramid ti panagbiag babaen ti senario¶

Senario A: Magmagnaka iti kongkreto a breakwall, pier, wenno rock jetty¶

1. Agsubli ken agtaray nga agturong a dagus iti mainland: Dagiti kongkreto a breakwater ken lake pier nga agsaknap iti 200 agingga iti 800 a metro (650 agingga iti 2,600 a pie) iti danum ti maymaysa a makapapatay a lugar nga ayan bayat ti meteotsunami. No ti 2-metro a panagallon ket manglab-aw iti patad a kongkreto a pier, awan ti maiggaman, ket ti umad-adani a cross-wash ti mangwalis kadagiti magmagna a diretso iti nauneg a danum a nabeddengan kadagiti bertikal a kongkreto a diding wenno natangken a bato a riprap a sadiay imposible ti sumang-at a rummuar.
2. No naibalud iti adayo a murdong ti parola ti atiddog ​​a pier nga addaan iti danum a dati nga agtaytayab iti rabaw ti pagnaan: Dimo ​​padasen ti agtaray iti agingga iti siket nga agdardaras a danum a bumallasiw iti akikid, awanan barandilias a kongkreto a diding. Sumalogka iti kangatuan a naipasdek nga estruktural a plataporma ti parola, torre ti nabigasion, wenno naipangato nga asero a catwalk ket tenglen a siiirut agingga a bumaba ti 5 agingga iti 15 a minuto a siklo ti panagallon, sa tawagam ti 911/112/999 para iti panangispal iti baybay.

Senario B: Aglanglangoy wenno aglangoyka iti nadarat nga aplaya¶

1. Rummuar a dagus iti danum ken sumang-at iti likudan ti kangrunaan a linia ti dune: Dika agsardeng a mangibalkot kadagiti payong iti aplaya, cooler, wenno tuwalya iti nabasa a darat; ti 1.5-metro a panagtaray ket mabalin a mangwalis iti 50 a metro (165 pie) a patad nga aplaya ken mangidungpar kadagiti nadagsen a kayo a drift log ken cooler kadagiti saka dagiti wader.
2. No matiliw iti kellaat a meteotsunami outflow rip current:
3. SAAN a padasen ti aglangoy a diretso nga agsubli iti takdang a maibusor iti panagayus: Ti meteotsunami drawdown ket ag-drain iti ballasiw ti nalawa a swath ngem ti normal a surf rip current, ngem agkonsentrar latta kadagiti nauneg a sandbar channels.
4. Agtaytayabka iti likudam tapno makakonserba iti enerhia ken aglangoy a parallel iti igid ti baybay apaman a kumapuy ti umuna a 3-agingga-5-minuto a peak drawdown, wenno i-tread water ken iwagaywaymo ti maysa a takiag iti ngato bayat nga agpukpukkaw iti tulong tapno makaipuruak dagiti lifeguard wenno agbuya iti ring buoy wenno rescue tube. Repasuen ti kompleto a giyatayo iti rip currents ken emerhensia ti danum ti taaw.

Senaryo C: Addaka iti marina wenno nakasakay iti naisanglad a barko¶

1. Panawan ti barko ken bumaba a dagus kadagiti agtaytayab a pantalan: Bayat ti 2-agingga iti 4-metro a meteotsunami ti sangladan (rissaga), maipangato dagiti bangka iti ngato ti lebel ti pier ket kalpasanna maitumba iti suelo ti sangladan bayat nga agayus ti danum, sakbay a maidungparda iti sikigan babaen ti 20-knot a diding ti danum nga agsubli. Ti panangpadas a mangbalbaliw kadagiti linia ti spring wenno manglaban kadagiti kasko babaen ti ima iti nagbaetan ti agdardaras a 10-tonelada a yate ken ti kongkreto a piling ket mangpataud kadagiti makapapatay a pannakadangran iti pannakaduprak ken pannakaputed bayat a dagiti cleat ket agpigis manipud kadagiti fiberglass deck a kas iti shrapnel.
2. Iserra dagiti shore-power electrical breaker manipud iti upland bulkhead no madanon: Ti panangilumlom wenno panangpisang kadagiti 120V/240V marina shore-power pedestals kadagiti danaw ti nasam-it a danum ket mangpataud iti makapapatay a electric shock drowning (ESD) peggad iti ballasiw ti intero a marina basin. Dika pulos sumrek iti danum iti nadadael a marina.

--- .

Dagiti rehional a numero ti emerhensia ken dagiti protocol ti ahensia¶

--- .

Masansan a maisaludsod¶

Kasano a ti gurruod ket mangpataud iti dalluyon ti tsunami no awan ti ginggined?¶

No agtaray ti nakaro a linia ti bagyo wenno derecho a bumallasiw iti danaw wenno estante iti igid ti baybay, ti natadem a panagluksaw iti barometric air pressure ken napigsa nga angin iti sango ti bagyo ket mangiduron nga agpababa iti rabaw ti danum, a mangpataud iti bassit nga allon a sumagmamano a sentimetro ti kangatona. No umabante ti bagyo iti eksakto a kapartak a natural nga agbiahe ti dalluyon iti dayta a kaadalem ti danum (gagangay a 50 agingga iti 110 km/h iti danum a 20 agingga iti 100 a metro ti kaunegna), mapasamak ti pisikal nga epekto a maawagan iti Proudman resonance: agtalinaed a nakaserra ti bagyo iti mismo nga tuktok ti aggargaraw nga allon ti danum ken agtultuloy a mangibomba iti enerhia iti dayta iti las-ud ti pinullo a kilometro. No dumteng dayta a napapigsa nga allon iti narabaw nga aplaya wenno ag-funnel iti akikid a sukog-V a sangladan, agpangato nga agpangato nga agbalin a kasla tsunami ti 2 agingga iti 6 a metro.

Apay a dimteng ti meteotsunami iti aplayami maysa nga oras kalpasan a limmabasen ti bagyo ken rimmuar ti init?¶

Saan a kas iti gagangay a wind chop nga agsardeng di nagbayag kalpasan a matay ti angin, ti meteotsunami ket maysa nga napaut a panawen ti grabidad nga allon nga agbiahe iti intero a kalawa ti danaw wenno kontinental nga estante ken agsilnag (agsalsaltek) manipud iti kasungani nga aplaya wenno dagiti rangkis iti uneg ti danum. Iti Great Lakes, ti linia ti squall a bumallasiw manipud laud nga agpadaya iduronna ti dalluyon ti meteotsunami iti makindaya nga aplaya, a kalpasanna agsalsaltek manipud iti bluff wenno estante ket agbiahe agingga nga agsubli iti makindaya nga aplaya 60 agingga iti 120 a minuto kalpasanna, a sumangpet iti sidong ti naan-anay a nalawag, naraniag a langit no saan unay a namnamaen dayta dagiti mapan iti aplaya.

Ania ti nagdumaan ti meteotsunami ken seiche iti Great Lakes?¶

Agpada a dagiti panagbalbaliw ti lebel ti danum a maiturong babaen ti atmospera, ngem agtigtignayda kadagiti naiduma unay a timbangan ti oras ken espasio. Ti basin seiche ket maysa a nabannayat, kalawa ti danaw a nakatakder nga allon (kas iti danum nga ag-sloshing nga agsublisubli iti higante a bathtub) a gapuanan ti adu nga oras a napaut nga angin a gale-force a mangurnong iti danum iti maysa a pungto ti danaw (kas iti Lake Erie); ti panawen ti panagtayyekna ket mangala iti 3 agingga iti 14 nga oras manipud iti nangato a danum agingga iti nababa a danum. Ti meteotsunami ket maysa a lokal, napardas nga aggaraw nga agsaksaknap a tren ti allon a natignay iti sumagmamano a minuto babaen ti natadem a barometriko a panagluksaw ti presion ken ti Proudman a panagdung-aw; ti lebel ti danumna ket ngumato ken bumaba a siraranggas iti tunggal 5 agingga iti 30 a minuto ken agtigtignay a kas iti seismiko a tsunami iti igid ti baybay.

Talaga kadi a kabaelan dagiti Great Lakes ti mangpataud kadagiti napeggad a tsunami?¶

Wen, idokumento dagiti managsirarak ti NOAA ti nasurok a 100 a meteotsunami iti ballasiw ti lima a Great Lakes iti kada tawen, a ti Lake Michigan ken Lake Erie ti makapadas kadagiti masansan a napeggad a pasamak bayat ti naladaw a primavera ken kalgaw (Abril agingga iti Hulio). Sumagmamano a historikal a meteotsunami ti Dakkel a Danaw ket nakadanon iti 2 aginggana ti 3+ a metro (6.5 aginggana ti 10+ a kadapan) ti kangatona, a kas ti Hunio 26, 1954 a Chicago Lake Michigan a meteotsunami a nakatayan ti pito a tattao, ti Mayo 1942 a panagallon ti Lake Erie, ken dagiti adu a moderno a pasamak a nangbaliw kadagiti bangka kadagiti marina ken nangyanud kadagiti aglanglangoy iti makapapatay a sandbar rip dagiti agos.

Ania ti rumbeng nga aramidek no addaak iti bangka no mapasamak ti pakdaar ti meteotsunami wenno kellaat a panagbaba ti danum?¶

Ti tignaymo ket agpannuray nga interamente no ti bangkam ket nakasanglad iti sangladan wenno addan iti nalawa a danum. No naigalut ti bangkam iti pantalan wenno marina ket kellaat a mangrugin nga agayus wenno aglayus ti danum, dika padasen nga i-adjust dagiti linia wenno agtalinaed iti uneg ti lugan; baybay-an ti bangka ket magna manipud kadagiti agtaytayab a pantalan nga agturong iti solido a nangato a daga sakbay a dagus a dagiti 20-knot nga ayus ti mangburak kadagiti kasko ken pantalan a sangsangkamaysa. No agtartaraykayon iti danum ken limmabasen dagiti angin a gurruod, agmotor a perpendicular iti takdang a rummuar iti nauneg a silulukat a danum (di kumurang a 20 agingga iti 30 a metro / 65 agingga iti 100 a pie ti kaunegna), a sadiay ti dalluyon ti meteotsunami ket lumasat a di makadangran iti baba ti kaskoyo kas naalumamay, dandani di madlaw a panaglumbang.

Kasano kabayag ti meteotsunami apaman a dumteng ti umuna nga allon?¶

Ti meteotsunami ket saan a pulos a maymaysa nga allon; sumangpet dayta kas tren ti dalluyon a 3 agingga iti 10+ nga oscillations a naggigiddiatan iti 5 agingga iti 30 a minuto, ket apaman a sumrek iti naserraan a sangladan wenno baybay masansan nga ipasdekna ti resonant harbour seiche a siraranggas nga ag-slosh nga agsublisubli iti 2 agingga iti 4 nga oras. Masansan a ti umuna a pagilasinan ket napartak a panagbaba (low tide), ket nangatngato nga amang ti maikatlo wenno maikapat a wave crest ngem iti umuna. Kanayon nga agtalinaedka iti adayo kadagiti aplaya, pier, ken agtaytayab a pantalan iti di kumurang a 2 agingga iti 3 nga oras kalpasan nga agsardeng nga agtayyek ti lebel ti danum.

--- .

Mainaig a giya¶

• Dagiti dalluyon ti seiche, tsunami ti danaw, ken harbor resonance surges
• Tsunami: pakdaar ti ginggined, natural a pagilasinan, ken bertikal a panagbakwit
• Derechos, diretso a linia a bagyo ti angin, ken bow-echo survival
• Rip currents, sneaker waves, ken emerhensia iti danum ti taaw
• Panangispal iti pannakalmes, panangpabiag manen, ken segundario nga edema ti bara

Gubuayan ken opisial a panangiwanwan¶

• Nasional nga Administrasion ti Taaw ken Atmospera (NOAA) - Laboratorio ti Panagsukisok ti Aglawlaw ti Dakkel a Danaw (GLERL) & Nailian a Serbisio ti Panawen (Estados Unidos): Dagiti Meteotsunami kadagiti Dakkel a Danaw ken Daya/Aplaya ti Golpo ti E.U.: Proudman Resonance Physics, Detection, ken Beach Hazard Safety.
• Sangalubongan a Meteorologo nga Organisasion (WMO) & Intergobierno nga Oceanograpiko a Komision ti UNESCO (IOC-UNESCO): Sangalubongan a Panagsukima ken Panangiwanwan ti Peligro kadagiti Meteorologo a Tsunami (Meteotsunami).
• Agencia Estatal de Meteorología (AEMET) & Sistema ti Panagpaliiw ken Panagpakpakauna ti Aplaya ti Is-isla Baleares (SOCIB, Espania): Operasional a Panagpakpakauna ken Dagiti Protokol ti Kinatalged ti Sangladan para iti Ciutadella Rissaga Meteotsunamis.
• United States Geological Survey (USGS) & Natural Hazards Center: Panangidilig kadagiti Seismiko a Tsunami ken Atmospera a Meteotsunami kadagiti Aglawlaw ti Aplaya ken Lacustrine.
• Serbisio ti Meteorologo ken Hidrolohiko ti Kroasia (DHMZ) & Instituto ti Oceanograpia ken Panagkalap (Kroasia): Panag-analisar ti Peligro ken Sistema ti Nasapa a Pakdaar ti Meteotsunami ti Baybay Adriatiko (Šćiga).