Sheared-Off Fire Hydrant Geyser oba City Water Main Depressurization: Okuyimiriza Obucaafu bwa Back-Siphonage Mu Maka Go¶
Ennamba z’embeera ez’amangu zaawukana okusinziira ku nsi. Omuko guno gukozesa 911, ennamba ya Amerika ne Canada. Ensi endala nnyingi zikozesa 112, 999, oba ennamba endala. Funa ennamba y'ensi yo.
Okutunula mu ddirisa lyo ery'omu maaso okulaba geyser ya puleesa ey'amaanyi eya mita 10 (fuuti 33) ey'amazzi ng'ewuuma mu bbanga oluvannyuma lw'emmotoka okusala ku kkoona ly'oku luguudo wet-barrel fire hydrant, oba okukoleeza ttaapu yo ey'omu ffumbiro mu kiseera ky'omuliro gw'ennyumba y'oku muliraano oba major city water main break only to hear your tap make a loud, hollow "sucking / okufuuwa" eddoboozi (negative vacuum pressure) nga tonnafuuwa busagwa bwa kitaka, mbeera ya mangu ey’amazzi, amasannyalaze, n’ebyobulamu by’abantu bonna. Bannannyini mayumba abasinga balowooza nti ekyuma ekiziyiza omuliro bwe kisaliddwako oba omusingi omukulu ogugabibwa ku nguudo ogwa mmita 400 (yinsi 16) bwe gubutuka, ekizibu kyokka kwe kufiirwa amazzi ga ttaapu okumala akaseera. Mu butuufu, okukulukuta okw’amangu okw’amaanyi ku buwanvu bw’enguudo kukendeeza puleesa y’amazzi munda mu kifo ekikulu eky’amazzi ekya munisipaali okuva ku yaayo eya bulijjo ** .275 to 550 kilopascals (40 to 80 psi) wansi wansi 0 psi (creating a powerful sub-atmospheric siphon vacuum munda mu payipu y’oku luguudo)**, naddala eri amaka agatudde ku buwanvu obutono ku bbulooka.
Okujjako nga okoze mu ddakiika 2 ku 3 ezisooka okwawula amazzi g'ennyumba yo, ekyuma ekyo ekiwunyiriza ku luguudo-main kisonseka amazzi emabega okuva mu payipu z'ennyumba yo ne ku muliraano (Back-Siphonage): okuggya obutwa ethylene glycol oba chromate corrosion inhibitors okuva mu hydronic heating boilers, blue quaternary-ammonium/chlorine chemical tablets okuva mu ttanka za kaabuyonjo, Ortho/Roundup lawn weed-killer n’ebigimusa okuva mu garden-hose dial sprayers ezirekeddwa nga zigalamidde mu puddles, ne fecal groundwater okusimbulwa okuyita enjatika entonotono mu luguudo olukulu olutaliimu puleesa butereevu mu payipu z’amazzi ag’okunywa ez’ekikomo/PEX ez’awaka wo ne ttanka y’amazzi agookya. Mu kiseera kye kimu, negativu vacuum esobola okusonseka dome ey’okungulu ey’ekyuma kyo ekibugumya amazzi agookya eky’ekikomo oba ekyuma munda ng’ekibbo kya sooda ekibetenteddwa (vacuum implosion) oba fulumya amazzi mu kintu ekibugumya eky’okungulu kikale olwo koyilo y’amasannyalaze eya watt 4,500 erimu amaanyi n’eyokya ("dry-firing") mu sikonda 60**. Nga oggalawo amangu ddala Main Indoor Water Shutoff Valve y'awaka wo, ng'oggyako circuit breaker (oba gas control eteekeddwa ku Pilot) ku bbugumu lyo ery’amazzi agookya, n’oggulawo ttaapu emu sinki ey’oku mwaliiro ogw’okungulu okumenya empewo ey’omunda, okuuma amazzi go, ebyuma, n’amazzi g’okunywa okuva ku bucaafu obw’akatyabaga.
(Okufuna ebiragiro by’okufumba-amazzi n’eddagala mu kibuga kyonna, laba Citywide amazzi main break ne boil-amazzi okuwabula ne Tonywa vs. boil-water advisory: obucaafu bw’eddagala oba amafuta mu mazzi ga ttaapu. Singa vvaalu yo enkulu eggalawo efuuse enfuufu ekwatiddwa, laba Valiva enkulu eggalawo amazzi yasibye, ekikolo kya gate-valve ekifuuse enfuufu, n’ekisumuluzo kya curb-stop n’ebyaffe eby’ensi yonna ennamba z’amangu dayirekita.)
Kino kikole kati¶
- Singa mmotoka yaakasalako omudumu gw'omuliro ku luguudo lwo (
Erupting Street Geyser): Sigala waakiri mita 15 (fuuti 50) emabega, TOVUGA oba okuwuguka mu kifo ekirimu amazzi, era kuba 911 NE Layini y’amangu ey’ekibuga kyo 24/7 Water Utility Emergency Line (311) mbagirawo. - Lwaki Tolina Kusemberera Hydrant Geyser: Ekyuma ekisala amazzi agayitibwa wet-barrel hydrant (
or a broken dry-barrel hydrant stem) efulumya liita 4,000 okutuuka ku 9,500 (ggaloni 1,000 ku 2,500) ez’amazzi buli ddakiika ku400 to 700 kPa (60 to 100 psi). Jet eyo ekuba ebitundutundu by’ekyuma ekimenyese, amayinja amanene, ne kolaasi okuyita mu ndabirwamu z’emmotoka, era mu ddakiika 3 ku 5 amazzi agawuluguma gatyoboola ettaka wansi w’oluguudo, ne gayoola ekinnya ekitalabika sub-pavement sinkhole ekiyinza okumira mmotoka oba omutembeeyi yenna. - Singa mmotoka egudde ezingibwa mu kikondo ky’amasannyalaze ekigudde NE ggiya y’amazzi: Kitwale ekidiba ky’amazzi g’amataba kyonna ekikulukuta wansi mu mudumu gw’oku luguudo nga ekifunye amaanyi ku vvulovumenti 7,200 (
seeLayini z’amasannyalaze ezigudde n’amasannyalaze g’emmotoka). - Tambula okutuuka mu kisenge kyo ekya wansi, utility closet, crawlspace, oba garage RIGHT KATI era oggale Main Indoor Water Shutoff Valve y'awaka wo (
Ball ValveobaGate Valve). - Okuggalawo vvaalu yo enkulu ey’okuggalawo munda (
located right where the main water pipe enters your foundation wall or slab, next to the water meter) esiba mu mubiri enkola yonna ey'amazzi g'omu maka go okuva ku mazzi g'oku nguudo. - Ekikolwa kino ekimu kikola ebintu bibiri ebikulu omulundi gumu: (a) kitega liita 150 ku 300 (ggaloni 40 ku 80) ez’amazzi amayonjo, agalina puleesa munda mu bbugumu lyo ery’amazzi ne payipu z’awaka, era (b) kiremesa empewo embi mu luguudo olukulu olukendeezeddwako puleesa okusonseka eddagala lya kaabuyonjo-ttanka, amazzi ga bboyiyira, oba okudda emabega mu luguudo olulimu ebitosi payipu z'ennyumba yo.
- Flip ekyuma ekimenya amasannyalaze ekya 240V ekya Electric Hot-Water Heater yo ku...
OFF(oba kyusa enkokola yo ey’okufuga Gas Water Heater ku...PILOT) mu ddakiika 2. - Singa puleesa y’oku nguudo ekka wansi wa ziro nga tonnaggalawo vvaalu yo enkulu, amazzi gadda emabega okuva mu ttanka y’okunnyika amazzi agannyogoga waggulu ku ttanka yo ey’ebbugumu ery’amazzi agookya, ne gakka amazzi agali munda mu ttanka sentimita 20 ku 30 (yinsi 8 ku 12).
- Ku Electric Water Heater, Upper 4,500-Watt Heating Element eteekebwa okumpi waggulu wa ttanka: mu kaseera elementi eyo lw’ebeera mu mpewo mu kifo ky’amazzi, kyeyokya (
"Dry-Firing") mu sikonda 30 ku 60, okusaanuusa ekikuta kya elementi era nga kyetaagisa okukyusa ppipa. Okuggyako ekyuma ekimenya (labeled "Water Heater") kiziyiza okukuba amasasi mu ngeri enkalu amangu ddala. - Ggulawo ttaapu EMU ey’amazzi agannyogoga eri waggulu ku mwaliiro ogw’okungulu ogw’ennyumba yo (era sumulula hoosi zonna ez’olusuku ez’ebweru okuva ku biwujjo by’oluggya) okumenya omukka gwonna ogusigaddewo ogw’omukka gwa siphon ogw’omunda.
- Bw’owulira ttaapu ng’efuuwa oba ng’esonseka empewo nga tonnatuuka ku vvaalu yo enkulu eggalawo, okuggulawo ttaapu emu ey’oku sinki mu kinaabiro ku mwaliiro ogw’okungulu kisobozesa empewo ennongoofu ey’omu kisenge okuyingira waggulu ku payipu ya riser y’ennyumba yo (
acting as a manual vacuum breaker), okuziyiza ttanka yo ey’amazzi agookya ey’ekikomo okugwa munda wansi wa puleesa embi. - Tambula ebweru era amangu ago osumulule hoosi yonna ey’olusuku ng’otudde mu baketi, ekidiba ky’abaana, ekidiba, oba ng’eyungiddwa ku ccupa ya eddagala eritta ebiwuka/omuddo erya dial-sprayer (
even if the spigot has a brass vacuum breaker, old rubber diaphragms stick open and allow weed killer to be sucked straight into your kitchen water line during a street pressure drop). - TOnywa, tosenya mannyo, kukola baby formula, oba okukozesa ice okuva mu firiigi yo singa ttaapu yonna efuuwa empewo oba amazzi aga kitaka nga tonnaggalawo vvaalu enkulu.
- Buli puleesa ya municipal street-main lw’egwa wansi
140 kilopascals (20 psi)(the federal EPA and state regulatory minimum threshold), ekitongole ekivunaanyizibwa ku mazzi kiragirwa mu mateeka okufulumya Precautionary Boil-Water Advisory (or Do-Not-Drink Notice) ku kitundu kya puleesa ekikoseddwa okutuusa nga puleesa ennungi ekomyewo, enkulu eba ya hyper-chlorinated, era ennaku bbiri ez’omuddiring’anwa (24 to 48 hours) wa negativu E. coli / total coliform bacterial lab samples okulongoosa layini.
Lwaki 'Wet-Barrel' Hydrant Ebwatuka Mu Geyser Nga Etomerwa Emmotoka - So nga 'Dry-Barrel' Hydrant Ebiseera ebisinga Tebutulika
Bw’oba obeera mu kitundu eky’ebbugumu, ekitaliimu muzira ku lubalama lw’ennyanja oba mu bugwanjuba (California, Hawaii, ku lubalama lw’ennyanja Texas, ebitundu bya Florida, Arizona, oba ku lubalama lw’ennyanja Australia), emikutu gy’omuliro ku luguudo lwo ye Wet-Barrel Hydrants (AWWA C503): ekipipa ky’ekyuma waggulu ku mabbali g’ekkubo 100% kijjudde amazzi ga munisipaali aga puleesa 24/7 okutuukira ddala ku bikopo bya hoosi eby’ekikomo. Bampere y’emmotoka bw’esala omudumu gw’amazzi agayitibwa wet-barrel hydrant off ku flange, empagi enzijuvu eya milimita 150 (yinsi 6) ey’amazzi amakulu ag’oku nguudo ebuuka mu bbanga okutuusa abakozi b’ekitongole ky’amazzi lwe bakola cranks mu ngalo ne baggalawo vvaalu y’omulyango gw’oluguudo wansi w’ettaka auxiliary street gate ("watch valve") nga okozesa ekisumuluzo kya T ekiwanvu.
- Okwawukanako n’ekyo, mu mbeera z’obudde ezirimu omuzira (obukiikakkono bwa Amerika, Canada, Bungereza, n’obukiikakkono bwa Bulaaya), ebibuga bikozesa Dry-Barrel Hydrants (AWWA C502) awali vvaalu y’amazzi enkulu entuufu gy’etudde mita 1.5 ku 2.5 (fuuti 5 ku 8) wansi w’ettaka wansi wa layini y’omuzira, ate ekipipa ky’ekyuma waggulu w’oluguudo lw’oku mabbali nga kyerere ddala (dry) okuggyako nga kigguddwawo ekisumuluzo ky’omuzinyi w’omuliro ekya pentagon. Wadde kiri kityo, singa loole enzito ekuba efukamira mu kifo ky’okukutula obulungi ekiyungo kya flankisi y’ebidduka ekikutuse ku kikolo ky’eppipa ekikalu, esobola okusika vvaalu y’ebigere eri wansi w’ettaka n’eggulawo n’esumulula amazzi agakulukuta wansi w’ettaka ne gagwa oluguudo.
Omuti gw’okusalawo: Okuddamu ku geyser y’amazzi g’omuliro esaliddwa oba okukendeeza puleesa y’amazzi g’ekibuga mu bwangu¶
flowchart TD
Start["Sheared-Off Fire Hydrant Geyser ku Street OBA Faucets Okufuuwa/Okufuuwa Nga Zirina Puleesa y’Amazzi Zero"] --> StreetCheck{"Waliwo Active High-Pressure Geyser oba Flood ku Street Yo Kati?"}
StreetCheck -->|"YEE: Active Hydrant oba Main Break Geyser"| SceneSafety["Omutendera 1: Sigala Mita 15+ (50 ft) Emabega; Laba layini z'amasannyalaze ezigwa & Ebinnya by'amasannyalaze ebya Asphalt; Kuba 911 ne Water Utility (311)"]
StreetCheck -->|"NEDDA: Faucets Zafiirwa Puleesa oba Empewo Ezisonseka Amangu"| IsolateHome["Omutendera 2: Ggalawo MAIN INDOOR WATER SHUTOFF VALVE y’Awaka Wo Amangu ddala okuziyiza Back-Siphonage"]
SceneSafety --> IsolateHome
IsolateHome --> ProtectHeater["Omutendera 3: Ggyako Electric Water Heater 240V Breaker (oba Teeka Gas Heater ku PILOT) okuziyiza Dry-Firing & Tank Collapse"]
ProtectHeater --> BreakVac["Omutendera 4: Ggulawo Ttaapu EMU ey’Omwaliiro Ennyogovu Okumenya Vacuum Yonna Ya Payipu Y’omunda + Sumulula Hoses z’Olusuku ez’Ebweru"]
BreakVac --> SiphonCheck{"Faucets Zo Zasonseka Empewo Oba Zifuuwa Amazzi Agakyuse Langi NGA TONNAggala Main Valve?"}
SiphonCheck -->|"NEDDA: Main Valve Eggaddwa Nga Tonnaba kukola Reverse Siphon yonna"| SafeReserve["Payipu zo ez'omunda & Water Heater zisigala nga Nyonjo; Linda Okutuusa City Okugogola Boil-Water Advisory Nga Tonnaggulawo Main Valve"]
SiphonCheck -->|"YEE: Reverse Vacuum Yabaddewo"| PurgeProtocol["Omutendera 5: Kitwale nti Back-Siphonage Yabaddewo -> TONYWA Mazzi ga Tap; Sooka Okunaaba Ebiwujjo Eby’ebweru, Oluvannyuma Ttaapu Ennyogovu, era Ofulumye Water Heater Oluvannyuma lwa Puleesa Okudda"]
Omutendera 1: Fizikisi ya "Back-Siphonage" (Why a street water break sucks poison into your drinking pipes) .¶
Mu nkola eya bulijjo eya buli lunaku, ekitongole kyo eky’amazzi ekya munisipaali kikuuma puleesa ya gaagi ennungi eya ** .275 to 550 kPa (40 to 80 psi)** mu nguudo zonna ezikulu wansi w’ettaka. Puleesa eyo ennungi ey’ebweru ekakasa nti singa enjatika entonotono ebaawo mu payipu y’oku luguudo wansi w’ettaka oba bw’oleka hoosi y’olusuku ng’enyweredde mu baketi ya ssabbuuni, amazzi amayonjo gasika ebweru yokka.
Omukutu gw’omuliro bwe gusalibwa wansi ku lusozi lwo, oba yingini za pampu ssatu ez’ekitongole ekizikiriza omuliro bwe zikwatagana ku midumu gy’amazzi egy’oku muliraano ne zisika liita 15,000 (ggaloni 4,000) buli ddakiika okulwanyisa omuliro ogw’ettunzi, omusingi gwa Bernoulli n’okufulumya amazzi ag’amaanyi ag’ekisikirize bifulumya amazzi mangu wansi nga goolekedde okuwummulamu. Munda mu payipu eziweereza amayumba okulinnya ku lusozi olukutuka, puleesa ya gaagi ekka wansi 0 kPa / 0 psi mu kifo ekitaliimu kitundu (-30 to -85 kPa / -5 to -12 psi).
The 5 Household & Neighborhood Cross-Connections ezisonseka mu payipu z'okunywa mu kiseera ky'omukolo gwa Vacuum¶
| Ensibuko y’okuyungibwa okusalako | Ekibaawo Nga Street Main Pressure Ekka Wansi 0 psi (Vacuum) . |
Obutwa Obwa Chemical oba Biological Toxin Obusimbuddwa Mu Payipu Z'okunywa Mu Awaka Go | Engeri y'okugiziyiza mu bwangu |
|---|---|---|---|
1. Hydronic Baseboard / Radiator Ebbugumu Boilers (With Failed Backflow Preventer) |
Ebiyumba ebisinga eby’amazzi agookya biyisibwa mu layini y’amazzi agannyogoga ag’awaka nga biyita mu payipu ey’olubeerera mu layini y’amazzi agannyogoga ey’awaka nga biyita mu make-up water pressure-reducing valve n’ekikomo dual-check / RPZ backflow preventer (such as a Watts 9D). Mu myaka 5-10, ekipimo ky’obusagwa kivunda check valve. Puleesa y’amazzi g’ennyumba bw’ekka okutuuka ku negativu vacuum, amazzi ga loopu ya boiler agayimiridde gasonseka emabega mu layini yo ey’okunywa mu ffumbiro. |
Obutwa Propylene/Ethylene Glycol Antifreeze, Ebiziyiza Sodium Nitrite / Molybdate / Chromate Corrosion, ebyuma ebizito ebisaanuuse (lead solder, copper), n’omusulo gw’ekyuma omuddugavu ogutaliimu mukka. |
Ggalawo manual isolation ball valve ku layini ya boiler ey’okugabula amazzi agannyogoga ERA oggalewo Main Water Shutoff Valve y’awaka wo amangu ddala. |
2. Ttanka za kaabuyonjo eziriko "Empeke za bbululu eziyonja okutonnya" (And Submerged Fill-Tube Ballcocks) |
Valiva ezijjuza kaabuyonjo enkadde oba ezitaddaabiriziddwa bulungi (ballcocks) obutaba na kituli kya mpewo ekikola anti-siphon critical-level air gap (or with the flexible refill tube pushed down below the water line inside the overflow pipe) zikola nga obusaanyi obutereevu mu ttanka ya kaabuyonjo nga puleesa ya payipu y’okugabira abantu efuuse negativu. |
Ebirungo bya Hypochlorite Bleach ebisengekeddwa, Ebirungo bya Ammonium ebya Quaternary, Borates, ne Blue Aniline Dyes (turns tap water throughout the house bright blue or foamy). |
Tokozesangako mpeke za ddagala eziteekebwa munda mu ttanka ya kaabuyonjo; ggalawo chrome angle-stop shutoff valve emabega wa kaabuyonjo mu kiseera kyonna eky’okukendeeza puleesa ku luguudo. |
| 3. Hose z’omu lusuku ez’ebweru ezissibwa ku bifuuyira omuddo / ebigimusa oba nga binnyikiddwa mu bidiba/ebibbo | Singa hoosi y’olusuku erekebwa ng’egalamidde mu kidiba ekiwugirwamu, mu bbaafu eyokya, ekidiba kya Koi, sinki y’eby’okwoza engoye, oba ng’eyungiddwa ku ekifuuyira eddagala eritta omuddo erya 2,4-D / Dicamba / Glyphosate oba Malathion insecticide nga spigot erekeddwako, puleesa embi esonseka ebirimu mu ccupa y’eddagala butereevu waggulu ku hosi mu maka go okukuba amazzi. | Eddagala eriweweeza ku biwuka erya Organophosphate / Carbamate, Eddagala eritta ebimera ebigazi (2,4-D), Pool Chlorine/Algicides, oba Pseudomonas amazzi mu bbaafu eyokya (historical cause of real-world neighborhood chlordane and pesticide water poisonings documented by the EPA). |
Sumulula hoosi zonna ez’olusuku okuva mu bibi bya hoosi ez’ebweru amangu ddala, era kakasa nti buli bbaafu ya hoosi ey’ebweru erina obuwuzi ku ASSE 1011 Brass Hose-Bib Vacuum Breaker. |
4. Enkola z’okufukirira omuddo wansi w’ettaka (Sprinkler Valve Boxes) |
Emitwe gy’ebifukirira omuddo gituula nga gijjudde omuddo ogw’ebitosi ogulimu omusulo gw’embwa, ekigimusa ky’omuddo, eddagala ly’ebiwuka erya grub, n’ekitta omuddo. Singa enkola y'okufukirira Pressure Vacuum Breaker (PVB) oba Zooni ya Puleesa Ekendeezeddwa (RPZ) assembly ekutuse okuva mu winter freezing, standing yard water siphons backward mu maka amakulu tee. |
E. coli, Salmonella, Giardia, Nitrates, n'eddagala eritta ebiwuka mu muddo. | Kyuusa vvaalu z’omupiira ebbiri ez’omu ngalo ezikyusa kwata y’okuna ku bweru wo Irrigation Backflow Preventer (PVB / RPZ) okutuuka OFF. |
5. Sub-Surface Soil & Leaky Sewer Laterals Okwetoloola Oluguudo Main (Intrusion) |
Emikutu gy’amazzi egya munisipaali giddukira wansi w’enguudo ku mabbali ddala g’emidumu gy’emyala egy’obuyonjo. Omukulu gw’amazzi bwe gufiirwa puleesa ennungi (dropping below 20 psi / 140 kPa), amazzi amakyafu agali wansi w’ettaka n’amazzi amakyafu amabisi agakaaba okuva mu layini z’emyala ez’ebbumba eziriraanyewo bisendebwa munda nga biyita mu gaasikiti eziyungibwa payipu mu kifo ekikulu eky’amazzi g’ekibuga. |
Obulwadde bw'omu lubuto (Norovirus, . Hepatitis A), E. coli, Cryptosporidium, n'eddagala ly'amafuta ku nguudo. |
Goberera Okwegendereza okubuulirira ku mazzi agafumba (1-minute rolling boil) oluvannyuma lwa puleesa okudda okutuusa ng’ekibuga kiggyewo ekiwandiiko. |
Omutendera 2: Lwaki puleesa y’amazzi etali nnungi emenya (implodes) ebyuma ebibugumya amazzi agookya era byokya ebintu ebibugumya¶
Ne bwe kiba nti zero chemicals siphon mu payipu zo, okukendeeza ku puleesa mu ngeri ey’amangu ku luguudo olukulu kuyinza okusaanyaawo $1,500 ku $3,000 ekyuma ekibugumya amazzi agookya mu maka mu ddakiika ezitakka wansi wa 3 okuyita mu ngeri bbiri ez’okulemererwa kw’ebyuma:
1. Okubumbulukuka kw’amazzi agava mu ttanka y’amazzi agookya ("The Crushed Soda-Can Effect") .¶
- Engeri Gye Kibeerawo: Ekyuma ekibugumya amazzi mu ttanka y'amayumba (
150 to 300 liters / 40 to 80 gallons) ekoleddwa yinginiya okugumira puleesa ey’omunda ey’ebweru (tested to 2,068 kPa / 300 psi), naye ebisenge byayo ebigonvu eby’ekyuma oba ekikomo ebiringa ssilindala birina obuziyiza butono nnyo eri okumenya kw’empewo okw’ebweru nga waliwo empewo ey’omunda (-50 to -90 kPa / -7 to -13 psi) asika amazzi okuva mu ttanka y’okunnyika amazzi agannyogoga. - Singa ennyumba yo terina Vacuum Relief Valve ekola (
ANSI Z21.22 / CSA 4.4, nga Watts N36) etekeddwa ku payipu eyingiza amazzi agannyogoga waggulu w’ekyuma ekibugumya amazzi, era toggalawo vvaalu yo enkulu eggalawo oba okuggulawo ttaapu ey’oku mwaliiro ogw’okungulu okuyingiza empewo, puleesa y’empewo (101.3 kPa / 14.7 psiokusika ku buli square inch ya ttanka ebweru) asobola okusiba n’okugwa ttanka y’ekyuma eky’ekika kya cylindrical munda, n’ekutula layini y’endabirwamu-porcelain ey’omunda bwe kityo ttanka n’ekutuka mu kaseera puleesa y’amazzi g’ekibuga n’eddamu okugikuba.
2. "Dry-Firing" Okwokya kw'ekintu eky'amasannyalaze eky'okungulu ekya Watt 4,500¶
- Munda mu 240-volt electric tank water heater, mulimu ebintu bibiri ebibugumya ekikomo/Incoloy: ekintu ekya wansi okumpi wansi ne ekintu eky’okukulembeza eky’okungulu ekissiddwa sentimita 25 (yinsi 10) okuva waggulu ku ttanka.
- Kubanga ekyuma ekiyingiza amazzi agannyogoga (
dip tube) erina ekituli ekitono ekiziyiza sifoni ekisimiddwa okumpi waggulu wa ttanka, ekyuma ekiwunyiriza ku luguudo kikuba waggulu ebitundu 20% ku 30% eby’amazzi okuva mu ttanka, ne kireka ekintu eky’okubugumya eky’okungulu nga kiwanikiddwa mu ensawo y’empewo. - Mu kiseera kino, thermostat etegeera nti waggulu wa ttanka etonnya era n’ekyusa 240 volts (
18.75 amps / 4,500 watts) ku elementi eya waggulu. Awatali mazzi mazzi okwetoloola koyilo y’ekyuma okutwala ebbugumu, elementi eyakaayakana nga cherry-red mu mpewo era esaanuuka/ebwatuka n’eggulawo mu sikonda 30 ku 60 ("Dry-Firing"). - Etteeka Entuufu Nga Tonnaba Kuzzaayo ON Breaker Yo ey’Ekyuma Ekibugumya Amazzi eky’Amasannyalaze Oluvannyuma lw’Okuvaako Amazzi: TOFULUMYA circuit breaker yo ey’amazzi agabugumya amazzi ag’amasannyalaze okudda ku
ONokutuusa OLUVANYUMA lw’okukoleeza ttaapu y’amazzi agookya ku sinki yo ey’omu ffumbiro oba mu kinaabiro n’olaba omugga omugumu, ogugenda mu maaso, ogutaliimu mpewo nga gukulukuta waakiri eddakiika 2 ezijjuvu (okukakasa nti ttanka ezzeemu okujjula 100% okutuuka waggulu ennyo era ensawo zonna ez’empewo ezisibye zibadde zirongooseddwa).
Omutendera 3: Eky’okukola ng’ekibuga kizzeemu okukoleeza omukutu gw’amazzi (Avoiding "Water Hammer" & Purging Rust/Contaminants) .¶
Abakozi b’amazzi mu munisipaali bwe bamala okusiba ku mudumu omupya ogw’omuliro oba okusiba omukutu omukulu ogw’oku luguudo ogwakutuka ne crank baggulawo vvaalu y’omulyango gw’oku luguudo, ensawo z’empewo ezinyigirizibwa ne minzaani ya payipu ya kitaka eya iron-oxide (tuberculation) zikubwa wansi ku luguudo olukulu ku sipiidi enkulu. Okuggulawo vvaalu enkulu ey’awaka wo mu ngeri ey’obutafaayo ng’ossaamu puleesa kijja kuzibikira buli ttaapu aerator, ffilta ya firiigi, ne solenoid screen y’ekyuma eky’okwoza mu nnyumba yo.
Enkola 5-Step Safe Household Repressurization & Flushing Sequence¶
- Linda eddakiika 15 ku 20 Oluvannyuma lwa Puleesa y’oku nguudo okudda nga Tonnaggulawo Valiva Yo Enkulu: Leka baliraanwa bo n’abakozi b’omu kibuga amazzi agakulukuta wansi mu mugga basooke bafulumye omusaayi okuva mu kukulukuta okw’amaanyi okwasooka okw’obusagwa obwa kitaka n’ebiwujjo by’empewo enyigirizibwa mu luguudo olukulu.
- Flush Okuva Mu Spigot Yo Esinga Wansi Ebweru (
Or Pre-Meter Laundry Tub) OKUSOOKA: - Yatika Main Indoor Shutoff Valve yo eggule 25% zokka (
quarter-open) mu kusooka kale tokuba payipu zo ez’omunda ne valve ezijjuza kaabuyonjo n’ekyuma ekizikiriza air-pocket water-hammer shockwave. - Amangu ago ggulawo outdoor garden-hose bib (
spigot) mu maaso g’ennyumba oba taapu ennyogovu eya sinki ya basement utility (etaliimu fine mesh aerators) era ogireke edduke okumala eddakiika 5 ku 10 okutuusa empewo efuumuuka lw’ekoma era amazzi ne gatambula bulungi ddala era nga gannyogoga.Empewo yonna bw’emala okulongoosebwa, ggulawo Main Shutoff Valve yo 100%. - Sumulula Mesh Aerators Ku Faucets Zo ez'omunda nga Tonnaba Kusiimuula Taapu Ennyogovu:
- Sumulula obuuma obutono obuyitibwa round screen aerators okuva ku nsonga za ttaapu z’omu ffumbiro n’ekinabiro kyo (
use your fingers or a cloth-wrapped wrench), olwo okole taapu zonna ez’amazzi agannyogoga (bathtubs first, then sinks) okumala eddakiika 5. Okuggyawo ebyuma ebifuuwa empewo kiziyiza ebikuta by’obusagwa n’omusenyu ebisumuluddwa okupakinga obulungi emabega wa sikirini za ttaapu ne bitta puleesa y’amazzi go. - Singa Back-Siphonage Wabaawo (
Blue Toilet Water, Chemical Odor, or Boiler Siphon): Okunaaba Ddala Ttanka y'Amazzi agookya: - Teeka hoosi y’olusuku ku vvaalu y’ekikomo efulumya amazzi wansi w’ekyuma kyo ekibugumya amazzi agookya (
with the electric breaker still OFF), ggulawo omudumu, era onyige ttanka okutuusa ng’etangaala ddala era nga tewunya nga tonnaddamu kugijjuza. - Yoza Ensawo Yo ey'Empewo ya Hot-Water Heater nga TONNAkyusa 240V Breaker Back
ON: - Ggulawo oludda lw'amazzi agookya lwa ttaapu yo ey'oku mwaliiro ogw'okungulu esinga obuwanvu era oleke ewuuma n'okufuuwa empewo okutuusa omugga omugonvu, omugumu ogw'amazzi lwe gudduka okumala eddakiika 2 ezijjuvu. Olwo lwokka tambula wansi ku kipande ky’amasannyalaze n’ozzaayo Water Heater circuit breaker emabega
ON.
Teeka Valve y'ekikomo eya doola 25 (Watts N36) era Kebera ekyuma kyo ekiziyiza okutambula kw'amazzi mu bboyiyira leero
Buuza omukozi wo wa ppipa mu kukyala kwo okwa bulijjo okuddako okukebera vvaalu bbiri ez’ebbeeyi entono ezifuula amaka go 100% obutakwatibwa puleesa y’amazzi g’oku nguudo: (1) A Whole-House Spring-Loaded Dual Check Valve (ASSE 1024) amangu ddala nga mita yo ey’amazzi (eziyiza mu mubiri amazzi okukulukuta okudda emabega okuva mu nnyumba yo ne gayingira mu luguudo olukulu), ne (2) A Brass Vacuum Relief Valve (ANSI Z21.22) ku payipu y’amazzi agannyogoga waggulu w’ekyuma kyo eky’amazzi agookya (ekifuluma mu ngeri ey’otoma ku... -1.5 kPa / 0.5 inches of mercury vacuum okuleka empewo okuyingira ttanka yo n’etesobola kubwatuka oba okukala mu siphon).
Ennamba z’embeera ez’amangu mu bitundu n’ebiragiro by’ebitongole¶
| Ensi / Ekitundu | Sheared Hydrant / Amazzi Main Geyser Okusindika | Omutindo gw’amazzi agasinga obutono mu mateeka Main Pressure & Backflow Standards | Ani Asasula Okwonoonebwa Okuva mu Sheared Hydrant oba Main Break? |
|---|---|---|---|
| Amerika | 911 (singa mmotoka egwa, waya ezigwa, oba amaka ne gabooga) + 311 (oba City 24/7 Water Utility Emergency Desk) | Etteeka lya EPA erikwata ku mazzi amayonjo ag'okunywa (SDWA) & State Sanitary Codes ("Etteeka lya 20 PSI"): Buli puleesa y'okugaba lw'egwa wansi 140 kPa (20 psi), ebitongole ebikozesa amasannyalaze birina okufulumya Ekirango ky’Amazzi agafumbira mu bwangu; okufuga okusalako okufugibwa IPC Ekitundu 608 & AWWA Manual M14. |
Singa mmotoka esala omukutu: Yinsuwa Yinsuwa y’obuvunaanyizibwa bw’okwonooneka kw’ebintu by’emmotoka eya ddereeva alina omusango evunaanyizibwa mu mateeka ku ssente zombi ez’okuddaabiriza amazzi g’omu kibuga NE okwonooneka kwonna okw’amataba/sifoni ku luggya lwo, ekisenge ekya wansi, oba ekyuma ekibugumya amazzi (get the Police Crash Report # immediately). |
| Canada | 911 (Eby'amangu) + 311 (Empeereza y'amazzi mu munisipaali 24/7 Okusindika) | Ebyobulamu Canada Ebiragiro ku mutindo gw'amazzi ag'okunywa mu Canada & CSA B64 Series (Backflow Preventers and Vacuum Breakers) + Etteeka ly’eggwanga erya Plumbing Ekitundu 2.6.2. |
Yinsuwa y’obuvunaanyizibwa bw’emmotoka ya ddereeva (ku midumu egy’omu mmotoka egyasala) oba Municipal Risk Management Claim (file written notice within 10 to 60 days). |
| Obwakabaka bwa Buganda | 999 (singa kabenje/akabi k’oku luguudo) + Omutunzi w’amazzi mu kitundu 24/7 Leak Line (e.g., Thames Water 0800 714 614, Severn Trent, Omuwandiisi w’ebitabo 0800 783 4444, Amazzi g’e Scotland 0800 0778 778) . |
Ebiragiro ebikwata ku kugaba amazzi (ebikozesebwa mu mazzi) 1999 (Fluid Categories 1 to 5 Backflow Protection) essiddwa mu nkola Ekitongole ekikebera amazzi g'okunywa (DWI). |
Etteeka ly’amakolero g’amazzi erya 1991 Ekitundu 209 (Strict Liability for Burst Water Mains): Mu Bungereza, ebitongole ebikola ku mazzi bivunaanyizibwa nnyo mu mateeka (ne bwe kiba nga tewali bulagajjavu) olw’ebintu ebyonooneddwa olw’omukutu gw’amazzi ogw’olukale ogwakutuka, nga kwogasse Ofwat GSS automatic compensation (£20 to £50) olw’okutaataaganyizibwa kw’okugaba okusukka essaawa 12. |
| Omukago gwa Bulaaya | 112 (Eby'amangu) + Ekitongole ky'amazzi ekya munisipaali (Service des Eaux / Wasserwerk) | Omutindo gwa Bulaaya EN 1717 (Okukuuma obucaafu bw’amazzi ag’okunywa mu bifo ebiteekebwamu amazzi n’ebyetaago eby’awamu eby’ebyuma okutangira obucaafu obuva mu kudda emabega). |
Yinsuwa y’obuvunaanyizibwa bw’emmotoka ey’ekika eky’okusatu (Green Card Directive) oba Obuvunaanyizibwa obw’amaanyi obw’emirimu gya gavumenti mu munisipaali. |
| Australia ne New Zealand | 000 / 111 (Kabenje) + Ekitongole ky'amazzi ekya gavumenti 24/7 Ensobi (Sydney Water 13 20 90, . Melbourne Water 13 27 62, . Watercare NZ 09 442 2222) . |
AS/NZS 3500.1 (Plumbing and Drainage - Empeereza y’amazzi: Okuziyiza okudda emabega okw’obulabe obw’amaanyi/aka wakati/obutono). | Yinsuwa ya Ddereeva Comprehensive/Third-Party Property Insurance oba Water Utility Customer Charter Claims. |
| Buyindi ne Asia-Pacific | 112 + Olukiiko lwa Municipal Jal (1916) / PUB Singapore (1800-2255-782) |
Bureau y'omutindo gw'Abayindi IS 2065 (Etteeka ly’enkola y’okugaba amazzi mu bizimbe) & Singapore PUB Enkola y’okugabira amazzi mu payipu. |
Municipal Water Board / Motor Vehicle Okusaba kw'omuntu ow'okusatu. |
Ebibuuzo ebitera okubuuzibwa¶
Bwe kiba nti mita yange ey'amazzi mu maka erina "Check Valve" ezimbiddwamu, lwaki nkyalina okuggalawo Main Indoor Water Shutoff Valve yange mu kiseera ky'okuwummulamu ku luguudo olukulu?¶
So nga aba utilities bangi bateekamu ekikomo **Dual Check Valve (`ASSE 1024`)** ku ludda lwa bakasitoma ba mita z’amazzi eza digito ez’omulembe, obukadde n’obukadde bw’amaka agaazimbibwa nga 2005 tannatuuka galina mita enkadde ezitambuza obulungi nga zirina **zero internal check valve** (ezisobozesa amazzi okuwuuta mita emabega mu luguudo olukulu). Ne mu maka agalina vvaalu y’okukebera mita, mineral grit ne iron scale bitera okukwata poppet y’akaveera ey’omunda erimu spring nga eggule katono okumala ekiseera. Ekirala, ne bwe kiba nti vvaalu yo ey’okukebera mita ekwata 100%, okukka okw’amangu okutuuka ku `0 psi` ku mita kisobozesa amazzi okuva mu payipu zo ez’omwaliiro ogwokubiri ne ttanka za kaabuyonjo ez’oku mwaliiro ogwokubiri okukulukuta wansi mu ttaapu yo ey’okunywa mu ffumbiro ey’omwaliiro ogusooka** munda mu nnyumba yo okuggyako ng’oggaddewo vvaalu enkulu eggalawo n’okwewala okuggulawo ttaapu ez’omutindo ogwa wansi.
Abazinya mwoto oba abakozi b’amazzi mu butuufu baggalawo batya ekyuma ekisala omuliro ekya Wet-Barrel Fire Hydrant nga geyser eya mmita 10 (fuuti 33) ekubwa okuva ku mabbali g’ekkubo?¶
TEBAGEZAKO kuziba kinnya ky’amazzi ekibutuka kyennyini. Okusinziira ku koodi ya yinginiya ya munisipaali (**AWWA C502/C503 ne NFPA 24**), buli payipu y’ettabi ly’amazzi g’omuliro (`the "hydrant lateral"`) erina eyayo eyetongodde wansi w'ettaka **Auxiliary Isolation Gate Valve (`called a "Watch Valve" or "Street Valve"`)** eziikiddwa wansi w’akabikka akatono aka **sentimita 15 (yinsi 6) eyeetooloovu ekyuma ekisuuliddwa valve-box lid** mu luguudo kolaasi oba omuddo strip nga **mita emu ku 3 (fuuti 3 ku 10) mu maaso g’omudumu**. Abakozi b’ekitongole ky’amazzi (oba abazinya mwoto) bava ku kibikka ekyo ekitono eky’ekyuma ekyekulungirivu mu kkubo, ne baserengesa ekisumuluzo kya **ekyuma ekiwanvu mita 1.8 (fuuti 6) eky’ekyuma ekiyitibwa T-handle Street Valve Key** wansi ku shaft ku square operating nut, ne kikyusa **15 ku 20 turns clockwise** okuggala ttabi ly’omukutu nga toggadde mazzi ku kitundu kyonna.
Ennyumba yange erina enkola ya "Closed-Loop" plumbing system nga erina Thermal Expansion Tank waggulu w'ekyuma ekibugumya amazzi - okuggalawo vvaalu yange enkulu eggalawo kinaavaako ekyuma kyange ekibugumya amazzi okusukkiridde okussa puleesa singa nleka ebbugumu nga liyaka?¶
Singa amaka go galina dda **Potable Thermal Expansion Tank** eya sayizi entuufu, nga tennacaajinga essiddwa ku payipu y’amazzi agannyogoga waggulu w’ekyuma kyo ekibugumya amazzi agookya, ttanka eyo ey’okugaziya enywa okugaziwa kw’obuzito bwa 2% obw’amazzi agabuguma mu ngeri ey’obukuumi nga vvaalu yo enkulu eggalawo eggaddwa (era buli bbugumu ly’amazzi nayo erina **Temperature and Pressure Relief [`T&P`] valve** eteekeddwa ku `1,034 kPa / 150 psi`). Naye singa amaka go *tegalina* ttanka egaziya bbugumu (oba singa ekibumba kyayo eky’omunda ekya kapiira kijjudde amazzi), okuggalawo vvaalu yo enkulu ey’omunda ng’oleka ekyuma ekibugumya amazzi ekya ggaasi oba eky’amasannyalaze nga kikuba ku bbugumu erijjuvu kijja kuleetera puleesa ya payipu ey’omunda okulinnya okuyita `150 psi` okutuusa nga **T&P valve ekaaba amazzi agookya ku wansi wo wansi**. Eyo y’ensonga eyookubiri lwaki okukyusa ekyuma kyo ekimenya ekyuma ekibugumya amazzi eky’amasannyalaze `OFF` (oba enkokola yo ey’okubugumya amazzi ga ggaasi ku `PILOT`) nga vvaalu yo enkulu ey’amazzi eggaddwa y’enkola esinga obukuumi.
Watya singa mpulira okukuba oba okuwuuma okw'amaanyi ("Water Hammer") mu bbugwe wange ng'ekibuga kizzeemu okutandika amazzi g'oku nguudo?¶
Okukuba okwo okw’amaanyi kuva ku **ensawo ezisibiddwa ez’empewo enyigirizibwa** ezikuba emizinga nga ziyita mu payipu zo nga zitabuddwamu ebiwujjo by’amazzi aga sipiidi ey’amaanyi. Buli nsawo y’empewo lw’efuluma mu ttaapu ne ekisenge ky’amazzi ekigumu ne kikuba mu vvaalu ya ttaapu ey’ekikomo ku sipiidi ya mita 3 (fuuti 10) buli sikonda, ekola amayengo g’amazzi agasukka mu **`1,400 kPa (200 psi)`** eyinza okukutuka hoosi za kapiira ez’ekyuma eky’okwoza oba vvaalu z’okujjuza kaabuyonjo ez’obuveera. Amangu ago **throttle Main Indoor Water Shutoff Valve yo edde wansi okutuuka ku 25% open** (`acting as a flow restrictor`), ggulawo **outdoor garden hose spigots zo ne bathtub cold faucets** ekitundu ky’ekkubo okufulumya omusaayi obulungi mu nsawo z’empewo ku sipiidi entono, era oggulewo main valve 100% yokka nga okufuuwa kwonna kukomye.
Ani asasula singa ddereeva atamidde oba atabuddwatabuddwa akuba omudumu gw’omuliro mu maaso g’ennyumba yange ate geyser n’ebooga mu kisenge kyange ekya wansi oba n’anaaba ekkubo lyange?¶
Okwawukanako n’okuwummulamu kw’amazzi wansi w’ettaka mu ngeri eyeetongodde (nga munisipaali mu masaza mangi aga U.S. zigamba nti tezirina buzibu bwonna okuggyako ng’okakasizza obulagajjavu obw’olubereberye), **omukutu gw’omuliro ogusaliddwako oguvudde ku kabenje k’emmotoka gubikkibwa 100% mu yinsuwa y’emmotoka eya Property Damage Liability Auto Insurance** (era ne yinsuwa yo eya Homeowners Insurance oba Auto Comprehensive coverage singa mmotoka ekubye ebintu byo). Nga loole ya poliisi esika nga tennagogola kifo, tambula ku mabbali g’ekkubo (osigala nga tolina bulabe ku mazzi ne waya zonna ezigudde) era obuuze omuserikale wa poliisi anoonyereza ku **Police Crash Report Number, erinnya lya ddereeva, nnamba puleeti, ne nnamba ya yinsuwa y’emmotoka/policy**, era kwata vidiyo eriko sitampu y’obudde eraga hydrant geyser ng’ekulukuta butereevu mu nzizi z’amadirisa g’ekkubo lyo oba mu basement.
Ebiragiro ebikwatagana nabyo¶
- Citywide amazzi main break ne boil-amazzi okuwabula
- Tonywa vs. boil-water advisory: obucaafu bw’eddagala oba amafuta mu mazzi ga ttaapu
- Valiva enkulu eggalawo amazzi yasibye, ekikolo kya gate-valve ekifuuse enfuufu, n’ekisumuluzo kya curb-stop
- Obulabe bw’okubwatuka kw’ekyuma ekibugumya amazzi n’okulemererwa kwa vvaalu ya TPR
- Layini z’amasannyalaze ezigudde n’amasannyalaze g’emmotoka
- Ennamba z’amangu n’okusindika mu nsi yonna
Ensonda n’obulagirizi obutongole¶
- Ekitongole kya Amerika ekikuuma obutonde bw’ensi (EPA), ofiisi y’amazzi agali wansi w’ettaka n’amazzi ag’okunywa: Ekitabo ekifuga okuyungibwa okusalasala (Back-Siphonage Physics Under Sub-Atmospheric Street Main Depressurization, Boiler/Irrigation/Hose-Bib Chemical Intrusion Case Studies, n’etteeka lya puleesa y’okusaasaanya eddagala erisinga obutono erya PSI 20).
- Ekibiina ekigatta abakola ku mazzi mu Amerika (AWWA): Ekitabo M14: Okuziyiza okudda emabega n’okufuga okuyungibwa okusalako, Standard C502 (Dry-Barrel Fire Hydrants), Standard C503 (Wet-Barrel Fire Hydrants), ne Standard C651 (Okutta obuwuka mu mazzi Mains Oluvannyuma lw’okuggya puleesa).
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC, United States): Okuwabula ku mazzi g’okunywa: Okunaaba amazzi mu maka, okuyonja ebyuma ebibugumya amazzi, n’okukyusa ekyuma ekisengejja ice-Maker Oluvannyuma lw’okuwabula ku mazzi agafumbira.
- International Code Council (ICC) & Canadian Standards Association (CSA): International Plumbing Code (IPC) Ekitundu 608 (Okukuuma amazzi aganywa) & Ekitundu 504.2 (Vacuum Relief Valves ANSI Z21.22 / CSA 4.4 Ezeetaagisa ku byuma ebibugumya amazzi ebiyinza okukozesebwa mu siphoning).
- Ekitongole ekikebera amazzi ag’okunywa (DWI, United Kingdom) & European Committee for Standardization (CEN): Ebiragiro ebikwata ku kugaba amazzi (ebikozesebwa mu mazzi) 1999 (Ebiti by’amazzi 1-5) ne EN 1717 (Okukuuma obucaafu bw’amazzi ag’okunywa nga gayita mu kudda emabega).