Okumira Clonidine Patch oba Visine Eye-Drop: Ekirungo kya Central Alpha-2 Agonist ‘Opioid-Mimic’ Coma¶
Ennamba z’embeera ez’amangu zaawukana okusinziira ku nsi. Omuko guno gukozesa 911, ennamba ya Amerika ne Canada. Ensi endala nnyingi zikozesa 112, 999, oba ennamba endala. Funa ennamba y'ensi yo.
Omwana omuto oba omwana omuto bw’aleetebwa mu kisenge ky’abalwadde ab’amangu nga tategeera, nga mulema, ng’assa emirundi 6 gyokka mu ddakiika, era ng’alaga classic pinpoint pupils (miosis), buli musawo omuyambi n’omusawo amangu ago alowooza ku fentanyl oba heroin opioid overdose. Naye, obutwa obw'okubiri, obw'amangu obwenkanankana obw'omu maka buvaamu kumpi efaanagana "opioid-mimic" coma nga egattibwa ne profound bradycardia (omutima okukuba empola mu ngeri ey'akabi), hypothermia, n'okukyukakyuka kwa puleesa mu bitundu bibiri: Central Alpha-2 Adrenergic Agonists ne Imidazoline Decongestants. Mu bukadde n’obukadde bw’amaka ennaku zino, clonidine (Catapres, Kapvay) ne guanfacine (Intuniv, Tenex) teziwandiikibwa bajjajja bokka ku puleesa, naye era nga empeke za buli lunaku oba ennaku 7 olususu oluyita mu lususu (Catapres-TTS) eri abaana abato n’abavubuka olw’... Obuzibu bw’okussaayo omwoyo/okukola ennyo (ADHD), obuzibu bw’otulo mu autism spectrum, obuzibu mu tic, n’okuggyawo opioid mu baana abazaalibwa. Mu kiseera kye kimu, kabineti n'ensawo z'omu kinaabiro birimu obucupa obusika obw'amatondo g'amaaso agaziyiza emisuwa "get the red out" agatali ku ddagala n'ebifuuyira mu nnyindo ebirimu tetrahydrozoline (Visine Original), oxymetazoline (Afrin, Visine L.R.), naphazoline (Clear Eyes), oba brimonidine (Alphagan, Lumify), ate nga kabineti z'eddagala ly'abantu abakulu zikwata eddagala eriwummuza ebinywa erya alpha-2 tizanidine (Zanaflex), eddagala erikkakkanya ebisolo/eritali mu mateeka xylazine ("Tranq"), oba eddagala ly'okusesema/okusannyalala baclofen. Kubanga "ekikozesebwa" eky'olususu lwa clonidine eky'ennaku 7 ekisuuliddwa mu kasasiro kikyakwata 50% to 75% ku tterekero lyayo lyonna erya miligiraamu, omwana omuto asika ekitundu ku mukono gwe (oba okuva mu kasasiro) n’akikamula oba n’akiyonka - oba omwana amira ekitundu ky’ekijiiko kya caayi kyokka (2 to 5 mL) of Visine eye drops - absorbs a massive dose directly into the brainstem within 15 to 45 minutes, okuggala central sympathetic outflow ne kivaako coma, cyclic apnea (omwana gy’alekera awo okussa buli lw’alekebwa yekka, olwo n’azuukuka n’assa mu kaseera katono ng’akankana oba ng’anyigirizibwa), severe sinus bradycardia, ne puleesa ekendedde.
Singa omwana oba omuntu omukulu akamula ekikuta kya clonidine, amira empeke za clonidine ez’enjawulo, guanfacine, oba tizanidine, oba ng’amira wadde amatondo matono ag’amatondo g’amaaso agakendeeza ku kumyuuka oba eddagala erifuuyira mu nnyindo, kuba ku nnamba yo ey’amangu mu kitundu kyo (911 mu Amerika ne Canada, 112 okwetoloola omukago gwa Bulaaya, 999 mu Bungereza) ng’oyita mu yaffe ennamba z’amangu dayirekita amangu ago, era okwekenneenya okukozesa opioid okusukkiridde n’okutaasa naloxone, . beta-blocker ne calcium channel blocker okukozesa eddagala erisukkiridde, ne CPR y’abaana n’abaana abawere.
Kino kikole kati¶
- Kuba 911 / 112 / 999 amangu ddala - TOVUGA mwana mu ddwaaliro mu mmotoka ey’obwannannyini: Central alpha-2 agonists (clonidine, guanfacine, tizanidine) n’amatondo g’amaaso aga imidazoline (tetrahydrozoline / Visine, oxymetazoline / Afrin, naphazoline, brimonidine) bivaako okufiirwa okw’amangu okutegeera, okusiba okussa (apnea), n’okusannyalala okw’amaanyi okw’omutima mu ddakiika 20 ku 60 oluvannyuma lw’okumira. Bulijjo kozesa ambyulensi ya Advanced Life Support (ALS) abasawo abasookerwako basobole okuwagira okussa n’okukuba kw’omutima mu kkubo.
- Sena akamwa okulaba oba ofunye ekitundu kyonna eky’olususu ekikamula oba ekimira ERA okebere omubiri gw’omwana gwonna oba teguliimu bitundu by’olususu ebikwese: Singa clonidine patch (Catapres-TTS-1, TTS-2, oba TTS-3) yeenyigiddemu, tunuulira munda mu kamwa k’omwana (wansi w’olulimi ne munda mu matama) n’ettaala era oggyemu akaveera konna akatundu k’olususu n’... engalo eriko ggalavu. Ekiddako, yambula ddala engoye z’omwana era okebere omugongo, ebibegabega, ekifuba, enkasi, n’amagulu oba temuli kitundu ekikutte (ebitundu ebitera okukyuka ku lususu lw’omwana omuto ng’osula wamu n’omuzadde oba muganda we). Okunaaba ekifo ky’olususu ne ssabbuuni n’amazzi (tojjako mwenge oba acetone, ekiggulawo obutuli bw’olususu n’okwongera okunyiga clonidine okuyita mu lususu).
- Kozesa "Tactile and Verbal Stimulation" okulwanyisa "Early-Onset Cyclic Apnea" nga olinda ambyulensi: Ekimu ku bisinga okwewuunyisa era eby'obulabe ebiraga obutwa bwa clonidine ne Visine kwe stimulus-dependent cyclic apnea: akaseera ekisenge we kisirifu nga tewali akwata ku mwana, omwana agwa mu kkoma enzito, ekirevu kyabwe amatondo, era balekera awo okussa ddala (apnea) ate ng’omutima gwabwe gukuba nnyo; naye bw’o siiga omugongo gwazo, n’onyiga engalo z’ebigere byabwe, oba okwogera nabo mu ddoboozi ery’omwanguka, mu bufunze zizibula amaaso gaabwe ne zissa omukka ogw’amaanyi emirundi egiwerako nga tezinnaba kugwa mangu kudda mu mbeera y’okusannyalala mu kiseera eky’okubiri lw’olekera awo okuzisitula. Sigala ng’ositula buli kiseera n’okwogera n’omwana alina otulo era ng’omukutu gwe ogw’empewo gulengejja okutuusa ng’abajjanjabi abasookerwako batwaliddewo.
- Muwe Naloxone (Narcan) ya ddoozi ennene singa okussa kugenda mpola oba nga kutono (era otegeere lwaki ddoozi entono eza bulijjo zitera okulemererwa): Ne bw’oba omanyi obutwa buno clonidine, guanfacine, oba tizanidine (era si opioid), central alpha-2 agonists zifulumya endogenous brain endorphins ezikwatagana ne opioid receptors. So nga standard ntono
0.4 mgdose za naloxone zitera okulemererwa mu balwadde nga kitundu, high-dose Intravenous Naloxone (2 mg to 10 mgIV bolus mu baana n’abantu abakulu) ezuukusa omulwadde, ezzaawo okussa, era etereeza puleesa n’okukuba kw’omutima mu bitundu ebituuka ku 50% ku 80% ku dose ezisukkiridde eza clonidine nga tekyetaagisa kussa mu nnyindo. - TOSIYISA, era TOwanga mazzi, mata, oba amanda agakola awaka: Olw’okuba obukoowu n’okufiirwa gag reflex bikuba mu ddakiika 15 ku 30, ekintu kyonna ekiteekebwa mu lubuto awaka kireeta akabi ak’amangu ak’okulwala ekifuba ekitta omuntu.
- Labula ttiimu y'ekisenge ky'abalwadde ab'amangu ku "Biphasic Blood Pressure Trap" (Early Paradoxical Hypertension -> Late Hypotension): Amangu ddala nga omaze okukozesa clonidine, guanfacine, oba Visine overdose ey'amaanyi, omusaayi omungi gusitula peripheral vascular alpha-2B ne alpha-1 receptors, ekivaako akaseera katono Omutendera gwa ddakiika 30 ku 120 ogwa puleesa ey’amaanyi (paradoxical hypertension) ne reflex bradycardia nga central brainstem alpha-2A blockade tennatwala buyinza n’esuula omulwadde mu puleesa eya wansi okumala ebbanga eddene (hypotension). Labula abasawo TEBUTAWA ddagala lya puleesa erikola ebbanga eddene oba beta-blockers mu kiseera ekyo ekitono eky’okulinnya kwa puleesa nga bukyali, oba omulwadde ajja kufuna okugwa kw’emisuwa gy’omutima okutakyuka oluvannyuma lw’essaawa emu ng’omutendera gwa puleesa gukubye.
Lwaki Amatondo g’amaaso (‘Visine’ / ‘Clear Eyes’) n’ebifuuyira mu nnyindo (‘Afrin’) Butwa Obutta Bw’omira (N’okozesebwa mu Kusiiga Ebyokunywa Ebibi)
Amatondo g’amaaso agakendeeza ku kumyuuka agatali ku ddagala (tetrahydrozoline 0.05%, naphazoline, brimonidine) n’okufuuyira eddagala eriweweeza ku nnyindo okumala essaawa 12 (oxymetazoline 0.05%, xylometazoline) ebiva mu imidazoline - famire y’eddagala lye limu ddala ne clonidine.
- Mu Liiso oba Mu Nnyindo: Ettondo limu liziyiza emisuwa emitonotono egy’okungulu (peripheral alpha-1/alpha-2B) nga balina okunyiga kw’ensengekera okutono.
- Bw'amira Omwana Omuto (1 to 5 mL): Imidazolines ziyingira mangu okuva mu lubuto ne zisala butereevu mu kikolo ky’obwongo (central alpha-2A receptors ne imidazoline-1 [I1] receptors), ekivaako profound coma, pinpoint pupils, okukendeeza ku bbugumu (< 35 C / 95 F), okusannyalala kw’omutima, okukendeera kwa puleesa, n’okusiba okussa mu ddakiika 15 ku 60. (Weetegereze: Eccupa z’amatondo g’amaaso bulijjo TEZIBA n’enkoofiira ezigumira abaana okuggyako nga kiragiddwa mu mateeka, era okusika eccupa kifuuwa omugga ogugenda mu maaso mu kamwa k’omwana omuto).
- Malicious Drink Spiking ("The Visine Urban Legend"): Enfumo etaggwaawo mu bibuga egamba nti okuteeka amatondo g'amaaso ga Visine mu kyokunywa oba amazzi g'omuntu kireeta "ekiddukano ekitulika" ekitali kya bulabe (nga bwe kiragibwa mu firimu za Hollywood). Mu butuufu, tetrahydrozoline TETALETA kiddukano n’akatono - ye butwa obutaliimu kawoowo, obutaliiko langi, obutawooma obwa central alpha-2 agonist neurotoxin obuleeta lethal coma, bradycardia, hypotension, n’okusiba omutima, era nga butwa bwa musango obuvunaanibwa obuzuulibwa ku LC-MS/MS forensic blood and urine panels.
Omuti gw'okusalawo: Okuzuula n'okuddukanya obutwa bwa Central Alpha-2 Agonist & Imidazoline ("Opioid-Mimic").¶
flowchart TD
Start["Okuteeberezebwa okuba nga yakwatibwa Central Alpha-2 Agonist / Imidazoline OBA Okukwatibwa kwa ‘Opioid-Mimic’ kw’abaana okutannyonnyolwa (Pinpoint Pupils + Apnea + Bradycardia)"] --> SourceID{"Laba Agent & Route Entongole"}
SourceID -->|1. Clonidine (Catapres Pills or TTS Transdermal Patch) or Guanfacine (Intuniv ER / Tenex)| ClonidineGroup["Clonidine Toxic Threshold mu Mwana: > 0.1 mg (oba > 0.005-0.01 mg/kg) = Empeke emu eya 0.1 mg oba TTS Patch yonna eyakamula (Erimu 2.5 mg, 5.0 mg, oba 7.5 mg Omugatte) -> Okutandika eddakiika 30-60 (Guanfacine ER Yalwawo okutuuka ku ssaawa 6-12)"]
SourceID -->|2. Imidazoline Eye Drops / Nasal Sprays (Tetrahydrozoline [Visine], Oxymetazoline [Afrin], Naphazoline, Brimonidine [Alphagan/Lumify])| VisineGroup["Okutandika amangu ennyo (Eddakiika 15 ku 45): Nga 1-2 mL ya 0.05% Solution (0.5-1 mg) mu mwana omuto Kireeta Deep Coma, Hypothermia, Miosis, Apnea, & Bradycardia"]
SourceID -->|3. Tizanidine (Zanaflex), Dexmedetomidine (Precedex), or Xylazine ('Tranq' Adulterant in Illicit Fentanyl)| TizanidineGroup["Tizanidine Ayongera Okuwanvuya QT & Obutwa mu Kibumba; Xylazine Aleeta Amabwa g’Olususu Amazibu + Naloxone-Resistant Alpha-2 Coma nga gagattibwa ne Fentanyl Respiratory Arrest"]
ClonidineGroup --> DeconStep["Immediate Decontamination & Airway Check: 1. Ggyawo Patch Yonna ku Mumwa oba Olususu & Okunaaba Olususu ne Sabbuuni/Amazzi 2. Kozesa Tactile/Verbal Stimulation for Cyclic Apnea; Okuwagira Okufuuwa empewo mu mikutu gy’empewo/Bag-Mask 3. Okufukirira mu kyenda kyonna (PEG-ES) YOKKA singa Ekipande kya Clonidine Ekitaliiko kamogo kyamira Kimira"]
VisineGroup --> DeconStep
TizanidineGroup --> DeconStep
DeconStep --> NaloxoneTrial["HIGH-DOSE INTRAVENOUS NALOXONE TRIAL (Ku CNS Depression, Apnea, oba Hypotension/Bradycardia): - Muwe Naloxone wa Ddoozi Ennene: 0.1 mg/kg IV (oba 2 mg okutuuka ku 10 mg IV Bolus mu Baana & Abantu abakulu) - Singa ozuukuka/okuddamu okussa okulungi: Tandika okufuyira Naloxone IV obutasalako ku 2/3 of Effective Wake-Up Dose buli ssaawa (Ekirala Endotracheal Intubation & Mechanical Ventilation)"]
NaloxoneTrial --> HemodynamicPhase{"Mutendera Ki ogw’okuddamu kw’omusaayi mu bitundu ebibiri (biphasic Hemodynamic Response) Oguliwo?"}
HemodynamicPhase -->|Phase 1: Early Paradoxical Hypertension + Reflex Bradycardia (Peripheral Alpha-2B/Alpha-1 Vasoconstriction, First 1-3 Hours)| EarlyHTN["OKULABULA: TOWA ddagala eriweweeza puleesa oba Beta-Blockers erikola ebbanga eddene (Ejja kuleeta okugwa okw’okutta nga Phase 2 ekubye) - Weetegereze HTN Ennyangu/Eya kigero Nga Tejjanjabiddwa (Egonjoolwa mu ngeri ey’okwekolako mu ssaawa 1-3) - Singa Ekizibu kya Puleesa Ekiteeka obulamu: Kozesa Ultra-Short-Acting Titratable IV Sodium YOKKA Nitroprusside oba Phentolamine"]
HemodynamicPhase -->|Phase 2: Dominant Central Sympatholytic Hypotension + Sinus Bradycardia / AV Block (Central Alpha-2A / Imidazoline-1 Blockade, Lasting 12-48 Hours)| LateHypo["1. Symptomatic Bradycardia: IV Atropine (0.02 mg/kg in Child [Min 0.1-0.5 mg]; 0.5-1 mg in Adult) -> Escalate to Epinephrine or Dopamine Infusion if Needed 2. Hypotension: 20 mL/kg IV 0.9% Normal Saline Crystalloid Bolus -> Direct Vasopressor Infusion (Norepinephrine or Epinephrine)"]
Pathophysiology: Engeri Central Alpha-2 Agonists gye bakoppa Opioids ne zikola omutego gwa puleesa ya Biphasic¶
1. Lwaki Clonidine ne Visine Bivaako Okulaga Ennyo Amaaso, Koma, n’Okuziyiza Okussa (Locus Coeruleus Inhibition) .¶
locus coeruleus mu pons y’ekikolo ky’obwongo kye kifo ekikulu eky’okuduumira okuzuukusa kwa noradrenergic (norepinephrine), okuzuukuka, okussa, n’okugaziwa kw’amaaso mu bwongo bw’omuntu.
- Okukola kw’ekirungo kya Alpha-2A Autoreceptor ekisookerwako (
Gi/oOkuyungibwa kwa puloteyina): Zombi ebikwata opioid (mu-opioid) ne ebikwata ku alpha-2A adrenergic receptors (alpha-2A) zisangibwa ku mabbali ku busimu obuyitibwa neurons bwa locus coeruleus era zigabana emikutu gy’obubonero egy’obusimu bwa potassium/calcium egy’omu butoffaali (Gi/ookuyungibwa kwa puloteyina okuziyiza adenylate cyclase, kuggulawo okutereeza mundaGIRKemikutu gya potassium okusobola oku hyperpolarize obusimu obuyitibwa neuron, era nga giziyiza emikutu gya calcium egya voltage-gated). - Total Sympathetic Shutoff ("Opioid-Mimic" Toxidrome): Bwe clonidine, guanfacine, tizanidine, xylazine, oba tetrahydrozoline (Visine) ekulukuta mu kikolo ky'obwongo n'esitula central presynaptic
alpha-2Aneimidazoline-1 (I1)ebikwata mu kifo ekiyitibwa locus coeruleus ne rostral ventrolateral medulla: - Okufuluma kwa norepinephrine mu bwongo kukka kumpi ne ziro, ne kunnyika omulwadde mu coma (ekidda emabega mu ngeri ey’enjawulo okumala sekondi ntono mu kiseera ky’okusikirizibwa okuluma/okukwata ng’amakubo g’obusimu agayambi gakuba mu bufunze).
- Eddoboozi lya parasympathetic eritali lya kuwakanya okuva mu Edinger-Westphal nucleus liziyiza ekitundu ky’amaaso ekiyitibwa iris sphincter, ne kikola pinpoint pupils (miosis) ezitayawulwa ku fentanyl oba heroin.
- Ebifo eby’okussa mu misuwa bifiirwa okusaasira, ekivaako bradypnea ne cyclic apnea.
- Efferent sympathetic tone eri sinoatrial (SA) node, atrioventricular (AV) node, n’emisuwa egy’okumpi eggyibwawo, ate vagal parasympathetic tone y’esinga, ekivaako profound sinus bradycardia, AV heart block, systemic vasodilation (hypotension), ne hypothermia.
2. Lwaki Naloxone Akozesa Ddoozi Ennene (2 mg to 10 mg IV) Akola mu Clonidine Overdoses nnyingi¶
Okumala emyaka mingi, abasawo bakubaganya ebirowoozo oba naloxone (Narcan) ekola mu butwa bwa clonidine kubanga lipoota z’abalwadde abasooka nga bakozesa obutonotono 0.1 mg to 0.4 mg dose zalaga ebivuddemu ebitali bikwatagana. Okunoonyereza okw’omulembe ku butwa bw’abaana kulaga nti **okusikirizibwa kwa central alpha-2 kuleeta okufulumya endogenous beta-endorphins mu kikolo ky’obwongo, ezikolagana mu- era delta-opioid receptors ku kye kimu ddala Gi-obusimu obuyitibwa locus coeruleus obuyungibwa.
- Lwaki Dose Ennene Yeetaagibwa: Okuziyiza eno endogenous endorphin co-activation kyetaagisa supratherapeutic high-dose Intravenous Naloxone (
0.1 mg/kg IV, oba2 mg to 10 mg IVtotal bolus mu baana abato n’abakulu). - Mu clinical series of pediatric clonidine overdoses, okugaba okutuuka ku
10 mgwa IV naloxone yazuukuka mangu 50% ku 80% ku baana abaali mu comatose/apneic, ne babawonya okuva mu endotracheal intubation ne ICU mechanical ventilation, nga virtually zero adverse effects mu baana abatali ba opioid. (Weetegereze: Naloxone eya dose ennene ekola kitono nnyo mu butwa bwa imidazoline eye-drop [Visine] ne xylazine okusinga mu butwa obw’eddagala clonidine, wadde ng’okugezesa bulijjo tekirina bulabe era kirungi).
3. Omutego gwa Biphasic Hemodynamic: Lwaki Puleesa ya Phase 1 Efuuka Phase 2 Shock¶
Amangu ddala nga omaze okumira ddoozi ennene eya clonidine, guanfacine, oba tetrahydrozoline, omuwendo gw’eddagala mu omusaayi ogw’okumpi gweyongera nga eddagala terinnatuuka mu bujjuvu okuyita mu kiziyiza ky’omusaayi n’obwongo okuyingira mu kikolo ky’obwongo:
- Omutendera 1 (Eddakiika 30 okutuuka ku 180 ezisooka - Peripheral Alpha-2B Vasoconstriction): Ebirungo ebingi mu plasma bisitula butereevu postsynaptic peripheral
alpha-2Bnealpha-1receptors ku butoffaali bw’ebinywa ebiseeneekerevu eby’emisuwa mu misuwa, ekivaako okuzimba emisuwa egy’okumpi egy’amaanyi, puleesa ey’ekiseera ekitono ennyo (e.g., BP180/110 mmHgmu mwana oba230/130 mmHgmu muntu omukulu), ebitundu ebinyogovu ebiddugavu, ne baroreceptor-mediated reflex bradycardia. - Omutendera 2 (Essaawa 2 okutuuka ku 48 - Central Alpha-2A Sympatholysis): Mu ssaawa 1 ku 3, emiwendo gy’eddagala ery’okumpi giddamu okusaasaana mu bitundu by’omubiri ate nga kiri wakati w’ekikolo ky’obwongo
alpha-2Aokuziyiza kutwala ekiragiro ekijjuvu, okuggalawo tone y’okusaasira n’okuleetera puleesa okukka okuva ku puleesa ey’amaanyi butereevu mu puleesa ewanvuye n’okusannyalala. - Akatyabaga ka Iatrogenic: Singa omusawo atamanyi ajjanjaba puleesa ya Phase 1 ne labetalol, metoprolol, propranolol, hydralazine, oba nifedipine, obutyabaga bubiri bubaawo: (1) beta-blocker eggyawo obuyambi bwonna obwa beta-adrenergic obusigaddewo ate ng’aleka peripheral alpha vasoconstriction nga tewali kizibu, oba (2) nga Phase 2 central hypotension etuuka oluvannyuma lw’eddakiika 60, eddagala eriweweeza ku puleesa erikola ebbanga eddene teriyinza kuggyibwako, ekivaako refractory cardiogenic and vasodilatory shock.
Omulongooti gw’okugeraageranya omukulu: Central Alpha-2 Agonists, Imidazoline Amatondo g’amaaso/ennyindo, ne Xylazine¶
| Eddagala / Ekika ky'ebintu & Amannya g'ebika aga bulijjo | Amaanyi aga bulijjo & Obulabe bw’ebiterekero ebikwekebwa | Omutindo gwa ddoozi y’obutwa mu baana | Onset, Peak & Total Duration of Obutwa | Ebikulu ebyawula Clinical & ECG Features |
|---|---|---|---|---|
| 1. Empeke z'omu kamwa eza Clonidine & Ebitundu ebiyita mu lususu (Catapres, Kapvay E. R., Catapres-TTS-1 / TTS-2 / TTS-3) Enkola y’okuyimba ekika kya Katapres-TTS-1 / TTS-2 / TTS-3*) |
- Ebipande: 0.1 mg, . 0.2 mg, . 0.3 mg.- Ebitundu ebiyita mu lususu (Catapres-TTS): - TTS-1 ( 0.1 mg/day) limu 2.5 mg (2,500 mcg) okugatta- TTS-2 ( 0.2 mg/day) limu 5.0 mg okugatta- TTS-3 ( 0.3 mg/day) limu 7.5 mg okugatta |
Dozi yonna > 0.005 to 0.01 mg/kg (> 0.1 mg mu mwana omuto - omu 0.1 mg tablet oba okukamula ekitundu kyonna ekikozesebwa/ekipya kireeta coma n’okusannyalala). |
Okutandika: 30 to 60 minutes (obubonero kumpi bulijjo butandikira munda <= 4 hours ku mpeke ezifuluma amangu).Ebbanga: 12 to 36 hours (okutuuka ku 48+ hours singa ekipande kyamira nga kyonna). |
Classic Opioid-Mimic Triad: Okulaga obulungi abayizi, coma nga balina stimulus-responsive cyclic apnea, hypothermia, biphasic BP (early HTN -> prolonged hypotension), n’okuziyira okw’amaanyi mu sinus bradycardia / AV block. Addamu Naloxone eya ddoozi ennene (2-10 mg IV) mu bitundu 50-80% eby’emisango. |
| 2. Guanfacine (Tenex [Okufulumya-Mangu], Intuniv [Okufulumya-Okugaziyiziddwa]) |
Ebipande bya... 1 mg, . 2 mg, . 3 mg, . 4 mg (elagirwa nnyo abaana olw’obulwadde bwa ADHD). |
** > 2 mg okutuuka ku 4 mg mu mwana omuto (oba > 0.05 to 0.1 mg/kg). |
CRITICAL DELAYED ONSET TRAP: Nga otulo obukoowu butandikira mu 1 to 4 hours, puleesa ey’amaanyi ey’okukendeera kw’omusaayi (severe orthostatic hypotension) n’okusannyalala kw’omutima okuva mu Intuniv ER ebiseera ebisinga TEBITA ku ntikko okutuusa 6 to 18 hours oluvannyuma lw'okumira n'okusembayo ** .24 to 48+ hours** ** |
Okulonda ennyo ku central alpha-2A ebikwatagana okusinga clonidine; okulondoola telemetry y’abalwadde abajjanjabirwa mu ddwaaliro okumala essaawa 24 kyetaagisa kubanga peak bradycardia/syncope ebaawo ku lunaku 1-2 oluvannyuma lw’okukoowa kwatereera dda. |
| 3. Tizanidine (Zanaflex) |
Empeke/kapsula za... 2 mg, . 4 mg, . 6 mg (ekiwummuza ebinywa by’amagumba). |
** > 2 to 4 mg mu mwana; ** > 12 to 24 mg mu muntu omukulu (massive boost singa eweebwa wamu n’ebiziyiza CYP1A2 nga Ciprofloxacin oba Fluvoxamine, ebyongera ku mirundi gya Tizanidine emirundi 10 okutuuka ku mirundi 33). |
Okutandika: 30 to 60 minutes.Ebbanga: 8 to 24 hours. |
Central alpha-2 coma, bradycardia, ne puleesa PLUS okumala ebbanga eddene QTc interval (IKr blockade / Torsades de Pointes risk) n’okulinnya kwa transaminase mu kibumba okw’amangu. |
| 4. Imidazoline Amatondo g'amaaso & Ebifuuyira mu nnyindo - Tetrahydrozoline (Eddagala lya Visine eryasooka 0.05%)- Eddagala lya Oxymetazoline (Afrin 0.05%, Visine L.R., Rhofade) Omuwandiisi w’ebitabo.- Naphazoline (Amaaso Amatangaavu, Amaaso ag'ekyama) - Brimonidine (Ekigambo kya Alphagan 0.1-0.2%, Lumify, Omuwandiisi w’ebitabo 0.025%, Mirvaso Gel) . |
0.05% = ** .0.5 mg/mL** (15 mL ebikwaso by’eccupa 7.5 mg okugatta).Brimonidine amatondo g’obulwadde bwa glaucoma ( 0.2% = 2 mg/mL) oba Mirvaso jjeeri ya rosacea (0.33%) zireeta obulamu bw’okusannyalala mu baana abawere ne bwe kiba nga kiva ku therapeutic ocular drops oba kissing treated skin |
** >= 1 to 2 mL (0.5 to 1.0 mg) a 0.05% Visine oba Afrin okumira omwana omuto kireeta okunyigirizibwa okw’amaanyi mu CNS/emisuwa gy’omutima (Amatondo g’amaaso ga Brimonidine gaziyiza nnyo mu baana < 2 years old). |
Okutandika: Mangu nnyo (15 to 45 minutes).Ebbanga: 12 to 24 hours (okutuuka ku 36 hours ku Oxymetazoline ekola ebbanga eddene). |
Obukoowu obw’amaanyi/okukoma, amaaso agalaga obulungi (oba obulwadde bwa mydriasis obw’ekiseera ekitono), okukendeera kw’ebbugumu okumanyiddwa (< 35 C), okussa, puleesa nga bukyali nga zigobererwa bradycardia/hypotension. TEKIreeta kiddukano. |
| 5. Ekirungo kya Xylazine ("Tranq") (Eddagala ly'ebisolo Alpha-2 Sedative & Eddagala lya Fentanyl eritali mu mateeka) |
Etabulwa mu butto w’oku nguudo fentanyl / heroin oba empeke ez’ebicupuli ezinywezeddwa (oba ez’ebisolo 20 mg/mL / . 100 mg/mL ebidomola). |
Okukwatibwa kwonna okw’omuntu kuleeta okukkakkanya okw’amaanyi okw’omu makkati okwa alpha-2 n’okugwa kw’omusaayi. | Okutandika: Eddakiika (IV/mu nnyindo/okufuuwa sigala) oba 15-30 min (IM/mu kamwa).Ebbanga: 4 to 12+ hours. |
Eddagala lya Fentanyl + Xylazine ery'emirundi ebiri: Muwe Naloxone (0.4 to 2 mg) okuzzaawo okuziyiza okussa okuleetebwa fentanyl; omulwadde ajja kuddamu okutandika okussa (> 10-12 breaths/min) naye ejja kusigala nga ekkakkanya nnyo/etaddamu okuva ku Xylazine TOsigala ng’osika dose ennene eza Naloxone ng’okussa kuzzeemu (kireeta okuva mu ddagala lya opioid mu bwangu); okuwagira emikutu gy’empewo ne puleesa mu kifo ky’ekyo. |
Enkola y’okuddukanya amalwaliro mu mitendera¶
1. Okulongoosa: Ddi lw’olina okukozesa okufukirira ekyenda kyonna ku kitundu kya Clonidine ekimira¶
- Amatondo g’amaaso aga chewed and Spit-Out Patch oba Liquid Eye Drops: Tokola to kukola gastric lavage oba okugaba activated charcoal ku liquid tetrahydrozoline/oxymetazoline eye drops (aganyiga ddala mu ddakiika 15 ku 30 ate nga obukoowu buleeta akabi ak’amaanyi ak’okusikiriza).
- Intact Clonidine Transdermal Patch Swallowed Whole: Ekitundu kya Catapres-TTS kirina omugongo ogutayita mu mazzi n’oluwuzi olufuga omutindo nga lulimu
2.5 mg to 7.5 mgwa clonidine omulongoofu (emirundi 25 ku 75 ku ddoozi y’omuntu omukulu ey’omu kamwa) ejja okugenda mu maaso n’okufulumya clonidine munda mu lubuto n’ebyenda okumala ennaku. Singa omwana oba omuntu omukulu amira ekitundu kya clonidine ekitaliiko kamogo kyonna, muwe Activated Charcoal (1 g/kg) (oluvannyuma lw’okunyweza omukutu gw’empewo singa otulo) era otandike Okufukirira ekyenda kyonna (WBI) ne Polyethylene Glycol Electrolyte Solution (PEG-ES, GoLYTELY ku25 mL/kg/hrmu baana oba1.5 to 2 L/hrmu bantu abakulu nga bayita mu nasogastric tube) okutuusa ng’ekitundu ky’obuveera ekitaliiko kamogo kiyisibwa mu mazzi agafuluma mu nseke.
2. Omutendera gw’okununula omusaayi n’okussa¶
- Emikutu gy'empewo & Okusooka okussa (Okusikirizibwa -> Naloxone ya dose ennene -> Okussa mu nnyindo):
- Kozesa enkola ya pulse oximetry egenda mu maaso, end-tidal capnography (
ETCO2), n’okulondoola omutima, era bakozese okusikirizibwa kw’omubiri okugonvu ku mild cyclic apnea. - Okufuna empewo etali ya maanyi, okussa, oba okukoma ennyo, ssaako High-Dose Intravenous Naloxone (
0.1 mg/kg IVokutuuka ku2 mgokusika okusooka, okuddiŋŋana amangu buli ddakiika 2 okutuuka ku muwendo gwonna ogwa10 mg IV). Singa naloxone eya dose ennene ezzaawo okussa n’okuzuukuka, tandika okufuyira naloxone mu IV obutasalako ku...66%(ebitundu bibiri ku bisatu) ebya ddoozi ya bolus ey’okuzuukusa ennungi buli ssaawa; Bwe10 mgalemererwa okuzzaawo empewo emala, okukola endotracheal intubation ne mechanical ventilation. (Okwegendereza: Mu kiseera ky’okussa eddagala mu nsengeka ey’amangu, sooka ojjanjabe ne IV Atropine0.02 mg/kgkubanga laryngoscopy ne succinylcholine bisobola okuleeta vagal sinus okukwatibwa mu mulwadde wa clonidine eya bradycardic edda). - Okuddukanya obulwadde bwa Bradycardia (
Atropine->Epinephrine): - Tojjanjaba bulwadde bwa bradycardia obutono obutaliimu bubonero singa puleesa n’okufuyira biba bya bulijjo ddala.
- Ku obulwadde bwa bradycardia obulaga obubonero nga puleesa ekendedde oba okufuyira obubi, ssaako Intravenous Atropine (
0.02 mg/kgmu baana [ekitono ennyo0.1 to 0.5 mg];0.5 mg to 1 mgmu bantu abakulu, ebiddibwamu okutuuka ku3 mg). Singa atropine eremererwa, tandika okukozesa Intravenous Epinephrine (0.05 to 0.3 mcg/kg/min) oba Dopamine (5 to 15 mcg/kg/min) okufuyira oba okusiiga okuyita mu lususu. - Okuddukanya Puleesa ya Puleesa vs. Puleesa eyasooka etakwatagana:
- Obulwadde bwa puleesa: Muwe
10 to 20 mL/kgbolus za 0.9% Normal Saline oba Lactated Ringer’s ne ziteeka omulwadde mu mbeera ya Trendelenburg/supine; singa puleesa esigala, tandika okufuyira butereevu Norepinephrine oba Epinephrine. (Weetegereze: Tolazoline, alpha-antagonist ey’ebyafaayo, eziyiza era esuuliddwa kubanga ereeta obuzibu bw’okutambula obutategeerekeka, puleesa ekendedde ennyo, n’okuvaamu omusaayi mu GI; Yohimbine tesangibwa mu nkola za IV ez’amangu). - Peesa y’omusaayi etali ya bulijjo: Leka puleesa ey’ekiseera nga tejjanjabiddwa okuggyako nga waliwo okwonooneka okw’amaanyi okw’ebitundu by’enkomerero (obulwadde bwa puleesa, okusalako emisuwa, oba okuzimba amawuggwe), mu mbeera eyo titrate ONLY ultra-short-acting Intravenous Sodium Nitroprusside (
0.3 to 3 mcg/kg/min) oba Phentolamine ( .0.05 to 0.1 mg/kg IVbuli ddakiika 10) kale esobola okuggalwa puleesa ekka amangu.
Engeri y'okusuula obulungi ebitundu by'olususu ebya Clonidine (Catapres-TTS) ebikozesebwa
Kubanga ekitundu kya clonidine ekyambala ekiggyibwawo oluvannyuma lw’ennaku 7 kikyalimu clonidine ezisukka mu zimala okutta oba okussa mu kkoma omwana omuto oba embwa y’awaka: - Ziba enjuyi ezisiiga ezikwatagana bulungi mu bitundu bibiri amangu ddala ng’ozisekudde ku lususu enywerere ku bwakyo. - Teeka ekitundu ekizingiddwa munda mu nsawo yaakyo ey'obukuumi ey'okusuula (oba kifuuwe wansi mu kaabuyonjo singa amateeka ga FDA "Flush List" gakola mu maka agalimu abaana abato/ebisolo by'omu nnyumba, oba kisibe mu kibya ekiziyiza abaana okutwala mu dduuka ly'eddagala) - tosuula kitundu ekitali kibikkiddwa mu kisenge ekiggule oba mu kasasiro mu kinaabiro.
Ennamba z’embeera ez’amangu mu bitundu n’ebiragiro by’ebitongole¶
| Ekitundu / Ensi | Ennamba ya Ambyulensi ey’amangu | Ennamba y'eggwanga ey'obuyambi mu kulwanyisa obutwa | Ebiwandiiko ebitongole ebikwata ku nkola y’obujjanjabi |
|---|---|---|---|
| Amerika & Canada | 911 | US: 1-800-222-1222 (Ebifo eby'obutwa mu Amerika) / Canada: 1-844-OBUTWA-X | Akakiiko ka Amerika akavunaanyizibwa ku by’okwerinda by’ebintu ebikozesebwa (CPSC) kalagira okupakinga okugumira abaana ku matondo g’amaaso/ebifuuyira mu nnyindo ebya imidazoline ebirimu >= 0.08 mg omugatte gwa imidazoline; Ebiragiro bya ACMT / Poison Center biwagira Eddagala lya IV Naloxone erya dozi ennene (okutuuka ku... 10 mg) ku baana aba clonidine coma n’ekiragiro okutunuulira essaawa 24 ku Intuniv (guanfacine ER). |
| Obwakabaka bwa Buganda | 999 (oba 112) | NHS 111 (Mu lujjudde) / NPIS TOXBASE (0344 892 0111 eri abasawo) | NPIS TOXBASE eragirira okuddukanya emikutu gy’empewo mu ngeri ewagira, Atropine ku bubonero bwa bradycardia, IV crystalloids/vasopressors ku puleesa, okwewala beta-blockers mu puleesa nga bukyali, n’okufukirira ekyenda kyonna ku bitundu ebiyingidde mu lususu. |
| Omukago gwa Bulaaya | 112 | Tuukirira ekitongole ky’eggwanga eky’obutwa ng’oyita ku 112 (e.g., Germany +49 30 19240, Bufalansa 01 40 05 48 48) | Ebiragiro ebikakali eby’emyaka ku brimonidine (< 2 years) n’eddagala eriweweeza ku nnyindo erya imidazoline eri abaana (oxymetazoline, xylometazoline (Otrivin) amatondo mu baana abawere); forensic labs zeekenneenya tetrahydrozoline mu biteeberezebwa okuba nga balumbibwa eddagala. |
| Australia ne New Zealand | Australia: 000 / New Zealand: Omuntu w'abantu 111 | Australia: 13 11 26 (Ekifo eky’amawulire ku butwa) / New Zealand: 0800 764 766 | Omuwendo omunene ogw’abaana abakwatibwa clonidine (Catapres) nga empeke zigatta oba zimenyese olw’abaana ADHD/otulo; Australian Poisons Information Centre eragira okusindikibwa mu bwangu mu ED eri omwana yenna amira > 1 mcg/kg (> 0.1 mg) wa clonidine. |
| Buyindi ne Asia-Pacific | Buyindi: 112 / 108 / Singapore: 995 / Japan: 119 | Buyindi: Ekifo eky'obutwa ekya AIIMS (1800-116-117) | Okubeerawo kwa OTC xylometazoline / oxymetazoline (Otrivin, Nasivion) amatondo mu nnyindo ne clonidine ow’omu kamwa (Arkamin); abasawo b’abaana baggumiza obutasika bucupa bwa matondo g’ennyindo g’abantu abakulu mu nnyindo z’abaana abawere (ezidduka wansi mu nnyindo ne ziyingira mu lubuto ne zireeta coma/apnea). |
Ebibuuzo ebitera okubuuzibwa¶
Okumira amatondo matono aga Visine eye drops oba Afrin nasal spray kiyinza kitya okuteeka omwana mu kkoma?¶
Amatondo g’amaaso agakendeeza ku kumyuuka (agalimu tetrahydrozoline, naphazoline, oba brimonidine) n’ebifuuyira eddagala eriweweeza ku nnyindo okumala essaawa 12 (erimu oxymetazoline oba xylometazoline) biri mu kibinja ky’eddagala eriyitibwa imidazolines - famire y’eddagala lye limu ddala n’eddagala lya puleesa n’eddagala lya ADHD erya clonidine. Bwe zisiigibwa ng’ettondo limu ku liiso, ziziyiza emisuwa emitonotono egy’okungulu mu kitundu. Wabula bwe zimira - ne mu bungi obutono nga mililita emu ku bbiri (ezitakka wansi wa kitundu kya kijiiko) - ziyingizibwa mangu okuva mu lubuto ne zisala ekiziyiza omusaayi n’obwongo okusitula ebitundu ebikwata alpha-2A ne imidazoline mu makkati mu kikolo ky’obwongo, ne ziggalawo enkola y’obusimu bw’omubiri obusaasizi ne kireetawo pinpoint pupils, deep coma, . hypothermia, omutima okukuba empola mu ngeri ey’akabi (bradycardia), n’okulekera awo okussa (apnea) mu ddakiika 15 ku 45.
Okuteeka amatondo g’amaaso aga Visine mu kyokunywa ky’omuntu kireeta ekiddukano nga mu firimu, oba ekyo lufumo?¶
Nfumo ya bulimba kikumi ku kikumi era etta abantu mu bibuga. Tetrahydrozoline (Visine) TALETA kiddukano n’akatono. Wabula, okusiiga ekyokunywa ky’omuntu n’amatondo g’amaaso aga tetrahydrozoline oba oxymetazoline kituusa obutwa obutaliimu langi, obutawooma mu busimu obw’omu makkati n’eddagala erikendeeza ku misuwa gy’omutima erireeta coma ey’amaanyi, hypothermia, bradycardia, okusiba okussa, n’okufa, era guvunaanibwa ng’omusango gw’obutwa ogw’amaanyi ogwazuulibwa amangu eddwaaliro n’abaserikale LC-MS/MS okukebera omusaayi n’omusulo.
Lwaki Naloxone (Narcan) oluusi azuukusa omwana eyasukkiridde okukozesa Clonidine wadde nga Clonidine si ddagala lya opioid?¶
Clonidine asitula alpha-2A adrenergic receptors mu locus coeruleus y’ekikolo ky’obwongo, ezigabana emikutu gy’obubonero egy’omu butoffaali nga potassium ne calcium mu butoffaali nga mu-opioid receptors era era zisitula okufulumya endorphins ez’obutonde ez’obwongo. So nga dose entono eza bulijjo eza naloxone (`0.4 mg`) zitera okuba nga banafu nnyo okusobola okuvvuunuka ekikolwa kino, okunoonyereza ku butwa mu bujjanjabi kulaga nti okugaba Naloxone (`0.1 mg/kg`, oba `2 mg to 10 mg IV` omugatte) aziyiza okukolagana kuno okw’opioid okw’omunda era kuzuukuka mangu ebitundu 50% ku 80% ku baana abalina clonidine coma ey’amaanyi n’okusannyalala, emirundi mingi ne kibawonya okwetaaga ekyuma ekissa n’ekyuma ekissa.
Lwaki kyabulabe nnyo omusawo okuwa eddagala lya puleesa ng’omulwadde asusse Clonidine oba Visine asoose okutuuka nga alina puleesa?¶
Dozi ennene ezisukkiridde eza clonidine, guanfacine, oba Visine zireeta okuddamu kwa puleesa okwa classic "biphasic". Mu ddakiika 30 ku 120 ezisooka, eddagala eringi mu musaayi liziyiza butereevu emisuwa egy’okumpi (nga giyita mu bitundu ebiyitibwa peripheral alpha-2B receptors), ekivaako puleesa ey’amaanyi okulinnya okumala akaseera ng’eddagala terinnamala kusala mu kikolo ky’obwongo. Eddagala bwe limala okuyingira mu kikolo ky’obwongo (Phase 2), liggalawo ebifulumizibwa byonna eby’okusaasira eby’omu makkati, era puleesa y’omulwadde n’egwa mu puleesa eya wansi okumala ebbanga eddene (hypotension) okumala essaawa 12 ku 36 eziddako. Singa omusawo awa eddagala lya puleesa oba eddagala eriziyiza puleesa erikola okumala ebbanga eddene mu kiseera ekyo ekitono eky’okusooka okubeera ne puleesa, omulwadde ajja kufuna ensisi ey’akatyabaga, etayinza kuddamu oluvannyuma lw’essaawa emu ng’Omutendera ogw’okubiri gukubye.
Lwaki omwana eyamira eddagala eriyitibwa extended-release Guanfacine (Intuniv) alina okumala essaawa 24 mu ddwaaliro ne bw’aba azuukuse ne balekera awo okulabika ng’otulo?¶
Extended-release guanfacine (Intuniv) erina ekiseera eky’enjawulo, eky’obulimba mu dose esukkiridde: so ng’otulo n’okukkakkanya birabika mu ssaawa 2 ku 6 ezisooka era bitera okutereera ku ssaawa 8 okutuuka ku 12, ebikosa emisuwa egy’amaanyi - naddala profound orthostatic hypotension (okuzirika ng’oyimiridde), sinus bradycardia, ne prolonged QTc - emirundi mingi bitereera SI ku ntikko okutuusa nga wayise essaawa 12 ku 24 ng’empeke zimira. Omwana okusiibulwa ku ssaawa 6 oba 8 olw’okuba azuukuse kiyinza okuvaamu okulwawo okuziyira n’okugwa kw’omutima awaka.
Ebiragiro ebikwatagana nabyo¶
- Okutegeera dose ya opioid esukkiridde n’okugiwa naloxone (Narcan).
- Beta-blocker ne calcium channel blocker okulondamu eddagala erisukkiridde
- Obutwa bwa nicotine, omubisi gwa vape ogw’amazzi, n’obutwa obuva mu bitundu by’olususu
- CPR y’abaana n’abaana abawere n’okutaasa okuziyira
- Obujjanjabi obusookerwako obw’obutwa n’okusunsulamu okulwanyisa obutwa
Ensonda n’obulagirizi obutongole¶
- American College of Medical Toxicology (ACMT) & America's Poison Centers: Obulagirizi bw'obutwa mu bujjanjabi ku Central Alpha-2 Agonist Overdose, Pediatric Clonidine Transdermal Patch Toxicity, n'okununula Naloxone mu ddoozi ennene.
- United States Food and Drug Administration (FDA) & Consumer Product Safety Commission (CPSC): Empuliziganya y’obukuumi bw’eddagala: Ebizibu eby’amaanyi ebiva mu kumira mu butanwa amatondo g’amaaso n’ebifuuyira mu nnyindo (Tetrahydrozoline, Oxymetazoline, Naphazoline) abaana.
- American Academy of Pediatrics (AAP): Enteekateeka y'abaana "Empeke emu esobola okutta": Obutwa obuva mu Clonidine, Guanfacine, ne Imidazoline mu baana abawere n'abaana abato.
- Ekitongole ky’eggwanga eky’amawulire ku butwa (NPIS, Bungereza): Ebiragiro by’okuddukanya obujjanjabi bwa TOXBASE ku butwa bwa Clonidine, Guanfacine, Tizanidine, ne Imidazoline Decongestant.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC) & National Institute on Drug Abuse (NIDA): Obulagirizi bw'obujjanjabi ku kuddamu ku Fentanyl Ekyusibwakyusibwa ne Xylazine ("Tranq") Overdoses.
Ekitabo kino kya mawulire era tekidda mu kifo kya kwekenneenya abasawo ab’amangu ab’ekikugu, okwebuuza ku by’okulwanyisa obutwa, oba obujjanjabi obw’amaanyi obw’abaana. Olw’okuba ebipande bya clonidine n’amatondo g’amaaso aga imidazoline bisobola okuleeta okusannyalala okw’amangu n’okusannyalala okw’amaanyi mu ddakiika ntono, tusaba nnyo okukola omusomo ogukkirizibwa ogw’obujjanjabi obusookerwako n’abaana CPR ng’oyita mu kibiina ky’ensi yonna ekya International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), ekibiina kyo eky’omusalaba omumyufu mu ggwanga lyonna, St John Ambulance, oba omuwa obuyambi mu kitundu omukakafu.