Na ua ni Seiche, na Sunami ni drano, kei na lutu vakasauri ni wai ena toba¶

Na seiche (cavuti saysh) e dua na ua tudei ka oscillates ki liu kei na muri ena loma ni dua na yago ni wai sogo se vakatikina sogo me vaka e dua na Drano Levu, tobu ni alpine, fjord, bay, se toba. E sega ni vaka na ua ni cagi e dau ramusu ena vei 5 ki na 15 na sekodi ka vakaleqa ga na dela ni qele, e dua na seiche se sunami ni drano ena loma ni vanua e vakarautaka na levu taucoko ni wai ni dua na beseni e drodro mai na baravi ki na baravi me vaka na wai ena dua na tavaya ni sili vakababa. E vakavuna na cici vakasauri ni veivakasaurarataki ni barometric, laini ni cagilaba, cagi derecho, uneune vakadomobula, se sisi ni vatu ena loma ni drano titobu kei na fjords, na veiuciwai oqo e rawa ni lutu sobu na ivakatagedegede ni wai ena toba ena **2 ki na 5 na mita (6.5 ki na 16.5 na fiti, **be) lesu tale mai me vaka e dua na bai totolo ni wai veilecayaki.

E veivakarusai vakalevu cake sara na ualuvu lelevu e vakavuna na tavuki ni qele ena loma ni drano lalai ni veiulunivanua, idrodro ni wai, kei na fjords ni wai batabata, na vanua e lutu kina e milioni na mita kiupiti ni vatu se aisi batabata ki na wai vakatikitiki ka toso cake na ua **10 ki na 50+30) veibasai kei na bai ni buca ena loma ni 60 ina 180 na sekodi. Me vaka na Matabose ni Wasawasa kei na Cagi ni Amerika (NOAA), na Vakadidike ni Vanua ni Amerika (USGS), kei na iSoqosoqo ni Dravuisiga e Vuravura (WMO), era mate na vakacacani ena drano kei na tavuki ni wasawasa baleta ni ra nanuma ni tu ga ena wasawasa galala na wasawasa ni sunami, se baleta ni ra lako tani mai na wasawasa vou. vakasauri na kena drodro tani.

Cakava oqo ena gauna oqo¶

1. Vakasuka na veivanua ni vakacaca, piers, gusu ni uciwai, kei na baravi na wai totolo e tubu se lutu vakatani. Kevaka o raica na drano se na wai ni toba ni drodro tani vakatotolo, raica e dua na veisau vakasauri ni whirlpool ni gauna oqo ena dua na icurucuru ni toba se na sala ni iboro, se raica na wai e drodro cake ena dela ni d, baravi sara ga. Toso vakadodonu ki baravi ki na vanua cecere ke lailai 15 ki na 30 na mita (50 ki na 100 na fiti) mai na dela ni wai se ki na ikatolu ni tabavale se cecere cake ni dua na vale simede vakadeitaki.
2. Cici vakadodonu cake ena bai ni buca kevaka o rogoca e dua na kurukuru ni vatu se na rorogo ni vakasucu ena dua na drano se drano ni ulunivanua. Ena drano lalai ni veiulunivanua, veivanua ni vakaruru, kei na veivanua cecere (me vaka e Norway, Alaska, Peritania, Patagonia, Niusiladi, se na na wai e bulia e dua na sunami ni veivakauqeti ka takosova na beseni ena 100 ki na 250 na kilomita ena dua na auwa (60 ki na 155 na maile ena dua na auwa). Ena tiko vei iko 1 ki na 4 ga na miniti ni bera ni qai coqa na ua ena baravi kadua. Biuta kece na iyaya ni keba, kayak, kei na iyaya ni qoli, ka cici vakadodonu cake ki na ulunivanua cecere duadua e dakumu me lailai duadua 30 ki na 60 na mita vakadodonu (100 ki na 200 na fiti).
3. Kakua vakadua ni lesu tale ki na baravi, wavu, se marina ni sa lutu sobu na imatai ni ua. Baleta ni dua na seiche e dua na ua tudei resonant ka bounces lesu tale ki liu ena maliwa ni veibasai ni baravi ni dua na drano se toba sogo, na wai ena tomana tikoga na oscillating me baleta na 4 ki na 24+ na auwa. Ena vuku ni veivakacacani veivakatorocaketaki kei na ikarua ni cagi kaukauwa se vakaraitaki na ua ni beseni, na ikatolu, ikava, se ikalima ni seiche oscillation yaco mai na auwa ni oti na imatai ni ua e dau balavu cake ka totolo cake mai na ua taumada. Mo tiko ena vanua cecere me yacova ni sa bokoca na nomu tabana ni draki ni matanitu (me vaka na veiqaravi ni draki ni matanitu o Amerika, na Vanua kei na Veisau ni Draki e Kenada, se MeteoSwiss) na ivakasala ni waluvu ena baravi se ivakasala ni sunami.
4. Biuta na nomu waqa ena vanua ni soko kevaka e sa voleka ni dua na ua lelevu; kauta na nomu waqa ki na wai titobu (>30 ki na 50 na mita / 100 ki na 165 na fiti) GA kevaka e sa lako tiko mai baravi. Kakua vakadua ni cici sobu ki na veivanua ni waqavuka e luvu ena gauna ni dua na seiche, cagilaba, se ka e yaco ena toba me vesuka kina na ikuri ni laini se vakabula na nomu waqa. Na sala ni waqavuka e vaka na sala ni wai e yaco kina na totolo ni wai ki na 15 ki na 30 na kilomita ena dua na auwa (8 ki na 16 na noti), vakacacana na veivatu kaukamea, vakacacana na wavu vuka mai na nodra idusidusi, ka vakacacana e dua e vesuki ena maliwa ni waqavuka. Kevaka o sa vodo tiko ena wai galala ni sa rogo mai e dua na ivakasala se sa lutu e dua na veibuca, biubiu sara mai na baravi ka lako tani mai na veisala qiqo ki na wai galala titobu ke lailai 30 ki na 50 na mita (100 ki na 165 na fiti) na titobu, ka dusia na nomu dakai titi vakadodonu ki na wasawasa balavu.
5. Mo tiko vakaoti mai na veivanua ni vakaruru vatu, veivanua ni vakaruru, kei na bai simede ni drano ME BALETA E 6 NA AUWA NI OTI e dua na laini ni cagi totolo duadua se derecho e takosova e dua na drano levu. Ena Wasawasa Levu ni Vualiku kei Amerika (Drano Michigan, Drano Erie, Drano Levu, Drano Huron, Drano Geneva, Drano Ontario), Drano na cagilaba kei na meteotsunami e dau yaco 1 ki na 4 na auwa ni sa oti na cagilaba, ni sa lesu tale mai na matanisiga ka ra sa lako lesu tale ki na wavu na dausoko se dauqoli.
6. Kaciva na veiqaravi ni leqa tubukoso mai na vanua cecere kevaka e dua e tavi yani ki wai, ka kakua vakadua ni cici yani ni oti. Na uciwai ni lesu mai ni Seiche (backwash) e dreti ira na vakaleqai ena dela ni vatu lelevu ni riprap ka luvuci tu ka lako yani ki na wai batabata titobu ena totolo e sega ni rawa vua e dua na tamata dau sisili me vala. Kaciva na nomu naba ni leqa tubukoso ni vanua (911 e Amerika kei Kenada, 112 ena veiyasai Iurope, 999 ena Matanitu Cokovata, se raica kece naba ni leqa tubukoso), biuta e dua na iyaya ni vakalutu tethered se mama ni veivueti mai na vanua cecere mamaca, ka maroroya na rai ni tamata e vakaleqai me baleta na yadra ni baravi se waqa ni veivueti ni kama.

Seiche, cagilaba, kei na vunikau ni vakatulewa ni bula ni ua ni drano¶

Vakayagataka na ituvatuva ni vakatulewa ni vanua oqo mo vakaduiduitaka kina e dua na seiche ni cagi, e dua na sunami ni laini ni cagilaba, e dua na sunami ni drano ni uneune, kei na dua na ua lelevu ni vatu ni alpine.

flowchart TD
    Start["Na itovo ni wai sega ni dodonu ena dua na drano, Fjord, vanua ni maroroi wai, se wavu:<br/>Lutu vakasauri ni wai, rorogo ni uciwai, se lutu ni veiulunivanua"] --> TriggerCheck{"Na ivakatakilakila ni veivakaroti se veivakauqeti cava<br/>o sa qai raica?"}

    TriggerCheck -->|"1. Kudru ni Vatu / Vakacaca ni Vatu / Vakacaca ni Glacier<br/>SE Uneune kaukauwa Voleka ni dua na drano se Fjord"| ImpulseWave["WALU NI VEIVAKALEQA / TSUNAMI NI DRAU VEIVAKALEQA<br/>(Gauna ni yaco mai: 30 na sekodi ki na 5 na miniti):<br/>1. BIUTA NA IYAYA KECE: Kakua ni vakavodoki na valelaca, na waqavuka, se na taga<br/>2. CICI DODONU CAKE vakadodonu ki na baravi<br/>3. Kauta cake me lailai mai na 30 ki na 60+ na mita vakadodonu (100 ki na 200+ na fiti)<br/>4. Kevaka ena dua na waqa e baravi: Taucoko na throttle ki na lomadonu titobu ni beseni<br/> ka dusia na bow vakadodonu ki na ua sa curu mai"]

    TriggerCheck -->|"2. Vakasauri na wai e drodro mai na Wavu / Baravi<br/>Vakaraitaka na Mudflats, Vatu, se Waqa e Vakacacani"| TroughArrival["VEIKA E YACO MAI NA CAVA (Cagi se Cagi):<br/>1. KUA vakadua ni lako ena dela ni drano se na dela ni wai<br/>2. Kailavaka na veivakaroti vei ira kece ena veibaravi kei na baravi<br/>3. Cici ki loma ni vanua ena 300 ki na 500 na mita ka kaba cake ena 10 ki na 15 na mita (33 ki na 50 na fiti)<br/>4. Namaka e dua na bai ni wai e 1 ki na 4 na mita (3 ki na 13 na fiti)<br/> ena loma ni 1 ki na 10 na miniti ."]

    TriggerCheck -->|"3. Cagilaba totolo / Derecho e takosova na drano<br/>30 na miniti ki na 4 na auwa sa oti (Sa matata na lomalagi ena gauna oqo)"| PostStormSeiche["VEIKA E VAKARAUTAKI NI OTI NA CAGIBULA / VEIKA E VAKARAUTAKI:<br/>1. Mo tiko vakaoti ena OFF na veivanua ni vakaruru simede, veivanua ni vakaruru, & gusu ni uciwai<br/>2. Me ra maroroi ira na gone kei na manumanu mai na bati ni wai<br/>3. Raica na veisau vakasauri ni wai ena 5 ki na 20 na miniti<br/>4. Kakua ni curu tale ki na marinas me yacova ni sa cegu na veisau (4 ki na 12+ auwa)"]

    TriggerCheck -->|"4. Vakavodoki ena loma ni dua na Marina / Sala ni Wavu<br/>Ni sa Tekivu na Veisau ni Cagi & Veisau ni Wai"| MarinaAction{"O sa tiko beka ena gauna oqo e vanua<br/>se o sa vodo tiko ena waqa?"}

    MarinaAction -->|"Ena Vanua / Ena Wavu"| LeaveBoat["MO BIUTA NA WAQA ENA GAUNA OQO:<br/>1. Cici tani mai na doka ni luvu ki na qele cecere kaukauwa ENA GAUNA OQO<br/>2. Kakua vakadua ni tovolea mo veisautaka na laini ni vakaruru ena gauna ni dua na waqavuka ni tobu<br/>3. Raica na laini ni veivakacacani (leqa ni whiplash) kei na waqavuka vakacacani"]

    MarinaAction -->|"Ena waqa ena wai dolavi"| DeepWater["ULU KI NA WAI TITOBU (>30 ki na 50 na mita / 100 ki na 165 na fiti):<br/>1. Kakua ni tovolea mo curu ki na dua na gusu ni wavu lailai se kanala<br/>2. Vakavodoki ki na wai titobu e dola tu me yawa mai na veibuca kei na veibuca<br/>3. Raica na VHF ni sala ni wasawasa 16 me yacova ni sa matata kece"]

Veivakatauvatani na 5 na leqa ni uciwai e sogo-beseni kei na baravi¶

O ira na tamata era tiko se vakacegu ena bati ni drano, tobu, fjords, kei na bays era sotava e lima na mataqali duidui ni leqa tubukoso vakasauri ena ivakatagedegede ni wai. E dina ni lima kece e rawa ni ra luvuci ira na tamata ena piers ka vakacacana na marinas, na nodra kaukauwa ni draiva, gauna ni ua, kei na cecere ni veivakabulai e gadrevi e duidui sara vakalevu.

Na fisikisi ni dua na ivakarau nei Seiche kei Merian: Na cava na vuna e sogo kina na drano me vaka e dua na tavaya¶

Na kena kilai na sala e buli kina e dua na seiche e vakamacalataka na vuna e rawa ni yali kina na wai mai na bati ni wai ni dua na korolevu ena gauna vata oqori e luvuca e dua na korolevu ena mua kadua ni drano vata ga:

1. Vakarautaka na cagi, vakasuka na Barometric, kei na kena sereki vakasauri¶

Ni liwava na cagi kaukaua mai na cagilaba ni vulaikatakata, na muailiu batabata, se na derecho ena balavu ni dua na drano balavu (me vaka na cagi mai na ceva-i-ra ki na vualiku-icake e liwava sobu na balavu ni drano o Erie e 241 na kilomita me lako yani ki Buffalo, Niu Yoka na drano dravudravua), baravi sobu. Ena gauna vata oqori, na veivakasaurarataki cecere ena daku ni cagilaba e toso sobu ena icavacava ni cagi e cake ni drano ia na veivakasaurarataki lailai ena mua ni cagilaba e dreta na wai ki cake ena icavacava ni cagi sobu (na veiduidui kece ni veivakasaurarataki ni cagi ena veisau ni cagi). - Ena gauna ni cagi kaukauwa ni Lake Erie, na ivakatagedegede ni wai ena Toledo, Ohio (na icavacava ni tokalau) sa lutu sobu ena **\(2.1\volavola{ki }2.4\volavola{mita}\) (\(7\volavola{ki na }8\volavola{fute}\)) ena ruku ni kena ivakarau kei na kaukauwa ni niukilia kei na kilomita f la teitei cooling-wai intakes, ni ena gauna vata oqori e tubu cake ** $ 2.1 ivola { ki na } 2.4 ivola { mita} $ ($ 7 ivola { ki }8 ivola { fiti} \() e cake mai na kena ivakarau** ena ** Buffalo, Ni'u Ioka** (na icavacava ni tokalau. (\) 15 + ivola { yava} $ ) **. - Na Slosh Back: Na gauna e mate sobu kina na cagi se veisau na kena veidusimaki, na kalavo e dreta na ulunivanua cecere oya ni wai ki muri sobu ena dela ni drano. Ena vuku ni kena kaukauwa na wai, e sega walega ni vakabalavutaka na wai ena kena ivakatagedegede dodonu: e sivia na veivakatautauvatataki, e luvuca na icavacava ni tokalau ni vakadrodroya tiko na icavacava ni tokalau, qai qai cici lesu tale ena loma ni beseni me vica vata na siga.

2. Na ivakarau nei Merian: Tukuna na totolo ni kena veisau e dua na drano¶

Na drano kece e sogo, tobu, kei na wavu e tiko kina e dua na gauna ni resonant vakayago tudei (\(T\), na gauna e taura me baleta e dua na taucoko ni veisau ni slosh ni muri-ka-ki liu) e lewa na Fomula nei Merian me baleta e dua na ua tudei ni dua ga na node (uninodal):

$ $ T = frac {2L} { sqrt {g cdot h}} $ $

Evei: - \(L\) = Balavu ni drano se beseni ni wavu ena yasa ni veisau (ena mita) - \(g\) = Totolo ni kalavo (\(9.81\volavola {m/s}^2\)) - \(h\) = Na ivakarau ni titobu ni yago ni wai (ena mita)

Baleta ni dua na seiche e dua na ualuvu ni wai titobu (kena ibalebale ni kena balavu ni ualuvu e balavu cake sara mai na titobu ni drano), na kena totolo (\(c = \sqrt{g \cdot h}\)) e vakatau vakabibi ena titobu ni wai: - Na drano titobu, lekaleka ni alpine se na wavu e totolo sara na kena veisau: Drano o Jeneva (\(73\volavola{km}\) balavu, \(154\volavola{m}\) ivakarau ni titobu) e tiko kina e dua na gauna ni seiche uninodal taumada ni 73 na miniti; Na drano Tahoe (\(35\volavola{km}\) balavu, \(305\volavola{m}\) ivakarau ni titobu) sloshes lesu tale ki liu ena walega 18 ki na 21 na miniti; e dua na \(1\volavola{-kilomita}\)-balavu ni beseni ni marina (\(10\volavola{m}\) titobu) e sloshes ena vei 3 ki na 6 na miniti. - Na drano balavu ka sega ni titobu e dau veisau vakamalua me vaka na ua lelevu: Na drano Erie (\(388\volavola{km}\) balavu, ia e \(19\volavola{m}\)[62 na fiti] na kena titobu vakatautauvata) e tiko kina e dua na gauna ni seiche uninodal vakayago ni 14 na auwa.

3. Na "Laini ni Nodal" kei na "Antinode" ni dai¶

Ena dua na ua ni seiche tudei, na lomadonu sara ga ni drano e cakacaka me vaka e dua na vanua ni pivot tudei ka vakatokai na ** node (se laini ni nodal) **, ia na veibasai ni baravi e cakacaka me vaka na ** antinodes **: - Ena Antinodes ni Baravi (Itinitini ni Drano): Na cecere ni wai vakadodonu e veisau cake ka sobu ki na kena levu duadua (\(2\volavola{ ki na }5\volavola{mita}\)), waluvu na baravi kei na wavu, ia na veiuciwai vakadodonu e lailai sara ena dela kei na trough. - Ena Laini ni Nodal ni Loma ni Drano (kei na Wasawasa Lalai me vaka na Wasawasa ni Mackinac, Messina, se Euripus): Na ivakatagedegede ni wai vakadodonu e sega sara ga ni veisau, ia na levu taucoko ni drano e dodonu me cici vakadodonu ki liu kei na muri ena yasa ni wasawasa, ka vakavuna na kaukauwa ni wai kei na veisautaki ni drano paipo, dreti ira na dausoko, ka vakasuka na waqa ni kau me sega ni lewai rawa.

Meteotsunami kei na rorogo ni tamata dokadoka: Na sala e coqa kina e dua na ua e 3 na mita ena ruku ni lomalagi katakata¶

Ena 26 ni June, 1954, e dua na laini totolo ni cagilaba ni vulaikatakata e takosova na ceva ni Drano o Michigan mai na vualiku-i-ra ki na ceva-i-ra. Voleka ni rua na auwa ni oti na kena sa oti na cagilaba, ni sa cila taucoko na lomalagi e cake mai Chicago, Illinois ka ra sa qoli ka vakasaqa tiko e udolu vakaudolu na tamata ena bati ni wavu simede ena Wavu o Montrose kei na Baravi ni North Avenue, sa qai lutu vakasauri na wai. Na bati ni drano o Chicago, ka ra luvu kina e vica vata na tamata ki na drano ka ra luvu kina na 8 na tamata.

Na leqa oqo e dua na cagilaba ka vakavuna na Vakadomobula ni tamata dokadoka: 1. Veisau ni totolo (Vakadodonu ni Viavialevu, 1929): Me vaka e dua na laini ni cagilaba, derecho, se ua ni kalavo ni cagi e veitaucici ena dua na drano se vanua titobu ni konitineni (me vaka na Gulf of Mexico se na Wasawasa Balearic), na kena vakasauri na kena kaukauwa barometric lailai \(5 ka qaqa. }10\volavola{senitimita}\) (\(2\volavola{ki na }4\volavola{idi}\)) vakaloloma ki na dela ni wai. E dau kena ivakarau me duatani na totolo ni nona lako na ripple lailai oqo mai na cagilaba qai yali yani. Ia, kevaka e totolo ni toso ki liu na cagilaba (\(U\)) e veiganiti kei na totolo ni ua ni wai titobu vakayago ni fuloa ni drano (\(c = \sqrt{g \cdot h}\)), na cagilaba e tiko lokataki vakadodonu ena dela ni ua ni wai toso, tomani tikoga na pamutaki ni wa kinetic kaukauwa ena dela ni \(5. }150\volavola{ kilomita}\) (\(30\volavola{ki na }90\volavola{maile}\)) ni wai dolavi ka vakalevutaka na cecere ni ua ena \(5\volavola{ki na }15\volavola{gauna}\). - Me kena ivakaraitaki, ena ceva ni drano o Michigan na vanua e titobu kina na wai ($ h $) e rauta ni ** $ 55 ivola { ki na } 65 ivola { mita} $ ( $ 180 ivola { ki na } 215 ivola { fiti} $ ) , na totolo ni ua ni wai titobu vakayago e $ c = sqrt\6 {9 24.2\volavola {m/s}\(, ka tautauvata kei na **\)87\volavola{km/h}$ (\(54\volavola{mph}\)). Ena veigauna kece e takosova kina e dua na laini ni vulaikatakata se cagilaba na ceva ni drano o Michigan ena rauta ni \(85 ki na 95 na kilomita ena auwa (\)50 ki na 60 na kilomita ena auwa)**, ena lokataki na Proudman Resonance ka tara e dua na cagilaba veivakarusai. 2. Na vakasama ni bati kei na vakaukauwataki ni vakacaca: Ena leqa tubukoso e Chicago ena 1954, a toso tani mai Chicago na cagilaba ki na Siti o Michigan, Indiana. Na meteotsunami a coqa taumada na baravi tokalau ceva ni drano o Michigan, cici tani mai na baravi kei Indiana me vaka e dua na polo ni biliadi e coqa e dua na kusisi, ka lako * ki muri * ena tai kadua ni drano me coqai Chicago ena rua na auwa e muri ena ruku ni lomalagi matata, ka coqa yani na delavuvu titobu ena ruku ni wai.

Na sisi ni qele kei na ua lelevu ni vakasucu: Na sunami levu ni 500 na mita na fjord kei na tobu¶

E dina ni sunami ni wasawasa kei na drano e dau yacova yani na \(1 ki na }10 na mita (\)3 ki na 33 na fiti), na ua lelevu duadua ni tavuki ni qele ena loma ni veiulunivanua lalai, na veiulunivanua cecere, kei na da ena itukutuku ni kawatamata: - Lituya Bay, Alaska (9 ni Julai, 1958): E dua na uneune e vakamalumalumutaka e $30 na mita kiupiti $ (\(40 na mita kiupiti}\)) na vatu cecere e cake mai na Gilbert Inlet; na vatu e lutu ki na fjord ka vakaduria e dua na ua ni veivakauqeti \(524\volavola{mita}\) (\(1,720\volavola{fute}\)) vakadodonu cake ki na veiulunivanua veibasai, cecere cake mai na Vale ni Matanitu ni Matanitu. - Na ikeli ni Vajont, Itali (9 ni Okotova, 1963): E dua na sisi ni qele e \(260 na kena levu e a lutu mai na Monte Toc ki na drano lailai ni ikeli ena taudaku ni ikeli ni Vajont, ka vakasuka na wai ki na dua na **250 na mita kiupiti (\)820\volavola{-fute}$) ua** ka a vakacacana na ikeli simede ka vakarusa na koro ni buca o Longarone e ra, ka vakamatea e voleka ni 2,000 na tamata ena loma ni 7 na miniti. - **Tafjord (1934, \(62\volavola{m}\) ua, 40 mate) kei na Loen / Lovatnet Lake, Norway (1905 kei na 1936, \(40\ivolavola{ki na }74\ivolavola {135 na ua ka vakavuna na ua, 135 na mate)**: Na lutu ni vatu e lutu mai na dua na veiulunivanua kei na vakarusai na veikoro ena bati ni drano ena loma ni 2 na miniti. - **Drano o Geneva, Suwitisiladi/Varanise (563 AD Sunami ni Tauredunum)**: E dua na ulunivanua e lutu ena delta ni uciwai na Rhône e vakavuna e dua na lutu ni turbidite ena ruku ni wai ka vakauta e dua na **\)8\volavola{ ki na }13\volavola{ mita}$ (\(26\volavola{\)}ikath3 sobu Na drano o Jeneva, e vakacacana na bai ni korolevu o Jeneva ni oti e 70 na miniti.

4 Na lawa ni bula vakalawa vei ira na dau keba, dau vodo waqavuka, kei ira na dau vodo waqa ena Fjords kei na drano ni Alpine¶

1. Kakua vakadua ni tara e dua na valelaca ena dua na baravi vatu lailai, na fan ni wai, se na baravi ena loma ni dua na fjord kaukauwa se drano batabata. Ena veibuca batabata (Alaska, Peritania, Norway, Kiriniladi, Chile/Patagonia, Niusiladi), na waicala ni permafrost kei na veibuca batabata sega ni rawa ni biuta laivi (serac) e vakarautaki sara ga ena dela ni wai titobu. Dau keba ena idabedabe cecere ni vatu e lailai mai na 20 ki na 30 na mita vakadodonu (65 ki na 100 na fiti) e cake mai na laini ni wai.
2. Me lailai duadua na 400 ki na 800 na mita (0.25 ki na 0.5 na maile) mai na mata ni dua na wai ni uciwai se na drano-vakaotia na glacier. Ni dua na slab levu ni aisi ni glacier e lutu tani ki wai, se ca sara, ni dua na yava ni aisi ena ruku ni wai (*lutu ni wai) ki na dela ni wai me vaka e dua na korokoro levu, e vakavuna e dua na ua ni veivakauqeti kaukauwa ka vakacacana na kayak kei na waqa ni sarasara ena vica ga na sekodi.
3. Kevaka o sa vakavodoki tiko se sobu tiko ena dua na baravi ni fjord ni sa rogo mai e dua na vatu se boom ni vakasucu ena tai kadua ni wai:
4. Kevaka o tiko ena se ena loma ni 20 na mita mai na baravi: Biuta sara ga na nomu kayak ena baravi (kakua ni vakayagataka e 15 na sekodi mo vesuka se dreta cake mai na laini ni ua) ka cici vakadodonu cake ena dela ni ulunivanua cecere me vaka na kena cecere o rawa ni kabata ena 60 ki na 120 na sekodi ni bera ni coqa.
5. Kevaka o sa vodo tiko ena wai galala e sivia na 100 na mita mai na baravi: Vukica na nomu dakaititi 90 na diqiri vakadodonu ki na dela ni ua sa lako tiko mai (dusia vakadodonu ki na ua), vakaduria sobu na nomu waqavuka me baleta e dua na vakaruru cecere se Eskimo roll, ka vakaruru tani mai na vanua e sega ni titobu kina na wasawasa.

Na rorogo ni wavu kei na bula ni waqavuka me baleti ira na dausoko kei ira na tamata cakacaka ena wavu¶

Ni dua na uneune vakayawa e baravi (raica na noda idusidusi ni sunami), e dua na meteotsunami ni veivanua, se na kaukauwa ni wasawasa balavu e curu ki na dua na toba ni baravi se na wavu ni drano, na rorogo ni toba (rorogo ni Helmholtz) e veisautaka e dua na veisau ni wai e vaka me lailai sara me dua na misini kaukauwa ni vakacaca ni wai ena loma ni beseni.

Na Cava e Vanua Rerevaki Duadua kina na Marina ena Gauna ni Veivakasalataki ni Seiche se Sunami¶

1. Vakatotolotaki ni Bottleneck ni Hydraulic: Ni sa lutu se tubu cake na ivakatagedegede ni wai ena loma ni dua na \(1\volavola{-kilomita vakarivirivi}\) \(1.5\volavola{mita}\) (\(5\volavola{fiti}\)) ena loma ga ni 5 na miniti, e milioni na tani na wai e vakasaurarataki ena dua na waqavuka lailai $5-00 mita. Na totolo ni wai ena gusu ni toba kei na wavolita na veibuca ni icurucuru e totolo sara ki na 15 ki na 35 na kilomita ena dua na auwa (8 ki na 19 na noti), ka vakavuna na cici ni wai tudei, na veibuturaki (eddies), kei na veibuca ni veibuca ka vakacacana na veibuca ni veilakoyaki kei na nodra veibuca ni veilakoyaki.
2. Dusidusi ni Dock ni vuka-Topping kei na qele:
3. Ena gauna ni drodro totolo ni wai, e dau drodro sobu sara na wai ni waqavuka ka ra dau lutu sobu kina na waqa e titobu na kena keel (\(1.5\volavola{ ki na }3\volavola{mita}\)) ki na boto ni toba dredre, ra qai cici yani ki na nodra yasana, ka ra luvuci vakasavasava ena nodra gunwales ni sa curu yani na roars ka tarava.
4. Ena gauna ni totolo ni kaukauwa ni wai, na docks luvu e rawa ni luvu dodonu mai na dela ni nodra pilings ni idusidusi ni sitila se kau vakadodonu, musuka laivi kei na 50 na waqa era se vesuki tu ga vei ira ka vakacacani ena yasa ni toba me vaka e dua na waqavuka dro.
5. Snapback ni laini ni vakaruru veivakamatei: Ni dua na waqa 10-tani e vesuki tu ena laini ni dock nailoni taut e vakasauri na kena laveti cake 3 na mita se lutu ki na dua na trough ena dua na 12-knot na waqavuka ni gauna oqo, se na cleat e rips mai na deki ni fiberglass se na laini ni nailoni e muri e dua na vanua e toso yani ki na ena sivia na 300 na kilomita ena dua na auwa (185 na maile ena dua na auwa), totolo sara me musuka na yagona se vakamatea sara ga e dua na tamata e sarasara tiko.

Kalawa-ena-Kalawa ni Waqa kei na Marina Protocol¶

• Kevaka o tiko e vale se ena vanua ni vakaruru ena gauna e soli kina e dua na ivakasala ni Sunami, iVakasala ni Cagilaba, se iVakasala ni Seiche Levu: KAKUA ni draiva sobu ki na wavu mo raica na nomu waqa. E sega ni dua na waqa se inisua e rawa ni vakasukai e yaga me vesuki tu ena dua na waqavuka e luvu ka sa lutu tale na waqavuka.
• Kevaka o sa tiko ena wavu ni sa tekivu me liwa se drodro mai na wai: Biuta na ka kece ka lako sara mai na sala ni veilakoyaki ki na vanua cecere kaukauwa ena taudaku ni bai ni wasawasa.
• Kevaka e tiko vei iko e 2+ na auwa ni veivakaroti taumada ni bera e dua na ua yawa se parofisai ni cagilaba seiche KEI ira na vakailesilesi era vakatara na vakasavi ni waqa:
• Se dreta na waqa mai na wai ki na dua na trailer ena vanua cecere, SE pailatetaka na waqa mai na toba ni bera ni tekivu na uciwai ka taura tu na siteseni ena wai titobu e levu cake mai na 30 ki na 50 na mita (100 ki na 165 na fiti) na titobu (me baleta na veidusimaki ni sunami lelevu ni wasawasa vakatabakidua ki na51 mita [30 ki na 100 na fiti]).
• Kevaka e biu e dua na waqa e vakavodoki ena dua na slide ni bera ni o biubiu ena yava: vakaruataka na laini ni vulaitubutubu kei na laini ni bow/stern vata kei na levu duadua ni slack kei na chafe yadra me rawa kina e dua na 2-ki-3-mita vakadodonu na tubu kei na lutu (vakayagataki ga ena veivanua tudei ena vanua e tarova kina na slack na kena vakaliligi e dua na waqa).

Na vanua e levu kina na leqa kei na yaca ni vanua me kilai e vuravura raraba¶

E vuqa na yasana era vakayagataka na vosa ni veivakaroti ni vanua me baleta na cagilaba kei na cagilaba:

Na taro e dau tarogi wasoma .¶

E rawa beka ni yaco e dua na sunami dina ena dua na drano wai bulabula e loma ni vanua me vaka na drano o Tahoe, drano o Geneva, se na drano levu?¶

Io, na drano e loma ni vanua era sotava e rua na mataqali duidui ni sunami dina ka tautauvata na nodra itovo kei na sunami ni wasawasa. iMatai, na sunami ni draki (meteotsunami) e dau yaco vakawasoma ena Wasawasa Levu ni Vualiku kei Amerika ni ra lako totolo na laini ni cagi se derechos ena totolo sara ga ni ua titobu ni drano, ka tara cake e 1 ki na 3+ na mita (3 ki na 10+ na fute) na ua lelevu ni oti na ua lelevu. iKarua, na sunami ni drano kei na sisi ni qele e dau yaco ena drano titobu se drano alpine me vaka na drano o Tahoe, drano o Geneva, drano o Lucerne, kei na drano mai Norway se Alaska ena veigauna kece e vakacacana kina e dua na uneune e dua na cala ni drano ki na drano se dua na vatu lelevu. 10 ki na 100+ na mita cecere ena miniti.

Na cava na kedrau duidui na seiche kei na sunami?¶

Na sunami e dua na sitimanivanua ni ua toso ka radiates ki tautuba mai na dua na veisau vakasauri ni vanua ni wai (me vaka e dua na cala ni uneune, sisi ni qele ena ruku ni wai, se cici ni veivakasaurarataki ni cagi) ka lako sivita na wai galala me coqa e dua na baravi. Na seiche e dua na ua tudei ena kena sa sogo tu na beseni taucoko se sogo vakalailai (e dua na drano, tobu, fjord, se toba) e veisautaka lesu tale ki liu ena kena ivakarau ni rorogo vakayago me vaka na wai e drodro ena dua na tavaya. E bibi, e dua na sunami, meteotsunami, se cagilaba kaukauwa e dau cakacaka me vaka na imatai ni veivakauqeti ka vakarautaka e dua na drano sogo se toba ki na dua na veisau ni seiche resonant e vuqa na auwa.

Na cava e lutu vakasauri kina na wai ena neitou drano se toba ena 2 na mita (6.5 na fiti) qai vakaraitaka na botona qele?¶

Na lutu vakasauri, totolo ni ivakatagedegede ni wai ena baravi ni drano, gusu ni uciwai, se toba e yaco ena dua vei rau na vuna rerevaki ni bula: se na cagi kaukauwa se na duidui ni veivakasaurarataki ni barometric sa vakavuna na wai ni beseni me lako ki na baravi veibasai (senamiiche trougha), se na le . sa qai yaco mai na sunami ki na nomu baravi. Ena ituvaki cava ga, ena sega ni tarovi rawa na kalavo ena dreta lesu vakaukauwa na ulunivanua ni wai sa vakasavi oya ki na nomu baravi, ka dau yaco mai ena loma ni 1 ki na 15 na miniti me vaka e dua na bore vakadomobula totolo. Kakua vakadua ni lako yani ki na dua na drano se fuloa ni wavu e vakaraitaki tu; vakasuka sara ki na vanua cecere.

Na cava e dau levu cake kina na ikatolu se ikava ni ua ni drano se meteotsunami mai na imatai ni ua?¶

E sega ni vaka e dua na ua ni cagi e ramusu, e dua na seiche se meteotsunami e vakaraitaka mai na baravi kaukauwa ni dua na drano sogo se na baravi vaka-V ka cici lesu tale ki liu ena loma ni beseni me vica vata na auwa. Ni dua na ua vakaraitaki e lako lesu tiko ena tai kadua ni drano e coqa ka cokovata kei na dua na ikarua ni sitimanivanua ni ua e curu mai, e dua na ikarua ni squall-laini ni ua, se dua na funnel ni wavu e vakalailaitaka (vakataotaki ni ualuvu kei na resonance ni wavu), na cecere ni ua cokovata e vakalevutaka sara vakalevu. Dau tiko tani mai na baravi, waqavuka, kei na waqavuka me vica vata na auwa ni oti na imatai ni uciwai me yacova ni sa vakadeitaka na dauvakadidike vakamatanitu ni ivakatagedegede ni wai ni sa lutu sobu na veisau.

Vakadikevi na ivurevure¶

• Matanitu ni Veiliutaki ni Wasawasa kei na Cagi (NOAA, Amerika) Veiqaravi ni Wasawasa ni Matanitu kei na Valenivolavola ni Vakadidike ni Veika Bula Raraba (GLERL): Na cava na Seiche? Na Cava na Sunami? Na veisau ni ivakatagedegede ni wai ena veiwasawasa lelevu, na fisikisi ni veivakabulabulataki ni Proudman, kei na kena kunei na veivakacacani ena gauna dina.
• Na Vakadikevi ni Vanua e Amerika (USGS): Na Ualuvu ni Veikau kei na Veikau Levu e Vakavurea na Tavuki ni Qele ena Veikau, Drano, kei na Veikau (Lituya Bay 1958, Taan Fiord 2015, kei na Vakatovotovotaki ni Leqa ni Liga ni Barry).
• Veiqaravi ni Draki ni Matanitu (NWS / NOAA, Amerika): Na i Vakarau ni Vakaroti ni Waluvu ena Baravi, Na Veivakasalataki ni Waqa Taqomaki ena Gauna ni Cagilaba/Cagilaba, kei na kena tara tale na cagilaba ena drano mai Chicago ena i ka 26 ni June, 1954.
• Na iSoqosoqo ni Draki e Vuravura (WMO) kei na Matabose ni Wasawasa ni Veimatanitu (IOC / UNESCO): Idusidusi ni Vuravura Raraba me baleta na Cagilaba, Na Rogo ni Wavu (Rissaga, Abiki, Šćiga), kei na Veivakaleqai ni Wasawasa e Sega ni Vakacacani.
• Valenivolavola ni Matanitu me baleta na veika bula wavoliti keda (FOEN, Suwitisiladi) kei na ivurevure ni wai kei na kaukauwa ni Norway (NVE): *Tsunami ni drano ni Alpine (Drano o Geneva 563 AD, drano o Lucerne) kei na veivakaroti taumada ni vatu ni Norway.

Na idusidusi veiwekani¶

• Sunami: ivakatakilakila ni veivakasalataki kei na veivakasavasavataki ena vanua cecere
• Cagilaba, ua lelevu, kei na waluvu ena baravi
• Derechos, cagi dodonu, kei na bula ni veivakacacani lailai
• Na sisi ni qele, sisi ni qele, kei na drodro ni benu .
• Veivueti ni luvu kei na veivuke taumada ni wai