Na mate ni mata, mate ni mata vuvuce, kei na mate ni sala ni mata¶
E duidui na naba ni leqa tubukoso ena veimatanitu. Na draunipepa oqo e vakayagataka na 911, na naba me baleti Amerika kei Kenada. E levu tale na vanua era vakayagataka na 112, 999, se dua tale na naba. Vaqara na naba me baleta na nomu vanua ..
Na vuvuce totolo, damudamu, malumu ni mata ena dua na gone se tamata qase, se dua na vuvuce, vuvuce, se sinus/mate ni bati E tiko ena maliwa ni icurucuru ni iqaqalo kei na tutu ni gusu (na "Tolu na Mata ni Leqa ni Mata"), e rawa ni tubu ena loma ni vica na auwa mai na dua na mate ni kuliniyago e cake (**bit se) na mate titobu e rawa ni vakaleqa na rai kei na bula ena taudaku ni mata (mate ni mata se na mate ni mata) se dua na dra e tauvimate ena ruku ni uto (mate ni dra ena yasa ni mata [CST]). Baleta ni mata ni tamata (na orbit ni sui) e dua na kato kaukauwa, sogo ka semati vakadodonu ki na veitiki ni yago ni uto ena veitiki ni yago ni uto ena veitiki ni yago ni uto, na pus se vuvuce ena daku ni fibrous na septum ni yago e totolo sara na kena vakacacana na nerve ni mata, na masela ni mata ki na uludra. Na kena kilai totolo na "6 na kuila damudamu ni Orbital" (mosi ena toso ni mata, mata bulging, rai vakarua, vakatabui na toso ni mata, yali na rai, se reflex ni gonevuli sega ni dodonu) kei na wainimate ni veisele totolo ni valenibula e vakabula ruarua na rai kei na bula.
Na mosi ni toso na mata, e dua na mata e bulging, se na rai vakarua e dua na leqa tubukoso vakavuniwai .
Kevaka e dua na tamata e vuvuce na matana damudamu e vakatorocaketaka momosi titobu ni rai ki na imawi, imatau, cake, se sobu, rai vakarua (diplopia), vakatabui se batabata na toso ni mata (mata), raica ki liu na mata (proptosis), **rai damudamu se sega katakata cecere kei na mosi ni ulu se moce vakalevu, qirita na nomu naba ni leqa tubukoso ena vanua o tiko kina (911 e Amerika kei Kenada, 112 ena veiyasai Iurope, 999 e Matanitu Cokovata) se lako sara ki na tabana ni leqa tubukoso e valenibula. Na wainimate ni gusu e vale e sega ni rawa ni tarova e dua na vuvuce titobu ni orbital se na vuvuce ni sinus ni cavernous.
Cakava oqo ena gauna oqo¶
- Vakamalua na tiki ni mata vuvu (sega ni tabaka na mata vakataki koya) ka vakayacora na 4-Kalawa ni idavodavo Orbital Triage Jeke:
- Kalawa 1 (Toso ni Mata & Raica na Mosi): Taura na nomu iqaqalo \(30\volavola{ senitimita}\) (\(12\volavola{ idi}\)) ena mata ni tauvimate ka toso vakamalua ki na dua na "H" ivakarau (imawi, imatau, cake, sobu). Na toso ni mata e vakavuna beka na momosi titobu ena taudaku ni mata, se na mata vuvuce e laga e muri se sega ni toso taucoko ka vakavuna na rai vakarua?
- Kalawa 2 (Proptosis / Bulging Check): Tu vakadodonu ena daku ni tauvimate e dabe tiko, vakasuka vakalailai na uludra ki muri, ka rai vakadodonu sobu ena dela ni yadredra ena matadrau ruarua. E protrude vakayawa ki liu na cornea ni mata e vakaleqai mai na mata bulabula (se sa biu sobu na mata ni mata ki tautuba)?
- Kalawa 3 (Raica & Damudamu Roka Saturation Raica): Ubia na mata bulabula ka raica kevaka e tauvimate e rawa ni wilika vakamatata na matanivola lalai. Taura e dua na ka damudamu kaukauwa (me vaka e dua na isala damudamu ni tavaya) ena mata ni mata bulabula ka qai mata vuvuce: kevaka e vaka na roka damudamu sa yali, moli, se karakarawa/vulavula ("desaturation damudamu") ena mata vuvuce, na nerve ni mata e sa vakamalumalumutaki tiko.
- Kalawa 4 (Raica na veisoliyaki ni veitikina ruarua me baleta na mate ni sinus ni Cavernous): Raica na ENA DUA TALE (veibasai) mata. Kevaka e sa tekivu me tete yani na vuvuce, damudamu, lutu ni mata, se na masela ni mata ki na ikarua ni mata ena loma ni 24 ki na 48 na auwa, ka salavata kei na mosi ni ulu se katakata bibi, vakatitiqataka sara na Cavernous Sinus Thrombosis.
- Lako sara ki na dua na tabana ni leqa tubukoso e valenibula kevaka e tiko e dua vei ira na 6 na kuila damudamu ni Orbital, se kevaka e tauvimate e dua na gone lailai mai na 1 na yabaki, e sega ni rawa ni vakabulai na matana, se sega ni rawa ni dolava na matana me rawa ni dikevi kina. Qirita na 911 e Amerika kei Kenada, 112 ena vanua taucoko o Iurope, Union99 naba ni leqa tubukoso.
- **Kakua vakadua ni voroka, vakacacana, vakacacana, se vakacacana e dua na vuvuce, vakawaicalataka (furuncle), vuvuce, se vuvuce na drauniulu ni igu ena loma ni "Tolu na Mata ni Mata." veitiki ni yago) ki na sinus ni qara ena loma ni ulu. Na kena vakamamacataki e dua na vuvuce ni mata e vakasuka na Staphylococcus aureus na manumanu somidi kei na septic lailai ki muri ki na uto.
- Me dabe vakadodonu na tauvimate ka vakacerecerei na uludra ena \(30\volavola{ ki na }45\volavola{ diqiri}\) ka maroroi ira me ra Sega ni dua na ka ena Gusu (NPO). Na dabe vakadodonu e vakalailaitaka na veivakasaurarataki ni veisele kei na vakacaca ni wai ena loma ni orbit kei na sinus ni cavernous. Tarova na kakana kei na gunu baleta ni dua na abscess ni subperiosteal ni orbital e dau gadrevi kina na iyaloyalo ni CT vakatotolo kei na veisele ni sinus/orbital ena ruku ni veivakabulabulataki raraba.
- Kakua ni vakayagataka na veivakabulabulataki katakata ki na dua na vakasama titobu ni cellulitis ni mata se dua na totolo ni kena vakalevutaki na mata kei na katakata cecere, ka KUA ni biuta na veivakabulabulataki ni vale sega ni vakacacani ki na mata. Ni veivakabulabulataki katakata e veivuke me baleta e dua na stye lailai rawarawa ni mata (hordeolum), na veivakabulabulataki bibi ni veivakabulabulataki- veibasai kei na veivakatovolei ni CT/MRI.
- Raica na veika rerevaki ni fungal (Mucormycosis): Kevaka e dua na tauvimate e tiko vua na matenisuka ketoacidosis (DKA), matenisuka sega ni lewai vinaka, matenisuka, wainimate gaga, se vakayagataki ni corticosteroid levu se qai oti toka ga oqo e vakatorocaketaka na mosi ni mata/sinus, e dua na mata vuvuce, kei na matenisuka karakarawa ena yasana se na delavuvu ni gusu (palate), vakaraitaka e dua na leqa tubukoso Na mate ni uto ena gauna ni veisele e valenibula.
Mata vuvuce kei na vunikau ni vakatulewa ni mate rerevaki-tolu¶
Vakayagataka na drodro ni valenibula oqo me vakaduiduitaka na vuvuce ni mata mai na cellulitis titobu ni orbital, na vuvuce ni sinus, kei na mucormycosis ni fungal.
flowchart TD
Start["Na vuvuce bibi, damudamu, se mosi ni mata<br/>se na mate ni mata e lomadonu ena matatolu ni leqa"] --> OpenCheck{"Wasea vakamalua na mata:<br/>Raica na toso ni mata, rai, & itutu"}
OpenCheck -->|"DUA NA VEIKA DAMUDAMU E TIKO:<br/>- Momosi ni toso na mata<br/>- Vakatabui na toso ni mata se Rai Vakarua<br/>- Na mata e vuvuce ki liu (Proptosis) se biu sobu<br/>- Lalai na rai, savasava-mai PD roka damudamu ena- na mata"| OrbitTrue["SELULITISI NI OTI NA VEIVAKATAWASEWASEI (ENA VEIVAKATAWASEWASEI)<br/>se VAKATAWASEWASE NI VEIVAKATAWASEWASEI:<br/>1. Lako ki na Tabana ni Veivakaleqai ni Valenibula ena gauna sara ga oqo<br/>2. Me dabe vakadodonu tikoga ena 30 ki na 45 na diqiri<br/>3. Me kakua ni dua na ka ena gusu (NPO) me baleta na CT kei na veisele<br/>4. E gadrevi vakatotolo IV wainimate gaga + ENT/Mata"]
OrbitTrue --> CSTCheck{"E sa vakaitavi tiko beka na mata ruarua,<br/>se mosi ni ulu bibi / mate ni uto<br/>(CN III, IV, V1/V2, VI) / Fiva cecere?"}
CSTCheck -->|"IO: Veisoliyaki ki na mata veibasai ena loma ni 24-48h,<br/>mata batabata, yadre/yadre malumu, mate ni uto,<br/>se liutaki mai na vuvuce ni igu/mata se mate ni uto"| CST["VEIVAKATAWASEWASEI NI VEIVAKATAWASEWASEI (CST): 1. Kaciva na 911 / 112 / 999 ena gauna sara ga oqo<br/>2. Na leqa tubukoso e rawa ni vakaleqa na bula<br/>3. E gadrevi na wainimate ni uto ni MRV/CTV, kei na wainimate ni uto ni IV"]
CSTCheck -->|"Na mate ni suka (DKA), na mate ni uto,<br/>se na mate ni yago + na Eschar karakarawa ena iusuna/gusu<br/>se na mata ni mata"| Mucor["MUCORMICOSIS DEL RHINO-ORBITAL-CEREBRAL:<br/>Vakabulabulataki vakatotolo ni veisele + IV ni liposomal amfotericina B"]
OpenCheck -->|"SEGA NI VEIKA DAMUDAMU NI VEIKA:<br/>- Sega ni mosi, taucoko na toso ni mata malumu ena veiyasana kecega<br/>- Na rai vakaivakarau ni 20/20 & roka damudamu kaukauwa<br/>- Sega ni vakatubuqoroqoro na mata; sclera vulavula e vaka me sa kena ivakarau<br/>- Na vuvuce e vakatabui sara ga ki na kuli ni mata e tautuba"| PreseptalCheck{"Na cava e vakavuna na vuvuce ni mata<br/>e tautuba?"}
PreseptalCheck -->|"Katakata, mata damudamu katakata malumu,<br/>kati ni manumanu lalai, ramusu, se mate ni iqaqalo"| Preseptal["CELLULITIS NI BERA NA VEIVAKATAWASEWASEI:<br/>Vakatovotovo vakavuniwai totolo ena siga vata ga me baleta na wainimate ni gusu<br/>(se wainimate ni IV kevaka e gone < 1 na yabaki se bibi)<br/>Raica ena vei 4 na auwa me baleta e dua na kuila damudamu ni Orbital"]
PreseptalCheck -->|"Na vuvuce lailai me vaka na vuvuce ena yasa ni mata (Stye) se na pea kaukauwa sega ni mosi ena loma ni katubaleka (Chalazion), sega na katakata"| Stye["10-15 min 4x ena veisiga;"]
Iyalayala ni yago: Na cava na vuna e vakayagataki kina na Septum ni mata¶
Me kilai na vuna e rua na mata vuvuce ka rairai voleka ni tautauvata mai na yasa ni rumu e rawa ni duidui sara na kena itinitini, e dodonu mo kila e dua na pepa manifinifi, dredre ni fibrous ni veiwekani ni yago ka vakatokai na ** orbital septum **:
- Na Septum ni Mata: Na septum ni mata e vakacurumi ena yasa ni sui vakavolivolita ni mata (septum ni mata) ka toso yani ki na peleti ni tarsal e cake kei na ruku ni mata. E vaka e dua na ivakatakilakila vakayago (firewall) ka wasea na kuli ni yago kei na kuli ni yago ni mata (na vanua ni preseptal) mai na titobu, na vanua ni sui e sogo tu ena taudaku ni mata (na vanua ni postseptal se orbital).
- Preseptal (Periorbital) Cellulitis (Ena Mua ni Firewall): Ni dua na manumanu lalai e katia na mata (e dua na ramusu volekata na mata, se dua na gland ni mata e tarova (stye) e vakacacana na kuli ena mata ni septum ni mata, na mata e rawa ni vakavuna me vuvuce vakalevu na kuli ni mata voleka ni sogo), ia na mata, na masela ni mata, kei na nerve ni mata e dabe tiko ena daku ni septum e sega sara ga ni tara ka sega ni vakacacani.
- Na mate ni sela (Ena daku ni Firewall): E rawa vakacava ni ra rawata na manumanu somidi ena daku ni sela kevaka era sega ni dau punch vakadodonu mai na kuli? E sivia na 85 ki na 90 na pasede ni kisi ni mate ni uto e tete vakadodonu mai na dua na mate ni uto voleka, vakabibi na uto ni uto.
- Na bai e loma ni mata e wasea na orbit mai na sela ni cagi ni etmoid e dua na peleti ni sui manifinifi me vaka na pepa ka vakatokai na lamina papyracea (vakaibalebale "pepa-manifinifi ni tabana"), ka lailai mai na ** (foramina) me baleta na veitiki ni yago kei na veitiki ni yago sega ni valvula.
- Ni sa tubu cake na veivakasaurarataki, na vuvuce kei na manumanu somidi (Mate ni yatevuso, Mate ni yatevuso [oka kina na MRSA], ilawalawa ni yatevuso ni yatevuso, Mate ni yatevuso, se anaerolybeak ena sala ni dra) na veitiki ni yago, ka bulia e dua na mavoa ni veitiki ni yago se sele ni veitiki ni yago.
- Na mate ni bati (ni bati): Na vuvuce ni bati e cake se na bati ni koli e sega ni qaravi e rawa ni curu yani ki cake ki na sinus ni maxillary ka lako sivita na fuloa ni bati ki na mata.
Veivakatauvatani raraba ni 5 na ituvaki ni mata vuvuce¶
Vakayagataka na teveli ni valenibula oqo mo vakaduiduitaka kina na veivakacacani ni mata, mate ni mata, mate ni mata, mate ni mata, kei na mate ni mata:
| iVakarau ni Valenibula | Na mate ni yatevuso | Na mate ni sela kei na mate ni yago | Na mate ni uto ni uto (CST) | Hordeolum (Stye) o Chalazion | Na mate ni mata ni mata |
|---|---|---|---|---|---|
| Vanua ni Yago | Kuli ni mata kei na kuli ni yago ena mata ni na septum ni orbital. | Na uro titobu, masela, kei na periosteum e muri na septum ni orbital ena loma ni mata ni sui. | Na dra e tauvimate ena loma ni sinusi ni veitiki ni yago ena ruku ni uto ena taudaku ni veitiki ni yago. | Na yago e dua ga e tarovi (Zeis, Moll, se yago ni Meibomian) ena loma ni mata ni mata se na peleti ni tarsal. | Na vuvuce ni wai ni kuli ni mata e vakavuna na histamine (Mataqali I aleji). |
| Mosi kei na Toso ni Mata | SEGA: Na toso ni mata ki na imawi, imatau, cake, kei na sobu e sega sara ga ni mosi. | ENA GAUNA OQO (Ivakatakilakila ni Vakatakilakila): Na toso ni mata e dreta na masela ni mata e vuvuce, ka vakavuna na mosi titobu ni retrobulbar. | BIBI: Momosi ni ulu titobu vakadomobula kei na mosi ni mata. | Sega ni tiko: Na mosi e vakatabakidua ki na dua na bump lailai ena bati ni mata ni sa blinked se tara. | Sega ni tiko: Na mata e vakila ituki se kaukauwa, sega ni mosi. |
| Toso ni Mata & Rai Vakarua (Mata) | 100% Na ivakarau ni mata taucoko ni toso; zero na raivotu vakarua. | Vakatabui se vakamamacataki na toso ni mata (vakabibi na rai ki loma/taudaku) ka vakavuna na rai vakarua (diplopia). | Na mate ni uto VI taumada (sega ni rawa ni rai ki tautuba ena mata e vakaleqai), totolo sara na kena toso ki na mate taucoko ni uto III, IV, kei na VI. | Toso ni mata vakaivakarau. | Toso ni mata vakaivakarau. |
| Proptosis (Mata ni mata e tubu ki liu) kei na kemosis | SEGA: Na mata e dabe ena titobu ni ivakarau; vulavula ni mata (mata) e kena ivakarau se malumu na roka pink. | ENA GAUNA OQO: E vakaduri na mata ki liu (proptosis) se ki ra/ki tautuba; na mata e vuvuce me dua na vuvuce e vaka na jeli (kemisi). | Vakatakilakilataki na veivakacacani ni veitiki ni yago kei na chemosis bibi me vaka na veivakacacani ni mata kei na veivakacacani ni veivakacacani. | Sega ni tiko. | Sega ni tiko (e rawa ni yaco na mate ni mata malumu ni wai kei na mate ni pollen/dander). |
| Raivotu kei na vakasama ni gonevuli | Raivotu ni 20/20 vakaivakarau; na raivotu ni roka damudamu kaukauwa; gonevuli dau vakayacora na veika. | Vakalailaitaki ni rai, vakasavasavataki na rai ni roka damudamu (vakacacani ni damudamu), se Leqa ni mata ni mata (RAPD). | Toso totolo ki na mataboko, malumalumu se vakabalavutaki na matadredredre tudei, kei na vuvuce ni disiki ni mata (papilledema). | Na rai vakaivakarau (vakavo ga kevaka e tabaka vakalailai na bump levu na mata ka vakavuna na matadredredre malumu). | Raivotu dodonu. |
| Dua na yasana kei na rua na yasana & ivakatakilakila ni ivakarau | Voleka ni dau duadua (dua na mata); na katakata lailai se sega ni tiko. | Dua na yasana (dua na mata); katakata cecere, sega ni bula vinaka, kei na ivakatakilakila ni mate ni uto/mata ni uto. | E tekivu ena dua na mata ka tete yani ki na mata VEISAU ena loma ni 24 ki na 48 na auwa (vakacaca); spiking "bai-pikete" katakata, vomi, kaukauwa ni domo, veilecayaki. | Bump vakaitikotiko duadua; sega na katakata. | E dau rua na yasana (mata ruarua vuvuce), vuvuce vulavula/vulavula, vuvuce (urticaria) ena dua tale na vanua. |
Na "Tolu ni Mata ni Leqa" kei na Mate ni Mata (CST)¶
Na cava na vuna e sega kina na valves ni veisele ena matatolu mai na icurucuru ni iqaqalo ki na tutu ni gusu .¶
Kevaka o droinitaka e dua na matatolu ena matamu kei na vanua e cake ena icurucuru ni nomu iqaqalo (ena maliwa ni nomu matadredredre) kei na rua na tutu e ra ena tutu imawi kei na imatau ni gusumu (oka kina na nomu iqaqalo taucoko, vestibule ni iqaqalo, gusu e cake, kei na iqaqalo e cake e lomadonu), o sa ma kilai me Tolu na Mate).
Voleka ni veisala kece ni yago ni tamata, e dua ga na sala ni flap valves e tarova na dra me kua ni drodro lesu tale. Ia, na veisele ni mata e loma kei na orbit (na veisele ni mata, veisele angular, kei na veisele ni mata cecere kei na lailai) e sega ni dua na sala ni cakacaka (se vakatara na drodro ni dra ena sala ruarua me vakatau ena veivakasaurarataki): 1. E dau kena ivakarau me drodro sobu na dra mai na icurucuru ni iqaqalo kei na gusu e cake ena sala ni mata ina sala ni jugular e loma ena domo. 2. Ia, na sala ni mata ena tutu e loma ni mata e semati vakadodonu ki na sala ni mata cecere, ka lako vakadodonu ki muri ena loma ni mata ka lako sivita na sala ni mata cecere ki na cavernous sinus ena loma ni yavu ni ulu. 3. Kevaka e dua na tamata e vakatorocaketaka e dua na mate ni kuli ni manumanu somidi ena loma ni matatolu oqo (levu duadua e dua na furuncle ni iusutu [boil ena loma ni iusutu mai na kena musuki na drauniulu ni iusutu se taura na iusutu], e dua na vuvuce ni vuvuce se vuvuce ena iusutu se gusu e cake, **mate ni vuvu se vuvuce ni gusu kei na vuvu vakacacana se vakacacana, na veivakasaurarataki cecere ni misini e vakasaurarataki ira na manumanu somidi kei na dra e tauvimate vakasukai (ki muri) ena sala ni mata sega ni valve vakadodonu ki na sinus cavernous.
Ena loma ni Sinus ni Cavernous: Na salatu e osooso duadua ena uto ni tamata .¶
Na veivakabulabulataki e rua na rumu ni veivakabulabulataki e vaka na spongy, ka sinai tu ena dra ka dabe toka ena yasana imawi kei na imatau ni gland ni pituiteri (sella turcica) ena lomadonu ni yavu ni ulu, ka rau semati vata ena yasa ni laini e lomadonu ena veivakabulabulataki.
Na cici vakadodonu ena lomadonu ni dra ni veisele ena loma ni sinus ni cavernous, se vakacurumi ena kena bai e tautuba, era isema bibi ka sega ni dua tale na vanua ena yago e lako sivita na loma ni dua na veisele: - Ena loma ni lumen ni sinusi ni qara: - Na Sala ni Carotid e Loma (na sala levu e vakani kina na uto) kei na kena plexus ni nerve ni loloma e wavolita. - Na Nave ni Ulu VI (Nerve ni Abducens): Na nave e lewa na masela ni rectus ni yasana (ka tosoya na mata ki tautuba ki na daliga). Baleta ni dau vuka galala na Cranial Nerve VI ena loma ni lomadonu ni sinus ni qara ka sega ni taqomaki ena bai e taudaku, sega ni rawa ni vukica na mata ki tautuba (palsy ni rai vakatikitiki) e voleka ni dau ivakatakilakila ni MATAI DUADUA ni sinus ni thrombosis. - E vakacurumi ena bai ni yasa ni sinus ni qara (mai cake ki ra): - Na nerve ni ulu III (Nerve ni mata): E laveta cake na mata e cake (levetor palpebrae), vakalailaitaka na mata ni mata, ka tosoya na mata ki loma, cake, kei na sobu. - Nerve ni Uto IV (Nerve ni Trochlear): E tosoya na mata ki ra kei na loma. - Nerve ni ulu V1 (Wasewase ni mata ni nerve ni Trigeminal): Vakila ni vakasama ki na yadre, mata e cake, iqaqalo, kei na mata. - Na nerve ni ulu V2 (Wasewase ni nerve ni ulu ni tolu): Vakila ni vakasama ki na yame, gusu e cake, kei na bati e cake.
Na gauna kilai levu ni veivakacacani ni veivakacacani ni veivakacacani¶
- Prodrome (Siga 1 ki na 5): Na tauvimate e dua na boil mosimosi ena loma ni iqaqalo se ena gusuna e cake (dau vakavuqa ni se qai vakamalumalumutaki walega oqo), na vuvuce bibi ni sphenoid/ethmoid, se na cellulitis ni orbital, vata kei na kena sa torosobu tikoga momosi ni ulu katakata ena taudaku ni dua na mata ni sega ni sauma na ulu ni mosi.
- Na vakacacani ni mata kei na vakacacani ni mata (Auwa): Me vaka ni sa vakaruguta na imatai ni sinus ni mata e dua na thrombus septic, e sega ni rawa ni drodro mai na dra mai na mata. Na mata e vuvuce ka sogo, na vulavula ni mata e baluni mai tuba (kemosis), na mata e vuvuce ki liu (proptosis), ka Nerve ni ulu VI e sega ni cakacaka taumada (na mata e vuki vakalailai ki loma ka sega ni rawa ni rai ki tautuba), totolo sara na kena muri mai na **Nerve ni ulu III kei na IV. gonevuli malumalumu, kei na dua na mata batabata taucoko) vata kei na malumalumu se kama ni pini-kei na-nila ena yasa ni yadre kei na yame (Nerves ni ulu V1/V2).
- Na veiwasei ni veitiki ni yago ena veitiki ni yago (Ena loma ni 24 ki na 48 na auwa): Baleta ni rau semati na veitiki ni yago ena imawi kei na imatau ena veisala ni veitiki ni yago sega ni vakayagataki kina na valve, na septic clot e veisoliyaki ki na **ena veitiki ni yago veibasai.2 kei na48. Ni sa basika vakasauri na vuvuce ni mata ena dua na yasana kei na paralasi ni masela ni mata ena IKARUA ni mata, sa ikoya na ivakatakilakila kilai levu ni Cavernous Sinus Thrombosis (vakaduiduitaka mai na cellulitis rawarawa ni orbital, ka tiko ga ena dua na mata).
- Sepsis ni loma ni ulu kei na mate ni uto: Na katakata cecere ni "piketi-bai" (\(39.5^\volavola {C}\)volavola{ki na }41^\volavolavola{C}$ [$103^\volavolavola{F}\volavola{ki }106^volavolavola{F}\volavola{ki na }106^volavolavolavola{F}\volavola {volavolavola {F}\volavola{ki), na mate ni uto, se na mate ni uto (mai na mate ni uto ena loma ni uto).
Na kena vakarautaki na mate ni orbital: Na ivakarau ni veiwasei ni Chandler¶
Ena tabana ni leqa tubukoso, na vuniwai ni mata kei na vuniwai ni daliga (Veisele ni ENT) era vakayagataka na Vakalasikati ni Chandler ena veibasai-vakatorocaketaki ni CT ni orbits kei na sinuses me vakadeitaka kevaka e dua na tauvimate e gadreva na wainimate gaga vakavuniwai duadua se veisele ni rumu ni veisele ni leqa tubukoso:
| Na iTuvatuva ni Chandler | ivakamacala ni yago | Na veika e kune ena valenibula | Veiqaravi vakatotolo e valenibula |
|---|---|---|---|
| Ilawalawa I: Na mate ni sela ni bera na sucu | Na mate kei na edema vakaiyalayala sara ga e liu ki na septum ni orbital. | Vuvuce, damudamu, katakata na mata; toso ni mata vakaivakarau, sega ni mosi ena toso ni mata, sega na proptosis, rai vakaivakarau. | Na wainimate ni gusu (e ubia na S. aureus / MRSA kei na Streptococcus) kei na 24-auwa ni veivakadeitaki tale, se na wainimate ni IV vei ira na gonelalai \(<1\ivola{yabaki}\). |
| Ilawalawa II: Mate ni yago | Na vuvuce ni manumanu somidi kei na edema ni uro kei na masela ni orbital ** ena daku ni septum ni orbital **, ka se bera ni dua na taga ni pus vakatikitiki. | Mosi ni toso ni mata, vakacacani ni mata, vakacacani ni mata, vakatabui na toso ni mata; na rai e rawa ni dodonu se sa tekivu me lutu. | Vakacurumi vakatotolo ki valenibula me baleta na wainimate gaga raraba ni IV (me vaka na wainimate gaga + na wainimate gaga) kei na veisele ni raivotu ena vei auwa. |
| Ilawalawa III: Na vuvuce ni sui (SPA) | Na kumuni ni pus wai e vesuki tu ena maliwa ni bai ni sui ni pepa-malumalumu ni orbit (dau vakayagataki na bai ni ethmoid ni veimama) kei na sui ni sui (** periorbita**). | Na mata e vakaduri ki liu kei na yasana/sobu tani mai na iqaqalo; vakatakilakilataki na vakatabui ni toso ni mata kei na tubu ni veivakasaurarataki ni orbital. | IV wainimate gaga + Na veisele totolo ni veisele ni sinu/veisele ni yago (vakabibi kevaka e yabaki \(\ge 9\text{ yabaki}\) na gone, e levu na nona vuvuce, se sa vakaleqai na nona rai/na nona rawa ni veitosoyaki). |
| Ilawalawa IV: Na vuvuce ni loma ni mata | Taga ni pus vakatikitiki ka sa ramusu ena periosteum vakadodonu ki na uro ni orbital kei na masela cone ena daku ni mata. | Proptosis bibi, mate taucoko ni mata (mata batabata), totolo na kena sega ni rai vinaka, damudamu na kena vakacacani, kei na leqa ni mata (RAPD). | Drainage ni veisele ni leqa tubukoso ena rumu ni veisele + na veisele ni veisele/veisele ni veisele kevaka e vakarerevaki na mate ni veisele ni mata. |
| Ilawalawa V: Na mate ni uto (CST) | Na kena vakabalavutaki tale na mate ni dra ena sala ni mata ki na veisala ni mata. | Vakaitavi ni mata ena veitikina ruarua (tete yani ki na mata tale eso), na mate ni uto III, IV, V1, V2, kei na VI, mosi ni ulu bibi, mate ni uto, mate ni uto. | Vakacurumi ki na ICU, na wainimate ni IV + ikatolu/ikava ni itabatamata ni cephalosporin + metronidazole, vakasavasavataki vakatotolo ni sinus, kei na veisele taumada ni IV sega ni vakawabokotaki se na wainimate lailai ni molecule. |
Leqa Tubukoso Vakatabakidua: Na mate ni uto (Mucormycosis ni uto)¶
E dina ni 98 na pasede ni mate ni yatevuso vei ira na gone bulabula kei ira na qase e vu mai na manumanu somidi, e dua na mate ni yatevuso e vakatokai na Rhino-Orbital-Cerebral Mucormycosis. tauvimate levu: - O cei e tiko ena leqa: O ira na tauvimate ena mate ni suka (DKA) (na vanua e levu kina na suka ena dra kei na dra acidic e vakagalalataka na kaukamea galala e vakani Mucorales fungi), matenisuka e sega ni lewai vinaka, mate ni dra/neutropenia, o ira na ciqoma na veisautaki ni gacagaca se sui, na veiqaravi ni deferoxamine ni kaukamea, se na veiqaravi ni corticosteroid e se qai oti toka ga. - Na sala e vakarusa kina na Mucormycosis na veitiki ni yago (Vakacacani ni dra): E sega ni vaka na manumanu somidi ka vakavuna na vuvuce damudamu katakata, na Mucorales na hyphae ni fungal e curuma yani vakadodonu na bai ni salanidra, ka vakaruguta ka sogota ka muduka na drodro kece ni dra. Oqo e vakavuna na mate totolo ni yago (mate ni uto) ka vukica na yago e tauvimate vulavula mate ka qai vulavula-koala (eschar ni mate). - Na sala me dikevi kina na Mucormycosis ena yasa ni idavodavo: Kevaka e dua na tauvimate ni suka se sega ni rawa ni vakabulai na yagona e mosi na sinus, mata vuvuce, se dua na mata vuvu/drodro, vakararamataka e dua na cina ena loma ni rua na iqaqalo (raica na septum ni iqaqalo kei na iqaqalo ni iqaqalo) kei na **iqo me vaka na iqaqalo ni iqaqalo kuli ni mata. Na kuliniyago karakarawa cava ga, na kuliniyago loaloa/damudamu, se na vuvuce vulavula ena gusu se ena loma ni iqaqalo e dua na leqa tubukoso ni veisele ka gadrevi kina na kena vakasavasavataki vakatotolo na rumu ni veisele kei na kena vakayagataki na liposomal Amphotericin B ena loma ni vica na auwa.
Qarauni taqomaki me baleta na bump lalai ni mata (Styes & Chalazia) vs.¶
Me tarova na veivakacacani lalai ni mata mai na kena dau yaco me veivakacacani ni orbital se intracranial, muria na lawa bibi oqo ni savasava kei na imatai ni veivuke:
1. Na sala me qaravi kina vakavinaka e dua na Stye ni mata sega ni vereverea (Hordeolum) e vale¶
Kevaka e tiko vei iko e dua na bump lailai, malumu damudamu dodonu ena yavu ni dua na mata (** hordeolum e taudaku / stye ) se ena loma ni mata ( hordeolum e loma **) vata kei na ** sega ni dua na kuila damudamu ni Orbital ** (ivakarau ni mata sega ni mosi, rai vakaivakarau, sega na katakata, sega ni tete ena li taucoko): - Vakayagataka na veivakabulabulataki savasava, katakata (sega ni vakamamacataki) me 10 ki na 15 na miniti, vaka 4 ena dua na siga. Na katakata malumu e vakawaicalataka na waiwai waxy vakamamacataki (meibum) ka sogota na gland me rawa ni drodro vakaidina ena kena. - Savata vinaka na liga ena sovu kei na wai ni bera kei na gauna o tara kina volekata na mata, ka muduka na daramaki ni matailoilo se matailoilo me yacova ni sa yali vakadua na stye (biuta laivi na wands makawa ni mascara vakadukadukalitaki ka vakamatea na manumanu se sosomitaka na matailoilo). - KUA vakadua ni vakamavoataka, vakamavoataka, se vakamavoataka e dua na stye ena dua na culacula: Na vakamamacataki e musuka na gland lailai ki muri ki na veitiki ni yago ni preseptal kei na orbital.
2. Na sala me qaravi kina e dua na vuvuce, vuvuce (furuncle), se drauniulu tubu ena Tolu ni Leqa .¶
- Kakua vakadua ni kotiva se kauta laivi na drauniulu ni iusuna (ulu ni iusutu) ena peni: Na kena musuki e dua na drauniulu ni iusuna e dolava na drauniulu titobu ena loma ni vestibule ni iusuna e vutuniyau ena manumanu somidi (na vanua e dau kauta kina e 30 na pasede ni tamata na Staphylococcus aureus kei na sega ni dua na iusutu), ka vakavuna na ivalavala ca me baleta na iusuna. Na mate ni dra. Dau vakasavasavataka na drauniulu ni iusutu ena taqomaki ena sikisi ni vakasavasavataki vakavolivolita se dua na vakasavasavataki ni livaliva.
- Kevaka e basika e dua na boil se pimple mosimosi ena iqaqalo, ena loma ni iqaqalo, se ena gusu e cake: Kakua vakadua ni vuvuce se pop. Vakayagataka e dua na veivakabulabulataki savasava. Kevaka e dua na buto mosimosi ena loma ni iqaqalo se ena icurucuru ni iqaqalo e vakatubura na damudamu tete (cellulitis), mosi ni vuvuce, vuvuce ki na tutu ni mata e loma, se na katakata, raica e dua na vuniwai ena siga vata ga o ya me baleta na wainimate ni mate (kei na waiwai ni mupirocin ni iqaqalo kevaka e vakaroti).
Na ivola ni veitaratara dodonu me baleta na 911 / 112 / 999 kei na veivakatovolei ni valenibula¶
Me vaka ni osooso na valenibula ni veiqaravi totolo kei na rumu ni wawa ni leqa tubukoso e dau nanuma ni dua na mata vuvuce e "mata roka damudamu (conjunctivitis)" se dua na kati ni manumanu lalai, vakayagataka na vosa vakavuniwai dodonu oqo ena triage:
- Me baleta na vakatitiqataki ni mate ni sela (orbital):
*"Au sa tiko ena triage vata kei na dua na tauvimate [Yabaki]-yabaki ka sa vuvuce vakalevu na mata PLUS Orbital Cellulitis na kuila damudamu: na tauvimate e [mosi titobu ni sa toso na mata / vakatabui na toso ni mata kei na rai vakarua / ki liu na bulging ni mata d mate / vakalailaitaka na rai damudamu / savasava- mai]. Keitou sa maroroya na tauvimate Sega ni dua na ka ena gusu (NPO) ka dabe vakadodonu, ka gadreva na veivakatarogi vakatotolo ni vuniwai, stat IV wainimate gaga, kei na dua na veibasai ni CT scan me lewa e dua na abscess ni subperiosteal.
- Me baleta na vakatitiqataki ni mate ni uto (CST):
"Triage ni leqa tubukoso: na tauvimate oqo e tiko vua e dua na [boil ni mata ena lomadonu ni mata / mate ni iusuna / mate ni sinus] ka sa mosi bibi sara na ulu ni retro-orbital, katakata cecere, [lutu na mata / sega ni rawa ni toso na mata ki tautuba], kei na vuvuce ka sa tete tiko ena gauna oqo ki na ikarua ni mata (veisaqasaqa) e. veivakabulabulataki totolo ena rumu ni leqa tubukoso, na itovo vakavanua ni dra, stat IV na wainimate gaga raraba, kei na veisele ni CT / MR ni leqa tubukoso."
Taura e dua na vuli
Na tauri ni dua na vuli ni veivuke taumada ni liga mai na Kauveilatai Damudamu, St John Ambulance, se dua na dauveiqaravi ni veivakavulici ni leqa tubukoso ena vanua e vakavulica vei iko na sala mo vakayacora kina na veisele vakailawalawa ni uto kei na rai, kila na kuila damudamu ni sepsis, ka veivakauqeti vakavinaka ena gauna ni leqa tubukoso vakavuniwai.
Na taro e dau tarogi wasoma .¶
Na cava na sala totolo duadua me kilai kina na duidui ni mate ni uto malumu kei na mate ni uto rerevaki (ni oti na uto)?¶
Taura vakamalua na mata vuvuce ka kerea na tamata me muria na nomu iqaqalo ena matadra ki na imawi sara, imatau sara, cake, kei na sobu. Ena cellulitis malumu ni preseptal, na mate e tiko ga ena kuli ni mata e taudaku, sa vakakina na toso ni mata e 100 na pasede na malumu ka sega ni mosimosi ena rai dodonu; ena cellulitis rerevaki ni orbital, na mate e titobu sara ena taudaku ni mata ni sokete ni mata, na kena tosoi gona na mata e vakavuna na mosi titobu ni mosi, vakaiyalayala na toso, rai vakarua, se dua na mata-bulging ki liu.
E rawa vakacava ni vuki e dua na mate ni ethmoid ni sinus ena dua na gone me dua na mate ni mata vuvuce ena dua ga na bogi?¶
Na bai e loma ni mata e wasea na mata mai na ethmoid sinus ena loma ni iqaqalo e dua na sui lailai me vaka na pepa e vakatokai na lamina papyracea, e lailai mai na veimama na milimita na kena rabailevu qai curuma yani na salanidra lalai. Vei ira na gone kei na itabagone, na matetaka ni ethmoid ni manumanu somidi e rawarawa sara me vakaduria na pus ena sui manifinifi oqo ki na sote ni mata, ka vakavuna e dua na abscess ni orbital subperiosteal ka vakaduria na masela ni mata kei na nerve ni mata ena loma ni vica na auwa.
E rerevaki dina me pop e dua na pimple se pluck na drauniulu ena loma ni iqaqalo ena "Tolu na Mata ni Leqa ni Mata"?¶
Io, na veitiki ni yago e vakadrodroya na matatolu mai na icurucuru ni iqaqalo ki na tutu ni gusu e semati vakadodonu ki muri ena sala ni mata ena veitiki ni mata cecere kei na veitiki ni mata lailai e sega na kena valve ki na sinus cavernous ena ruku ni uto. Me vaka ni sega na sala ni veisele oqo me tarova na drodro lesu, na kena curumi e dua na boil se na drauniulu e tauvimate ena loma ni iqaqalo se ena gusu e cake e rawa ni vakasaurarataki ira na manumanu somidi kei na clots tauvimate me ra lesu tale ki na ulu, ka vakavuna na thrombosis ni sinus ni septic cavernous veivakamatei.
Na cava na vuna e vakatovolei kina na kena rarama na roka damudamu ("desaturation damudamu") e dua na veivakatovolei bibi ena dua na mata vuvuce?¶
Na veitiki ni yago ena loma ni yago ni mata ka vakadewataka na rai ni roka damudamu kaukauwa e dau vakaleqai vakalevu duadua ena veivakasaurarataki vakamisini kei na ischemia. Ni bera sara ga ni dua na abscess orbital se vuvuce e vakamalumalumutaka vakaoti na mata, na kena vakamalumalumutaki na nerve ni mata e vakavuna e dua na ka damudamu ramase (me vaka e dua na isala damudamu ni tavaya) me vaka me sa yali, moli savasava, se karakarawa-vulavula ni raici vata kei na mata e vakaleqai ni vakatauvatani kei na mata bulabula, ka vakaroti ira na vuniwai me ra vakabulabulataki vakatotolo.
Vakadikevi na ivurevure¶
- Na vuli ni mata ni Amerika (AAO, Amerika): Na idusidusi ni valenibula kei na veivakadonui ni EyeWiki me baleta na mate ni mata, mate ni mata (iwasewase ni veiwasewase ni Chandler I ki na V), kei na mate ni mata ni mata.
- Na isoqosoqo ni mate veitauvi e Amerika (IDSA, Amerika): Na idusidusi ni veiqaravi me baleta na kena dikevi kei na kena qaravi na mate ni kuli kei na yago malumu kei na idusidusi ni veiqaravi vakavuniwai me baleta na mate ni uto ni manumanu lalai vei ira na gone kei na qase (orbital kei na intracranial).
- Na Inisitute ni Matanitu me baleta na Bula kei na Veiqaravi Vinaka (NICE, Matanitu Cokovata) kei na Kolivuli Vakatui ni Mata (RCOphth, Matanitu Cokovata): Mate ni Mata (Acute): Na Mate ni Mata kei na Mate ni Mata kei na Mate ni Mata kei na Mate ni Mata (NG79).
- Na koronivuli ni veiqaravi ni gone ni Amerika (AAP, Amerika): Na kena qaravi na mate ni uto kei na mate ni uto ena veisele ni gone.
- Na isoqosoqo ni veiqaravi vakavuniwai ni veiqaravi vakavuniwai e Iurope (ECMM) kei na ilawalawa ni vuli ni veiqaravi vakavuniwai (MSG ERC): Idusidusi ni vuravura raraba me baleta na kena dikevi kei na kena qaravi na mate ni uto (Kilai vakatotolo ni mate ni uto kei na kena qaravi na Amphotericin B ena veisele/liposomal).