Vakasauri na yali ni rai, vakacacani ni mata, kei na mate ni mata e sogo kina na mata¶
E duidui na naba ni leqa tubukoso ena veimatanitu. Na draunipepa oqo e vakayagataka na 911, na naba me baleti Amerika kei Kenada. E levu tale na vanua era vakayagataka na 112, 999, se dua tale na naba. Vaqara na naba me baleta na nomu vanua ..
Na yali vakasauri ni rai, e dua na yaloyalo butobuto e ciciva yani na vanua ni rai, se na mosi ni mata kaukauwa e salavata kei na rainbow halos kei na vomiting e veivakarerei ni rai ka rawa ni veivakarerei ni bula vakavuniwai. Me vaka ni retina kei na nerve ni mata erau vakabalavutaki vakadodonu na uto ka sega na kena rawa ni vakavoutaki ena dua na gauna e viakana ena dra se peeled tani mai na nodra yavu ni veivakabulabulataki, na miniti kei na auwa e vakadeitaka kevaka e dua na tamata e vakabulabulataka na rai taucoko se sotava na mataboko tudei. Me kena ikuri, na mataboko vakasauri sega ni mosi ena dua na mata (Vakacacani ni sala ni mata [CRAO] se Fugax ni Amaurosis) e tautauvata vakavuniwai kei na dua na ischemic bibi . mate ni uto, ni yali na rai vua e dua na qase ka mosi na ulu ni valetabu se na mosi ni kete (Mate ni Sela Levu) e rawa ni vakamalumalumutaka na ikarua ni mata ena loma ni vica na siga kevaka e vakaberai na wainimate ni veisele. Na kilai totolo ni kuila damudamu ni mata, na itutu dodonu ni ulu, na kena vakatabui na mata se na mata ni mata, kei na lako vakadodonu ki na dua na tabana ni leqa tubukoso kei na mata kei na rawa ni stroke e bibi sara me vakabulai ruarua na rai kei na bula.
Na mataboko vakasauri sega ni mosi ena dua na mata e dua na mata ni mata: qiri 911 / 112 / 999 ena gauna sara ga oqo
Kevaka e dua na tamata e vakasauri na kena yali na rai ena dua na matana taucoko se vakatikina sega ni dua na mosi ni matana (me vaka e dua na butobuto e dreta sobu se na marama e boko), qarava ena totolo vata ga me vaka e dua na stroke ni uto. Na vakacacani ni sala ni mata (CRAO) e yaco ni sa tarova e dua na dra se na cholesterol na sala levu e vakania na mata; na mate ni sela ni mata sega ni veisautaki rawa e tekivu ena loma ni 90 ki na 240 na miniti, ka yacova na 25 na pasede ni tauvimate e tiko vei ira e dua na mate ni uto vakanomodi ena MRI. Kakua ni waraka me yacova na mataka ka tarava mo qirita e dua na vuniwai ni mata se valenibula ni mata ena vanua o tiko kina: qirita sara na nomu naba ni leqa tubukoso ena vanua o tiko kina ka lako vakadodonu ki na dua na Valenibula ni Stroke Center digitaki.
Cakava oqo ena gauna oqo¶
- Vakatovolei vakatotolo na mata yadua vakatikitiki (ubia na mata imawi, qai ubia na mata imatau) ka taroga e RUA na taro ni triage: "E mosi beka na mata?" kei na "E veisau vakacava na rai?" E vuqa na tamata era nanuma ni sa butobuto na mata ruarua me yacova ni ra sa ubia e dua na mata ka kila ni sa butobuto sara e dua na mata se yali e dua na tutu ni rai.
- Mosimosi, mata damudamu kaukauwa me vaka na vatu + mata damudamu vakao + matadredredre tudei ena lomadonu ni mata + matadredredre ni ucacevata + vuvu/vomi: Vakatitiqataki Mate ni mata ni mata (AACG).
- Na taubale sega ni mosi ni veivakabulabulataki vou ni veivakabulabulataki + na veivakabulabulataki ni uila + e dua na "ilati" butobuto se "veil" e ciciva yani na raivotu: Vakatitiqataki Vakacacani ni Retinal bibi.
- Na butobuto vakasauri e sega ni mosi ena dua na mata (e dau vica na miniti se butobuto tikoga): Vakatitiqataki ni Vakacaca ni sala ni mata (CRAO / "Mata ni Mata") se Vakacaca ni Mata (TIA).
- Na yali ni rai ena dua na tamata qase sivia na yabaki 50 + mosi ni ulu vou ni valetabu, malumu ni ulu ni sa kotiva na drauniulu, se mosi ni yame ni sa gunuvi: Vakatitiqataki Mate ni salanidra levu (Mate ni salanidra vakalekaleka).
- Kaciva na nomu naba ni leqa tubukoso ena gauna sara ga oqo me baleta na yali ni raivotu sega ni mosimosi, na kuila damudamu ni Giant Cell Arteritis, se na mate bibi ni mata. Qiri 911 ena Amerika kei Kenada, 112 ena veiyasai Iurope, 999 ena Matanitu Cokovata, se raica kece naba ni leqa tubukoso. Me baleta na vakasama ni vakacacani ni mata (floaters, flashes, kei na dua na yaloyalo ni katubaleka), tuvanaka totolo na veivakatarogi ni mata ni leqa tubukoso ena siga vata ga me rawa kina vua e dua na vuniwai ni veisele me vakacuruma tale na mata ni bera ni vakacacani na mata ena lomadonu ni macula.
- Vakaduria na ulu kei na yago ni tamata vakatabakidua me baleta na leqa tubukoso ni mata e nanumi:
- Me baleta na mate ni mata e vakatitiqataki: Vakadavora na tamata vakadodonu ena dakuna (supine) ka rai vakadodonu cake na matana ki na siling ena dua na rumu e vakararamataki vinaka. Na davo mata-cake e rawa kina vua na gravity me dreta vakalailai na matailoilo ni mata ki muri mai na iris me vukea na kena dolavi tale na tutu ni drainage e tarova, ni rarama rarama ni ambient e vakamalumalumutaka vakamalua na gonevuli (sega vakadua ni dabe ena dua na rumu butobuto, ka vakarabailevutaka na gonevuli ka vakasinaita na iris kaukauwa cake ki na tutu ni drainage).
- Me baleta na vakatitiqataki ni mata ni mata: Maroroya na tamata dabe se davo taucoko tu ga kei na lailai ni toso ni ulu ka sega ni wilivola (wilivola e vakavuna na totolo ni toso ni mata saccadic ena yasana ki na yasana ka whip na wai vitreous ena ruku ni wainimata ni mata). Tilt na ulu me vakacegu kina na yasa ni wai ni mata (kila: baleta ni mata ni mata e veisautaka na rarama, e dua na yaloyalo butobuto ena ruku/vanua ni rai lailai kena ibalebale na wai ni mata dina e tiko ena retina e cake/cecere).
- Me baleta na vakatitiqataki ni vakacacani ni sala ni mata (CRAO): Vakadavora na tamata vakataucokotaki ena nona iqaqalo me vakalevutaka na dra kei na sala ni dra ki na mata kei na uto.
- KUA vakadua ni vakamamacataka, tabaka, se vakamamacataka na mata, ka KUA ni ubia e dua na mata ni glaucoma kaukauwa ena dua na iqaqalo ni mata butobuto. Na kena vakamamacataki e dua na mata ena dua na wai ni mata e luluqa na gel ni mata ka ripeataka na retina vakayawa cake mai na bai e muri. Na kena biu e dua na tiki butobuto ena dela ni mata kei na mate ni mata e vakaruguta na mata oya ki na butobuto e vakavuna me vakalevutaka na matadra na gonevuli (mydriasis), ka vakalevutaka na kena sogo na mata.
- Maroroya vakadodonu na tauvimate Sega ni dua na ka ena gusu (NPO) ka raica na wainimate kece e se qai oti ga oqo. Tarova na kakana kei na gunu baleta ni veisele totolo ni vitrectomy (me baleta na kena vakacacani na mata) se na iridotomy ni laser e gadrevi kina e dua na kete lala. Mo muduka sara na wainimate gaga e sega ni volitaki ena sitoa, na wainimate ni batabata/flu, na wainimate ni mate ni yatevuso (scopolamine), se na wainimate ni mate ni yatevuso** ka rawa ni vakavuna na angle-cloa.
- Raica na ivakatakilakila ni stroke TOTOLO ka vola na miniti dina e veisau kina na raivotu. Raica na droop ni mata, drodro ni liga, se vosa sega ni matata (raica idusidusi ni stroke). Na timi ni stroke ni valenibula kei na vuniwai ni mata era gadreva na ivakatakilakila ni miniti dodonu e tekivu me vakadeitaka na dodonu me baleta na veisele ni veisele (ena loma ni $ 4.5 ivola { auwa} $ me baleta na CRAO) se na methylprednisolone ni veisele ni veisele totolo (me baleta na veisele ni veisele lelevu).
Na yali vakasauri ni rai kei na vunikau ni vakatulewa ni leqa tubukoso ni mata¶
Vakayagataka na flowchart ni valenibula oqo me triage e dua na vakaleqai ni rai vakasauri ena loma ni 60 na sekodi ka digitaka na vanua dodonu ni leqa tubukoso kei na itutu.
flowchart TD
Start["Na yali vakasauri ni rai, na yaloyalo ni vanua ni rai,<br/>se na mosi bibi ni mata kei na rai butobuto<br/>(Vakatovolea na mata yadua ena nomu ubia e dua na mata)"] --> PainCheck{"E MOSI Vakabibi beka na Mata e Talei<br/>ka Damudamu, se SEGA ni MOSI?"}
PainCheck -->|"MOSI & DAMUDAMU:<br/>Mosimosi bibi ni mata/mata, mata damudamu,<br/>mata kaukauwa, matadredredre tudei ena lomadonu ni mata,<br/>halo wavolita na rarama, vuvu/vomi"| AACG["VAKATAWASEWASEI NI VEIKA E VAKATAWASEWASEI (IOP e dau 50 ki na 80+ mmHg): 1. Lako ki na Rumu ni Veivakaleqai / Valenibula ni Mata ENA GAUNA OQO<br/>2. Davo VAKATARA ENA DAKU ka rai cake ki na siligi (na kalavo e dreta lesu na matailoilo)<br/>3. Me RARAMAMA VINAKA na rumu (KUA VAKADUA ni biuta e dua na tiki butobuto ena mata)<br/>4. Tarova na wainimate galili kece, wainimate gaga, kei na drodro vakalevutaki"]
PainCheck -->|"SEGA NI MOSI (se Mosi ni Valetabu/Yaloka ga)"| PatternCheck{"Na cava na ivakarau ni rai<br/>kei na yabaki/ivakatakilakila ni mate?"}
PatternCheck -->|"Flotadores (cobes/gnats) + Luces mirada<br/>+ Oscura 'Cortina' o 'Sombra' arrastrando por la visión"| RD["VAKATAWASEWASEI NI VEIVAKATAWASEWASEI NI MATAKA:<br/>1. Na vuniwai ni mata ni leqa tubukoso ena siga vata ga / Mata ER ENA GAUNA OQO<br/> (BIBI: Maroroya na macula ni lomadonu ni bera ni qai biubiu)<br/>2. Me tiko ga na ulumu; vakawalena na wilivola (muduka na veivakacacani ni mata)<br/>3. Sega ni dua na ka ena gusu (NPO) me baleta na veisele totolo ni mata"]
PatternCheck -->|"Yabaki >= 50 na yabaki + Momosi ni ulu ni Valetabu Vou, Malumalumu ni ulu,<br/>Momosi ni yame ni gunu, Rai vakarua, se yali na rai vaka-Chalky"| GCA["VAKATAWASEWASEI NI VEIVAKATAWASEWASEI (GCA): 1. Kaciva na 911 / 112 / 999 se na rumu ni leqa tubukoso ena gauna sara ga oqo<br/>2. E gadrevi vakatotolo na wainimate ni IV (500-1,000 mg IV) NI bera na biopsy me vakabulai kina na mata DUA DUA"]
PatternCheck -->|"Na butobuto sega ni mosi totolo ena DUA na mata<br/>(se na yaloyalo vakalekaleka ni 2-15 na miniti = Amaurosis Fugax)"| CRAO["VAKATAWASEWASEI NI VEIQARAVI NI VEIQARAVI NI VEIQARAVI (CRAO / 'Stroke ni Mata') se TIA ni Veikau:<br/>1. Kaciva na 911 / 112 / 999 ena gauna sara ga oqo ('Vakatitiqataki ni Mata ni Mata')<br/>2. Veikauyaki vakadodonu ki na vanua ni veisele vakarautaki (<4.5 na auwa ni katubaleka)<br/>3. Laiva vakadodonu ena daku; raica na ivakatakilakila TOTOLO me baleta na mate ni uto"]
PatternCheck -->|"Na yali ni veimama ni Mawi se Veimama ni Matau ni rai<br/>ena mata RUA ena dua ga na gauna"| Hemianopia["112 / 999 ena gauna sara ga oqo me baleta na ivakarau ni uto"]
Vakatautauvatataki raraba ni 5 na leqa tubukoso lelevu ni rai-vakarerevaki¶
Baleta ni rumu ni leqa tubukoso triage na nasi kei na vuniwai raraba raica na mata damudamu kei na raivotu blurry ena veisiga, kila na duidui dodonu ni valenibula ena maliwa ni lima na gauna-bibi na raivotu ni leqa tubukoso e vakadeitaka na veiqaravi vakavuniwai totolo:
| iVakarau ni Valenibula | Mate ni Mata ni Mata (AACG) | Na veibiu ni mata ni mata (RD) | Tarova na sala ni sala ni mata (CRAO / "Mata ni Mata") | Mate ni salanidra levu (GCA / Mate ni salanidra vakalekaleka) | Na dra ni mata se na sogo ni sala ni mata (CRVO) |
|---|---|---|---|---|---|
| Mosi ni Mata & Momosi ni Ulu | Vakaloloma, titobu na mata kei na mata/ulu ni mata (dau vakatokai cala me vaka na mate ni ulu se mate ni uto). | Sega ni mosi taucoko (sega ni mosi na mata se mosi ni ulu). | Sega ni mosi taucoko (vakavo ga ke vakavuna na mosi ni domo/ulu na veisele ni salanidra e sega ni dau yaco vakalevu). | Momosi ni ulu vou ni valetabu, malumu ni ulu ni sa boroi na drauniulu, kei na vakacacani ni qaqalo (mosi/oca ni sa gunuvi). | Sega ni mosi (sega ni dau mosi malumu ena CRVO bibi ni iskemia). |
| Na ivakatakilakila ni mata | Totolo na kena vakabutobutotaki, na raivotu butobuto kei na halo bulabula roka ni ucacevata wavolita na cina ni gaunisala/cina. | Vakasauri na kena curu mai na daseni ni veivukayaki/vanua karakarawa, cilava na uila rarama (photopsia), ka tarava mai e dua na ilati butobuto/yaloyalo toso mai na yasana ki na lomadonu. | Totolo, titobu na mosi ni butobuto (dau sobu ki na wiliwili ni iqaqalo se na raici ni rarama ga), se lekaleka ni 5 na miniti na yaloyalo (amaurosis fugax). | Na kabukabu kaukauwa vakasauri, na butobuto vaka na cecere, se na butobuto vakalekaleka (rai vakarua / rai vakarua ena 15%). | Dra ni mata: Vakasauri na "tint damudamu" se plume ni kubou/soo karakarawa. CRVO: Na rai vakasauri/vakacalai ena gauna ni yadra. |
| Na ivakatakilakila ni mate | Na mosi ni kete, na vuvuce ni kete, na vuvuce, kei na vuvuce ni kete (vagal reflex e vakatotomuria na mate ni kete se na mate ni kete). | Sega. | Na leqa ni stroke/TIA ena dua ga na gauna (raica na mata, liga, vosa, kei na mosi ni sala ni dra/vakacaca ni sala ni dra). | Mate ni yatevuso (kaukauwa na mosi ni tabana/iqaqalo), katakata lailai, vuvuce ena bogi, lailai na bibi ni yago; vakatabakidua na yabaki \(\ge 50\volavola{yabaki}\). | E dau salavata kei na mate ni mata ni suka e vakalevutaki, na mate ni uto e sega ni lewai rawa, se na leqa ni kena vakadrodroi na dra. |
| Na irairai ni mata e tautuba | Damudamu vulavula "ciliary" wavolita na mata, mata steamy/o, **vakadeitaki na mata ni mata oval ena lomadonu (\(4\volavola{ki na }6\volavola{mm}\))**ka sega ni lailai sobu ki na cina livaliva, vatu-kaukauwa ni mata. | Mata vulavula vakaivakarau, mata matata, mata ni gonevuli vakaivakarau (vakavo ga ke levu na kena vakatikitikitaki, ka vakavuna e dua na leqa ni mata ni mata [RAPD]). | Mata vulavula e taudaku e dau yaco, mata matata, vakatakilakilataki na leqa ni mata ni mata (gonevuli nei Marcus Gunn). | Mata vulavula e tautuba vakaivakarau; malumalumu, vakamamacataki, vaka na wa, sega ni pulse na salanidra vakayago ena yasa ni yadre. | Mata vulavula e tautuba vakaivakarau. |
| Gauna bibi ni katubaleka me vakabulai kina na rai | Auwa (1 ki na 6 na auwa): Na veivakasaurarataki ni mata (\(50\volavola{ ki na }80+\volavola{ mmHg}\)) e vakacacana vakatotolo na veitiki ni yago ni mata. | Auwa ki na 24 na auwa: Me vakavinakataki ena veisele ni bera ni peels na veibiu mai na macula ni lomadonu ("Macula-Ena" vs. "Macula-Off"). | 90 ki na 240 na miniti (1.5 ki na 4.5 na auwa): Na veitiki ni mata e vakacacani tudei ka sega ni drodro na dra; IV tPA katubaleka e $ le 4.5 ivola { auwa} $. | Totolo (Veivakabulai ni Aua vata ga): Ke sega na veivakabulabulataki ni IV totolo, 30% ki na 50% vakayalia na rai ena mata DUA ena loma ni 24 na auwa ki na 7 na siga. | Totolo (24 ki na 72 na auwa): E gadrevi na veisele ni mata (B-scan) me lewa na wai ni mata vuni ena taudaku ni dra. |
iTuvaki 1: Mate ni Mata ni Mata (AACG)¶
Na sala e sogo kina na loka ni paipo ni mata ("Buloko ni Pupila")¶
Ena loma ni mata ni mata bulabula, e dua na wai matata ni kakana e vakatokai na wai ni wai e tomani tikoga na kena buli ena taudaku ni iris rokataki mai na yago ni ciliary. Na wai oqo e drodro yani ki liu ena matadra na gonevuli ki na rumu e liu (rumu e liu) ka drodro yani ena dua na sieve lailai e 360 na diqiri ka vakatokai na meshwork ni trabecular, ka tiko ena tutuna e sotava kina na tutu e tautuba ni iris kei na mata matata. Na ivakarau ni mata (IOP) e tiko vakatautauvata ena maliwa ni ** $ 10 ivola { kei na } } 21 ivola { mmHg} $ **.
Ena Glaucoma ni Angle-Closure ni mata, na yasa ni mata e muri e dau tabaka vakavinaka na yasa ni mata ni mata (buloko ni mata), e dau yaco ena gauna oqo na mata ni mata e vakarabailevutaka ki na dua na **levu ni mata e lomadonu (\(4\volavola{ki na }6\volavola.**\)}{mm Na wai wai e vesuki tu ena daku ni mata e vakaduria na mata vakavolivolita ki liu (bomu ni mata), ka vakamalumalumutaka vakaoti na tutu ni draki me vaka e dua na icurucuru ni sinki e ubia e dua na draki. Ena loma ni 30 ki na 60 na miniti, na veivakasaurarataki ni mata e tubu cake mai na kena ivakarau \(15\volavola {mmHg}\) me yacova na \(50\volavola{ki na }80+\volavola {mmHg}\): - Na veivakasaurarataki vakaitamera e vakasaurarataka na wai ki na mata matata, ka vukica na katubaleka e liu ni mata steamy kei na hazy (vakavuna na halos ni ucacevata wavolita na marama). - Na veivakasaurarataki e vakamalumalumutaka na drodro ni dra ki na masela ni iris sphincter, ka lokataka na gonevuli ena dua na itutu tudei, vakadodonu, vakabalavutaki ena lomadonu ka sega ni via vakamalumalumutaka ni sa cila mai kina e dua na cina livaliva. - Na reflex vagal ni mata e vakavuna na mosi kaukauwa kei na vomi, ia na nerve ni mata ena daku ni mata e vakacacani ena ruku ni veivakasaurarataki.
Na wainimate kei na ituvaki e dau vakavuna e dua na veivakacacani ni angle-sogo¶
Na veivakacacani ni sogo ni angle e yaco voleka ni vakatau sara ga ena gauna e dua na ka e vakavuna na gonevuli me vakalevutaki ki na vanua rerevaki bibi ena lomadonu ni dua na tamata e sucu vata kei na dua na angle ni rumu lailai e liu (e dau yaco vakalevu ena raica vakayawa [hyperopic] tauvimate, qase cake kei na vakalevutaki ni mata ni Esia kei na Ceva kei Esia, marama, E ivotavota**):
- Na wainimate ni batabata, flu, aleji, kei na sinus e sega ni volitaki ena sitoa:
- Na veivakabulabulataki ni veivakalolomataki: Na veivakabulabulataki ni igu, na veivakabulabulataki ni iusutu.
- Imatai ni itabatamata ni veivakacegui ni veivakacegui: Na wainimate gaga (Benadryl), wainimate gaga, wainimate gaga (NyQuil/veivuke ni moce), wainimate gaga.
- Na wainimate ni veiqaravi kei na kena revurevu ni veivakabulabulataki se Sulfonamide:
- Tauvimate ni toso kei na vuvuce ni yatevuso: Na veisele ni kuliniyago, okisibutinini, tolterodini.
- Na veivakabulabulataki ni cegu: Na kubou ni veivakabulabulataki ni ipratropium se tiotropium e vuka vakacalaka ki na mata.
- Na wainimate ni lomaocaoca kei na mate ni ulu/veivakamatenitaki: Na wainimate ni lomaocaoca (amitriptyline), SSRI/SNRI, kei na topiramate (Topamax). *(Itukutuku bibi: Na topiramate e vakavuna e dua na vuvuce ni wai ni yago ni ciliary ena loma ni imatai ni 2 na macawa ni kena tekivutaki na wainimate, ka tosoya na matailoilo kei na matailoilo ki liu me vakavuna na ** glaucoma ni matailoilo ni matailoilo kei na matadredredre vakasauri ** vei ira sara mada ga na tauvimate gone kei na kena ivakarau *)de.
- Na veika e vakavuna na veika e wavoliti keda: Na lako ki na dua na vale ni sarasara butobuto, dabe ena dua na rumu butobuto ka sarava na retioyaloyalo ena bogi, vakalevutaka na wainimate ni mata ena dua na valenivolavola ni vuniwai ni mata, se vakasauri na rere/lomaleqa ni yalo.
Na kete kei na vakasama cala ni veisele ni mata ena angle-sogota na glaucoma
Baleta ni ikalima ni nerve ni ulu (trigeminal nerve) kei na ikatini ni nerve ni ulu (vagus nerve) e semati vakadodonu na mata ki na vanua ni vomi ni uto, **e vuqa na tauvimate e tiko vei ira na glaucoma kaukauwa ni angle-closure era tiko vata kei na vomi kaukauwa vakaoqo ni projectile, vuvu, kei na nodra blulu tagane. Na rumu ni leqa tubukoso e dau vakacala na AACG me vaka e dua na mate ni uto e ramusu, na mate ni uto bibi, se na mate ni kete / mate ni kete, ka otataka na CT ni ulu se na ultrasounds ni kete ena dua na rumu butobuto ni sa mataboko tudei o tauvimate. Dau laveta cake na mata ka dikeva na mata ni dua na tauvimate e mosi vakasauri na uluna ka vuvuce: kevaka e damudamu e dua na matana ka vaka na mata ni mata ka vaka na o kei na mata ni mata e vaka na mata e lomadonu, sa ikoya na Glaucoma ni Angle-Closure.
Na imatai ni veivuke ni bera na valenibula kei na cava ena cakava na valenibula me baleta na AACG .¶
- Na itutu ni bera na valenibula kei na rarama: Vakadavori koya na tauvimate vakabalavu ena nodratou daku ka rai vakadodonu cake me rawa kina ni dreta na kalavo na matailoilo ki muri me yawa mai na iris. Me tiko na rumu rarama rarama (rarama rarama e vakauqeta na reflex ni pupillary ni veivakadonui me vukea na kena dreti na iris mai na yasana). Kua vakadua ni vakacuruma na mata, kua tale ga ni tabaka na mata.
- Na veiqaravi vakavuniwai e valenibula kei na laser: Era dau vakayagataka sara na vuniwai ni mata e dua na isoqoni ni wainimate ni mata e vakalailaitaka na veivakasaurarataki (timolol** beta-blocker, apraclonidine/brimonidine alpha-agonist, kei na prednisolone steroid ( mg}$)** me sogota na kena buli na wai (vakakina na mannitol ena sala ni dra kevaka e gadrevi), muria e 30 ki na 60 na miniti e muri (ena gauna e lutu kina na veivakasaurarataki ena ruku ni \(35\ivola{ki }40\ivola{mmHg}\) kei na iris vakabulai mai na ischemia) ena **pilocarpine ki na $2%ll) ena **pilocarpine ki na $2%ll) kaukauwa. Na veivakabulai vakadeitaki e dua na iwalewale ni laser ni 2 na miniti ka vakatokai na ** iridotomy ni laser (LPI) **, ka bulia e dua na pinhole ni veitaqomaki-valve lailai ena dela ni iris ena ** mata ruarua ** (me vaka ni mata itokani e tiko kina e dua na 50 na pasede ni leqa ni vakararawataki ena dua na veivakacacani ena loma ni 5 na yabaki).
Tuvaki 2: Vakacacani ni mata (RD)¶
Kila na veibiu ni vitreous e muri (PVD) kei na wai ni mata kei na veibiu¶
Na loma ni mata e sinai tu ena dua na kolagen matata e vakatokai na humor ni mata, ka vakacegu ena retina manifinifi ka dau vakararamataki na rarama e vakarurugi ena bai e muri ni mata. Ni ra sa qase na tamata (vakabibi ni sa oti na yabaki 50, se taumada vei ira na tamata era raica vakavoleka [myopic], sa veisele ni mata, se vakararawataki vakacaca ni mata), na gel ni matailoilo e dau lailai sobu ka vakawaicalataki, ka qai yaco me luvu tani mai na Vitreous [VEIVAKAVUVULI]). - Ena 85 na pasede ni tamata, na gel ni vitreous e veibiu ka sega ni veivakaleqai, ka vakavuna ga e vica na manumanu somidi ni cobweb veivakacudrui. - Ia, ena 10 ki na 15 na pasede ni tauvimate e tiko vei ira na ivakatakilakila ni PVD bibi, na gel lailai e dreta vakaukauwa ena dua na vanua kaukauwa ni mata, ka dreta e dua na wainimata ni mata ni ose (rarama ni uila me vaka na mata e dreta vakamisini, kei na dua na rarama ni mata ramusu na dra ni mata ki na gel). - Ena gauna e dolavi kina e dua na wai ni mata, na wai ni mata e drodro mai * e daku * ni mata ka vakasava tani mai na veivakabulabulataki ** na mata ni mata (RPE) ** me vaka na pepa ni mata suasua e vakasavasavataka e dua na bai ( Vakacacani ni mata ni mata).
Na cava na vuna "Macula-Ena" vs. "Macula-Off" na kaloko bibi duadua ena mata¶
Na veibiu ni mata e voleka ni dau tekivu ena taudaku ni mata (vakatubura e dua na ilatilati butobuto se yaloyalo curved ena yasa ni rai) ka peel vakamalua ki loma ki na ** macula ** (na bullseye lailai ni lomadonu ni mata e vakaitavi ena 20/20 na wiliwili, draiva, kei na
| Na iTuvatuva ni Veivakaduiduitaki | Na ivakatakilakila ni mata | Totolo ni veisele kei na itukutuku ni rai |
|---|---|---|
| ** iKa 1 ni Wai ni Mata: Na Vakatakilakila ni Wai ni Mata (Sega ni Veivakaduiduitaki)** | Vakasauri na kena curu mai na daseni na vanua damudamu vou/cobwebs ("ilawalawa ni gnats") kei na rarama ni kamera ni peripheral ni toso na mata ena butobuto; SEGA ni dua na ilatilati butobuto se bera kei na lomadonu ni 20/20 na raivotu ni wilivola e matailalai. | Siga vata ga / 24-auwa vakatotolo ni mata ni veitarogi: E dua na vuniwai ni mata e rawa ni semati na wai ni mata ena 5 na miniti ena valenivolavola ena kena vakayagataki e dua na retinopexy ni laser se na vakadidike ni batabata (cryopexy), tarova vakaoti e dua na vakacaca ni mata ka vakatabuya na rumu ni veisele. |
| ** iKarua ni Wasewase: "Macula-Ena" Vakacacani ni Mata (LEQA BIBI)** | Floaters kei na flashes PLUS e dua na yaloyalo butobuto, veila, se ilatilati curu yani ki loma mai na dela, e ra, se na yasa ni raivotu, ia na raivotu ni wilivola dodonu-ki liu e lomadonu e se matailalai tikoga. | Veisele vakatotolo ni veisele (Ena loma ni vica na auwa / Siga vata ga): Baleta ni se vakacurumi tikoga na macula e loma, na veisele vakatotolo (veisele ni mata, veisele ni mata, se na buto ni kasi ni cagi) e vakabula 90%+ ni rai ni wilivola dodonu. Na auwa kece ni vakadede e ririkotaka na kena vakacacani na macula. |
| ** iKatolu ni Wasewase: "Makula-Off" Veisemati ni Mata** | Na ilatilati butobuto sa lako sivita na lomadonu ni raivotu: raivotu ni wilivola dodonu-ki liu e vakasauri na wavy, vakatanitaki, se butobuto sara/butobuto. | Veisele vakatotolo (Ena loma ni 24 ki na 72 na auwa): Ni sa luva tani na macula na kena dra, sa tekivu me mate na sela ni rarama. Ena kena rawati mada ga na kena vakacurumi tale na yago ena loma ni vica na siga, e 50% ki na 70% ga e vakabulai na raivotu vinaka ni wilivola, kei na laini e rawa ni tudei tikoga vakalailai na wavy (veisau). |
Na sala me vakatikori ka taqomaki kina e dua na tauvimate e nanumi ni tiko vua na Retinal Detachment .¶
- Vakalailaitaka na totolo ni toso ni mata (Kakua ni wilika se vakalivaliva ena talevoni): Ni dua e wilika na ivola se vakalivaliva ena talevoni veikauyaki, na matadra e vakayacora na totolo ni jerky vakadodonu ni cici vakababa ka vakatokai na saccades. Na toso ni mata saccadic e vakadruka na gel ni vitreous ki liu kei na muri ena loma ni mata, pamutaka na wai ena wainimata ni retina ka vakasavasavataka vakadodonu na macula. Tukuna vei tauvimate me vakacegu ka sogota vakamalua na matana ruarua (se rai vakamalua vakadodonu ki liu ki na dua na bai yawa) ena gauna ni veivakau ki na valenibula ni mata.
- Kila na itutu ni mata veisautaki: Baleta na mata ni tamata e dua na matailoilo ni iyaloyalo ka flips na iyaloyalo vakadodonu ki ra kei na imawi-ki-matau:
- Kevaka e raica o tauvimate e dua na ilati butobuto e tubu cake mai na RUA (vanua ni rai lailai), na kena vakatikitikitaki dina na retina e tautauri tu ena CAKE (retina cecere) ni mata. Na veivakaduiduitaki cecere e rerevaki duadua baleta na kalavo e dreta vakadodonu sobu na wai ki na macula e lomadonu; biuta na tauvimate ena nodratou daku me mudu kina na kalavo ni dreta sobu na wai.
- Kevaka e tiko na ilatilati butobuto ena yasana ni iusutu (iusutu) ni raivotu, na veibiu e tiko ena yasana vakayago (daliga) ni retina; me vakacegu na tauvimate ka vakanamata na uluna ki na yasa ni daliga e vakaleqai.
- Ivakasala ni kasi ni oti na veisele (\(SF_6\) se \(C_3F_8\) kasi ni mata): Kevaka e dua na tauvimate sa vakavinakataki oti na kena vakacacani na retina ena dua na kasi ni mata ena loma ni matadra, **me ra SEGA vakadua ni vuka ena dua na waqavuka, lako ki na ulunivanua cecere ni ciqoma na kasi cecere (se) me yacova ni sa vakadeitaka na vuniwai ni mata ni sa yali 100 na pasede na bubble ni kasi (e taura e 2 ki na 8 na macawa). Na cecere se na nitrous oxide e vakarabailevutaka na buto ni kasi ena loma ni mata e sogo, ka vakavuna na veivakasaurarataki ki na \(80+\volavola{mmHg}\) ka vakavuna na mataboko tudei totolo.
Tuvaki 3: Na sala ni sala ni mata e lomadonu (CRAO / "Mata ni Mata") kei na Amaurosis Fugax¶
Na cava e vakatoka kina na iSoqosoqo ni Loma ni Amerika na CRAO me dua na mate ni uto .¶
Na sala ni mata e imatai sara ga ni tabana mai na sala ni carotid e loma ena loma ni ulu, kei na kena tabana ni itinitini, na sala ni retina e loma, e vakarautaka na veitikina e loma ni retina. Ni dua na karisitala ni cholesterol (palaki ni Hollenhorst mai na dua na sala ni dra ni domo lailai) se dua na dra ni fibrin-platelet (mai na uto ena vakacacani ni uto se mate ni valve) e lodges ena sala ni dra ni mata: - Na tauvimate e sotava vakasauri, sega ni mosi, titobu na yali ni rai ena dua na mata ena loma ni vica na sekodi. - Se, kevaka e ramusu na clot ni oti e 2 ki na 15 na miniti, era sotava na ** Amaurosis Fugax ** ("mataboko vakalekaleka", e vakamacalataki me vaka e dua na katubaleka butobuto e dreta vakamalua sobu ena dua na mata me 5 na miniti ka qai laveta lesu tale ki cake). Amaurosis fugax e dua na mate ni mata (TIA): kevaka mada ga e lesu tale mai na rai ki na 100 na pasede ni kena ivakarau ni oti e 5 na miniti, sa voleka sara na leqa ni tauvimate ena dua na mate ni uto levu se mataboko tudei ena loma ni 24 ki na 72 na auwa ka tarava.
Na ivakarau ni leqa tubukoso totolo me baleta na CRAO kei na Amaurosis Fugax¶
- Kaciva na 911 / 112 / 999 ena gauna sara ga oqo ka kerea e dua na Valenivolavola ni Veivakaleqai ni Mate: Kakua ni kakua ni lako ki na dua na valenibula ni veiqaravi totolo se vuniwai ni mata ni volivolitaki. Me vaka na iSoqosoqo ni Loma ni Amerika (AHA) iTukutuku Vakasaenisi me baleta na kena qaravi na kena vakacacani na sala ni dra ni mata, o ira na tauvimate era yaco yani ki na dua na Vale ni Veivakabulai ena loma ni 4.5 na auwa mai na gauna e tekivu kina na ivakatakilakila era rawa ni digitaki me baleta na rai, vata kei na MRI ni uto totolo, na iyaloyalo ni salanidra ni carotid, kei na kena dikevi na ECG.
- Vakadavori koya vakaoti na tauvimate ena nodratou daku: Na davo vakadodonu e vakalevutaka na dra ni arterial ki na ulu kei na mata, veivuke ena kena tosoi na dra ena veisala ni collateral ni ra sa lako tiko na dauveiqaravi vakavuniwai.
- Kakua vakadua ni vakayacora na veivakalolomataki kaukauwa ni mata se na pepa-taga hyperventilation e vale: Ni ivola makawa e vakamacalataka na veivakalolomataki kaukauwa ni mata digitaki se cegu ki na dua na taga pepa, na idusidusi ni mata ni gauna oqo e vakayalolailaitaki ira na dausarasara sega ni vakavulici na veivakalolomataki ni mata baleta ni vakaberaberataka e dua na veisele ni stroke-centre se rawa ni.
Na ituvaki 4: Na mate ni salanidra levu (GCA / mate ni salanidra vakalekaleka) vei ira na qase era sa sivia na yabaki 50¶
Na mate ni salanidra levu (GCA) e dua na mate vakavuniwai ka dau tarai ira ga na tamata qase era yabaki 50 lako cake** (yabaki cecere 70 ki na 80 na yabaki). Ena GCA, e dua na vasculitis ni veivakacacani ni autoimmune e vakacacana na veitiki ni yago kei na veitiki ni yago lelevu ni ulu kei na domo, vakabibi na sala ni ciliary lekaleka e muri ka vakani kina na ulu ni mata (Na mata ni mata [A-AION]).
Na "Vakabulai na ikarua ni mata" Lisi ni vakadidike ni kuila damudamu me baleta na Arteritis ni sela lelevu¶
Kevaka e dua na tamata qase yabaki 50 se sivia e vakatorocaketaka e dua na veisau ni rai (rai butobuto, vakalailaitaka vakalekaleka na rai, yali na veimama ni rai e cake se e ra, se rai vakarua) ka salavata kei na DUA vei ira na ivakatakilakila oqo, lako sara ki na tabana ni leqa tubukoso e valenibula: - [ ] Mosi ni ulu vou ena vanua (vakabibi na mosi ni throbbing ena dua se rua na valetabu). - [ ] Malumalumu ni ulu: Momosi ni sa barasi se kotiva na drauniulu, daramaka na matailoilo se isala, se vakacegu na ulu ena dua na itutuvi. - [ ] Na claudication ni qaqalo (Na ivakatakilakila duadua ga ni GCA): Na mosi ni qaqalo, oca, se mosi ena masela ni qaqalo se yame ka tekivu ni oti na kena gunuvi na kakana dredre (me vaka na lewe ni manumanu se madrai) me baleta na 1 ki na 2 na miniti ka cegu ena gauna e vakacegu kina na qaqalo (dau vakatokai cala me TMJ ca talega). - [ ] Na ivakatakilakila ni mate ni uto (PMR): Na kaukauwa ni mataka kei na mosi ena tabana ruarua, domo, kei na iqaqalo ni liga, vata kei na oca sega ni vakamacalataki rawa, vuvuce ena bogi, katakata lailai, se na vakayali ni bibi sega ni nakita.
Na cava e dodonu me soli kina na steroids ni bera na biopsy ni sala ni dra vakayago ena mate ni sala ni dra levu
Ena gauna ga e vakarusa kina na Giant Cell Arteritis na dra e curu ina sala ni mata ena imatai ni mata, e sega soti ni dau rai tale ena mata oya. **Ia, ke sega na veiqaravi totolo ni corticosteroid, e 30 ki na 50 na pasede ni tauvimate era na mataboko tudei ena nodra IKARUA (vo) ni mata ena loma ni 24 na auwa ki na 7 na siga. Methylprednisolone (\(500\ivola{ki}1,000\ivola{mg}\) IV ena veisiga me baleta na 3 na siga) se prednisone ni gusu cecere (\(60\ivola {ki na }80\ivola {mg}\) ena gauna sara ga oqo) na gauna e vakatitiqataki kina na GCA **, sega ni waraka na isau ni veivakatovolei ni dra kei na CRPter (e dua na biopsy e dodonu tikoga me yacova na 2 na macawa ni oti na kena tekivutaki na wainimate gaga).
Na ivola ni veitaratara dodonu me baleta na 911 / 112 / 999 kei na veivakatovolei ni valenibula¶
Vakayagataka na ivola dodonu oqo me rawa kina vei ira na dauveivakau kei ira na tamata cakacaka ni triage me ra vakauta na tauvimate ki na kenadau dodonu ena gauna sara ga oqo:
- Me baleta na vakatitiqataki ni sogo ni sala ni mata (CRAO) se mate ni mata:
"Au gadreva e dua na motoka ni leqa tubukoso ena [Itikotiko dodonu]. Na tauvimate e dua na [Yabaki]-yabaki [tagane/yalewa] ka vakasauri na nona yali na rai ena [imawi/dodonu] mata taucoko ka sega sara ga ni dua na mosi ni mata ena [Gauna dodonu]. e dua na Valenivolavola ni Stroke digitaki ena loma ni katubaleka ni veisele ni dra ena 4.5 na auwa."
- Me baleta na vakatitiqataki ni mate ni salanidra levu (Yabaki 50+):
"Au sa tiko ena triage ni leqa tubukoso kei na dua na tauvimate [Yabaki]-yabaki ka vakatorocaketaka vakasauri [yali na rai / rai vakarua] ena [imawi / imatau] mata veiwatini kei na [ulu vou ni valetabu / malumu ni ulu / mosi ni qaqalo ni gauna e gunuvi kina]. me taqomaka na ikarua ni mata."
- Me baleta na mate ni mata e vakatitiqataki:
"Na tauvimate e vakasauri na bibi [imawi / imatau] mata kei na matadredredre, rai butobuto kei na halos ni ucacevata, vomiting ni projectile, e dua na mata damudamu kei na dua na matadredredre kaukauwa, kei na dua na gonevuli tudei ena lomadonu ni matadredredre. kaci ni mata."
Taura e dua na vuli
Na tauri ni dua na vuli ni veivuke taumada ni liga mai na Kauveilatai Damudamu, St John Ambulance, se dua na dauveiqaravi ni veivakavulici ni leqa tubukoso ena vanua e vakarautaki iko mo dikeva na ivakatakilakila ni uto kei na stroke (TOTOLO), qarava na leqa tubukoso ni mata, ka veitaratara vakavinaka kei na veiqaravi vakavuniwai ni leqa tubukoso.
Na taro e dau tarogi wasoma .¶
Na cava me tiko kina ena dua na rumu rarama e dua e tauvi koya na mate ni mata ka sega vakadua ni daramaka e dua na isala butobuto ni mata?¶
Ena glaucoma ni mata e sogo kina na mata, e dau vakasoqoni vata na yasa ni iris rokataki qai tarova na sala e drodro kina na wai ni mata. Na kena ubi na mata ena dua na tiki ni butobuto se dabe ena dua na rumu butobuto e vakavuna me dilate (vakarabailevutaki) na gonevuli, ka bunches na iris ni tissue cake sara mada ga ki na tutu ni mata ka draivataka na veivakasaurarataki cecere; na tiko ena dua na rumu rarama ni davo tu ena nomu daku e vukea na kena vakalailaitaki na mata ni gonevuli ka dreta na iris mai na drano e sogo tu.
Kevaka e dua na ilatilati butobuto ni yali ni raivotu e tubu cake tiko mai na boto ni noqu raivotu, na cava na vuna e tiko kina na wai ni mata dina ena dela ni noqu mata?¶
Na matailoilo ena mua ni mata ni tamata e dau vakamalumalumutaka na rarama e curu mai me rawa ni veisautaki kina na iyaloyalo e vakaraitaki ena retina ena daku ni mata qai veisautaki mai na imawi ina imatau. O koya gona, na veimama e cake (cecere) ni nomu retina vakayago e raica na veimama e ra (e ra) ni rumu; e dua na ilatilati butobuto e cake mai na ruku ni nomu rai e kena ibalebale ni sa veibiu na dela ni nomu retina ka sa dreta sobu tiko na kalavo ki na nomu macula e lomadonu, ka sa dua na leqa tubukoso ni veisele totolo.
Kevaka e butobuto na noqu rai ena dua na mata me 5 na miniti me vaka e dua na katubaleka ni katubaleka ka qai lesu tale mai vakaoti ki na kena ivakarau, au se gadreva tikoga meu lako ki na rumu ni leqa tubukoso ena gauna oqo?¶
Io, na mataboko sega ni mosi vakalekaleka ena dua na mata e vica na miniti (e vakatokai na amaurosis fugax) e dua na mate ni mata (TIA), e dau vakavuna e dua na dra se na dra e musuki tani mai na dua na salanidra lailai ni domo se na uto ka vakalekalekataki na salanidra. E dina ga ni sa vakasavasavataki na nomu rai ena gauna e toso kina na clot lailai, o sa tu ena leqa levu ni dua na mate ni uto tudei levu se mataboko tudei ena loma ni 24 ki na 72 na auwa ka tarava ka gadreva e dua na rumu ni leqa tubukoso workup ena gauna sara ga oqo.
E rawa vakacava ni vakavuna na mataboko tudei vakasauri na mosi ni ulu kei na mosi ni kete ni gunuvi na kakana?¶
Vei ira na qase era sa yabaki 50, e dua na ulu vou ni valetabu vata kei na mosi ni qaqalo se oca ni gunu kakana (vakacacani ni qaqalo) sa ikoya na ivakatakilakila kilai levu ni Giant Cell Arteritis (mate ni yago vakalekaleka), e dua na vuvuce ni autoimmune ka vuvuce na bai ni sala ni dra ena ulu me yacova ni ra sa sogota. Ni sa tarova na vuvuce oqo na salanidra lalai ni ciliary e vakania na sala ni mata, e mate sara ga na sala ni mata; e gadrevi na veiqaravi vakatotolo ni valenibula ena loma ni vica na auwa me tarova na vuvuce mai na kena vakamalumalumutaki na mata kadua.
Vakadikevi na ivurevure¶
- Na iSoqosoqo ni Loma ni Amerika (AHA) kei na iSoqosoqo ni Mate ni Amerika (ASA, Amerika): Na kena qaravi na kena vakacacani na sala ni mata: E dua na itukutuku vakasaenisi mai na iSoqosoqo ni Loma ni Amerika (Mac Grory kei na so tale, Mate, ka vakatokai na CRAO me vaka e dua na mate ni uto vakatotolo kei na mate ni uto. auwa}$ IV sala ni veivakabulabulataki).
- Na vuli ni mata ni Amerika (AAO, Amerika): Idusidusi ni ivakarau ni cakacaka e vinakati (PPP): Mate ni matailalai ni angle-closure, Na vakacacani ni mata e muri, na vakacacani ni mata, kei na vakacacani ni mata, kei na Mata kei na matay.
- Koli ni Mata ni Tui (RCOphth, Matanitu Cokovata) kei na Koli ni Mata (Matanitu Cokovata): Dusidusi ni Veiqaravi ni Mata: Veiqaravi ni Mata ena Valenibula kei na Veiqaravi taumada (Macula-On vs.
- Kolivuli ni Veivakabulai ni Amerika (ACR, Amerika), Matabose ni Veivakabulai ni Veivakabulai ni Iurope (EULAR), kei na iSoqosoqo ni Veivakabulai ni Veivakabulai ni Peritania (BSR, Matanitu Cokovata): Idusidusi ni veiqaravi vakavuniwai me baleta na kena qaravi na mate ni uto ni sela lelevu (vakatotolo sara na kaukauwa ni IV methylpre $5d } 1,000 ivola { mg / siga} $ me baleta na ivakatakilakila ni rai ni bera na biopsy ni sala ni dra vakayago).
- Na iSoqosoqo ni Matanitu me baleta na Bula kei na Veiqaravi Vinaka (NICE, Matanitu Cokovata): Na mate ni uto kei na mate ni uto ena sivia na 16s: Na kena dikevi kei na kena qaravi taumada (NG128, oka kina na sala ni leqa tubukoso ni TIA ni mata).
Na idusidusi veiwekani¶
- Mavoa ni mata: kama ni kemikali, mavoa e curu yani, kei na hyphema
- Mata vulagi ka, abrasión ni mata, kei na imatai ni veivuke ni cina
- Na kilai ni stroke (TOTOLO) kei na isau ni leqa tubukoso
- Mavoa ni ulu kei na kuila damudamu ni vakasama
- Na leqa tubukoso ni matenisuka: na lailai ni suka kei na imatai ni veivuke ni DKA