Dra ni kete: vomiting dra kei na benu karakarawa¶
E duidui na naba ni leqa tubukoso ena veimatanitu. Na draunipepa oqo e vakayagataka na 911, na naba me baleti Amerika kei Kenada. E levu tale na vanua era vakayagataka na 112, 999, se dua tale na naba. Vaqara na naba me baleta na nomu vanua ..
Na dra bibi ni kete (GI) e dua na leqa tubukoso vakavuniwai ka dro tani kina na dra mai na dua na sala ni dra e ramusu, ulcer, se wai ni mata ena dua na vanua ena sala ni kana, mai na esophagus kei na kete (dra ni GI e cake) sobu ki na kete lailai, koloni, kei na rectum (dra ni GI e ra). E sega ni vaka na mavoa e tautuba ena liga se yava, e sega ni rawa ni o tabaka vakadodonu na ligamu ena dua na mavoa ni kete e drodro tiko se na varix ni esophageal e ramusu, qai rawa ni vunitaka vakamalua na kete kei na kete e 1,000 ina 2,000 na mililita (2 ina 4 na paidi) ni dra. Se dua e lumia tiko na dra damudamu se dra damudamu butobuto se butobuto "kofi-qele" iyaya ( hematemesis ), lako sivita na jet-damudamu tarry kaukauwa ( melena ), se lako sivita na levu ni maroon se dra damudamu lumilumisa mai na rectum ( hematchezia ), na nomu veiqaravi totolo ena iqaravi vakavuniwai era sa kaciva tiko e dua na tamata vakatotolo sega ni luvu ena dra e vakasucumi, maroroi ira vakadodonu sega ni dua na kena gusu (NPO), ka biu sobu me tarova na mate vakarerei ni dra.
Na luvu ni sala ni waqavuka kei na lawa ni Sega ni dua na ka-ena-gusu (NPO)
Ena dra levu e cake ni kete (vakabibi na veivakacacani ni esophagus se na veivakacacani ni sala ni dra), na asphyxiation ni sala ni cagi mai na kena ceguvi na dra e vomi kei na dra e curu ki na mavoa e vakamatei ira na tauvimate totolo cake mai na kena yali na dra. Kakua vakadua ni biuta e dua na tauvimate vomiting me davo vakadodonu ena nodratou daku: vakaliligi ira ki na nodratou yasana ena ituvaki ni vakabulai ni lateral kei na matadratou angled sobu me rawa ni drodro mai na dra ki na fuloa. Me kena ikuri, kua vakadua ni solia vua na tamata na wai, sucu, aisi, antacids, se wainimate ni mosi me gunuva: na gunuvi ni wai e vakamalumalumutaka na dra, vakavuna me levu cake na vomi, ka vakavuna na mate ni gagadre ni uto ni ra sa vakauqeta na vuniwai na veivakabulabulataki me baleta na endoscopy ni leqa tubukoso.
Cakava oqo ena gauna oqo¶
- Kaciva sara na nomu naba ni leqa tubukoso ena vanua kevaka e vomitaka tiko na tamata na dra, lako sivita tiko na benu damudamu kei na vuvuce, se dra vakalevu mai na rectum. Qirita na 912 e Amerika kei Kenada, 112 ena veiyasai Iurope, 999 ena Matanitu Cokovata, se raica kece naba ni leqa tubukoso. Tukuna vua na dauveiqaravi kevaka e vomi tiko na tauvimate na dra damudamu kaukauwa, e tiko vua na mate ni yatevuso, se gunuva tiko na wainimate e vakalailaitaka na dra (anticoagulants), ni oqo e vakavuna na veiqaravi vakavuniwai e toso cake ena sala ni cagi kei na veiqaravi ni veisoli dra.
- Taqomaki na sala ni cagi ena nomu biuta e dua na tamata e vomi se moce ena nodra yasana (Itutu ni Vakabulabulataki). Kevaka e vomi tiko na tamata ena dra (hematemesis), retching, se yaco me moce, veilecayaki, se sega ni kila, vakatotolo sara na nodra vakalivalivataki ira ki na nodra **yasana imawi s na dra kei na dra e drodro galala mai na tutu ni gusudra ina dua na beseni se tauwelu. Vakayagataka e dua na iqaqalo e ubi tu ena dua na isulu me savata na dra lelevu e vaka na rapa mai na mua ni gusudra kevaka era sa gagging tiko.
- Vakadavora e dua na tamata sega ni vomi, dizzy ena nona iqaqalo me tarova na nona mateni kei na kidroa. Kakua ni kakua ni vakatara e dua na tamata e vakatitiqataki ni dra tiko na GI me lako sobu mai na ikabakaba, tu ena sinki ni valenisili, se dabe vakadodonu ena valelailai kevaka e vakila ni sa mamada na uluna. Na tu vakadodonu ni sa lailai na dra e vakavuna me lutu sobu na dra (syncope orthostatic), ka vakavuna na lutu vakasauri, mavoa bibi ni ulu ena tile ni valenisili, kei na mate ni uto. Kevaka era sa yadra taucoko ka sega ni vuvuce se vomi, vakadavori ira vakadodonu ena fuloa se idavodavo.
- Solia vakadodonu e dua na ka ena gusu (sega na wai, sega na sucu, sega na wainimate gaga, ka kakua vakadua ni gunuva na aspirin se NSAIDs). Kakua ni laiva na tamata me gunuva na wai, sucu, se ti ni kau, ka kakua ni solia na wainimate gaga se bismuth ena gusu. Na ka bibi duadua, kua vakadua ni solia na aspirin, ibuprofen (Advil, Motrin), naproxen (Aleve), diclofenac, se ketorolac me baleta na mosi ni kete: na wainimate oqo e sega ni vakayagataki kina na vuvuce ni kete (NSAIDs) e kauta laivi na itataqomaki ni kete ni dra ka vakamalumalumutaka e dua na paralase, na dra ni salanidra.
- Me vakamamacataki koya na tamata ena ivava me taqomaki kina na kena curu na dra. Ubi koya na tauvimate ena dua na ivava se kote katakata ka biuta e dua na ivava ena rukuna kevaka e davo koto ena fuloa ni valenisili batabata. Ni sa batabata e dua na tauvimate e drodro tiko na dra (hypothermia ena ruku ni $35^ se \(95^\volavola {F}\)), na enzymatic clotting cascade kei na dra e sega ni cakacaka vinaka (tiki ni "Letolu ni Veivakamatei ni Veivakaleqai kei na Dra"), ka vakavuna na sega ni lewai rawa na dra.
- Maroroya e dua na ivakaraitaki se taura e dua na itaba ni talevoni veikauyaki ni vomi se stool, ka soqona kece na tavaya ni wainimate. Ni bera ni o vakasavasavataka na valelailai se biuta laivi e dua na beseni ni vomi, snap e dua na itaba matata ena nomu talevoni se maroroya na koniteina me vakaraitaka vei ira na dauveiqaravi vakavuniwai (e gadrevi vei ira na vuniwai me ra raica na roka dodonu, clots, kei na vakasamataki ni volume). Soqona vata na wainimate kece kei na tavaya e sega ni volitaki ena sitoa ena vale, vakabibi na kena dikevi na veivakabulabulataki ni dra (warfarin, apixaban, rivaroxaban, dabigatran, clopidogrel), waigaga ni veivakabulabulataki, veivakabulabulataki, kei na veivakabulabulataki ni kaukamea se bismuth.
Na veivakatovolei ni dra ni kete kei na imatai ni veivuke ni vakatulewa ni drodro¶
Vakayagataka na vunikau ni vakatulewa vakavuniwai oqo me kilai kina na ivurevure kei na bibi ni dra ni digestive ka taura totolo na ikalawa ni veivakabulai.
flowchart TD
Start["Vakatitiqataki ni dra ni kete (GI):<br/>Dra ena vomit, dra damudamu ni kete, se dra damudamu ni kete"] --> AirwayShock{"Raica na ivakatakilakila ni sala ni cagi kei na vakarerevaki ena gauna sara ga oqo:<br/>- Vomitaka na dra damudamu se kofi-vanua?<br/>- Vuvuce, mateni, vulavula, vuvuce batabata?<br/>- Totolo na totolo ni uto (>100 bpm), veilecayaki, se mate ni yatevuso?"}
AirwayShock -->|"IO: Hematemesis activa se Choque"| Emergency911["1. Kaciva na 911 / 112 / 999 ena gauna sara ga oqo<br/>2. Kevaka e vomi se moce: Rogo ki na itutu ni veivakabulabulataki ni yasana imawi<br/>3. Kevaka e yadra & SEGA ni vomi: Davo vakadodonu ena daku<br/>4. Me kua ni vakayagataki e dua na ka ena gusu (NPO)<br/>5. Ubi ena ivava katakata & raica na cegu"]
AirwayShock -->|"SEGA: Yadra, tudei, sega ni vomi"| StoolColor{"Na cava na irairai ni stool se na valelailai?"}
StoolColor -->|"Jet-Negro, Pegajoso, Alquitrán<br/>con Olor Malo (Melena)"| MelenaCheck{"E gunuva beka na tauvimate na wainimate ni kaukamea, Pepto-Bismol,<br/>karakarawa vakalivaliva, se likori karakarawa?"}
MelenaCheck -->|"Sega (se sega ni vakadeitaki)"| MelenaER["MELENA DINA = Dra ni GI e cake (>50 ki na 100 mL na dra ena kete):<br/>Lako ki na Tabana ni Veivakaleqai ni Valenibula ena gauna sara ga oqo<br/>(Kaciva na 911 / 112 / 999 kevaka o sa qase, ena wainimate ni dra, se malumalumu Kua ni draivataka)<br/> tiko Sega ni gusu"]
MelenaCheck -->|"Io, kei na ZERO mosi ni kete,<br/>vuvu, se malumalumu ."| Pseudomelena["E rawa ni Pseudomelena (sega ni veivakaleqai na dromodromo butobuto/damudamu):<br/>Veitaratara kei na vuniwai ena siga vata ga oya me vakadeitaka na veivakatovolei ni dra vuni ni fecal"]
StoolColor -->|"Levu na levu ni Dra Damudamu o<br/>Tazón lleno de Sangre Roja Brillante (Hematoquesia)"| BriskLower["Dra totolo ni GI e ra (se dra totolo ni GI e cake):<br/>Kaciva na 911 / 112 / 999 se Veikauyaki ni Valenibula ni Leqa Totolo<br/>Davo vakadodonu, maroroya na katakata, kauta mai na tavaya kece ni dra vakalailaitaki"]
StoolColor -->|"Na veitiki lalai ni dra damudamu kaukauwa GA<br/>ena pepa ni valelailai ni oti na stool kaukauwa ."| MinorAnorectal["E rawa ni Hemorrhoids se na vuvuce ni kete:<br/>Tuvanaka na veivakatarogi totolo ni vuniwai me vakatabui kina na polyps/kenisa ni kete<br/>Lako sara ki na ER kevaka e sega ni cegu na dra se tubu na vuvuce"]
Decoding na 4 ivakarau ni rai ni GI dra: Na cava na roka e tukuna vei iko .¶
Ni lako na dra ena sala ni kana ni tamata, na hydrochloric acid ni kete, na enzymes ni kete (pepsin), kei na manumanu somidi ni kete era veisautaka vakakemikali na hemoglobin damudamu e tiko ena loma ni sela damudamu ni dra, e veisau na kena roka mai na damudamu vulavula ina karakarawa butobuto. Ni o raica vinaka na ka e vomitaki se vakadewataki ina valelailai, o na rawa ni kila na vanua e lako mai kina na dra kei na kena totolo na kena yaco.
| Na vosa vakavuniwai kei na irairai ni mata | Na kena irairai vua e dua na tamata wale | Na ivurevure ni dra | Na cava e vaka kina na kena irairai (Patophysiologia) | Vakatagedegede ni Totolo |
|---|---|---|---|---|
| 1. Na dra damudamu ni Frank (Vomita na dra damudamu se na dra damudamu) | Na dra damudamu damudamu se na dra damudamu butobuto e vaka na jeli e vomi cake ki na dua na beseni se valelailai. | Sala ni GI e cake (Na gacagaca ni kete, kete, se na kaukauwa ni kete, e cake ni Liga ni Treitz): me kena ivakaraitaki, na veitiki ni yago e ramusu, na mavoa ni salanidra, se na wainimata ni Mallory-Weiss. | Na dra e sa rui totolo ka levu na kena levu (na sala ni dra se na sala ni dra) ka dau vakasinaita na kete ka vomi ni bera ni qai tiko na gauna me veisautaka na dra me karakarawa na kete. | LEQA BIBI NI BULA: Qirita sara na 911 / 112 / 999. Na mate levu ka sega na veivakabulabulataki totolo e valenibula kei na endoscopy. |
| 2. "Kofi-Qele" Emesis (Vomitar manchas granulares oscuros/negros) | Na wai damudamu se damudamu e veiwaki vata kei na veitiki ni gritty ka vaka sara ga na vanua ni kofi vakayagataki suasua. | Na sala ni GI e cake (Kete se Duodenum): me kena ivakaraitaki, na mate ni kete e drodro vakamalua ki na kena vakalailai, na mate ni kete e vakacacani, se na mate ni kete. | Sa dabe tu na dra ena kete me ke lailai mai na 15 ki na 60+ na miniti, ka vakatara na asidi ni kete (\(HCl\)) me vakawaicalataka na kaukamea ena dra damudamu (\(Fe^{2+}\)) ki na karakarawa butobuto drama / asidi ni dra (\(Fe^{3+}\)). | LEQA VAKAVUNIWAI LEVU: Kaciva na 911 / 112 / 999 se kauta vakatotolo ki na dua na tabana ni leqa tubukoso. E rawa ni vakasauri na kena tubu na dra damudamu kaukauwa. |
| 3. Melena (Na benu damudamu, damudamu, boi ca) | Jet-karakarawa, serau, kaukauwa, tara-me vaka se gaunisala-asphalt tudei na idabedabe ka kabita na boulu ni valelailai ka tiko kina e dua na duidui, vakaitamera na boi ca ni kaukamea/roting. | Na GI Tract e cake ena 90% ni kisi (se na dra vakamalua mai na kete lailai / na kete e cake dodonu). E gadrevi ga \(50\volavola{ ki na }100\volavola{mililita}\) (\(3\volavola{ ki na }7\volavola{ bilo}\)) ni dra ena kete me vukica na benu me damudamu. | E tiko ga na dra ena sala ni kana me ke lailai mai na 8 ki na 14 na auwa ni sa lako voli ena 6 na mita (20 na fiti) ena loma ni kete lailai kei na kete levu; na manumanu somidi ni kete e musuka sobu na hemoglobin me hematin karakarawa kei na veimataqali sulifure boi ca. (Kila: E rawa ni damudamu tu ga na stool me 3 ki na 5 na siga ni oti mada ga na kena sa cegu na dra). | VEIVAKADIKEVI TOTOLO NI TABACAKACAKA NI VEIQARAVI TOTOKOSO: E gadrevi na curu ki valenibula ena siga vata ga me dikevi kina na wiliwili ni dra kei na endoscopy e cake. Kaciva na 911 / 112 / 999 kevaka e vuvuce, vulavula, se ena wainimate ni dra. |
| 4. Hematochezia (Dra damudamu se damudamu butobuto mai na kete) | Na wai ni valelailai e damudamu sara, na roka damudamu butobuto e vakasinaita na boulu, se na veitiki damudamu ena pepa ni valelailai. | Na sala ni GI e ra (Koloni, Rectum, se Anus) ena 85% ni kisi (mate ni uto, mate ni uto, mate ni uto, kenisa, mate ni uto). IA, 10% ki na 15% ni dra levu e dina sara e dua na dra ni GI e cake (> 1,000 mL). | Se na dra e tekivu sobu sobu ena koloni / rectum ka sega kina na asidi, ** SE ** e dua na GI ulcer / varix e cake e dra totolo sara ($> 1 ivola { lita} $) na dra wai e ciciva na gut taucoko ena ruku ni 2 na auwa ka sega ni vuki me damudamu ( ** cathartic na kena revurevu ni dra **). | BIBI KEVAKA E LEVU NA VEIQARAVI SE VEIQARAVI: Kaciva na 911 / 112 / 999 me baleta e dua na dra damudamu e vakasinaita na boulu, se veivakacacani. Na pepa lalai e gadrevi kina na veisele ni vuniwai. |
Alamu lasu: Vakaduiduitaka na dra dina mai na kakana sega ni veivakaleqai kei na vakacaca ni pill ("Pseudomelena")¶
Ni bera ni panicking ena dua na butobuto se damudamu na stool ena dua e vakila ni bulabula taucoko, e dua na pulse dodonu, ka sega na nona vuvuce se mosi ni kete, raica kevaka era kania e dua vei ira na mimics raraba oqo ena 24 ki na 48 na auwa sa oti:
- Vakatotomuria sega ni veivakaleqai ni Melena Damudamu ("Melena lasu"):
- Na ikuri ni kaukamea ni gusu (sulfate ni kaukamea, gluconate ni kaukamea, na vaitamini ni bera na sucu): E vukica na kaukauwa me dua na roka butobuto dromodromo-damudamu, ia na kaukauwa e tiko kina e dua na ibulibuli kaukauwa tudei (sega ni tara kaukauwa) ka sega na kena iboi ca ni dra sa vakamamacataki.
- Bisimuti Subsalicylate (Pepto-Bismol, Kaopectate): Na bisimuti e veisautaka vata kei na sulifure lailai ena wai ni kete kei na kete me buli kina na sulfide ni bisimuti damudamu, ka dau vukica na yame kei na benu me jeti-damudamu.
- Kavoro Vakayagataki, likosi damudamu, jokeliti butobuto/bisikete Oreo, se boulu lelevu ni bulumakau butobuto/wai ni vaini.
- Mimics sega ni veivakaleqai ni Hematochésia Damudamu / Vomit Damudamu:
- Biti damudamu (biti / betanin pigment), gelatin damudamu (Jell-O), Kool-Aid / gunu damudamu ni qito, roka ni kakana damudamu, vua ni drakoni, se levu na sosi ni tomata.
- Lawa ni Veitaqomaki: Kevaka e dua na vakatitiqa cava ga, se kevaka e mosi na ketena na tamata, malumalumu, vuvuce, se gunuva na aspirin/dra, dau qarava me vaka na dra dina ka lako ki na rumu ni leqa tubukoso (e dua na 30 na sekodi ni valenibula na veivakatovolei ni dra vuni se hemoglobin).
Na vu levu ni dra e cake kei na ruku ni kete¶
Na kila na cava e vakavuna na dra ni GI e vukei iko mo solia na itukutuku bibi ni veiqaravi vakavuniwai vei ira na dauveiqaravi vakavuniwai kei na vuniwai ni leqa tubukoso.
1. Na dra ni GI e cake e vakavuna (75% ki na 80% ni veicurumaki kece ni dra ni GI e valenibula)¶
- Mate ni kete (Mate ni kete kei na kete: 40% ki na 50% ni dra e cake): Na mavoa titobu e curuma yani na ilatilati ni kete se na imatai ni iwase ni kete lailai (duodenum), e voleka ni dau vakavuna na mate ni kete se vakayagataki wasoma ni wainimate ni mosi ni NSAID (ibuprofen, naproxen, aspirin, meloxicam, diclofenac). Ni sa kania sobu e dua na ulcer ki na submucosa ka vakacacana na bai ni dua na salanidra levu (me vaka na salanidra ni kete ena daku ni duodenum se na salanidra ni keteni imawi), na dra e curu yani ena ruku ni veivakasaurarataki cecere ni salanidra ki na kete.
- Veisau ni kete kei na kete (10% ki na 20% ni dra e cake, mate levu duadua): Vei ira na tauvimate e tiko vei ira na mate ni yatevuso (mai na vakayagataki ni alakaolo, mate ni yatevuso B se C, se mate ni yatevuso uro) se na mate ni yatevuso ni katuba, na mavoa ni yatevuso e tarova na dra e dodonu me drodro mai na yatevuso. Na veivakasaurarataki e lesu tale ki cake ena sala ni dra (na dra ni katuba), ka vakasaurarataki na dra me lako tani mai na sala ni dra malumalumu ka manifinifi ka vakavolivolita na esophagus e ra kei na kete e cake (varices), ka vuvuce me vaka na sala ni dra. Ni sa ramusu e dua na varix, e vakavuna na sega ni mosi, ka vakacacana na veivakacacani ni drau na mililita ni dra damudamu kaukauwa ka kauta mai e dua na 15 ki na 20 na pasede ni mate ena dua na gauna ni dra.
- Wai ni mata ni Mallory-Weiss (5% ki na 15% ni dra e cake): E dua na mavoa balavu (wainimata) ena yago ni kete ena vanua e sota kina na esophagus kei na kete, e vakavuna na vuvuce kaukauwa, vuvuce mamaca, se vuvuce kaukauwa (ni oti na nona kana gravidarum ena gauna ni bukete, se na mate ni vuvuce bibi). E dau tekivu ena vica na gauna ni vomit dodonu ka tarava vakasauri na dra damudamu kaukauwa.
- Mate ni kete, mate ni kete, kei na mavoa ni mate: Na dra e veisoliyaki mai na reflux bibi ni asidi, alakaolo, lomaocaoca bibi ni tauvimate, se dua na Mate ni kete (e dua na sala ni dra levu ka voravora ena kete e cake ka dau vakacacana dra ka sega na kena mavoa).
2. Na dra e ra ni GI e vakavuna (Koloni, Rectum, kei na kete lailai)¶
- Dra ni Mate (Mate ni Mate: 30% ki na 50% ni dra totolo e ra): Na veivakacacani lalai e vaka na taga (Dra ni Mate) ena bai ni masela ni kete, e dau yaco vei ira na qase era sa yabaki 50, e buli sara ga ena vanua e curuma yani na sala ni kakana (*vasa rec na kete. Kevaka e ramusu e dua na sala ni dra vasa recta ena loma ni dua na sala ni dra, ena vakavuna na vakasauri, sega ni mosimosi sara na kena lako sivita na levu ni dra damudamu se damudamu kaukauwa kei na dra dravusa ki na valelailai.
- Angiodysplasia (Ectasias ni sala ni dra): Na malumalumu, veivakacacani ni sala ni dra kei na sala ni dra ena bai ni koloni imatau se na kete lailai, e dau yaco vei ira na qase, o ira na tauvimate e tiko vei ira na mate ni yatevuso, se o ira na tauvimate e tiko vei ira na mate ni yatevuso (Na mate nei Heyde).
- Mate ni kete, mate ni kete (Mate ni kete / Crohn), kei na mate ni kete: E sega ni vaka na dra ni diverticular (ka dau sega ni mosi), na ituvaki oqo e vakavuna na momosi ni kete e ra ka salavata kei na mosi ni kete dra se diarhe dra.
- Na Polyps ni kete kei na kenisa ni kete: E dau vakavuna na drodro vakamalua, ka dau vakavuna na mate ni dra ena lailai ni kaukamea, se na veitiki ni damudamu butobuto e dau veiwaki vata kei na isulu ni kete.
- Na mate ni kete kei na mate ni kete: Na veitiki ni yago vuvuce ena sala ni kete (mate ni kete) se dua na wainimata matailalai ena ilatilati ni kete (mate ni kete, ka vakila me vaka na "sivia na iloilo ramusu" ena gauna ni dua na toso ni kete) e dau kotiva na taudaku ni kete se drodro mai na dra damudamu rarama ni oti na wiping ki na toi.
Kila na rere ni hypovolemic: Na cava e rawa ni lasu kina na dra dodonu¶
Na ivakatautauvata ni yago ni tamata qase e taura e rauta ni 5,000 na mililita (5 na lita / 10.5 na paini) ni dra. Ni dua na tamata e drodro mai na nona kete se koloni, na yago e vakaraitaka sara e dua na totolo ni adrenaline me vakalailaitaka na sala ni dra ka vakatotolotaka na uto, ka maroroya na dra ni systolic me vaka na kena ivakarau vakailasu me yacova ni sa vakayalia na tauvimate e 30 na pasede (1.5 na lita na nodra dra ni dra.
Vakayagataka na Amerika ni Kolici ni Veisele ni Veitokoni ni Bula ni Veivakaleqai (ATLS) na veivakaduiduitaki ni dra me kilai kina na rere taumada ni bera ni lutu na dra:
| Kalasi ni dra | Na levu ni dra e yali (70 na kilokaramu / 154 na paudi) | Totolo ni Uto (Pulse) | Na dra ni Supine | Na itutu (dabe/tu) ivakatakilakila ni dra kei na ituvaki ni vakasama |
|---|---|---|---|---|
| Class I (Mild: <15% loss) | Up to \(750\text{ mL}\) (\(<1.5\text{ pints}\)) | Vakatautauvata (\(<100\volavola{bpm}\)) | Sa kena ivakarau | Bulabula; lomaocaoca malumu. Sega ni vuvuce ni tucake. |
| Kalasi II (Vakatautauvata: 15% ki na 30% lusi) | \(750\volavola{ki }1,500\volavola{mL}\) (\(1.5\volavola{ki }3\volavola{piniti}\)) | Elevated (\(100\text{ to }120\text{ bpm}\)) | Normal when lying flat (narrowed pulse pressure) | Na vuvuce ni yago / mateniuto ni dabe se tucake; liga kei na yava batabata vulavula; vakaberaberataki na vakavoui ni kapila ($> 2 ivola {sekodi} $); lomaocaoca malumu ki na vakalailai. |
| Kalasi III (Kabi: 30% ki na 40% na lusi) | \(1,500\volavola{ki }2,000\volavola{mL}\) (\(3\volavola{ki }4\volavola{pini}\)) | ** Totolo & wa ($ 120 ivola { ki na } 140 ivola { bpm} $ )** | Dropped (\(<90\text{ mmHg}\) systolic) | Marked confusion, restlessness, agitation; cold clammy sweat; rapid respiratory rate (\(30\text{ to }40\text{ breaths/min}\)); scant urine. |
| Class IV (Exsanguinating: >40% loss) | Over \(2,000\text{ mL}\) (\(>4\text{ pints}\)) | Over \(140\text{ bpm}\) (or terminal bradycardia) | Critically low or unmeasurable | Oca, vakaloloma, coma, kuliniyago vulavula, cegu vakaloloma, voleka ni cegu na uto. |
Two Diagnostic Traps: Beta-Blockers and the Early Hemoglobin Illusion
- Beta-Blocker Masking: Many older patients with heart disease or liver cirrhosis (who take propranolol, nadolol, or carvedilol to prevent variceal bleeding, or metoprolol/atenolol for blood pressure) cannot raise their heart rate above 70 or 80 beats per minute even when losing 2 liters of blood. Never assume a patient on beta-blockers is stable just because their pulse is 72 bpm: look for pale cold skin, sweating, and postural dizziness.
- The Early Hemoglobin Illusion: If someone suddenly loses 1.5 liters of whole blood from an ulcer, they lose red blood cells and liquid plasma in the exact same ratio. If a paramedic or doctor checks their hemoglobin concentration during the first hour, it may read a completely normal \(14\text{ g/dL}\) (\(140\text{ g/L}\)); hemoglobin only drops hours later after interstitial fluid shifts into the veins or IV saline dilutes the remaining blood.
Critical warnings: Liver cirrhosis, blood thinners, and aortoenteric fistula¶
If the bleeding person belongs to any of these three high-risk groups, inform the 911 / 112 / 999 dispatcher and paramedics in your very first sentence:
- Known or Suspected Liver Disease / Cirrhosis (Variceal Bleed): Look for yellow eyes/skin (jaundice), a swollen fluid-filled belly (ascites), spider-like red blood vessels on the chest (spider angiomata), or red palms (palmar erythema). Variceal hemorrhage requires immediate hospital intravenous terlipressin or octreotide (to lower portal vein pressure), prophylactic IV antibiotics (ceftriaxone), and emergency endoscopic variceal band ligation within 12 hours.
- Patients Taking Anticoagulants ("Blood Thinners") or Dual Antiplatelet Therapy: Check if the patient takes warfarin (Coumadin), Direct Oral Anticoagulants (apixaban [Eliquis], rivaroxaban [Xarelto], edoxaban [Savaysa], dabigatran [Pradaxa]), or antiplatelets (clopidogrel [Plavix], prasugrel, ticagrelor, aspirin). Hospital emergency departments carry specific intravenous reversal antidotes (4-factor Prothrombin Complex Concentrate [Kcentra/Beriplex] + IV Vitamin K for warfarin; andexanet alfa for apixaban/rivaroxaban; idarucizumab [Praxbind] for dabigatran) that can stop fatal bleeding if the medical team knows which pill the patient takes and when the last dose was swallowed.
- Prior Abdominal Aortic Aneurysm (AAA) Graft Surgery ("Herald Bleed" of an Aortoenteric Fistula): If a person who has ever had an open or endovascular surgical graft placed on their abdominal aorta develops any gastrointestinal bleed (even a small, self-stopping episode of hematemesis or melena), it is a surgical emergency until proven otherwise. A synthetic aortic graft can slowly erode into the wall of the adjacent third part of the duodenum, creating an aortoenteric fistula; a small "herald bleed" is often followed hours or days later by catastrophic, fatal exsanguination directly from the aorta into the gut unless repaired in the operating room.
Na vakasama vakatabakidua: Na dra ni GI ni gone kei na kena vakayagataki na batiri ni baqe¶
Ni dua na gonelailai, gone lailai, se gone qase cake e vomitaka na dra se lako sivita na stool butobuto se dra, ruarua na ka e vakavuna kei na ivakatagedegede bibi ni dra e duidui sara vakalevu mai vei ira na qase. Me vaka ni nona dra e veidroyaki tiko e dua na gone e 70 ki na 80 na mililita ena dua na kilokaramu ni bibi ni yagona (kena ibalebale ni dua na gone yabaki 1 e tiko ga vua na 750 na mililita na dra taucoko ena yagona taucoko), e vakayalia ga e 150 ki na 200 na mililita na dra ena dua na kilokaramu ni dra vakatotolo na vakalolomataki ni dra.
- Batiri ni ibulukau e gunuvi (Leqa tubukoso ni Fistula ni Aortoesophageal): Kevaka e dua na gone lailai e vomit mada ga e dua na drodro lailai se streak ni dra damudamu rairai vinaka se iyaya ni kofi-qele, taroga sara kevaka era rawa ni a gunuva e dua na **batiri ni ibulukau ni lithium coin-sela weection me vaka na vakacaca mai na esophagus ki na aorta ni oti e vica na siga na kena kau laivi na batiri). Kaciva na 911 / 112 / 999 ena gauna sara ga oqo ka sega ni solia e dua na ka ena gusu ena gauna ga e yaco kina na mate ni dra.
- Vakacacani ("Currant Jelly" Na benu ena gonelalai 3 na vula ki na 3 na yabaki): Kevaka e dua na gone lailai se gone lailai e dreta vakasauri na nodra duru cake ki na nodra kato ena kailavaka na mosi ni kete colicky ena vei 15 ki na 20 na miniti, ka tarava mai na damudamu kei na damudamu, ka vaka na jeli damudamu, e dua na iwase ni nodra kete sa vakaraitaki ena loma ni dua tale (vakacacani). Oqo e gadrevi kina na ultrasound ni valenibula vakatotolo kei na vakalailaitaki ni cagi-enema me tarova na mate ni kete kei na kena vakacacani.
- Dra ni Tina e Guluvi se Dra ni Epistaxis (Nosebleed): So na gauna e dua na gone sucu vou e susu gone e dau gunuva na dra se lako sivita na benu butobuto mai na nona gunuva walega na dra ni tina mai na dua na sucu sa ramusu, se dua na gone qase cake e gunuva na dra ni kofi-qele mai na nona gunuva oti na poterior . dra ni ucu ena bogi taucoko. Dina ga ni vaka kina, e dodonu me dikeva na gone e dua na vuniwai me kua kina ni drodro dina na dra ena yatevuso, na diverticulum nei Meckel (dra e damudamu vakabiriki e sega ni mosi vei ira na gonelalai), se na polyps ni gonelalai.
Na cava mo namaka ena tabana ni leqa tubukoso e valenibula: Na sikoa ni ririko kei na hemostasis ni endoscopic .¶
Na kena kilai na veika e yaco ena gauna e yaco yani kina na motoka ni tauvimate ki na rumu ni leqa tubukoso e vukei ira na lewe ni matavuvale me ra vakarautaka na veivakadonui matata kei na itukutuku ni wainimate:
- Rua na Laini Levu ni Veivakabulabulataki kei na Veivakatabui ni Dra: Era biuta sara na nasi ni leqa tubukoso rua na sala ni veivakabulabulataki levu (16-gauge se 18-gauge) ena liga se na sala ni dra e liu, dreta na dra me baleta e dua na dra taucoko,R mataqali/veitaudonuitaka, ka vakacuruma na wai katakata vakatautauvatataki ni karisitala (Laktate ni Ringer se $ 0.9 \% $ saline tudei). Na veivakatovolei vakavuniwai ni gauna oqo (vakadeitaki mai na ACG, ESGE, kei na UK NICE) e vakaraitaka ni dua na vakatabui ni dra damudamu ni veisoli dra (veisoliyaki ni gauna e lutu kina na hemoglobin ki na \(7\volavola {g/dL}\)\([\)70\volavola{g/s}$/volavola se \(8 [\)80\volavola{ g/L}$]** vei ira na tauvimate e tiko vei ira na mate ni uto) e vakabula e levu cake na bula mai na kena vakayagataki vakasivia na dra, baleta ni kena vakayagataki vakasivia na dra e laveta cake na dra ni katuba kei na sala ni dra ka vukataka laivi na veitiki ni yago vou e buli.
- Sikoa ni Glasgow-Blatchford (GBS) kei na wainimate ni veisele: Era dau vakarautaka na vuniwai na Sikoa ni veisele ni dra (vakayagataka na urea nitrogen ni dra, na hemoglobin, na dra systolic, na iwiliwili ni uto, na melena, na syncope, na mate ni yatevuso, kei na mate ni uto me vakadeitaka na mate ni yatevuso). O ira na tauvimate era dau soli vei ira na tauvimate na wainimate ni pamu ni proton (me vaka na pantoprazole se esomeprazole) me vakamalumalumutaka na asidi ni kete me rawa ni curu kina na dra. ceftriaxon** kevaka e vakatitiqataki ni mate ni yatevuso.
- Vakabulabulataki ni dra ena loma ni 12 ki na 24 na auwa (se ni oti ga na kena vakacurumi na dra ena sala ni cagi vei ira na tauvimate sega ni tudei), e dua na vuniwai ni kete e vakadewataka e dua na misini ni vakasaqaqara ena sala ni dra (EGD) veivakabulabulataki ni dra kaukamea, veivakabulabulataki ni dra ena katakata, veivakabulabulataki ni epinephrine, veivakabulabulataki ni pauta ni dra (Hemospray), se na veivakabulabulataki ni rapa ni veivakabulabulataki. Kevaka e sega ni rawa ni tarovi na dra ena sala ni dra, era na vakayacora na dauveisele ni retioyaloyalo na ** embolization ni sala ni dra (TAE) (vakacuruma e dua na sala ni dra lailai ena sala ni dra ni femoral se radial me sogota na tabana ni dra ena coils) se biuta e dua na veisautaki ni sala ni dra (**
Taura e dua na vuli
Na tauri ni dua na vuli ni imatai ni veivuke vakadonui mai na Kauveilatai Damudamu, St John Ambulance, se dua na dauveiqaravi ni veivakavulici ni leqa tubukoso ena vanua e vakavulica vei iko na sala mo kila kina na rere ni hypovolemic taumada, itutu sega ni kila se vomiting vakaleqai ena nodra yasana, ka veitaratara na ivakatakilakila ni valenibula matata vei ira na dauveiqaravi vakavuniwai ni leqa tubukoso.
Na taro e dau tarogi wasoma .¶
Why does vomiting dark "coffee-ground" material mean someone is bleeding internally?
When blood leaks slowly or moderately into the stomach from a peptic ulcer or gastritis, the hydrochloric acid and digestive enzymes inside the stomach chemically react with the iron inside red hemoglobin molecules, oxidizing bright red hemoglobin into dark brown acid hematin within 15 to 60 minutes. When vomited up, these clumped, oxidized blood proteins look identical to wet, dark brown used coffee grounds and represent a true upper gastrointestinal bleeding emergency that requires hospital evaluation.
How can I tell if jet-black stools are real internal bleeding (melena) or just from taking Pepto-Bismol or iron pills?
True melena caused by digested blood (from at least 50 to 100 milliliters of bleeding in the stomach or duodenum) has a very distinct appearance and smell: the stool is shiny, sticky, and loose like wet road tar, clings stubbornly to the porcelain toilet bowl, and produces an unmistakable, overwhelmingly foul metallic odor caused by bacterial breakdown of hemoglobin. In contrast, dark stools caused by iron supplements, bismuth subsalicylate (Pepto-Bismol), or dark foods are usually greenish-black or dull gray-black, keep a normal firm stool shape, and do not have a foul metallic odor; however, if you have any doubt or feel dizzy, weak, or have stomach pain, always go to the emergency room.
Why shouldn't I give a glass of cold water or milk to someone who just vomited blood to rinse their mouth and calm their stomach?
You must keep anyone with suspected upper gastrointestinal bleeding strictly Nothing by Mouth (NPO) for two life-saving reasons. First, pouring liquid into a bleeding stomach triggers nausea and further vomiting while washing away fragile blood clots. Second, to stop the bleeding, hospital gastroenterologists must perform an emergency upper endoscopy (passing a camera down the throat under sedation or general anesthesia); if the patient has water or milk sitting in their stomach, they can regurgitate and inhale that liquid into their lungs during intubation. If their mouth tastes terrible, let them gently swish a tiny sip of water and spit it completely out without swallowing.
Can bright red blood in the toilet bowl ever come from a bleeding stomach ulcer instead of hemorrhoids or the colon?
Yes. While roughly 85 percent of bright red or maroon rectal bleeding (hematochezia) comes from the lower digestive tract (colon, rectum, or anus), about 10 to 15 percent of massive bright red rectal bleeding actually comes from a torrential upper GI bleed in the stomach or duodenum. When an arterial ulcer or esophageal varix bleeds more than 1,000 milliliters rapidly, the liquid blood acts as a natural laxative and rushes through the entire small and large intestine in under 2 hours before stomach acid or bacteria can turn it black; these patients are almost always dizzy, pale, sweaty, and have a fast heart rate.
Why is taking ibuprofen, naproxen, or aspirin so dangerous if someone has stomach pain and dark stools?
Nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) like ibuprofen (Advil, Motrin), naproxen (Aleve), meloxicam, diclofenac, and aspirin work by blocking cyclooxygenase (COX-1) enzymes. In the stomach, COX-1 produces the protective prostaglandins that maintain the stomach's mucus shield and bicarbonate layer; in the bloodstream, COX-1 allows platelets to stick together to plug bleeding vessels. Taking an NSAID or aspirin during an active ulcer bleed strips away the stomach's defense and disables blood clotting at the exact same time, which can turn a minor ooze into a fatal arterial hemorrhage.
What is the safest position for someone with a severe GI bleed while waiting for the ambulance?
Positioning depends entirely on whether they are vomiting. If the person is actively vomiting blood, retching, or becoming drowsy or unconscious, roll them onto their left side in the lateral recovery position with their chin angled downward so blood drains out of their mouth and cannot be inhaled into their lungs. If they are fully awake, alert, and NOT nauseated or vomiting, lay them flat on their back on the floor or bed and keep them warm with a blanket; never let them sit upright on the toilet or try to walk to the front door, as standing up can cause immediate fainting and circulatory collapse.
Vakadikevi na ivurevure¶
- Koli ni Amerika ni Veiqaravi ni Veiqaravi (ACG, Amerika): ACG idusidusi ni veiqaravi vakavuniwai: Na dra ni veiqaravi e cake kei na ulcer (Laine kei na so tale, iVola ni veiqaravi ni veiqaravi ni veiqaravi ni Amerika, 2021) kei na * iDusidusi ni veiqaravi vakavuniwai ni ACG: Na kena qaravi na tauvimate ena veiqaravi vakavuniwai e ra. 2023).
- ** iSoqosoqo ni Iurope ni veisele ni kete (ESGE): ** * idusidusi ni ESGE: Na veisele ni veisele kei na kena qaravi na dra ni kete e cake e sega ni vakacacani * (2021) kei na * Baveno VII ni veivakadonui ni cakacaka me baleta na mate ni uto kei na dra ni uto * (20).
- Na Matabose ni Matanitu me baleta na Bula kei na Veiqaravi Vinaka (NICE, Matanitu Cokovata) kei na iSoqosoqo ni Peritania ni Veiqaravi ni Veikau (BSG, Matanitu Cokovata): Dra ni Veikau e Cake ena Sivia na 16s: Veiliutaki (CG141) kei na *BSG Multisociety Veiqaravi Bundle me baleta na Veiliutaki taumada ni BGIuper.
- Koli ni Vuniwai ni Veisele ni Amerika (ACS, Amerika): Ivoladusidusi ni Vuli ni Gonevuli ni Veitokoni ni Bula ni Veivakaleqai (ATLS) (Vakawasomataki ni Veivakaleqai ni Dra: Kalasi I ki na IV kei na Lewe Tolu ni Veivakamatei ni Veivakaleqai ni Veivakaleqai, Veivakaleqai ni Veivakamatei).