Na vuvuce ni kete (Quinsy): Domo ni pateta katakata, veisau ni uvu, trismus, drodro, kei na gagadre ni culacula vs.¶
E duidui na naba ni leqa tubukoso ena veimatanitu. Na draunipepa oqo e vakayagataka na 911, na naba me baleti Amerika kei Kenada. E levu tale na vanua era vakayagataka na 112, 999, se dua tale na naba. Vaqara na naba me baleta na nomu vanua ..
Ni sa qai ca sara e dua na mosi ni kete ena dua na yasana, ka salavata mai kei na dua na domo "patata katakata" (rogo me vaka ni vosa tiko na tamata ena dua na pateta katakata e gusuna), sega ni rawa ni dolava na gusuna vakavinaka (** trismus** se lokataki na qaqalo ena kena vakacacani), pa bibi na kena gunuvi na wai ni gunu e sa rui mosimosi, kei na dua na gusu malumu e vuvuce ka vakaduria na uvula e tautauri tu ena lomadonu ni laini ki na yasana kadua (bulabula), na mate e dua na mavoa ni kete (PTA), kilai ena itukutuku makawa me quinsy. Lako sara ki na dua na tabana ni leqa tubukoso e valenibula kei na otolaryngology (ENT) rawa ni veisele, se qirita na nomu naba ni leqa tubukoso ni vanua (911 e Amerika kei Kenada, 112 ena veiyasai Iurope, 999 ena Matanitu Cokovata; raica na noda naba ni leqa tubukoso) ena gauna sara ga oqo ke sa drodro tiko na tamata, sasagataka me cegu, se sega ni rawa ni gunu. Ni vakavakarau tiko ki na veivakau, vakaduiduitaka e dua na abscess ni peritonsillar duabau mai na vuvuce ni fuloa-ni-gusu ni rua ena kena vakayagataki na noda . Na idusidusi ni sala ni cagi nei Ludwig, vakatauvatana na mate ni gusu e muri ena noda . idusidusi ni vuvuce kei na vuvuce ni vuvuce, ka raica na ivakatakilakila ni sepsis ni veitiki ni yago e loma ena noda . Na idusidusi ni mate nei Lemierre.
Na abscess ni kete e dua ga na mate titobu ni domo e dau yaco vei ira na gone, itabagone, kei na itabagone qase cake. E dau yaco ni dua na mate ni manumanu somidi (vakabibi e dua na veiwaki ni manumanu somidi mai na **Ilawalawa A beta-hemolytic Ilawalawa A dauveivakamatenitaki, Ilawalawa ni manumanu somidi, kei na anaerobes ni gusu me vaka na Fusobabacterium kei na Prevotella) e curuma yani na veitiki ni yago ( Na glands ni saliva lailai nei Weber ena duru cecere ni tonsil) ka kumuni me vaka e dua na taga kaukauwa ni pus ena loma ni vanua e rawa ni tiko ena maliwa ni kapi ni tonsil ena lomadonu kei na masela cecere ni tonsil ena yasana. Baleta ni masela ni uto cecere duadua ga na bai ni masela manifinifi e wasea e dua na abscess ni uto mai na vanua ni uto kei na sala ni uto (na vanua e dau dabe kina na sala ni uto ena 1.0 ki na 2.5 na senitimita ena daku kei na yasa ni uto, vakataotaka na sala ni cagi e cake, ramusu vakaikoya ina mavoa ena gauna ni moce (vakavuna na niumonia ni gagadre ni veivakamatei), se vakacacani ena yasana kadua me vakavuna na vuvuce ni parapharyngeal, na mate nei Lemierre, se na dra vakadomobula ena salanidra ni carotid. Ni sa basika mai na pus vakadodonu ena loma ni vanua oqo, na wainimate ni gusu duadua ga e sega ni rawa ni vakabula e dua na vuvuce ni kete; na veivuke vakaidina e gadrevi kina na veiqaravi vakatotolo na vakayagataki ni culacula se na kena musuki kei na kena vakadrodroi na wai vata kei na wainimate gaga kei na wainimate gaga.
Cakava oqo ena gauna oqo¶
- Lako sara ki na dua na tabana ni veiqaravi vakatotolo e valenibula (se qirita na 911 / 112 / 999 kevaka e drodro mai na wai ni gusu, lekaleka na icegu, se cakava na rorogo ni stridor cecere). Kakua ni lako ki na dua na valenibula ni sitoa ni wainimate se waraka na siga me baleta e dua na gauna ni veiqaravi taumada, ka kakua ni nanuma ni na vakayagataki na wainimate ni gusu se vakatuburi na abses. Na vuvuce ni kete e gadrevi kina na vakadrodroi vakavuniwai vakatotolo, vakadrodroi na wai ena salanidra, vakadrodroi na wai ena salanidra, kei na wainimate gaga e sega ni vakayagataki kina na yago.
- Maroroya na tamata e dabe vakadodonu ka vakanamata vakalailai ki liu ka solia vei ira e dua na bilo se tauwelu me ra vakalutuma na wai ni gunu. Kakua vakadua ni vakasaurarataka e dua na tauvimate e drodro tiko se vosa tiko ena dua na domo ni "pateta katakata" me davo vakadodonu ena nodra daku, ka vakatara na palate malumu vuvuce se na tonsil me vakalevutaka na ririko ni gusu ni vuvuce vakacacani ni pus vakaikoya.
- Cakava na "Rua na iqaqalo ni Trismus Check" ka raica na uvula ena dua na cina ni talevoni (kakua ni biuta e dua na ka ena loma ni gusu). Kerea na tamata me dolava na gusuna me vaka na kena rabailevu e rawa ni ra vakacegu kina:
- E dau kena ivakarau, e dua na gone qase se gone qase cake e rawarawa sara me vakacuruma tolu na iqaqalo vakaitamera (35 ki na 50 na milimita) vakadodonu ena maliwa ni nodra iqaqalo e liu e cake kei na ruku. Kevaka era rawa ni dolava ga na gusudra dua se rua na iqaqalo (< 20 ki na 25 na milimita) ena vuku ni mosi ni spasm ena yasa ni qaqalo, e tiko na trismus (vakaraitaki ni sa vakacudruya na vuvuce na masela ni pterygoid e loma e toka voleka).
- Vakacilava e dua na cina ena gusu ka sega ni vakayagataka e dua na bilo se na yame ni veivakalolomataki: ena dua na abscess ni peritonsillar, na palate malumu e cake ni tonsil bulges sobu ka ki liu me vaka e dua na baluni damudamu taut, tosoya na tonsil sobu/ki loma ka tosoya na **uvula vakaraitaki ena yasana (ki na)
- KUA vakadua ni tovolea mo vakacacana, vakamavoataka, vakamavoataka, se vakamavoataka e dua na tonsil vuvuce e vale ena dua na iqaqalo ni liga, iqaqalo, culacula, se peni. Ena daku ni tutu ni tonsil e tiko kina na sala ni dra e loma. Na kena vakamavoataki se tabaki vakamalua e dua na vuvuce ni peritonsillar e vale e rawa ni vakacacana na sala ni dra e loma (ka vakavuna na mate ni dra ena vica ga na sekodi) se vakacacana e dua na waluvu ni pus matolu vakadodonu sobu ki na sala ni cagi.
- Maroroya na tauvimate me Sega ni Gusu (NPO) ena gauna ga o gole kina ki valenibula. Kevaka mada ga e viagunu vakalevu o tauvimate mai na veisiga ni sega ni dau gunu vinaka kei na katakata, kakua ni laiva me ra kana se gunu ena sala ki na tabana ni veiqaravi vakatotolo. Na veivakabulabulataki ni culacula, na veisele kei na veivakabulabulataki ena ruku ni veivakabulabulataki ni vanua/vanua, se na veivakabulabulataki ni rumu ni veisele e gadrevi kina e dua na kete lala me kakua kina ni vomi kei na veivakabulabulataki o tauvimate ena gauna ni veivakabulabulataki ni gusu.
- Raica na kuila damudamu ni sa ramusu na mate mai na vanua ni tonsillar ki na domo titobu (Parapharyngeal Spread). Kevaka e vuvuce, damudamu, se malumu vakalevu sara e toso ena ruku ni tutu ni qaqalo sobu ki na yasa ni domo (ena mua ni sternocleidomastoid na masela ni domo), se se mosi ni kete, vakaroti ira na vuniwai ni leqa tubukoso ena gauna sara ga oqo me ra otataka kina e dua na CT scan ni veibasai-vakatorocaketaki ni domo ni bera ni tovolea e dua na iwalewale ni culacula.
Na cava e sega ni yaga kina na wainimate gaga ni gusu kei na kena dau veivakamatei na rupture ena bogi
Ena gauna e sa wai kina na mate ni yatevuso ki na dua na bai-vakabai abscess ni yatevuso (taga ni pus), sa vakarusai na sala ni dra ena loma ni qara, ka tarova na wainimate gaga ni gusu me yaco ki na ivakatagedegede ni manumanu somidi ena loma ni pus. Na kena sagai me "moce" e vale ena wainimate gaga kei na wainimate ni mosi e kauta mai e rua na leqa ni bula: imatai, na vuvuce toso ni palate malumu kei na supraglottis e rawa ni sogota na sala ni cagi ena bogi taucoko; ikarua, na bai ni abscess kaukauwa e rawa ni vakacacani vakaikoya ena gauna ni moce, ka vakaluvuca na sala ni cegu kei na bronchi sega ni taqomaki ena pus kaukauwa ni polymicrobial ka vakavuna na mate ni uto se niumonia ni gagadre ni mate.
Vunikau ni vakatulewa vakavuniwai me baleta na mosi bibi ni domo, trismus, kei na veisau ni uvular¶
Vakayagataka na drodro ni veiqaravi vakavuniwai ni leqa tubukoso oqo me vakaduiduitaka na mate ni uto rawarawa, na uto ni uto, na uto ni uto (quinsy), kei na kena tete na vanua titobu ni uto.
flowchart TD
Start["Mosi bibi ni kete (Ca sara ena DUA na yasana),<br/>Katakata, Odynophagia, se mosi ni daliga e vakau yani"] --> Exam["Vakatovotovotaka na sala ni cagi & Cakava na 3-Poidi ni Gusu/Neck Jeke:<br/>1. Domo ni 'Pateta Katakata' se drodro<br/>2. Trismus (Dolavi ni Veikau < 25 mm)3. Bulge de paladar suave unilateral + uvula empujado a lado opuesto"]
Exam --> AirwayCheck{"E tiko beka na kaukauwa ni cegu, na mate ni cegu bibi,<br/>na mate ni cegu, se na sega ni rawa ni davo vakadodonu?"}
AirwayCheck -->|"IO: VAKATAWASEWASEI NI SALA NI CAGI"| EmergentAirway["RUMU NI VEIQARAVI VAKATOTOLO NI VEIKA E VAKARAUTAKI:<br/>1. Me dodonu tikoga na Bolt ni Dabe ni Tauvimate (90 na Diqiri)<br/>2. Mobiliza na veiqaravi ni veivakabulabulataki + ENT me baleta na veivakabulabulataki ni veivakabulabulataki ni yadra<br/> se veivakabulabulataki ni veivakabulabulataki ni veivakabulabulataki<br/>3. Solia na Stat IV na wainimate gaga 10 mg + IV na wainimate gaga<br/>4. Cakava na veisele ni drainage ena OR ena dua na gauna sa vakadeitaki na sala ni waqavuka"]
AirwayCheck -->|"SEGA: Vakadeitaka na sala ni waqavuka ni dabe dodonu tiko"| DeepSpread{"E tiko beka na ivakatakilakila ni titobu ni parafaringeal se<br/>Carotid sheath sa veisoliyaki tiko?"}
DeepSpread -->|"IO: Vakatitiqataka na mate ni uto<br/>se na mate nei Lemierre"| ContrastCT["STAT VEIVAKATAWASEWASEI-VAKATAWASEWASEI CT NI DODONU:<br/>1. Mapetaka na vanua dodonu ni abscess me baleta na<br/> Na sala ni dra e loma kei na sala ni dra e loma<br/>2. Tekivu IV Ampicilin-Sulbactam 3 g q6h (o Ceftriaxone + Metronidazol) + Vancomycin + IV Dexametasone<br/>3. ENT Rumu ni Veiqaravi Dranage (Vakacurumi se Taudaku)"]
DeepSpread -->|"SEGA: Na kilai levu vakatikitiki<br/>Vakaduiduitaki ni gusu malumu"| Ultrasound["(Vakaduiduitaka na Phlegmon vs."]
Ultrasound -->|"Na vakasoqoni vata ni wai e sega ni rorogo<br/>(Na mate ni kete dina)"| Drainage["VEIVAKATAWASEWASEI NI VEIVAKATAWASEWASEI + VEIVAKATAWASEWASEI VAKAVUNIWAI:<br/>1. Na wainimate ni veivakabulabulataki ni vanua + na veivakabulabulataki ni IV + 10 mg ni dua ga na wainimate<br/>2. Na vakasaqaqara ni culacula (18G culacula kei na ivakatawa titobu<br/> <= 1.0 ki na 1.5 cm ena duru cecere) SE<br/> Vakatawataki na ivakatawa kei na vakadrodroi ni wai<br/>3. IV/Ampisilini-Sulbaktam se Amoksisilini-Klavulanate"]
Ultrasound -->|"Edema kaukauwa duadua ga, sega na vuvu<br/>(Mate ni kete)"| Cellulitis["SELULITISI NI VEIVAKATAWASEWASEI (VEIVAKATAWASEWASEI):<br/>1. Kakua ni Vakacacani (Sega ni Pus me Vakadrodroi)<br/>2. Solia na wai ni veivakabulabulataki, 10 mg ni veivakabulabulataki, kei na veivakabulabulataki ni veivakabulabulataki. Raica na 12 ki na 24 na auwa me baleta na vakatulewa vs."]
Na yago kei na mate: Na vanua ni peritonsillar, na gland nei Weber, kei na leqa ni sala ni dra e loma¶
Na kilai ni iyalayala dodonu ni yago ni idavodavo ni tonsillar e vakamacalataka na ivakatakilakila kece ni valenibula ni quinsy ka vakaraitaka na vuna e dodonu kina me muria na ivakatakilakila ni geometric kaukauwa na gagadre ni culacula me kua kina na sala ni dra ni carotid e loma.
1. Na iyalayala ni yago ni vanua ni kete kei na glands nei Weber¶
Na tonisila ni gusu e dabe vakatikitiki ena loma ni dua na vakaloloma vakatolu ena bai ni yasa ni gusu ka vakatokai na fosa ni gusu, ka vakarautaki e liu ena duru ni gusu (masela ni gusu) kei na daku ni duru ni gusu (masela ni gusu). - Na vanua ni Peritonsillar: E wavolita na yasana titobu ni tonsil e dua na vanua ni rawa ni areolar vakaloloma e vakaiyalayala ena: - Ena lomadonu: Na fibroso kaukauwa kapsula ni tosila ni palatina. - Ena yasana: Na masela ni veivakabulabulataki ni gusu cecere (ka wasea na vanua ni gusu mai na vanua ni gusu). - E liu: Na duru ni tonisila e liu (masela ni gusu). - E muri: Na duru ni tonisila e muri (masela ni gusu ni gusu). - Rua na iwalewale ni kena buli na abscess (Toso ni tonsiliti kei na Sialadenitis ni gland nei Weber): 1. Vakabalavutaki vakadodonu ni Tonsillar: Na mate ni tonsila bibi ni manumanu somidi e vakacacana na tonsila ni tonsila ena kena ituvaki lailai duadua, toso ena dua na gauna ni 24 ki na 48 na auwa ni mate ni tonsila (phlegmon), ka vakawaicalataka ki na dua na sitoni- 2. Na vakataotaki ni gland nei Weber (Vakamacalataka na vuna e rawa ni yaco kina na PTA ka sega ni dua na mate bibi ni bera se ni oti mada ga na kena musuki vakatikina): E vakacurumi ena gusu malumu ena dela ni duru e cake (duru e cake) ni tonsil e dua na ilawalawa ni 20 ki na 25 na gland. glands, na kena sala lalai e dau drodro yani ina veivanua e cake me vakasavasavataka na benu. Kevaka e sogota na sala ni vuvuce se na mavoa na sala ni gland nei Weber, na mate ni vuvuce ena loma ni gland e vakavuna e dua na vuvuce vakadodonu ena palate malumu ni vuvuce (oqo e vakamacalataka na vuna e dabe kina e 90 na pasede na vuvuce ni vuvuce ena duru cecere e cake ni tonsil e ra ka sega ni).
+-------------------------------------------------------------------------+
| ANATOMY OF A PERITONSILLAR ABSCESS & INTERNAL CAROTID PROXIMITY |
+-------------------------------------------------------------------------+
| VIEW LOOKING INTO THE OPEN MOUTH (EXAMPLE: LEFT PERITONSILLAR ABSCESS) |
| |
| * Soft Palate & Anterior Pillar on Affected Side: |
| - Swollen, erythematous, bulging DOWNWARD and FORWARD |
| - Effaces (flattens out) the normal fold of the anterior pillar |
| * Palatine Tonsil on Affected Side: |
| - Pushed DOWNWARD, MEDIALLY (toward midline), and FORWARD |
| * Uvula (Midline Marker): |
| - Pushed across the midline AWAY from the abscess toward the |
| HEALTHY (opposite) tonsil |
+-------------------------------------------------------------------------+
| WHAT LIES DIRECTLY LATERAL & POSTERIOR TO THE ABSCESS (THE DANGER): |
| * Thin Superior Pharyngeal Constrictor Muscle (only 2-3 mm thick) |
| * Lateral to that muscle = PARAPHARYNGEAL SPACE & CAROTID SHEATH |
| * INTERNAL CAROTID ARTERY + Ascending Pharyngeal/Facial Arteries |
| sit just 1.0 to 2.5 cm posterolateral to the inferior/middle tonsil |
| * Medial Pterygoid Muscle (chewing muscle) sits immediately lateral |
| to the superior constrictor -> Irritation causes SEVERE TRISMUS |
+-------------------------------------------------------------------------+
2. Why Peritonsillar Abscess causes the 4 classic clinical signs¶
- Severe Trismus (Present in two-thirds of patients, and the #1 differentiator from simple tonsillitis): Immediately outside the superior pharyngeal constrictor muscle lies the medial (internal) pterygoid muscle, one of the powerful muscles of mastication that closes the jaw. When pus and inflammatory cytokines accumulate in the peritonsillar space, contiguous inflammation irritates the medial pterygoid muscle into violent reflex muscle spasm. Attempting to open the mouth stretches the inflamed muscle fibers, causing agonizing pain that locks the jaw to less than 15 to 25 millimeters of opening. (Clinical pearl: Uncomplicated acute viral or strep tonsillitis NEVER causes severe trismus; if a patient with a sore throat cannot open their mouth wide, suspect a peritonsillar or parapharyngeal abscess immediately).
- Muffled "Hot Potato" Voice (Rhinolalia Clausa): To speak clearly, the soft palate (velum) must elevate and touch the posterior pharyngeal wall to seal off the nasal cavity appropriately. When a large collection of pus distends the unilateral soft palate and immobilizes the palatoglossus and levator veli palatini muscles, the patient cannot elevate their soft palate and unconsciously holds the back of their throat stiffly open to minimize pain, producing the hollow, muffled resonance of someone trying to talk around a scalding hot potato.
- Contralateral Uvular Deviation and Inferior-Medial Tonsil Displacement: Because the abscess sits inside the supratonsillar soft palate above and lateral to the tonsil capsule, the expanding ball of pus pushes the tonsil itself downward and toward the center of the throat, while pushing the soft tissue of the soft palate and the uvula sideways toward the opposite, healthy side.
- Ipsilateral Referred Ear Pain (Otalgia via Jacobson's Nerve): Even though the eardrum and middle ear are 100 percent normal on otoscopy, patients complain bitterly of sharp, stabbing earache on the same side as the abscess. This occurs because the glossopharyngeal nerve (cranial nerve IX) supplies sensory fibers to both the tonsillar fossa/pharynx and the middle ear cavity via its tympanic branch (Jacobson's nerve); the brain misinterprets intense tonsillar capsule stretching as pain coming from deep inside the ear.
Differentiating Peritonsillar Abscess from Peritonsillar Cellulitis, Tonsillitis, and Deep Neck Spread¶
Use this clinical comparison table to distinguish a drainable peritonsillar abscess from its pre-abscess stage (peritonsillar cellulitis) and from deeper, life-threatening neck space infections:
| iVakarau ni Valenibula | Acute Exudative Tonsillitis (Strep / EBV Mono) | Peritonsillar Cellulitis (Phlegmon / Pre-Abscess) | Peritonsillar Abscess (Quinsy) | Lateral Parapharyngeal Space Abscess | Retropharyngeal Space Abscess |
|---|---|---|---|---|---|
| Laterality of Pain & Swelling | Bilateral and symmetric (both tonsils enlarged equally). | Unilateral throat pain and diffuse soft palate redness. | Strictly Unilateral (95%+) tense supratonsillar soft palate bulge. | Unilateral deep throat and lateral neck pain. | Midline / Paramedian posterior throat pain. |
| Trismus (Galoka Lokataki) | Absent (patient opens mouth 3 full fingers wide). | Mild to Moderate trismus. | Moderate to Severe Trismus (< 1 to 2 fingers inter-incisor opening). | Severe Trismus (direct invasion of medial pterygoid muscle). | Minimal trismus; instead has severe pain with neck extension and torticollis. |
| Uvula & Soft Palate Position | Uvula is dead-center in the midline; soft palate moves symmetrically. | Mild asymmetric redness/fullness of soft palate; minimal uvular shift. | Marked bulging of unilateral soft palate + uvula pushed to opposite side. | Lateral pharyngeal wall pushed medially (behind the tonsil); less soft palate bulge. | Bulging of the posterior pharyngeal wall behind the uvula. |
| Voice & Swallowing | Normal or slightly thick voice; swallows liquids despite pain. | Mildly muffled voice; painful swallowing. | Classic "Hot Potato" voice, drooling (sialorrhea), rancid breath (halitosis). | Muffled voice, drooling, dysphagia. | Muffled voice ("cri du canard"), drooling, stridor in young children. |
| External Neck Findings | Tender jugulodigastric ("tonsil") lymph nodes on both sides. | Unilateral tender jugulodigastric lymph node. | Unilateral tender jugulodigastric node; no swelling below angle of jaw. | Brawny swelling and tenderness BELOW the angle of the mandible pushing out the lateral neck. | Stiff neck (torticollis); fullness in lateral neck on X-ray/CT. |
| Ultrason / CT kei na vakadrodroi ni wai | No fluid collection; treat with antibiotics (if GAS) or supportive care. | Diffuse tissue edema without a discrete liquid pus pocket; needle yields 0 mL pus. | Discrete hypoechoic pus cavity; needle aspiration or I&D yields 2 to 15+ mL of foul pus. | Contrast CT shows deep abscess adjacent to carotid sheath; requires OR surgical drainage. | Contrast CT shows prevertebral widening > 7 mm (C2) / > 14-22 mm (C6); OR drainage. |
Hospital Emergency Department and ENT management protocol¶
+-------------------------------------------------------------------------+
| EMERGENCY DEPARTMENT & ENT PROTOCOL FOR PERITONSILLAR ABSCESS |
+-------------------------------------------------------------------------+
| STEP 1: IMMEDIATE MEDICAL RESUSCITATION & PAIN/EDEMA CONTROL |
| * IV Isotonic Crystalloid Bolus: 1,000 mL Normal Saline or Lactated |
| Ringer's (most patients are severely dehydrated from 2-4 days of |
| inability to swallow liquids) |
| * Single-Dose Intravenous Corticosteroid (AAO-HNS / Evidence-Based): |
| - Dexamethasone 10 mg IV (Children: 0.3 to 0.6 mg/kg IV, max 10 mg) |
| - Meta-analyses show a single dose of IV dexamethasone rapidly |
| relieves trismus, reduces pain, speeds time to oral swallowing, |
| and decreases hospital length of stay without worsening infection |
| * Parenteral Analgesia & Antiemetic: IV Ketorolac (if not going to |
| open surgery) or IV Fentanyl + IV Ondansetron |
+-------------------------------------------------------------------------+
| STEP 2: EMPIRIC POLYMICROBIAL ANTIBIOTICS (STREP + ORAL ANAEROBES) |
| * Intravenous Regimens: |
| - FIRST LINE: Ampicillin-Sulbactam (Unasyn) 3 g IV every 6 hours |
| (Children: 50 mg/kg/dose of ampicillin component IV q6h) |
| - ALTERNATIVE: Ceftriaxone 1 to 2 g IV daily PLUS Metronidazole |
| 500 mg IV every 8 hours |
| - SEVERE PENICILLIN ALLERGY: Clindamycin 600 to 900 mg IV every 8h |
| - Add Vancomycin if MRSA risk or severe toxicity is present |
| * Oral Step-Down (Once Drained and Swallowing Liquids Comfortably): |
| - Amoxicillin-Clavulanate (Augmentin) 875/125 mg PO twice daily |
| for 10 to 14 days (OR Clindamycin 300-450 mg PO tid-qid) |
+-------------------------------------------------------------------------+
| STEP 3: ULTRASOUND LOCALIZATION & SURGICAL DRAINAGE |
| * Point-of-Care Intraoral (Endocavitary) or Submandibular Ultrasound: |
| - Confirms liquid abscess vs. phlegmon & locates Internal Carotid |
| * Drainage Method 1: Guarded Needle Aspiration (18G needle with plastic|
| sheath trimmed so ONLY 1.0 to 1.5 cm of needle tip is exposed) |
| * Drainage Method 2: Guarded #11 Blade Incision & Drainage + Blunt |
| curved Kelly Hemostat spreading in the SUPRATONSILLAR POLE |
+-------------------------------------------------------------------------+
1. Why Point-of-Care Ultrasound (POCUS) has revolutionized Peritonsillar Abscess care¶
Historically, clinicians could only differentiate peritonsillar cellulitis (phlegmon) from a peritonsillar abscess by sticking a needle blindly into the swollen soft palate ("blind diagnostic needle aspiration"), which had a 10 to 24 percent false-negative rate and risked hitting blood vessels. - Today, emergency physicians and otolaryngologists place a high-frequency curved intracavitary ultrasound probe (covered in a sterile sheath with gel) gently against the swollen soft palate (or use a linear/curvilinear probe externally under the jaw if trismus is too tight). - Three Major Advantages of Ultrasound: 1. E vakaduiduitaka sara ga na mate ni kete (ka gadrevi kina na wainimate gaga kei na steroids IV ka sega na kau ni culacula mosimosi) mai na dua na hypoechoic / heterogeneous kaca ni abscess wai kei na vakatorocaketaki ni rorogo ni muri. 2. E vukica na ** Doppler ni roka ** me mapetaka na titobu kei na sala dodonu ni ** sala ni dra ni loma** (ka dau davo tu ena 1.5 ki na 2.5 na senitimita ena daku ni tonsil, ia e rawa ni curve voleka ki na bai ni pharyngeal ena so na tauvimate). 3. E vakatara na gauna dina ni ultrasound-dusimaki na gagadre ni culacula, vakalevutaka na imatai ni-pasi na rawaka ni drainage sa oti 90 ki na 95 na pasede.
2. Na mekeniki ni veitaqomaki ni culacula ni gagadre kei na veisele & vakadrodroi (Vakatabui na sala ni Carotid)¶
Ni dua na vuniwai ni leqa tubukoso se kenadau ni ENT e vakadrodroi e dua na vuvuce ni kete ena dua na itabagone se tamata qase veitokoni: 1. Vakabulabulataki ni yago kei na yago ni yago: E dabe vakadodonu na tauvimate ka taura tu e dua na iqaqalo ni Yankauer ni sucu ena ligadra (me rawa ni ra sucu sara ga mai na dra kei na pus dukadukali ena gauna ga e drodro kina). Na mucosa ena dela ni bulge ni supratonsillar e vakawaicalataki ena ** 4% na wainimate gaga se benzocaine / cetacaine , ka tarava mai na kena vakacurumi na 1% ki na 2% na wainimate gaga kei na 1:100,000 na epinephrine ena kena vakayagataki e dua na iqaqalo ni bati vinaka 27-gauge. 2. Na ivakatawa ni titobu ni culacula vakalawa (1.0 ki na 1.5 na senitimita Levu duadua): Ni bera ni vakacurumi e dua na 18-gauge spinal se culacula balavu ki na dua na 10 mL na sikirini, na vuniwai e taura na palasitika ni itataqomaki ni isala mai na palasitika kei na musuka laivi na distal 1.0 ki na p1 sikisi, qai vakaliliga lesu tale na isala palasitika ki na culacula. Na palasitika oqo yadra titobu e vakavuna me sega ni rawa vakayago na iotioti ni culacula me curu titobu cake mai na 1.0 ki na 1.5 na senitimita ki na palate malumu, ka tarova vakaoti na kena vakacacani vakacalaka na sala ni dra e loma kevaka mada ga e cough se jerks ki liu o tauvimate. 3. Takete ni gagadre (Taumada na duru cecere, SEGA VAKADUA ni vakalailaitaki): - Baleta ni 90 na pase ni abscesses ni peritonsillar e dabe ena duru cecere (supratonsillar) ka baleta ni sala ni d e loma e dabe voleka duadua ki na duru e ra kei na yasana **, na culacula e vakacurumi vakadodonu ena dua na ** waqavuka sagittaldodonu ki liu-ki-muri, SEGA vakadua ni yasana ki na ** yasana) veiu ena duru cecere** (ena veurumaki ni dua na laini vakababa e droinitaki ena yavu ni uvula kei na dua na laini vakadodonu e droinitaki ena duru ni tonsillar e liu). - Kevaka e sega ni rawata na duru cecere na pus ka vakaraitaka na ultrasound e dua na taga ni duru-lomadonu, e dua na ikarua ni gagadre e vakayacori 1 na senitimita sobu ena duru e liu; na duru lailai e vakatabui** ena vuku ni volekni sala ni dra ni carotid. 4. Na veisele kei na vakadrodroi nwai (I&D) kei na veisele ni culacula kei na veisele ni veimama: - **Na vakayagata ni culacula: E walia na 85 ki na 92 na pasede ni veivacacani ni peritonsillar sega ni vereverea ena imatai ni pasi ka lailai na mosi kei na dra ni oti na veiqaravi. - Vakacacani kei na kadrodroi ni wai (I&D): Vakayagataka e dua na vakatawa #11 na mata ni scalpel (vakatagitaki me vakaraitaki ga kina na 0.5 ki na 1.0 cm ni mua ni mata), na vuniwai e cakava e dua na mucosal lailai ena dela ni bulge ni duru cecere, qai vakacuruma e dua na sogo **peni vakamalua o Kelly sp veivanua, ka tarava mai na veivakabulabulataki ni wai katakata/waidrojeni. Na I&D e tiko kina e dua na iwiliwili ni veivakabulai taumada e cecere vakalailai (93 ki na 95 na pasede) me baleta na veisele lelevu se levu na kena vanua. - Totolo ("Quinsy") Tonsillectomy vs. na veisele ena ruku ni veivakamatenitaki raraba ena rumu ni veisele se dua na veisele digitaki veisele ni veimama ni oti e 4 ki na 6 na macawa ni sa oti na vuvuce bibi.
Na veivakaleqai ni mate kevaka e dua na Abscess ni Peritons e tete yani ki na yasana se ki ra¶
Kevaka e dua na abscess ni peritonsillar e sega ni kauwaitaki se sega ni qaravi vakavinaka, na pus e musuka na masela ni kete cecere ki na vanua ni kete, ka vakavuna e va na leqa tubukoso e rawa ni veivakamatei: 1. Na vuvuce ni vanua ni gusu kei na vakacaca ni sala ni cagi: Na vuvuce e vakarabailevutaki ena ruku ni tutu ni qaqalo sobu ki na domo ni yago, ka vakaduria na bai taucoko ni gusu kei na supraglottis ena sala ni cagi. 2. Na mate nei Lemierre (mate ni dra e loma ni yatevuso): Na mate ni yatevuso e curuma yani na yatevuso, e vakaruguta na sala ni yatevuso qai vakasinaita na mavoa ruarua ena emboli ni yatevuso (raica na noda Na idusidusi ni mate nei Lemierre). 3. Na mate ni uto kei na dra ni uto: Na kena dau sili tikoga na bai ni uto ena veivakamatei ni manumanu somidi e vakamalumalumutaka na sala ni uto, ka vakavuna e dua na mate ni uto e tauvimate. E dau liutaki ena 1 se 2 na ivakasala lailai "dra ni yadra" (vakadrodroya e vica na tikini dra damudamu mai na gusu se daliga), na kena ramusu vakasauri na pseudoaneurysm ni carotid ki na pharynx e vakavuna na dra levu, veivakamatei. (Na tauvimate cava ga e tiko vua e dua na mate ni kete se se qai oti ga oqo ka vakalutuma na dra damudamu rairai vinaka e gadrevi kina e dua na CT angiogram [CTA] ni domona kei na veisele ni domona kei na veisele ni veisele). 4. Na mate ni uto e dau vakavuna na mate ni uto: Na pus e dau vakamuria sobu na vanua ni uto kei na uto ni uto ki na loma ni uto.
Na ivola ni veitaratara dodonu me baleta na triage ni valenibula¶
Ni o yaco yani ki na dua na tabana ni leqa tubukoso ni valenibula kei na dua na tauvimate e nanumi ni tiko vua e dua na abscess ni peritonsillar, vakayagataka na volavola matata oqo ena triage:
"Au tiko eke kei na dua na tauvimate [Yabaki]-yabaki ka sa yaco me ca sara na nona mosi ni kete ena yasana [imawi/dodonu] ena veisiga sa oti [Iwiliwili], ka sa tiko vua ena gauna oqo e dua na domo katakata-pateta muffled, mosi bibi ni daliga ena yasana vata ga, [gunuva e dua na nodra wai me baleta na, iqaqalo rabailevu). na wainimate gaga, na wainimate gaga, kei na vakasaqaqara se vakadrodroi ni wai e dusimaki mai na rorogo."
Taura e dua na vuli
Na tauri ni dua na vuli ni imatai ni veivuke ni liga mai na Kauveilatai Damudamu, St John Ambulance, se dua na dauveiqaravi ni veivakavulici ni leqa tubukoso ena vanua e vakavulica vei iko na sala mo vakalewa kina na patency ni sala ni cagi e cake, vakatikori ira na tauvimate kei na vuvuce ni gusu ena taqomaki, kila na kuila damudamu ni sepsis, ka veitaratara vakamatata kei ira na dauveiqaravi ni leqa tubukoso.
Na taro e dau tarogi wasoma .¶
Na cava e vakavuna kina na vuvuce ni kete me lokataki na nomu iqaqalo (trismus) ka vakavuna me mosi na daligamu ni sa tiko na mate ena nomu gusu?¶
Ena taudaku sara ga ni bai ni masela manifinifi e taura tu na nomu tonsil e tiko kina na masela ni pterygoid e loma, ka sa dua vei ira na masela levu ni gunu e sogota na qaqalo. Ni sa kumuni na pus ena yasa ni tonsil, na vuvuce e vakacudruya na masela ni pterygoid e lomadonu ki na dua na kaukauwa, mosimosi ni kaukauwa (trismus) me kakua ni rawa ni o dolava vakalevu na gusumu; ena gauna vata oqori, na ikaciwa ni nave ni ulu (nave ni glossopharyngeal) e vakila na mosi ena nomu tonsil e vakauta tale ga e dua na tabana (nave nei Jacobson) ina daligamu e lomadonu, e vakavuna me vakila na nomu mona na mosi ni tonsil me vaka e dua na mosi ni daliga katakata ena yasana vata ga.
Au na kila vakacava na duidui ni mate ni kete ca kei na mate ni kete (quinsy)?¶
Ena strep ni gusu se tonsillitis ni manumanu somidi, e rua na tonsils e damudamu ka vuvuce ena yasana ruarua ni gusu, e rawa tikoga ni o dolava vakalevu na gusumu (tolu na iqaqalo ena maliwa ni nomu bati e liu), kei na uvula lailai e tautauri tu vakadodonu sobu ena lomadonu sara ga ni nomu gusu. Ena dua na abscess ni peritonsillar, na mosi kei na vuvuce e veisau kaukauwa ki na dua na yasana, na nomu iqaqalo e lokataki me rawa ni o dolava vakalailai na gusumu (trismus), na domomu e rogo vakamalua me vaka ni o taura tiko e dua na pateta katakata e gusumu, kei na vuvuce ni gusu malumu e cake ni dua na tonsil e tosoya na nomu iqaqalo me sega ni rogoca.
Na cava e sega ni rawa kina vua na wainimate gaga me vakabula na vuvuce ni kete ke sega ni vakadrodroya e dua na vuniwai ena dua na iqaqalo se dua na tiki lailai?¶
Ni bera ni tubu e dua na vuvuce (ena gauna e se qai tekivu kina e vakatokai na peritonsillar cellulitis), e se drodro tiko ga na dra ena yago e vuvuce, e rawa ni vakabulai kina na wainimate gaga kei na wainimate gaga e vakayagataki ena salanidra. Ia, ena gauna ga e basika kina e dua na taga ni pus wai e vakabai (e dua na abscess), e sega na sala ni dra ena loma ni pus me kauta kina na wainimate gaga ni gusu, kei na pus acidic, dravudravua ena oxygen e vakamatea e vuqa na wainimate gaga; na kena vakadrodroi vakayago na pus ena dua na culacula e maroroi vinaka se na veisele lailai e vakaceguya sara ga na veivakasaurarataki, e tarova na mosi kei na trismus, qai tarova na pus me kua ni curu ina nomu mavoa se na domomu titobu.
Na cava na vuna e dua kina na leqa vakavuniwai na kena vakasavasavataki mada ga e dua na dra damudamu lailai kevaka e tiko vei iko se se qai oti ga oqo e dua na mate ni kete se titobu ni domomu?¶
Na sala ni dra e loma (na sala ni dra levu e kauta na dra mai na lomamu ina nomu mona) e cici ena yago ni domomu ena 1 ina 2.5 ga na senitimita e muri kei na yasa ni nomu tonsil. E sega ni dau yaco vakalevu, e dua na mate titobu ni kete se na kete e rawa ni curuma yani na bai ni sala ni dra se na kena tabana, ka vakavuna e dua na vuvuce malumalumu e vakatokai na pseudoaneurysm; vakasavasavataka e dua na dra lailai damudamu rairai vinaka e rawa ni dua na "dra ni sentinel" ivakasala ni sa voleka ni ramusu na sala ni dra, ka gadrevi kina e dua na rumu ni leqa tubukoso totolo CT angiogram ni domo.
Vakadikevi na ivurevure¶
- Akademi ni Otolaryngology ni Amerika-Veisele ni ulu kei na domo (AAO-HNS, Amerika): Idusidusi ni veiqaravi vakavuniwai: Tonsillectomy vei ira na gone kei na kena qaravi na abscess ni peritonsillar (ivakatakilakila me baleta na gagadre ni culacula vs. veiqaravi ni veivakabulabulataki).
- Isoqosoqo ni Mate Veitauvi ni Amerika (IDSA, Amerika): Idusidusi ni Veiqaravi me baleta na kena dikevi kei na kena qaravi na ilawalawa A ni mate ni uto kei na leqa ni uto ni uto (na mate ni uto kei na uto*, beta-lactamase-vakatubura na anaerobes ni gusu * na manumanu somidi * kei na * prevotella *, kei na veiqaravi ni veivakabulabulataki ni veivakabulabulataki, veivakabulabulataki ni veivakabulabulataki, kei na veivakabulabulataki ni veivakabulabulataki).
- Koli ni Vuniwai ni Veivakaleqai ni Amerika (ACEP, Amerika): Na lawatu ni valenibula kei na vanua ni veiqaravi (POCUS) idusidusi me baleta na veivakabulabulataki ni gusu kei na veivakabulabulataki ena loma ni gusu (vakaduiduitaka na mate ni kete mai na mate ni kete kei na mate ni kete, Doctor the Color 1.0 ki na 1.5 cm cecere-polo iwalewale ni gagadre ni culacula).
- Na itukutuku ni Cochrane ni veivakatarogi vakailawalawa: Na gagadre ni culacula kei na veisele kei na drainage me baleta na veiqaravi ni vuvuce ni yago kei na Corticosteroids me vaka na veiqaravi ni veivuke me baleta na vuvuce ni yago (vakaraitaki kina na vakalailaitaki levu ni mosi, trismus, kei na gauna me vakayagataki kina na draki).
Na idusidusi veiwekani¶
- Angina nei Ludwig: mate ni gusu kei na kaukauwa ni domo
- Na vuvuce ni gusudra na gone kei na qase, mosi ni vakabalavutaki ni domodra, kei na mate ni domodra
- Na mate nei Lemierre: na mate ni dra e loma ni oti na mosi ni domo
- Na dra ni oti na veisele ni tonsil: siga 5 ki na 10 ni vakasavasavataki ni eschar kei na vakatovotovotaki ni sala ni cagi
- Na mate ni gusu, na qaqalo, na qaqalo, kei na sogo ni sala ni cagi e cake