Mɔtɔ ya Turbe Bog mpe Mɔtɔ ya Couture ya Charbon na nse ya mabele: Mabulu ya mputulu ya nse ya mabele oyo emonanaka te mpe bopanzani ya mabele ya Monoxyde de carbone¶
Mituya ya mbalakaka ekeseni na mikili. Lokasa oyo esaleli 911, nimero ya États-Unis mpe Canada. Bikólo mosusu mingi esalelaka 112, 999, to motángo mosusu. Luka nimero ya mboka na yo.
Na bokeseni na mɔ́tɔ ya zamba oyo ezali na likoló oyo ezali kopota mbangu na mitole ya banzete oyo ezali na milinga oyo ezali konguluma mpe milinga oyo ezali likoló, motɔ ya mabulu ya tourbe (motɔ ya mabele) to motɔ ya makala oyo ezali na nse ya mabelé ezali likambo oyo esalemaka nyɛɛ, oyo ezali na mɔ́tɔ te, oyo ezali na nzala ya oxygène kozika oyo ezali kopela milinga oyo ezikisaka mɛtrɛ 0,5 kino 15 (1,5 kino 50 feet) (1,5 kino 50 feet)). na nse ya mabele na boumeli ya basanza, eleko ya malili, to bambula mingi. Lokola mousse vivant humide, matiti ya vert ya matiti ya matiti, to mabele ya croûte ya likolo oyo ekangami etambwisaka molunge malamu te mpe esimbaka mai ya mamwɛ ya ntɔngɔ, mbala mingi mabele ya likoló ya santimɛtrɛ 10 to 30 (santimɛtrɛ 4 to 12) emonanaka ya vert mobimba, ebebaka te mpe malili na miso. Nzokande, mbala moko na nse ya croûte vivante wana ya mikemike, pyrolyse oyo ezali kobimisa milinga malɛmbɛmalɛmbɛ esi esili kolya tourbe organique oyo ekauki, misisa ya nzete ya mozindo, to couture ya charbon bitumineux, kotikaka nsima mabulu ya nse ya mabele oyo ezali na mabulu oyo etondi na mputulu ya mpɛmbɛ lokola poudre mpe na ba embers ya carbone oyo ezali kongɛnga na 500 to 700 degrees Celsius (930 to 1,290 degrees Fahrenheit) **. Moto oyo azali kotambola na makolo, moto oyo abomaka mɔ́tɔ, mobomi-nyama, mwana to mbwa oyo azali kotambola na esika oyo ezali lokola matiti ya momesano to nse ya zamba nsima ya mɔ́tɔ ya zamba akoki komata na pont oyo ezali na tapis ya misisa oyo ekoki kolɛmba te mpe kozindisa tii na loketo to tii na ntolo na kati ya litumbu oyo ezali na nse ya mabele oyo ezali na molunge mingi na mwa ndambo ya segɔnde moko. Na ntango yango moko, mpamba te milinga ya nse ya mabelé esalemaka soki oxygène ezali mingi te (5% to 10% O2), ebimisaka ba volumes minene ya monoxyde de carbone (CO), Sulfure d'hydrogène ( .H2S), Gaze ya soufre ( .SO2), benzène, mpe méthane (CH4) oyo ekendeke na horizontal na nzela ya ba pores ya mabele mpe ba fractures ya mabanga ya nse na ba sous-sols ya penepene, bisika ya koganga, mpe mabwaku. Soki moto abuki na kati ya libenga ya mabele na libulu ya mputulu oyo ezali na nse ya mabele to akwei na libulu ya tourbe oyo ezali na nse to na nse ya mabele pene na mɔ́tɔ ya mabele, benga esika ofandi banimero ya mbalakaka mbala moko mpe kokende mbangumbangu ata moke te likoló ya libenga oyo ezali zingazinga kozanga ete osala bolukiluki liboso. Mpo na makambo ya mbalakaka ya molunge, milinga, mpe gaz oyo etali yango, talá batambwisi na biso ya bandeko na ntina na mɔ́tɔ ya zamba, . milinga ya mɔtɔ ya zamba mpe kopema mputulu ya mɔtɔ, . superfog : milinga ya moto ya zamba/mabulu oyo esangani na brume ya radiation mpe kobika na nzela ya monene oyo ezali na visibilité zéro, mpe kozika makasi mpe kosukola biloko na nzela ya chimique.
Kobika na mabele ya tourbe, muskeg, moorland, mabaya sima ya moto ya zamba, to bisika ya kokita ya charbon etali mibeko misato oyo ekoki kosolola te: kotambola ata moke te na kati ya mabele oyo bakanisaka ete ezali na moto ya mabele kozanga kosala sonde na litambe nyonso ya 1,5 kino 2 mètres (5 kino 6,5 pieds) liboso na staff ya kilo, bwaka mbala moko plat mpe rouler horizontalement soki a makolo ebɛtaka makofi na kati ya croûte ya likoló mpo na kopalanganisa kilo ya nzoto na yo mpe kobenda makolo na yo libanda ya 600 C (1,110 F) mbeto ya mputulu, mpe kosalela sous-sol, fosse, to dépression nionso na kati ya 500 mètres ya moto ya se ya mabele lokola esika ya koboma oyo ekangami na monoxyde de carbone.
Sala boye sikoyo¶
- Soki lokolo to makolo na yo ebukani na kati ya matiti ya likolo na libulu ya mputulu ya molunge ya nse ya mabele, KOBAKA TE kotelema to kokende liboso na makolo na yo mosusu. Kotindika na nse na makolo na yo mosusu ezongisaka kilo ya nzoto na yo mobimba na croûte fragile oyo etikali, mpe yango esalaka ete toit ekwea mobimba oyo ekitisaka nzoto na yo mpe elongi na yo mbala moko na kati
500 to 700 degrees Celsius (930 to 1,290 degrees Fahrenheit)mputulu oyo ezali kongɛnga. Bwaka mbala moko likolo ya nzoto na yo plat na mabele oyo ebeba te sima to pembeni na yo na maboko na makolo na yo epalangani lokola étoile de mer, mpe ROLL horizontalement sima na nzela ya sikisiki oyo otambolaki. - Ntango moko elongwe na libulu ya mputulu, rouler na mabele ya malili mpo na ko étouffer ba sols ya botte to makolo ya pantalon oyo ezali kopela milinga, sima refroidir ba burns thermiques na mayi ya peto, ya malili ya kotanga na boumeli ya miniti 20. Ba sticks ya mputulu ya tourbe sous-surface na kati ya ba treads ya botte mpe ba fibres ya chaussettes lokola ciment ya kokauka oyo epelisami mingi. Brusá mputulu ya kokauka oyo ekangami te na basapato na nzete (maboko mpamba ata moke te), kata bilamba ya synthétique oyo eziki to oyo ezali kobimisa milinga oyo enyangwaki na loposo te, mpe kopelisa esika oyo eziki na mai ya malili (ata moke te na glace) wana ozali kobatela moto oyo azali kozwa molunge mpo na kopekisa hypothermie. Kosala TE pop kozika ba blisters.
- Benga mbala moko nimero ya urgence ya esika ofandi mpo na kozika nyonso ya libulu ya mputulu ya nse ya mabele, kokweya ya libulu ya kozinda, to oyo bakanisaka ete ozali na ngɛngɛ na monoxyde de carbone. Benga 911 na Etats-Unis mpe Canada, 112 na Union européenne mobimba, 999 na Royaume-Uni, 000 na Australie, to tala banimero ya mbalakaka. Kozika ya mabulu ya mputulu ezali pene na ntango nyonso kozika ya mozindo ya ndambo ya monene to ya monene mobimba ya makolo/maboko oyo ezali zingazinga oyo ebebisami na mputulu ya mputulu ya alcalin mpe esengaka botiami ya nokinoki na Centre ya kozika, bakisa mpe botali mpo na kopema ya monoxyde de carbone mpe cyanure/phénol.
- Kokima ata moke te na mabele oyo ezali na sonde te mpo na kobikisa moto oyo akangami na libulu ya mputulu to akweyi na libulu ya milinga. Soki moto to mbwa akweyi na kati ya libulu ya moto oyo ezali na nse ya mabele, kopusana na makolo kozanga lisungi ekokweisa nsɔngɛ oyo ekangami likoló mpe ekokanga bino mibale. Bwaka nsinga, etape ya nzete ya molai, eskalye, to etanda ya mabaya na mabele mpo na kokabola kilo, to tambola na libumu na yo ntango ozali kolukaluka liboso na lingenda ya ebende ya mɛtrɛ 2 (6,5 pieds) to lingenda ya mabaya ya makasi.
- Bóbima mbala moko na mopepe mpe na likolo soki ozali koyoka nsolo ya milinga ya sukali, ya acide, ya goudron, lokola créosote, to ya makei ya kopɔla oyo ezali kosopana uta na mabele, to soki alarme ya CO ebɛti na ndako pene na mbeto ya tourbe to ya charbon. Na bokeseni na milinga ya nzete ya kongenga, pyrolyse ya tourbe ya nse ya mabele mpe ya charbon ebimisaka ba plumes ya kilo, oyo eyambaka mabele ya Monooxyde de carbone (
CO), phénols, benzène, formaldehyde, amonia, mpe dioxyde de soufre (SO2). Bokende ata na 300 kino 500 mètres (1.000 to 1.650 feet) na mopepe mpe na elevation ya likolo, mpo ba inversions ya malili ya mpokwa ekanga ba gaz toxiques na ba mabulu, na ba fosses, mpe na ba sous-sols. - Soki ba pneus ya motuka ezindi na mputulu ya pete to na matiti ya vapeur na nzela ya bosoto, TIMISA moteur mbala moko mpe bima na mabele ya makasi sima ya motuka. Pneu oyo ezali kobaluka na kati ya croûte ya tourbe ekitisaka collecteur ya échappement ya moto mpe réservoir ya carburant directement na ba embers ya sous-surface oyo ezali kongenga ntango monoxyde de carbone ezali kosopana likolo na nzela ya ba planches ya sol na kati ya cabine.
Mpo na nini matiti ya likoló etikalaka vert likoló ya libulu ya mputulu oyo ezali na nse ya mabele na 600 C (1 110 F).
Tourbe organique ya kokauka mpe mputulu ya charbon esalaka lokola ba isolateurs thermiques exceptionnels (oyo ezali na conductivité thermique soki mbala 10 na se koleka mabanga ya minerais). Ntango liboso oyo ezali kobimisa milinga eziki na ntaka ya santimɛtrɛ 30 tii 100 na nse ya mabele, pene na molunge nyonso ekangamaka na kati ya esika oyo char ezali na nse ya mabele. Toit ya 15 centimètres (6 pouces) ya mabele ya likolo ya mayi mpe misisa ya matiti ya bomoi oyo esimbami esika moko na ba rhizomes oyo ekangami ekoki kotikala mobimba vert mpe malili na kosimba na likolo wana etambolaka na esika ya mpamba ya bozindo ya 1 mètre ya 600 degrees Celsius (1,110 degrees Fahrenheit) mputulu ya mpɛmbɛ mbala moko na nse. Okoki koyeba te soki mabele ezali makasi soki otali matiti; okoki koyeba kaka soki osali sonde mpe otangi ba indices subtile ya surface.
Banzete oyo elangwe masanga (mabaya oyo ebalukaka) elakisi ete misisa oyo ezali na nse ya mabele esi eziki
Na bazamba ya boréal, mabulu ya sɛdrɛ, mpe banzete ya patatalu ya pin oyo ekolaka likoló ya mabele ya tourbe biologique, misisa ya banzete epalanganaka na ngámbo ya nse na kati ya santimɛtrɛ 50 ya likoló ya tourbe na esika ya kokangama na mabanga ya mozindo. Ntango mɔ́tɔ ya tourbe oyo ezali na nse ya mabelé ezali kolekaleka na esika oyo batɛlɛmisi, ezikisaka molongo mobimba ya misisa oyo ezali na nse ya mabele wana ezali kotikaka banzete mpe ntonga ya vert etɛlɛmi semba likoló ya makonzí ya char oyo ezali na mabulu. Mopɛpɛ moke, to koningana ya moto oyo azali kotambola na bangomba oyo azali koleka, esalaka ete ebele ya banzete minene ya vert oyo ezali komonana malamu ("nzete oyo elangwe masanga") ekwea na nkuku kozanga ete ekebisa, mpe epasola mabulu ya minene ya mabanga ya mɔ́tɔ ya tourbe oyo ezali kongɛnga ntango ba boule ya misisa na yango ezali kobalusama likoló.
Ndenge ya kosalela staff ya sonde ya 2 mètres mpe Vérification thermique ya Back-of-Hand
Ntango nyonso oyo ozali koleka na mabaya oyo esalemi nsima ya mɔ́tɔ ya zamba, bisika oyo mai ekɔtaka na mai, bisika ya matiti ya matiti, to bisika oyo bizali na mabanga ya ntalo, memá nzete ya mabaya ya makasi ya mɛtrɛ 1,8 tii 2, lingenda ya mabaya ya bibende, to nzete ya kilo ya kotambola na makolo mpe balongoli kitunga ya neige**. Yambo ya kosala litambe moko, mema nsɔngɛ ya lingenda makasi na kati ya matiti oyo ezali na mɛtrɛ moko liboso na yo na angle ya 45 degrés: - Mabele ya makasi epesaka résistance ya makasi, ya ressort. - Libulu ya mputulu ya nse ya mabele oyo ezali na mabulu epesaka nzela na mbalakaka na kofinafina to kopumbwa ya mputulu ya mpɛmbɛ, kopesaka nzela na likonzí yango ezinda kozanga milende na santimɛtrɛ 30 tii 100 na mabele. - Benda nsɔngɛ ya nzete yango lisusu likoló mpe simbá yango na ntaka ya santimɛtrɛ 2 longwa na nsima ya lobɔkɔ na yo ya mpamba (to simba likonzí na bokebi): soki nsɔngɛ yango emati molunge, ekómi na mɔ́tɔ, to ezali kobimisa milinga, zonga mosika na nzela ya bilembo ya makolo na yo ya sikisiki mbala moko.
Physique ya milinga ya nse ya mabele: Mpo na nini mɔ́tɔ ya tourbe mpe ya couture ya charbon ezikaka kozanga milinga na boumeli ya bambula mingi¶
Mpo na kososola mpo na nini mipepe ya mbula mpe ba paquets ya neige ya hiver elongi te koboma mɔ́tɔ ya tourbe mpe ya couture ya charbon, kokela "moto ya zombie" (moto ya holdover oyo eumelaka na eleko ya malili) oyo ezongeli kopelisa bazamba ya likolo na printemps oyo elandi, tala eteni ya ekulusu ya semba ya liboso oyo ezali kobimisa milinga na nse ya mabele:
====================================================================================
CROSS-SECTION OF AN UNDERGROUND PEAT BOG OR COAL SEAM ASH CAVERN
====================================================================================
[ INTACT-LOOKING GREEN TURF / MOSS CRUST (10 to 25 cm thick) ]
* Held together like a suspension bridge by living grass roots.
* Surface temperature may be only 20 to 30 C (68 to 86 F).
===================[ FRAGILE ROOT-MAT ROOF ]======================================
| (1) White/Yellow Sulfur & Ash Crusts around tiny vent cracks |
| (2) Dying/Yellowing Root Rings & Leaning "Drunken Trees" |
| |
| [ HOLLOW SUBSURFACE ASH CAVERN (0.5 to 3 meters deep) ] |
| * Filled with fluffy, weightless white/grey mineral ash |
| that looks solid if exposed, but supports ZERO weight. |
| * Interior temperature: 500 to 700 C (930 to 1,290 F). |
| * Oxygen-starved atmosphere (5-10% O2) rich in CO, CH4, H2S, Benzene. |
| |
| >>> [ GLOWING SMOLDERING FRONT (Creeping 1 to 50 cm per day) ] >>> |
| * Heterogeneous surface oxidation of solid carbon char (NO FLAME). |
==================================================================================
[ WATER TABLE / MINERAL CLAY SUBSOIL OR DEEP BEDROCK FRACTURES ]
====================================================================================
1. Kozika ya mɔ́tɔ vs. Kozika oyo ezali kobimisa milinga¶
- Flaming Combustion (Surface Wildfires): Esalemaka na phase ya gaz tango molunge makasi (
> 800 to 1,000 C) ekómisaka mopɛpɛ cellulose ya banzete na bagaze oyo ekoki kozika mpe esangani na oxygène mingi oyo ezali na mopɛpɛ (21% O2). Ezali kotambola mbangu (kilometers per hour), emonanaka noki, mpe ebimaka nokinoki soki malili to mbula ebɛti yango. - Kozika na milinga (Mpeto ya Turve na charbon ya nse ya mabele): Esalemaka mbala moko na surface solide ya char carbone poreuse sans flamme oyo emonanaka. Ntango kaka mɔ́tɔ ya zamba oyo eziki likoló, nkake, mɔ́tɔ ya kaa, to oxydation spontané ya charbon epelisaka tourbe to makala ya kokauka likoló
250 to 300 degrees Celsius (480 to 570 degrees Fahrenheit), mai ekómaka évaporation (étape de séchage), matière organique epanzani na char carbone poreux (étape ya pyrolyse), mpe oxygène oyo epalangani malembe na ba pores ya mabele esalaka réagir directement na char solide (étape d’oxydation ya char) na ** .500 to 700 degrees Celsius (930 to 1,290 degrees Fahrenheit)** **. - Mpo na nini ebikaka na mbula, neige, mpe hiver (
-40 C): - Réacteur auto-isolé: Couche ya mabele mpe mputulu oyo ezali likolo ekangami na bobungisi ya molunge na mopepe mpe esopaka mayi ya mbula lokola toit ya matiti, nzokande vapeur oyo emati makasi oyo ezali komata uta na esika ya moto esalaka barrière ya vapeur ya pression positive (Coussin ya vapeur oyo ezali lokola Leidenfrost) oyo epekisaka mayi ya likolo ekita na nse na mbeto ya charbon.
- Esengeli Oxygène ya moke: Tango milinga ya polele ezo étouffer tango oxygène ekiti na se
14% to 16%, tourbe mpe makala oyo ezali kobimisa milinga ekoki kobatela oxydation exothermique na ba concentrations ya oxygène ya nse lokola ** .2% to 5% O2**, kokita na ngambo mpe na nse epai ya ba poches ya carburant ya kokauka na vitesse ya0.5 to 50 centimeters (0.2 to 20 inches) per dayna boumeli ya basanza na nse ya neige ya hiver ya mozindo (moto ya holdover to "zombie").
Tableau ya bokokanisi : Mɔtɔ ya tourbe ya nse ya mabele vs. Moto ya nse ya mabele ya charbon-couture vs. Libulu ya matiti ya likolo sima ya moto ya zamba¶
| Ezaleli ya likama | Bog ya tourbe ya nse ya mabele / Moto ya bosoto (Histosol / Muskeg / Moorland) . | Mɔtɔ ya Charbon-Seam na nse ya mabele (Outcrop / Subsidence ya mine oyo esundolami) . | Libulu ya mputulu ya misisa / libulu ya matiti nsima ya mɔ́tɔ ya zamba (Etalo ya zamba) . |
|---|---|---|---|
| Géographie & Terrain typique | Ba zones humides oyo mayi mayi, muskeg boréal (Canada, Alaska, Sibérie), ba moors ya tourbe ya Royaume-Uni/Irlandais, ba terrains tropicales ya Asie du Sud-Est (Indonésie/Malaysi), ba pocosins ya plaine ya libongo (NC/FL) | Ba bassins oyo ezali na charbon (Pennsylvanie/Appalachie, Etats-Unis ya Wɛsti, Chine, Inde, Australie, Allemagne, Afrique du Sud) | Etando nyonso ya zamba na boumeli ya mikolo kino basanza nsima ya mɔ́tɔ ya zamba ya likoló koleka epai wapi bitunga minene ya banzete mpe misisa ya nsuki ezikaki na nse ya mabele |
| Bozindo ya kozika & Température | 0,3 kino 5 mètres (1 kino 16 feet) na mozindo; ** ** .450 to 650 C (840 to 1,200 F)** ** . |
2 kino 100+ mètres (6 kino 330+ feet) na mozindo; ** ** .500 to 1,000 C (930 to 1,830 F)** (ekoki kotumba shale oyo ezali likoló na yango na libanga ya motane clinker) |
0,3 kino 2 mètres (1 kino 6,5 feet) na bozindo; ** ** .500 to 700 C (930 to 1,290 F)** ** . |
| Bilembo ya likebisi ya likolo oyo emonanaka | - Gazon ya vert na ba patches circulaires ya matiti oyo ezali jaune/oyo ezali kokufa ("ba rings ya misisa oyo ezali kokufa") - Kogumbama "banzete ya kolangwa masanga" na mopepe te - Ba dépressions oyo ezindi lokola sauce na ba fissures ya monyama ya araignée - Ba croûtes ya mputulu ya poudre ya pembe to ya gris |
- Bande ya molunge oyo ezangi neige to oyo ezangi malili ya mabele na eleko ya malili - Ba condensats ya soufre cristalline jaune/blanc, sal-ammoniac, pe goudron ya charbon zinga zinga ya ba vents ya mabanga - Mabulu ya mabele oyo ezali kosala vapeur mpe mozindo ya mbalakaka mabulu ya kozinda ya kokita |
- Ba cercles ya mputulu ya cercle ya pembe to ya gris clair flush na char noir oyo ezali zinga zinga (emonanaka solide, kasi ezali 100% mputulu ya mobulumobulu oyo etondisaka libulu ya misisa ya mozindo) - Wisp ya milinga ya bleu-blanc oyo euti na libulu ya gopher/root |
| Ba indices ya olfactoire (Nsolo) | Nsolo ya phénol/créosote ya sukali, ya acide, ya makasi, ya goudron, to ya nkisi (ekeseni mingi na milinga ya nzete ya moto ya camp ya momesano) | Makei oyo epɔli (H2S), soufre oyo ezali na motó ya match (SO2), goudron ya charbon, gazole/céroène, to nsolo ya béton humide ya molunge |
Nsolo ya makala ya moke to ya résine ya pin oyo ezali kobimisa milinga; mbala mingi ezali mpenza na nsolo te kino ekotungisama |
| Ba gaz toxiques primaires oyo ebimaka | Ezali mingi mpenza Monoxyde de carbone (CO), Amonia (NH3), Cyanure d'hydrogène (HCN), Benzène, Formaldéhyde, Phénols, mpe ** ya malamuPM2.5** ** . |
Monoxyde de carbone (CO), Dioxyde de soufre (SO2), Sulfure d'hydrogène (H2S), Méthane (CH4, oyo ekoki kopanzana), Mercure (Hg), Arsenic ( .As), mpe Radon . |
Monoxyde de carbone (CO) mpe Gaz carbonique ( .CO2) kosangisa na mabulu ya nse |
Bilembo motoba oyo emonanaka, ya molunge mpe ya nsolo ya mɔtɔ oyo emonanaka te na nse ya mabele¶
Liboso ya kotya makolo na mabelé ya tourbe, mabaya oyo eziki, to na bisika oyo bazali kotimola makala, talá mabele oyo ezali liboso mpo na koyeba bilembo motoba oyo ya bilanga:
- Ba Crusts ya Cinture ya Pembe to ya Gris Pâle Flush na Mabele: Na zamba to na mabulu oyo eziki, mabele ya moindo oyo epelisami eziki kaka likolo mpe ebatelaka kaka makasi ya structure. Poudre ya pembe ya peto to ya gris pâle elakisi que carburant organique eziki mobimba na mputulu ya minerais na
> 550 C, kotikaka likonzí ya mputulu oyo ezangi kilo mpe ya mobulumobulu oyo etondisi libulu moko ya mozindo. Konyata na sɛrklɛ ya mputulu ya mpɛmbɛ ekokani na kokɔta na libulu oyo ebombami oyo etondi na zelo oyo ezali kotɔka. - Ba rings ya misisa oyo ezali kokufa mpe ba halos marrons circulaires na matiti ya vert: Lokola moto ya tourbe ya se ya mabele ezali kopumbwa na horizontal na 50 centimètres na se ya matiti ya vert to mabulu, komata
100 Cmbonge ya molunge etɔkisaka mai na kati ya misisa ya matiti mpe ya matiti mikolo liboso ete mɔtɔ ekóma na likoló, mpe yango esalaka ete lopɛtɛ oyo ezali kokende liboso to sanza ya sanza ya matiti oyo ekauká, ya langi ya jaune-marron oyo ezali na ndelo ya matiti ya vert. - Fissures ya surface ya monyama ya araignée na ba Sublimates chimiques jaunes-blanc: Lokola tourbe to charbon ya se ya mabele ezali kokita na mputulu, volume na yango ekiti na 70 à 90 pour cent. Toit ya mabele oyo ekangami likolo ekiti, kofungolaka tension ya nsinga ya nsuki epasuka zingazinga ya périmètre ya cavité. Ba gaz ya molunge oyo ebimaka na ba fissures wana e déposer croûte chlorure d’ammonium blanc (
sal ammoniac), soufre élémentaire jaune, to matangá ya goudron ya makala ya moindo oyo ekangamaka pembenipembeni ya bansɔngɛ ya mabulu. - Early-Morning Steam Wisps and Frost-Free / Snow-Free Patches: Na ntongo, ntango mopepe ya malili ya humidité ekutani na mabele ya molunge, moto ya nse ya mabele oyo emonanaka te emimonisaka lokola ba wisps ya mikemike ya vapeur oyo eyambaka mabele to brume bleu-blanc oyo emati na mabulu ya badger, na nse ya banzete, to na mabulu ya mabanga, mpe bisika oyo malili ya tongo to neige ya hiver ezo melts mosika mbala moko ntango asimbaki mabele.
- The "Hollow Drum" Sound and Spongy Trampoline Feel Underfoot: Soki mabele ebandi koyokana na kati ya mabulu ntango ozali kobɛtabɛta yango na lingenda na yo, to oyoki kopumbwa lokola tapis ya trampoline oyo esimbami likoló kaka na misisa ya matiti oyo etandami, telema mbala moko mpo etetelemi na likoló ya libulu oyo bakati na nse.
- Nanima, banyama mikemike mpe banyoka oyo ezali kobima na likoló na mpasi: Ba nsoso ya mabele, ba insectes, ba moles, mpe ba rodent oyo bazali kokima likoló na likoló na moi makasi elakisi ete molunge ya mabele oyo ezali na nse ya mabele ezali komata mpe ndenge oyo mabele mpe gaze ezali kokende na mabele (
COmpeCO2).
Protocole ya komibikisa na litambe na litambe Soki okoti na libulu ya mputulu¶
====================================================================================
ASH-PIT BREAKTHROUGH: WHY STANDING UP KILLS vs. HORIZONTAL ROLL
====================================================================================
[ WRONG: Trying to step out or push down with hands on the pit edge ]
* Concentrates 80+ kg onto a 100 cm2 patch of undercut crust.
* Roof collapses -> Victim plunges chest-deep into 600 C (1,110 F) ash.
[ RIGHT: Immediate Starfish Drop & Horizontal Roll Backward ]
1. The instant one boot punches through, THROW your torso flat backward
onto the proven ground you just walked across.
2. Spread arms and legs WIDE (distributes weight over >10,000 cm2).
3. Keep your horizontal probing staff under your chest/arms for support.
4. ROLL horizontally like a log (2 to 3 full barrel rolls) away from the pit.
====================================================================================
- Mibwaka na sima plat na maboko epalangani na monene (mpe Simbá lingenda na yo ya sonde na horizontal): Soki ozali komema lingenda ya sonde ya 2 mètres na maboko mibale, simbá yango horizontalement na ntolo na yo ntango ozali kokweya; nzete ya mɛtrɛ 2 ebalukaka na bansɔngɛ ya libulu lokola bar ya mosani ya gymnaste, mpe epekisaka yo okwea na mozindo koleka loketo na yo.
- Bóbimisa Makolo oyo ekangami na kobalusa, kobenda na semba te: Kobenda makolo semba likolo tango ozali kofukama na jante ebukaka jante. Lalisa nzoto na yo patatalu na mabele ya makasi nsima na yo, kanga cheville na yo ya ofele to rouler loketo na yo na mopanzi, mpe benda makolo oyo ekangami na horizontal libanda ya cavité ya mputulu.
- Keba na Effet "Boot-Oven": Ba bottes ya randonnée ya cuir ya kilo to ya synthétique oyo esili kozindisa ata 3 secondes na
600 Cmputulu ya tourbe ezwa nguya monene ya molunge. Ata nsima ya kobimisa makolo na yo na mopɛpɛ ya malili, mposo ya botte oyo ekómi molunge mingi mpe mputulu oyo ekangami na kati ya manchette ekobaka kolamba makolo mpe makolo banda na kati. Soki ozongisi 5 mètres sima na mabele ya sécurité, fungola to kata botte mbala moko soki mputulu ya moto esopani na kati ya collier, ningisa libanda mputulu oyo ezali kongenga, mpe malili loposo na mayi.
Nzete ya mokano ya triage ya urgence¶
flowchart TD
A["Bokutana na moto oyo bakanisaka ete ezali na nse ya mabele ya Peat Bog Fire to Underground Coal Seam Fire"] --> B{"Ezali na moto oyo akangami na libulu ya mputulu, aziki, to azali kolakisa bilembo ya gaz CO?"}
B -- "OUI: Makolo to makolo ebukanaki na libulu ya mputulu ya mɔtɔ" --> C["SELF-RESCUE / BYSTANDER RESCUE:: 1. Moto oyo azwi mpasi: Kotelema TE; kokita na mokɔngɔ to na libumu, panza mabɔkɔ na monene, ROULER na nsima: 2. Moto oyo azali kotala yango: Kokima mbangu tii na nsɔngɛ TE; kobwaka nsinga, eskalye, to etape uta na mabele oyo ba sonde: 3. Rouler na mabele ya malili mpo na ko étouffer ba embers; longola botte oyo etondi na mputulu soki ezali kozika na kati: 4. Kopelisa bisika oyo eziki na mai oyo ezali koleka na boumeli ya miniti 20; benga na 911 / 112 / 999 mpo na transfert ya Burn ICU"]
B -- "OUI: Motó mpasi, kizunguzungu, mobulungano, to kokwea na nse ya mabelé to na mabulu ya mabulu" --> D["LIBOMA YA GAZ YA SUSSURFACE LETHAL (CO / H2S / Benzène):: 1. Kolongola ndako to libulu ya nse mbala moko na mopepe ya likolo mpe na likolo: 2. Kokota TE na sous-sol to na fosse mpo na kobikisa moto oyo akweyi kozanga SCBA: 3. Benga 911 / 112 / 999 mpo na Hazmat Fire Rescue mpe 100% O2 / Hyperbaric Oxygène oyo ezali na kati"]
B -- "TE moto oyo azoki mbala moko: Kosala mobembo to kofanda pene na mɔ́tɔ oyo ezali na nse ya mabelé" --> E{"Ozali kotambola na makolo libanda to na kati ya ndako oyo ezali penepene?"}
E -- "Na Makolo Na Libanda" --> F["1. Kosala sonde na litambe nyonso 1,5 kino 2 m liboso na angle ya 45 degrés na lingenda ya 2 m : 2. Détourner 30+ m zingazinga ya ba croûtes ya mputulu ya pembe, ba rings ya misisa oyo ezali kokufa, mpe banzete ya kolangwa masanga oyo ezali kogumbama: 3. Tikala libanda ya mabulu ya nse na tango ya ba inversions ya température ya butu/tongo ya kimia"]
E -- "Na kati ya Ndako moko Na 1 km ya Moto ya nse ya mabele" --> G["1. Kotia ba alarmes numériques ya Monoxyde de carbone (CO) na botangi ya ppm ya niveau ya se na étage nionso : 2. Kanga ba fissures ya sol ya sous-sol, mabulu ya sump, pe ba pénétrations ya ba tuyaux ya utilité : 3. Kolongola mbala moko soki CO ekomi >= 9-35 ppm to soki mabele ekiti"]
Kokɔta ya Gaz Toxique na nse ya mabele na ba sous-sols mpe na ba mabwaku ya nse¶
Ntango moto ya tourbe to moto ya nse ya mabele oyo esalemi na makala ezali kobimisa milinga na ntaka ya mɛtrɛ 100 kino 1.000 (330 kino 3.300 feet) ya bandako ya kofanda, bakabine, to bilanga, likama oyo ebomaka mingi ezali molunge te, ezali kokende ya gaz na nse ya mabele.
1. Mpo na nini mɔ́tɔ oyo ezali na nse ya mabele ekɔtisaka monoxyde de carbone na nzela ya mabele ya makasi mpe ekɔtaka na ba sous-sols¶
- Bokimi ya gaz ya mabele oyo esalemi na pression: Tango neige, mabele ya likolo ya malili oyo ekangami na malili, mabele ya lima oyo etondi na mbula, to pavement ya asphalte ezipa mabele likolo ya couche ya tourbe to ya charbon oyo ezali kopela milinga, ba gaz ya moto oyo ebimaka na kozika (
CO, .CO2, .CH4, .H2S, .SO2, mpe ba composés organiques volatils lokola benzène mpe toluène) ekoki te kobima semba na lola. Na esika na yango, pression thermique etindaka gaze yango na mopanzi na boumeli ya bankama ya bamɛtrɛ na nzela ya ba objectifs ya zelo oyo ezali na ba porous, ba fosses ya utilité ya mabanga ya ntalo, ba drains ya France, ba tuyaux ya canalisation, mpe ba fractures ya mabanga ya nse. - "Effet ya stack ya cheminée" ya ba ndaku oyo epelisami: Na eleko ya malili to na butu, ndako oyo epelisami esalaka lokola cheminée ya aspirateur : mopepe ya molunge ya kati ya ndako emati epai ya toit, kosala pression négative na sous-sol to esika ya kopumbwa oyo ezo sukola ba gaz ya mabele semba na ba fissures ya béton ya mabele, mabulu ya sump-pompe oyo ekangami te, mpe ba conduites ya ba tuyaux ya mayi.
- Po na nini bilembo ya nsolo standard elimwaka: Lokola milinga ya nse ya mabele ezali kotambola na bankama ya ba mètres ya mabele ya mayi, mabele esalaka lokola filtre naturel oyo elongolaka ba particules ya souille oyo emonanaka mpe mingi ya nsolo ya milinga, ntango epesaka nzela na Monoxyde de carbone sans couleur, sans odeur, non réactif (
CO) mpe Méthane ( .CH4) koleka mbala moko na kati ya sous-sol oyo emonanaka mpenza te na ba sens ya bato.
2. Monoxyde de carbone ( .CO) mpe Sulfure d’hydrogène ( .H2S) Ba Seuils ya Action¶
- Tia ba détecteurs ya CO ya affichage numérique ya niveau bas: Ba alarmes ya CO ya ndako standard UL-2034 / EN-50291 ezo beta kaka sirene na yango sima ya ba expositions ya likolo (
70 ppm for 60 to 240 minutes, to400 ppm for 4 to 15 minutes). Bavandi oyo bafandi pene na moto ya tourbe, moto oyo epeli na couture ya charbon, to ba fosses ya utilité oyo euti kosalema kala mingi te basengeli kotia moniteur CO oyo ezali kotanga numérique na sous-sol mpe na bisika ya kolala oyo elakisaka concentrations kino na10 ppm: - ** ** .
>= 9 ppm(OMS / EPA ndelo ya ngonga 8 libanda):** Kopesa mopepe pe koluka bisika ya bokoti ya mabele-gaz ya sous-sol mbala moko. - ** ** .
>= 35 ppm(NIOSH ndelo ya ngonga 8 ya mosala):** Bima na sous-sol mpe benga departement ya pompier to utilité ya gaz na ba détecteurs multi-gaz. - ** ** .
>= 100 to 200 ppm:** Ezali kopesa motó mpasi ya liboso oyo ezali kobɛtabɛta, kozoka, kizunguzungu, mobulungano, mpe kozwa ngɛngɛ ya carboxyhémoglobine oyo ebomaka na boumeli ya ngonga moko to mibale; longola ndako mobimba mbala moko mpe benga na 911 / 112 / 999. - Komeka ata moke te koboma moto ya tourbe to ya charbon yo moko na tuyau ya elanga: Kosopa mwa bankama ya litre ya mayi ya likolo na banque ya tourbe oyo ezali kopela milinga to na esika ya kofungola ya charbon ekomaka ata moke te na mbeto ya char ya mozindo; na esika na yango, mai yango ezali kongɛnga mpe ekómaka vapeur oyo ekómi molunge mingi (
expanding 1,700 times in volume), oyo ekoki kobimisa explosion ya vapeur-ash ya mobulu oyo epanzani potopoto oyo ezali kotɔka mpe600 Cembers na elongi na yo, tout en generating toxique mai-gaz (CO + H2) ba réactions. Ba agences professionnelles ya bopemisi mɔ́tɔ ya zamba ebomaka mɔ́tɔ ya tourbe kaka na kotimola mabulu ya mozindo ya périmètre kino na mabele ya lima ya minerais to mabanga ya nse na nzela ya ba excavateurs mpe kozindisa esika mobimba ya mai uta na nse kino na kosaleláká bankóto ya litre ya mai oyo esangani na biloko oyo esalaka ete mai ezala na mai.
Mituya ya mbalakaka ya etuka mpe ba protocoles ya bopesi sango ya moto na se ya mabele¶
- Etats-Unis mpe Canada: Benga 911 mpo na kozika nyonso ya libulu ya mputulu, kokweya ya libulu ya kozinda, to alarme ya CO. Koyebisa moto ya tourbe oyo ezali kopela na milinga na agence ya zamba ya etuka/etuka na yo (lokola U.S. Forest Service, BLM, to line ya telefone ya moto ya zamba ya etuka) mpe koyebisa moto oyo esundolami na couture ya charbon to mabulu ya kozinda na nse na Office of Surface Mining Reclamation and Enforcement (OSMRE) to Departema ya bobateli zinga zinga ya etuka (lokola Bureau ya PA DEP ya bozongisi mabanga ya ntalo oyo esundolami).
- Royaume-Uni mpe Irlande: Benga 999 to 112 mpe senga Fire and Rescue Service ntango ozali komona mɔ́tɔ ya mabulu ya tourbe oyo ezali kobimisa milinga to ya bisika ya mabe (mingimingi na ngambo mosusu ya Peak District, Yorkshire Moors, Scottish Highlands, mpe mabulu ya Irlande).
- Union européenne: Benga 112 na ba Etats membres nionso ya UE.
- Australie mpe Nouvelle-Zélande: Benga 000 (Australie) to 111 (Nouvelle-Zélande). Na Victoria (ba coutures ya charbon marron ya Latrobe Valley) mpe Tasmanie/Australie ya Wɛsti (ba marécages ya tourbe), lapolo mbala moko milinga ya mabele na nzela ya ba canaux ya l’Etat Rural Fire Service / CFA.
- Azia (Preatlands ya Sud-Est ya Asie, Chine, Inde): Benga 119 (Japon, Corée du Sud, Indonésie Damkar
113), 999 (Malaysia Bomba), 995 (Singapore), 119 / 120 (Chine), to 112 / 101 (Inde), to vérification banimero ya mbalakaka.
Mituna oyo batunaka mingi¶
Mpo na nini okoki te kobima kaka to kotelema soki lokolo moko ebukani na kati ya libulu ya mputulu ya tourbe?¶
Ntango mɔtɔ ya tourbe oyo ezali na nse ya mabelé ezikisaka biloko oyo ezali na nse ya matiti, etikaka esika moko monene oyo ezali na nse ya mabele oyo ezipami kaka na tapis ya mikemike ya santimɛtrɛ 10 tii 20 oyo ezali na misisa ya matiti oyo ekangisami. Soki lokolo moko ebɛti na plafond wana oyo elɛmbi mpe omeki kotɛlɛma to kopusama na makolo mosusu, ozali kotya kilo ya nzoto na yo 100 % na mwa eteni moke ya libumu oyo ekatamaki na nse mpenza pembeni ya libulu yango. Yango ebukaka mbala moko nsamba oyo ezali zingazinga, ekitisaka nzoto na yo mobimba tii na ntolo to tii na motó na mputulu oyo ezali kongɛnga na 500 kino 700 degrés Celsius (930 kino 1 290 degrés Fahrenheit). Komibwaka plat na sima na maboko mpe makolo epalangani na monene ekabolaka kilo na yo na ba mètres carrés ebele ya matiti ya matiti oyo ebebi te mpo ete okoka ko rouler libanda sans danger.
Ndenge nini mɔtɔ ya tourbe ekoki kokoba kopela na nse ya mabele eleko mobimba ya malili na nse ya mɛtrɛ moko ya neige mpe molunge ya mopɛpɛ -40 C?¶
Tourbe mpe mabele ya kokauka ezali biloko ya kokamwa oyo epekisaka molunge, ebungisaka molunge mbala 10 malɛmbɛmalɛmbɛ koleka mabanga ya makasi. Soki moto ya zamba to nkake ya eleko ya molunge epelisaki couche ya mozindo ya tourbe ya kokauka na ntaka ya mɛtrɛ 0,5 kino 3 na nse ya mabele, mabele oyo ezali likoló mpe pakɛ ya neige ya eleko ya malili esalaka lokola bifelo ya molangi ya thermos, ekangaka molunge ya 500 kino 600 degrés Celsius na kati ya zone ya char ya nse ya mabele. Lokola kozika na milinga oyo ezali na mɔ́tɔ te esɛngaka oxygène moke mpenza (kobika na oxygène kaka 2 to 5 % oyo epalangani na ba pores ya mabele), mɔtɔ yango ekɔtaka malɛmbɛmalɛmbɛ na nse mpe na mopanzi na bapokɛ ya tourbe oyo ekauki eleko mobimba ya malili, na nsima ebimaka lisusu na likoló ntango neige enyangwaki na eleko ya prɛnta lokola mɔtɔ ya zamba oyo ekangamaka na eleko ya malili ("zombie").
Mpo na nini kosopa seau ya mai to kopakola tuyau ya elanga na libulu ya tourbe to libulu ya matiti oyo ezali kobimisa milinga ezali likama?¶
Kosopa mwa mai likoló ya libulu ya mputulu ya mozindo oyo ezali na nse ya mabelé, ebimisaka makama misato ya mbala moko. Ya liboso, ntango mai ya malili ebɛti na poche oyo ezali na mputulu ya mputulu ya degré Celsius 600, engɛngaka mbala moko mpe ekómaka mopɛpɛ, ekómaka na volime mbala 1 700 mpe ekɔtisaka geyser ya pɔtɔpɔtɔ oyo ezali kotɔka mpe mputulu oyo epeli mingi na elongi mpe na miso na yo. Ya mibale, mai ekómisaka mai mpe ekangamaka kaka na mwa santimɛtrɛ ya mputulu ya likoló mpe ekómaka libulu moko ya makasi oyo ekangaka libulu oyo ezali likoló wana ezali kotikaka mɔtɔ kopela na nse, mpe ebombaka likama mpo na moto oyo akolanda oyo akonyata yango. Ya misato, mayi oyo esalaka réaction na carbone oyo ezali kongenga na température makasi ebimisaka gaz hydrogène explosif mpe monoxyde de carbone oyo ebomaka ("gaz ya mayi").
Mpo na nini milinga ya mɔ́tɔ ya tourbe ezali na ngɛngɛ mingi na nivo ya mabele koleka milinga ya nkoni ya mɔ́tɔ ya zamba oyo bato mpamba?¶
Mɔtɔ ya zamba oyo ezali kotambola nokinoki ezikaka na milinga makasi na degré Celsius 800 kino 1 000 na mopɛpɛ ya polele, oyo epesaka kozika mobimba oyo ebongoli mingi ya carbone na gaz carbonique mpe etombolaka milinga ya mɔtɔ likoló na mopɛpɛ ya likoló na ntango oyo molunge ezali komata. Mɔtɔ ya mabulu ya tourbe oyo ezali na nse ya mabelé ezali kobimisa milinga malɛmbɛmalɛmbɛ na molunge ya nse (450 kino 650 degrés Celsius) na esika oyo ezali na nzala ya oxygène na nse ya mabele. Pyrolyse wana oyo ekokisami te ebimisaka monoxyde de carbone mbala 3 to 10 na kilo moko ya esansi koleka nzete oyo ezali kopela mɔtɔ, elongo na ba concentrations dense ya ammoniac, cyanure d’hydrogène, benzène, phénols, formaldehyde, dioxyde de soufre, mpe ba particules ultrafines ya PM2.5. Lokola milinga ekómaka malili ntango ezali koleka na kati ya mabele oyo ezali na mai, ezali na nguya te ya kopumbwapumbwa mpe ezali na pisini lokola ebale ya ngɛngɛ oyo emonanaka te na mabwaku oyo ezali na nse, na mabulu mpe na nse ya mabelé.
Ndenge nini mɔtɔ ya makala oyo ezali na nse ya mabele to ya tourbe ekoki kopesa ngɛngɛ na nse ya mabelé ya ndako oyo ezali na ntaka ya bankama ya bamɛtrɛ mpe milinga oyo ezali komonana te?¶
Ntango mabele ya malili oyo ekangami na malili, mabele ya lima oyo ezali na mai, to pavema ya asphalte ezipaka likoló likoló ya mɔ́tɔ oyo ezali na nse ya mabelé, bagaze ya kozika oyo ezali kopanzana ekoki te kobima likoló. Na esika na yango, batambolaka na ngámbo ya nse na kati ya mabanga ya ntalo oyo ezali na nse ya mabele, mabanga ya nse oyo ebukani, mpe mabulu ya bapiblisite ya utilité na boumeli ya bankama ya bamɛtrɛ. Wana gaze yango ezali kopɛtola na mabele oyo ezali na mai, mabele ekangaka biloko mikemike ya mputulu oyo ezali komonana mpe emɛlaka nsolo ya milinga, kasi monoxyde de carbone (CO) oyo ezangi langi, oyo ezali na nsolo te mpe méthane oyo ekoki kopanzana (CH4) elekaka mbala moko na mabele kozanga ete ekitisama mpe ebendamaka na ba sous-sols ya ndako ya molunge na nzela ya mabulu ya nse ya béton mpe mabulu ya sump.
Lolenge nini ya malamu koleka mpo na kobikisa mbwa oyo ekimi na esika oyo mai ya tourbe ezali kobimisa milinga to ekwei na libulu ya mputulu?¶
Mbala mingi ba mbwa bazokaka na mɔ́tɔ ya mabulu ya tourbe mpe na bisika oyo mɔtɔ ya géothermique/makala ya makala mpo ete kokima na nsinga te liboso ya bankolo na yango, etelemaka na nse na mabele esika oyo monoxyde de carbone mpe sulfure d’hydrogène esanganaka, mpe eyebi te ba croûtes ya mputulu ya mpɛmbɛ. Kokima ata moke te na mabele oyo esalemi na sonde te mpo na kokanga mbwa, mpamba te kilo ya nzoto ya moto ezali kilo mbala misato to mitano koleka oyo ya mbwa mpe ekokweisa nsamba mobimba ya mabulu. Tikala na mabele oyo ezali na sonde mpe ya makasi, benga mbwa mpo na kozonga sima na nzela na yango moko, to kosala pont ya esika oyo ezali na nzela na kosalelaka eskalye molai, mabaya, to nzete ya nsinga oyo ezali na boucle ntango ozali kosala sonde na santimetele nyonso liboso na lingenda ya mɛtrɛ 2.
Maziba mpe bokambi ya Leta¶
- Etuluku ya ekolo ya boyokani na moto ya zamba (NWCG) & Service ya zamba ya U.S. (USFS, Etats-Unis): Mokanda ya poche ya eyano ya makambo (IRPG), Mabulu ya mputulu ya nse ya mabele, mabulu ya misisa, banzete ya kolangwa masanga, mpe mibeko ya bokengi ya mop-Up ya moto na mabele.
- Makoki ya bozalisi Canada (NRCan) & Centre ya bopemisi moto ya zamba ya bibongiseli ya Canada (CIFFC, Canada): Mécanique ya milinga ya mabele ya tourbe ya boréal ("Holdover / Zombie Fire"), ba protocoles ya sonde, mpe malako ya botalisami na nivo ya mabele na monoxyde de carbone.
- Biro ya bozongisi pe bopesi mibeko ya mabanga ya ntalo ya mabele (OSMRE) & Institut national ya bokengi pe bokolongono na mosala (NIOSH, Etats-Unis): Makama ya moto ya couture ya charbon sous-sol, mabulu ya bozindisi, pe bopanzani ya gaz sous-sol (CO, H2S, CH4, SO2) na ba Structures.
- Conseil national ya ba chefs ya pompier ya Royaume-Uni (NFCC) & Commission ya zamba (Royaume-Uni): Bokambami ya misala ya moto ya zamba: Makama ya moto ya nse ya mabele ya Moorland mpe Peat Bog mpe komibikisa ya ba pompiers.
- Organisation mondiale de la santé (OMS) & Centre ya recherche internationale ya zamba (CIFOR, International): Bopusi ya bokolongono ya bopanzani ya milinga oyo ezali kobimisa milinga na bisika ya molunge mpe ya boréal (PM2.5, Monoxyde de carbone, Hydrocarbures aromatiques polycycliques, mpe ba composés organiques volatils).
Zwá cours ya secours ya liboso oyo ezali na certificat mpe consulter ba professionnels
Buku oyo epesaka mateya ya kobika na esobe ya mbalakaka mpe na bisika ya likama mpe ezwi esika ya te ya bopemi moto ya mosala to ya bobateli ya kozika ya monganga. Mpo na koyekola mayele ya kosalela na kosalisa kozika makasi na molunge, koyeba poison ya monoxyde de carbone, mpe kosala CPR, sala cours ya secours ya liboso ya maboko na Croix-Rouge, Ambulance St John, to mopesi lisalisi ya mboka.