Awwaara, rooba qorraa fi adii keessa konkolaachisuun: yoom garagalchuu¶

Haalli qilleensaa tokko tokko wanta konkolaachisaan tokko baayʼee barbaadu: dandeettii fuuldura isaa fagoo arguu fi dhaabachuu dandaʼu irraa fudhata. Awwaannisni hedduun daandii dheerina konkolaataa muraasa fagaatu dhoksee, kootii rooba qorraan fuula hunda irratti glaze, fi adiin daandii, samii fi boolla wal fakkaatu taasisa. Sadan isaanii keessatti, murtoon nageenya qabu yeroo baayʼee saffisa isaa hirʼisuu, bakka nageenya qabu argachuu fi eeguudha, sun yeroon booda dhufuu jechuu yoo taʼellee.

Qajeelfamni kun haala tokkoon tokkoon akkamitti akka qabaman, yoom akka garagaltan akkamitti akka murteessan, ibsaa balaa maal akka godhan, akkamitti osoo tuullaa hin uumiin karaa irraa akka baatan, akkasumas ibsaa funyaan konkolaataa fuuldura jiru hordofuun maaliif kiyyoo akka ta’e ibsa. Qajeelfama jiru irratti dabalata haala adii fi konkolaachisaa bokkaa cimaa awwaaraa fi rooba qorraas uwwisuudhaan, akkasumas murtoo daandii dhaabuu fi dhiisuu irratti xiyyeeffachuudhaan.

Amma kana godhi¶

1. Yeroo tokkotti suuta jedhi, ibsaa fuula kee kan cuuphame (low beam) qabsiisi. Awwaara ykn qorra keessatti biimii olka’aa hin fayyadaminaa, sababiin isaas ifni sun duubatti deebi’ee waan arguu dandeessan hir’isa.
2. Fageenya hordoffii kee kan idilee caalaa baay’isi, yoo xiqqaate sekondii saddeet hanga kudhanii rooba ykn qorra qorraa keessatti, awwaara hedduu keessatti immoo kana caalaa dabali. Yeroo mul'achuun gadi bu'u miila kee saffisiisaa irraa kaasi konkolaataan akka suuta jedhu godhi.
3. Foddaa keessan caccabaa banadhaatii raadiyoo gadi buusaa, kanaaf tiraafikaa dhaga'uu dandeessu. Fuula konkolaataa (windshield) keessaa fi alaa qulqulleessi, akkasumas defroster fayyadami.
4. Fageenya argitu keessatti dhaabachuuf fagoo arguu yoo dadhabde, ykn karaan sun bubbeedhaan kan calaqqise yoo ta’e, bakka nageenya qabu itti dhaabbattu barbaaduu jalqabi. Bakka boqonnaa, bakka konkolaataa dhaabu (bakka konkolaataa dhaabuu), bakka walqunnamtii ykn garba bal’aa fi ifa gaarii qabu fayyadami.
5. Guutummaatti karaa irraa fagaadhaa, hanga danda’ametti daandii tiraafikaa irraa fagaadhaa. Ifa dhaamsi yoo garba irra jirta ta'e furguggii dhaabbii konkolaataa qabsiisi, akka konkolaachiftoonni biroo ibsaa funyaan kee hin hordofne. Sabbata teessoo kee uffachuu fi miila kee peedaala birkii irraa fagaachuu.
6. Yoo balaan isin mudate gargaarsaaf bilbili, lakkoofsa balaa tasaa naannoo keessanii (911 Ameerikaa fi Kanaadaatti, 112 guutuu Gamtaa Awurooppaa, 999 Yunaayitid Kingidam keessatti), fi haalli fooyya’uu eegaa. Ilaali lakkoofsa balaa tasaa.

Haala sadii, rakkoo sadii¶

Awwaara¶

Awwaannis duumessa sadarkaa lafaa irratti argamu yoo ta’u, copha bishaanii xixiqqoo irraa hojjetamedha. Halkan tasgabbaa’aa, qulqulluu fi jiidha qabu yeroo qilleensi gara bakka bokkaatti qabbanaa’u, naannoo lageen, haroowwan, gammoojjii fi lafa gadi fagootti uuma. Yeroo baayyee erga aduun baatee booda ka'a, garuu guyyaa guutuu turuu danda'a. Awwaannisni qorraa ta’e kiristaalota bubbee lafa irratti kan kuufamu yoo ta’u, daandii akka lilmoo akkasumas akka jaamsu taasisa.

Konkolaachisaan awwaara keessa jiru osoo hin hubatin saffisa isaa ol kaasuu barbaada. Mallattoo lafaa ifa ta’e malee sammuu saffisa murteessuu waan hin dandeenyeef, ibsaan konkolaataa fuuldura jiru suuta waan itti dhihaatu fakkaata. Yeroon deebii kennuu fi fageenyi dhaabbii hin jijjiiramu, mul'anni kee garuu ni jijjiirama. Bu'aan isaas tuullaawwan yeroo awwaaraa oduu ta'aniidha.

Roobni qorraa¶

Roobni qorraa akka dhangala’aa ta’ee kan roobu yoo ta’u, yeroo lafa digrii seentigireedii 0 (digrii Faareenhaayitii 32) ykn isaa gadi rukutu ni qorra. Daandii, riqicha, muka, sarara humnaa fi konkolaataa keessan bubbee sirri ta'een ni diba. Tajaajilli Haala Qilleensaa Biyyaalessaa Ameerikaa fi Waajjirri Haala Qilleensaa Yunaayitid Kingidam lamaan isaanii iyyuu haalawwan konkolaachisummaa balaa guddaa geessisan keessaa tokko jedhanii ilaalu. Daandiiwwan jiidhaan fakkaachuu fi qorraan kan hin qabne fakkaachuu danda'u, kanaafidha konkolaachiftoota kan qabatu.

Riqichoonni, daandii olka’aa fi kutaaleen golgaa qaban qilleensi qorraa gubbaa fi jalaa waan isaan bira ga’uuf dursanii ni qorru. Sa'aatiin jalqabaa taatee rooba qorraa yeroo baayyee balaa guddaa qaba, sababiin isaas konkolaattonni ammallee karaa irra jiru. Ilaali ice ykn ice gurraacha irratti skidding yoo konkolaataan sun siqse maal akka godhan.

Whiteout¶

Adiin kan ta’u yeroo qorri bu’u ykn afuufuun mul’achuu gara homaa jechuun ni danda’amaatti hir’isu, akkasumas horizon fi karaan gara duwwaa adiitti ni jajjabeeffamu. Bokkaa cimaan lafaa qilleensa cimaa keessatti qorra gubbaa irraa kan kaasu yoo ta’u, qorri haaraan osoo hin roobuun illee, guyyaa ifa ta’e biyya banaa keessatti balaa akka ta’u gochuu danda’a. Qorroon daandii qaxxaamuree, qarqara dhokataa fi mallattoo daandii irra deema. Ilaali lafa irratti bokkaa cimaa, qorri adii fi gaaddisa funyoo hidhaa sarara fi haala adii fi konkolaachisaa bokkaa cimaa.

Konkolaachisuun dura murteessaa¶

Deebiin hundarra gaariin yeroo baay’ee deemuu dhiisuudha. Imala qorraa hunda dura, tilmaamaafi gabaasa daandii tajaajila haala qilleensaa biyyaalessaa fi abbaa taayitaa daandii guddaa keessanii irraa ilaalaa, akkasumas akeekkachiisa awwaara, rooba qorraa ykn bokkaa cimaa hubadhaa.

• Angawoonni imala akka hin goone yoo gorsan mana taa'aa. Gareen balaa tasaa daandii qulqulluu barbaadu.
• Yoo imaluun dirqama ta'e, sa'aatii hamaa ta'e irraa fagaachuuf daftee ykn booda ba'i. Awwaannis naannoo barii furdaa kan ta’u yoo ta’u, roobni qorraa jalqaba irratti baay’ee hamaadha.
• Taankii guutaa, bilbila keessan chaarjii godhaa, akkasumas meeshaa qorraa qabadhaa. Ilaali kiitii konkolaataa qorraa fi sakatta’iinsa konkolaataa qorraa duraa.
• Karaa kee fi yoom dhufta jettee eegdu nama tokkotti himi.
• Daandiiwwan gurguddoo wal’aanamaa fi hordofaman filadhu, yeroo adiin bahuun danda’amutti daandii duubaa fi biyya banaa irraa fagaadhu.
• Yeroo barame caalaa yeroo baayʼee heyyami, akkasumas dhaabuun si barbaachisuu akka dandaʼu fudhadhu.

Awwaara keessa konkolaachisuun¶

Ifa¶

Ifa fuulduraa kan cuuphame (low beam) fayyadamuu. Biyyoota hedduu keessatti ibsaan guyyaa fiigichaa awwaara keessatti gahaa miti, sababiin isaas duuba konkolaataa ibsuu dhiisuu danda'a. Ifa funyaan keessan akka ifu ibsaa fuulduraa keessan qabsiisaa. Biimoonni olka’oon copha bishaanii ija keessanitti calaqqisuun mul’achuu akka hammeessan taasisa.

Ifa awwaaraa haalawwan murtaa’an keessatti gargaara, seera waliin. Seerri daandii guddaa UK (seera 226 fi 236) yeroo mul’achuun haalaan hir’ate ibsaa fuula duraa fayyadamuu gorsa, akkasumas yeroo meetira 100 ol arguu hin dandeenyetti ibsaa awwaaraa fuulduraa ykn duubaa fayyadamuu dandeessu, akkasumas yeroo mul’achuun fooyya’u dhaamsuu qabda jedha, sababiin isaas konkolaachiftoota biroo waan jaamsuu fi ibsaa furguggisuu haguuggachuu danda’a. Biyyoota kaan keessatti seerri garaagarummaa kan qabu siʼa taʼu, tokko tokko ibsaa awwaaraa kan barbaadan haala adda taʼe qofa keessatti. Seera naannoo fi maanuwaalii konkolaataa ilaali.

Saffisaa fi fageenya¶

• Waan si barbaachisa jettee yaaddu caalaa suuta jedhi. Qajeelfamni faayidaa qabu saffisa ati dhaabachuu dandeessu fageenya ati argitu keessatti qabachuudha.
• Ifa funyaanii sirriitti hin hordofinaa, konkolaachisaan fuuldura keessan jirus daandii waan beeku fakkaata waan ta’eef saffisa hin dabalinaa.
• Qaawwa hordofaa yoo xiqqaate sekondii afur awwaara keessatti, fi kana caalaa yoo karaan jiidha ykn qorra ta’e qabadhu. Yeroo konkolaataan fuuldura jiru mallattoo karaa cinaa darbu irraa kaasee sekondii lakkaa’i.
• Awwaara keessa hin darbinaa. Konkolaataa fuulduraa dhufu arguu hin dandeessu.
• Mallattoo qarqara daandii mirga kee (ykn bitaa, akka biyyaatti) akka qajeelfamaatti fayyadami, garuu sarara irratti hin oofin. Awwaara keessatti, rumble strip yeroo ati drift gootu si akeekkachiisuu danda'a.
• Fuuldura keessan akka tasaa dhaabbachuuf, akkasumas konkolaachiftoota ibsaa malee daandii irratti dhaabbataniif qophaa'aa.

Qilleensaa fi mul’achuu¶

Defroster ibsi, konkolaataan keessan qilleensa toʼatu yoo qabaate qilleensa gogsuuf ibsaa. Foddaa qulqulluu eegi, sababiin isaas awwaaraa fi xurii dibachuu danda’a. Gaanfa fi motora dhaga'uuf foddaa xiqqoo banaa.

Keessa geela sanaa haxaa'aa, akkasumas wipers drizzle keessatti fayyadamaa. Ifa olka’aa ykn ibsaa awwaaraa yoo mul’achuu miidhe hin fayyadaminaa.

Roobni qorraa keessa konkolaataa oofuu¶

Roobni qorraa konkolaataa oofuu gara balaa iskeetiitti jijjiira. Yoo konkolaataa oofaa jirtuu jalqabe, dursi kee akkuma nageenya qabuun karaa irraa bu'uudha.

• Saffisa haala salphaa fi dafanii hir’isuu. Jabeessitee furguggisuu, ciminaan isteeriingii ykn akka tasaa saffisa ol kaasuu irraa fagaadhu.
• Bakka nageenya qabu dhihoo jiru barbaadi. Suuta suutaan gara isaatti tarkaanfadhu, agarsiistota ibsitee.
• Yoo dandeesse riqicha, daandii olka’aa fi raampii irraa fagaadhu, sababiin isaas dursanii ice waan ta’aniif.
• Qaawwa guddaa qabadhu, yoo dandeesse yoo xiqqaate sekondii kudhan, konkolaataa fe’umsaa fi baasii irraa fagaadhu.
• Fuula qilleensaa, haxooftuu fi daawwitii keessan irratti ijaarsa bubbee akka hin jirre ilaalaa. Yoo haxaa’oonni kee icing up ta’an, yeroo nagaadhaan gochuu dandeessutti garagalchi, qulqulleessi. Ilaali fuula konkolaataa qorraa, qulfii fi haxaa’aa qorraa.
• Mukkeen ykn sararri humnaa gadi bu'uu yoo argitan irraa fagaadhaa. Sararri karaa irra ciisee live ta'uu danda'a. Ilaali elektirikiidhaan rukutamuu naannoo wayaa jiraataa maal gochuu akka qabnuuf.
• Konkolaataan fuuldura jiru yoo siqse, furguggii jabeessitee hin cufin. Fageessi miila kee saffisiisaa irraa kaasi.

Maaltu gargaara, maaltu hin gargaaru¶

Roobni qorraa soogiddaafi citaa bu’a qabeessa akka hin taane waan godhuuf daandii qulqullaa’e ammallee lilmoo ta’uu danda’a. Foor wheel drive akka dhaabbattu si hin gargaaru. Gommaan yeroo qorraa gargaaru, garuu bubbee tokko moʼuu hin dandaʼu.

Eegumsi hundarra gaariin bakka biraa ta’uudha. Yoo imalli keessan ariifachiisaa hin taane, dhaabadhaa eegaa, yeroo sanatti fayyadamaa ho'aa, boqodhaa fi karoorfadhaa.

Konkolaachisaa adii ba'ee¶

Whiteout keessatti saffisi diina kee yoo ta'u yeroo baayyee dhaabuun filannoo sirrii ta'a. Seerota armaan gadii kana xiyyeeffannoo guddaa kennaa.

• Suuta jedhii ibsaa fuula kee low beam qabsiisi. Biimoonni olka’oon qorra irraa duubatti calaqqisiisa.
• Daandii tiraafikaa irratti hin dhaabatin, yoo irraa fagaachuu hin dandeenye malee. Tiraafikoonni socho’an si rukutuu danda’a.
• Yoo suuta jechuu qabda ta’e, suuta jedhii raawwadhuutii ibsaa balaa kee kaa’i yoo seera naannoo keetii hayyame qofa yeroo socho’u (armaan gaditti ilaali).
• Akka qajeelfamaatti qarqara daandii ykn sarara giddugaleessaa hordofaa, garuu dhaabachuuf qophaa’aa. Ifa funyaan fuuldura keessan jiru irratti hin hirkatinaa.
• Foddaa kee gadi garagaltee tiraafikaa dhaggeeffadhu.
• Yoo arguu dadhabde, bakka nageenya qabu isa jalqabaa kan akka bakka boqonnaa, karaa konkolaataa ykn garba bal’aa ta’etti ofirraa harkisi. Hamma dandeessan karaa irraa fagaadhaa.
• Hanga adiin darbu eegaa, yoo motora hojjettan immoo ujummoo funyaanii qulqulluu ta'aa. Ilaali obomboleettii qorraatiin konkolaataa keessatti qabamee ture.

Yoom garagalchuu¶

Dhaabbachuun murtoo malee kufaatii miti. Yeroo kanneen keessaa tokko dhugaa ta’etti garagalchi:

• Fageenya arguu dandeessu keessatti dhaabachuuf fagoo arguu hin dandeessu.
• Konkolaataan fuuldura jiru ija jalaa bada, ykn dheerina konkolaataa muraasa qofa arguu dandeessa.
• Sodaatta, ykn dadhabde, ykn harki fi iji kee ni dhiphatta.
• Fuulli daandii glazing yoo ta'u konkolaattonni ni lilmoo ykn kufaa jiru.
• Fuulli qilleensaa keessan wipers fi defroster qulqulleessuu danda'u caalaa saffisaan icing ta'a.
• Tajaajilli balaa tasaa ykn mallattoon konkolaachiftoonni akka dhaabbatan gorsu.
• Balaan fuuldura keenya jiru daandii cufee, konkolaachiftoonni akka tasaa furguggisaa jiru.
• Yeroo furguggistu ykn konkolaataa oofu hundatti konkolaataan akka siqxu sitti dhagahama.

Bakka dhaabbachuu qabna¶

Garba irratti nagaan dhaabachuu¶

Hojiin nageenyaa beekamaan dhaabbileen nageenya geejjibaa fi tiraafikaa kutaalee Ameerikaa hedduu keessatti fayyadaman qubeewwan PASS, ykn yaada karaa irraa akka gaariitti harkisuu, ibsaa hunda dhaamsuu, furguggii konkolaataa dhaabuu kaa’uu fi miila kee furguggii irraa kaasuun girdoo hidhatee turuun gabaabfamee jira. Galmi isaas "kiyyoo ibsaa funyaanii" irraa fagaachuudha, bakka konkolaachisaan biraa awwaara keessa jiru ibsaa kee hordofee, karaa irra akka jiru itti fakkaatee, konkolaachisee si keessa seenu.

1. Mallattoo fi suuta jedhu, akkasumas hamma danda’ametti karaa irraa fagaadhaa, lafa jabaa irratti, tiraafikaa irraa fagaadhaa.
2. Ifa fuulduraa, ibsaa funyaanii fi ibsaa balaa dabalatee ibsaa hunda erga dhaabbattee booda dhaamsi. Maddoonni tokko tokko ibsaa balaa yoo mul’attee fi bakka nageenya qabuu fi dhaabbataa karaa irraa fagaatee jiru qofa akka qabsiisu yaada kennu. Qajeelfamni naannoo keessanii garaagarummaa waan qabuuf gorsa naannoo keessanii hordofaa.
3. Bireekiin dhaabbii konkolaataa kaa’iitii miila kee peedaala birkii irraa kaa’i, kanaaf ibsaan birkii akka hin ibsine.
4. Sabbata teessoo kee hidhadhu, yoo garbichi tiraafikatti dhihoo taʼe konkolaataa keessa turi.
5. Karaa irratti konkolaataa cinaa hin dhaabatin, sababiin isaas konkolaattonni awwaara keessa jiran si arguu dhiisuu danda'u.
6. Yoo bahuun dirqama ta'e, karaa irraa fagaatee cinaachaan dhiisi, danqaa duuba socho'i.
7. Gargaarsaaf bilbiliitii haalli akka fooyya’u eegi.

Seera ifa balaa¶

Ifa balaa mallattoo balaa ta’uu fi socho’uu dhabuu, ykn baay’ee suuta socho’uu kee agarsiisudha. Seerri waa’ee yeroo konkolaataa oofan itti fayyadamuu baay’ee garaagarummaa qaba:

• Kutaalee Ameerikaa hedduu keessatti, mallattoo garagalchuu dhoksuu fi konkolaachiftoota waan burjaajessuuf, rooba, awwaara ykn qorra keessatti ibsaa balaa qabsiisanii konkolaachisuun seeraan alaa ykn abdii kan kutachiisu yoo ta’u, seerotni kutaalee biyyattii tokko tokkos tiraafikaa suuta jedhanii akka deeman ni hayyamu.
• Yunaayitid Kingidam keessatti, The Highway Code (seera 116) akka jedhutti, daandii konkolaataa ykn daandii konkolaataa lamaa kan hin daangeffamne qofa irratti osoo sochootuu, balaa ykn gufuu fuuldura kee jiru akeekkachiisuuf, akkasumas yeroo dheeraaf qofa akeekkachiisni kee akka mul’ate mirkaneessuuf ibsaa akeekkachiisa balaa fayyadamuu dandeessa jedha.
• Jarmanii fi biyyoota Awurooppaa biroo hedduu keessatti ibsaa balaa daandii saffisaa irratti cufamuu tiraafikaa akeekkachiisuuf kan itti fayyadaman yoo ta’u, konkolaachiftoonni yeroo dhaabbatan akeekkachiisuuf itti fayyadamuun dirqama ta’uu danda’a.
• Bakka baay’eetti ibsaan balaa konkolaataa dhaabbate ykn konkolaataa caccabee jiru qofaaf kan ooludha.

Mala nageenya qabu yeroo dhaabbatan, fi yeroo dhaabbate ykn tiraafikaa baay’ee suuta jedhutti dhihoo jirtan ibsaa balaa akka akeekkachiisa gabaabaa konkolaattota duuba jiraniif fayyadamuudha. Isaan uffattanii fageenya dheeraa hin oofaanaa. Bakka jiraattu ykn deemtu seera ilaali.

flowchart TD
    A["Mul'achuu gadi bu'a ykn karaa irratti glazes"] --> B["Suuta jedhii ibsaa fuulduraa low beam fayyadamuu"]
    B --> C{"Fageenya argitu keessatti dhaabachuu dandeessaa?"}
    C -->|"Eeyyee"| D["Saffisa suuta jedhu fi qaawwa guddaa qabadhu"]
    C -->|"Lakki"| E["Bakka nageenya qabu dhihoo jiru barbaadi"]
    D --> F{"Haalli hammaataa dhufuu?"}
    F -->|"Eeyyee"| E
    F -->|"Lakki"| G["Of eeggannoo guddaadhaan itti fufaa"]
    E --> H{"Bakka boqonnaa moo buufata konkolaataa dhiyoo?"}
    H -->|"Eeyyee"| I["Tiraafikaa irraa fagaadhaa dhaabadhaatii eegaa"]
    H -->|"Lakki"| J["Garba jabaa irratti fagoo harkisi"]
    J --> K["Ifa dhaamsa, furguggiin dhaabbii konkolaataa qabsiise, furguggii miila irraa bade, girdoo qabsiise"]
    K --> L["Yoo barbaachise gargaarsaaf bilbiliitii haalli akka fooyya’u eegi"]

Akkamitti nagaadhaan karaa irraa bahuu¶

Daandii bakka mul’achuu hin dandeenyetti dhiisuun kunuunsa yeroo idilee caalaa barbaada. Balaan hedduun kan uumamu konkolaachisaan tokko osoo hin akeekkachiisiin akka tasaa dhaabatee ykn dhaamsudha.

1. Daftee murteessii. Abdii kutachuu kee dura karaa ba’uu, bakka walqunnamtii, lay bys fi karaa konkolaataa barbaadi.
2. Saffisaa fi furguggii motoraa fayyadamuun suuta suutaan suuta jedhii. Bireekii ulfaataa, kan skid ykn walitti bu'iinsa duubaa fiduu danda'u irraa fagaadhaa.
3. Niyyaa kee daftee mallatteessi, osoo garagaluu kee dura irra deebi'ii mallattoo itti godhi, hordoftoonni akka beekan.
4. Sirriitti oofuu fi gara garbaatti, bakka konkolaataa dhaabuutti ykn saffisa xiqqaadhaan ba’aa.
5. Konkolaachiftoonni kaanis yaada wal fakkaatu qabaachuu waan dandaʼaniif, fuulduratti konkolaattonni dhaabbatan jiraachuu isaanii ilaali.
6. Karaa fi konkolaataa biraa kamirraayyuu akka gaariitti fagaadhaa dhaabadhaa. Bakka itti sochoosan dhiisi.
7. Yoo bakka hin taane, kan akka garba daandii saffisaa irra jirta ta’e, yeroo haalli hayyamu, fi yeroo arguu dandeessutti gara bakka nageenya qabutti ce’i.

Daandii guddaa ykn daandii konkolaataa irraa bahuu¶

Mul’achuu xiqqaa ta’een, yoo dandeesse, garba irratti dhaabachuu mannaa, ba’iinsa itti aanu fudhadhu. Raampiiwwan ba’uu fi naannoowwan isaan bira darban yeroo baay’ee bal’aa, dhangala’aa guddaa irraa fagaatanii fi nageenya kan qabani dha. Yeroo baayyee bubbeen achitti waan uumamuuf, raampii irratti yeroo idilee caalaa suuta jedhi. Bakka walqunnamtii gubbaa jirutti, ykn bakka tajaajilaa tokkotti dhaabadhaa, eegaa.

Konkolaataa fi konkolaattota biroo hordofaa¶

Ifa funyaan konkolaataa fuuldura jiru hordofuun nama qoru. Awwaaraa fi adii keessatti akka funyoo adii keessaa natti dhagahama. Sababoota sadiif balaa qaba:

• Garmalee dhihootti ni oofta, konkolaataan si dura jiru yoo dhaabate ykn waan tokko yoo rukute yeroon deebii itti kennitu xiqqaadha.
• Waan hogganaan arge arguu hin dandeessu. Konkolaataan dursaa yoo bade, karaa irraa fagaate ykn dhaabachuuf yoo jedhu, ati isa waliin deemta.
• Sararri konkolaachiftootaa hundi isaanii wal hordofan balaa jiru baay’isa. Balaan tokko konkolaattonni kudhanootaan lakkaa'aman akka walitti qabaman taasisuu danda'a.

Kanaa mannaa, qaawwa guddaa qabadhu, murtoo mataa keetii eegi. Yoo qottoo qorraa ykn konkolaataa liidiin adii ta’e hordofuu qabda ta’e, qaawwa jiru qottoo duuba fageenya nageenya qabutti kaa’i, gonkumaa bira hin darbiin, daandii isa duuba jiru irrattis hin dhaabatin. Konkolaachiftoonni qottoo duumessa qorraa ilaalcha kee kutu darbachuu dandaʼu.

Bakka hedduutti, aangawoonni daandii cufame irratti qottoo duuba konkolaataa qindeessuu dandaʼu. Qajeelfama isaanii hordofaa, konkolaataa hogganaa ykn karoora ifa ta’e hin qabnetti hin makaminaa.

Yoo tuullaa keessatti qabamte¶

Kufaatiin chain reaction awwaara fi whiteout keessatti dhugaadha. Fuulduratti balaa yoo dhageessan ykn ibsaan furguggisaa akka balaqqeessa’u yoo argitan, suuta furguggisaa fi konkolaattota irraa fagaachuuf konkolaachisaa. Yoo balaan naannoo keessan mudate, yoo tiraafikoonni ammallee socho’aa jiraatan, sabbata teessoo keessan qabattanii konkolaataa keessan keessa turaa, sababiin isaas konkolaattota socho’an gidduutti bahuun balaa qaba. Yoo danqaa karaa irraa fagoo jiru bira gahuu dandeesse, yeroo nageenya qabu qofa raawwadhu.

Lakkoofsa balaa tasaa naannoo keessanii bilbilaa, miidhaan qaamaa irra ga’e gabaasaa, bakka jirtan kennaa. Namni kamiyyuu yoo miidhame balaan yoo isa mudate malee hin sochoosin, ogummaa kee keessatti gargaarsa jalqabaa kenni. Ilaali balaa konkolaataa tarkaanfiiwwan jalqabaa qajeelfama balaadhaaf.

Koorsii gargaarsa jalqabaa harkaan kennamu Fannoo Diimaa, Ambulaansii Qulqulluu Yohaannis, ykn dhiyeessaa naannoo irraa ogummaawwan balaa erga mudatee booda gargaaruu barsiisa, fudhachuunis gatii qaba.

Konkolaataa kee fi ofii kee qopheessi¶

• Ifa fuulduraa, ibsaa funyaanii fi ibsaa awwaaraa qulqulluu fi akka hojjetu taasisaa.
• Wiper bakka buusi fi dhangala’aa washer guutuu ta’e, makaa qorraatiin.
• Foddaa keessaa fi alaa qulqulluu taasisuu, akkasumas wal'aansa farra awwaaraa fayyadamuu.
• Meeshaa qorraa kan firaasha, nyaata, bishaan, torch (flashlight), baankii humnaa fi vest mul’achuu ol’aanaa qabu qabadhaa. Ilaali kiitii konkolaataa qorraa fi sakatta’iinsa konkolaataa qorraa duraa.
• Yoo xiqqaate taankii boba’aa keessan walakkaa guutuu qabadhaa.
• Karaa kee beekiitii kaartaa waraqaa akka duwwaatti qabaadhu.
• Dadhabbiin konkolaataa hin oofaanaa. Awwaaraa fi adiin xiyyeeffannoo dabalataa kan barbaadu yoo ta’u, dadhabbiin deebii kennuu saffisiisa.
• Bilbila keessan qabduu keessa kaa'aatii osoo hin jalqabin dura navigation keessan saagi. Yeroo konkolaataa oofan itti hin fayyadaminaa.

Teeknooloojii ogummaadhaan fayyadamuu¶

Appilikeeshiniiwwan navigeeshinii fi kaartaan tiraafikaa bakka daandii cufame akka argitu si gargaaru, garuu haala qilleensaa hamaa keessa konkolaataa oofuudhaaf sababa miti. Osoo hin kaʼin dura karaa kee ilaali, konkolaataa jalqabuu kee duras bakka itti deemtu saagi. Yeroo konkolaataa oofan barreessuu ykn garagalchuu irraa fagaadhaa. Yoo appichi karaa xiqqaa si erge, wal'aanamaa fi hojiin itti baay'atee nageenya isaaf gahaa ta'uu isaa gaafadhu.

Raadarri haala qilleensaa, kaameraawwan daandii fi marsariitiiwwan abbaa taayitaa daandii guddaa haalawwan yeroo qabatamaa keessatti agarsiisu. Angawoonni daandii guddaa hedduun suuraa kaameraa kallattiin kan maxxansan yoo ta'u, tokko tokko ammoo odeeffannoo to'annoo sansalataa ykn cufuu maxxansu. Appilikeeshiniiwwan haala qilleensaa awwaara, rooba qorraa fi qorri akka roobu akeekkachiisa kennu.

Bubbeen qorraa yeroo gabaabaaf, cimaan dho’uu qorraa fi qilleensi daqiiqaa muraasa keessatti mul’achuu gara zeerootti hir’isuu kan danda’u yoo ta’u, amma tajaajilli akeekkachiisaa Ameerikaa Kaabaa akeekkachiisa isaaniif kenna. Yoo akeekkachiisni akkasii argatte hanga inni darbutti bakka nageenya qabutti dhaabbadhu.

Amaloota gargaarsa konkolaachisaa¶

Kaameeraawwanii fi raadaaroonni daandii eeguu fi ofumaan furguggisuun fayyadaman awwaara, qorraa fi rooba qorraa keessatti kufaa taʼuu kan dandaʼan siʼa taʼu, konkolaattonni sirni tokko akka hin jirre ergaa agarsiisuu dandaʼu. Mul’achuu dhabuu isaaniif beenyaa akka kaffalan isaan hin amaninaa. Adaptive cruise control yeroo konkolaataan fuuldura jiru ija isaa jalaa badu osoo hin eegin konkolaataa saffisiisuu waan danda'uuf awwaaraa fi daandii qorraa irratti cufi.

Amala fayyadamtoota daandii biroo¶

Mul’achuu gaarii dhabuudhaan konkolaachiftoonni biroo haala nama ajaa’ibuun amala qabaachuu danda’u. Gariin haala ajaa'ibaatiin suuta jedhu, kaan saffisaan ba'uuf, kaan immoo daandii irratti dhaabbata. Namoonni miilaan deeman, biskileetii oofan fi bineensonni akeekkachiisa malee mul’achuu danda’u. Ajaa'ibsiifachuuf karoorfadhu.

• Konkolaattonni ibsaa malee dhaabbatan eegaa. Daandiin fuuldura keessan jiru ifa ta’uu isaa gonkumaa hin yaadinaa.
• Naannoo konkolaattota fe’umsaa, kanneen biifama fi qorra ol darbatan, si arguu dhiisuu danda’an of eeggannoo godhaa.
• Ifa furguggisaa fagoo fuulduraa barbaadii daftee salphisi.
• Konkolaataa fuuldura jiru arguuf tailgate hin godhinaa. Duubatti deebi'aa.
• Konkolaachiftoota awwaara keessatti ibsaa balaqqeessan ykn ibsaa olka’aa fayyadaman irraa of eeggadhaa, deebii gosa hin kennine.
• Bakka konkolaattonni gurguddoon jaamaa taʼan irraa fagaadhaa, qotuuf qotuuf bakka hedduu kenni.

Qottoo qorraa¶

Konkolaachisaan qottoo tokko ol taa’ee konkolaataa fe’umsaa duubaa fi cinaatti waan xiqqoo argu. Qottoo duubatti dhihoo hin oofaanaa, sababiin isaas soogidda, citaa fi qorra waan darbataniif, akeekkachiisa malee dhaabachuu ykn duubatti deebi’uu danda’u. Qottoo mirgaa hin dabarsin ykn darbuuf micciiruuf hin yaalin. Yoo xiqqaate meetira 30 (100 feet) duubatti taa’i, karaan yoo hayyamee fi qottoon yoo hin hojjenne yeroon nageenya qabu akka darbu eegi.

Dadhabbii fi dhiphina¶

Bakka mul'achuu hin dandeenyetti konkolaachisuun nama nuffisiisa. Ijji cimee hojjeta, maashaaleen ni dhiphatu, sammuunis mallattoolee hin baratamne hordofuu qaba. Bakka boqonnaa fudhadhu, bishaan dhugi, yoo hirribni sitti dhaga’ame boqodhu.

Yoo baay'ee dhiphatte ykn dadhabe dhaabbattee eegi. Imaltoonni karaa ilaaluu, callisanii deeggarsa kennuu fi tasgabbaa’uudhaan gargaaruu danda’u. Boqochuuf dhaabbachuun qaama karooraati malee harkifannaa miti.

Gaaffiiwwan yeroo baay’ee gaafataman¶

Awwaara keessa konkolaachisaa osoon jiruu ibsaa balaa koo fayyadamuu qabaa?¶

Seerri biyyaa fi kutaa biyyaatiin garaagarummaa kan qabu yoo ta’u, bakkeewwan hedduun ibsaa balaa qabsiisee konkolaachisuun abdii kutachiisa ykn dhorku, sababiin isaas agarsiistota kee dhoksuu fi konkolaachiftoota biroo burjaajessu danda’a. Ifa fuulduraa cuuphamee fi bakka hayyamametti ibsaa awwaaraa yeroo mul’achuun baay’ee gaarii hin taane fayyadamuu. Yeroo dhaabbatan ibsaa balaa ibsi, ykn yeroo gabaabaaf tiraafikaa balaa ykn tiraafikaa baay’ee suuta jedhu fuuldura kee jiru akeekkachiisuuf.

Ifa funyaan konkolaataa fuuldura jiru adiidhaan hordofuu qabaa?¶

Lakki qaawwa guddaa ofii fi murtoo mataa keetii qabachuun nageenya qaba. Ifa funyaanii itti dhiyeenyaan hordofuun yeroo xiqqoo deebii kennuu qabda jechuudha, dhaabbachuun ykn balaan fuuldura kee jirus tuullaa ta’uu danda’a. Karaa arguu yoo dadhabde, saffisa kee hir’isi, bakka nageenya qabu itti dhaabbattu barbaadi.

Awwaara keessa garba irra dhaabbachuun nageenya qabaa?¶

Konkolaattonni garba irratti dhaabbatan konkolaachiftoota isaan arguu hin dandeenyeen rukutamuu waan danda'aniif, furmaata isa dhumaa dha. Yoo dhaabbachuu qabda ta’e, hamma dandeessutti karaa irraa fagaadhu, ibsaa hunda dhaamsi, furguggii konkolaataa dhaabuu kaa’i, miila kee furguggii irraa kaa’i, akkasumas itti hidhamtee turi.Iddoon boqonnaa, bakka konkolaataa dhaabuu ykn bakki itti ba’u yoo tokko bira ga’uu dandeesse bakka fooyya’aa dha.

Osoon konkolaataa oofuu roobni qorraa yoo jalqabe dursee maal gochuu qaba?¶

Saffisa isaa haala gaariin hir’isi, furguggisuu ykn isteeriingii cimaa ta’e irraa fagaadhu, bakka itti dhaabbattu kan nageenya qabu dhiyoo jiru kan akka bakka tajaajilaa ykn buufata konkolaataa barbaadi. Yoo dandeesse riqicha fi daandii olka’aa irraa fagaadhu, konkolaattota biroo irraas qaawwa guddaa qabaadhu. Erga dhaabbattee booda, hojjettoonni daandii daandii akka yaalan eegi, yoo balaan si mudate gargaarsaaf bilbili.

Maddoonni sakatta'aniiru¶

• Tajaajila Haala Qilleensaa Biyyaalessaa (Ameerikaa) qajeelfama awwaara, rooba qorraa, fi haala qilleensaa qorraa konkolaachisuun.
• Gorsa Waajjira Meetiraa (United Kingdom) haala awwaaraa fi qorraa keessatti konkolaachisuun.
• Seera Daandii Guddaa (Unaayitid Kingidam), seera awwaara, ibsaa balaa, fi haala qilleensaa hamaa keessatti konkolaachisuun, fi qajeelfama Daandiiwwan Guddaa Biyyaalessaa (Ingilaandi) dabalatee.
• NHTSA (United States National Highway Traffic Safety Administration) fi AAA qajeelfama konkolaachisummaa qorraa fi mul’achuu xiqqaa, fi qajeelfama kutaa geejjibaa kutaa biyyaa Ameerikaa awwaara keessatti daandii irraa harkisuu irratti.
• Geejjibaa Kanaadaa fi qajeelfama nageenya daandii naannoo konkolaachisaa yeroo qorraa.
• Ready.gov fi FEMA (United States) haala qilleensaa qorraa fi qajeelfama nageenya imala.

Qajeelfamoota walqabatan¶

• Haala adii fi konkolaachisaa bokkaa cimaa
• Bubbee ykn bubbee gurraacha irratti siqsuu
• Obomboleettii qorraa keessatti konkolaataa keessatti qabamee
• Fuula konkolaataa qorraa, qulfii fi haxaa'aa qorraa
• Obomboleettii yeroo qorraa