Miidhaa Qawwee Afuufu Qilleensa Dhiibame: Embolism Qilleensaa, Seensa Gogaa, fi Miidhaa Niwuumaatikii¶

Sararoonni qilleensa dhiibbaa qabu suuqii garaajee konkolaataa, manneen hojii mukaa, manneen maashinii, fi warshaalee keessatti akkaataa idileetti 6.2 hanga 8.6 bar (90 hanga 125 pounds per square inch, or psi) kan hojjetan yoo ta’u, sararoonni konkolaataa fe’umsaa ulfaatoo fi industirii niwumaatikii 10.3 hanga 12 bar (150 hanga 175 psi) ga’u. Qilleensi dhiibbaa qabu kan hin mul’anne, urgooftuu kan hin qabnee fi fageenya irraa qabbanaa’aa fi miidhaa kan hin qabne waan ta’eef, hojjettoonni yeroo baay’ee qawwee qilleensa dhiibbaa qabu kan banaa ta’e fayyadamuun dafqa cirrachaa, faayila sibiilaa ykn uffata hojii, harkaa fi rifeensa isaanii irraa cicciruu. Amalli sun dogoggora lubbuu namaa galaafachuu dandaʼuudha. Noozlii qilleensa dhiibbaa hin to’atamne qaama irraa seentimeetira 1 hanga 2 (inchii 0.4 hanga 0.8) keessatti yeroo qabamu, ykn hojjetaan tokko qubbee harkaa fayyadamee fiixee noozlii yoo uggure, qilleensi 2 bar (30 psi) ol ta’e salphaatti uffataafi gogaa hin tuqamne keessaa dhoo’a, ykn nick xixiqqoo maaykirooskoopii, cimdii, ija, gurra, ykn qaama seena orifices, tishuuwwan gogaa jalaa akka baaloonii afuufuu fi bubbee qilleensaa kallattiin gara ujummoolee fi kaappilaarii ciccitanitti dirqisiisuu.

Qilleensi dhiibbaa qabu erga dhiiga keessa seenee booda vascular gas embolism uumuun sekondii muraasa keessatti gara gama mirgaa onneetti kan imalu yoo ta'u, achitti gara foomii dhiibbaa uumuu danda'u kan dhiigni gara sombaatti akka hin yaa'in dhorku (right ventricular air lock), ykn gara marsaa arteriitti qaxxaamuree ujummoolee dhiigaa sammuu fi onnee keessa jiran cufuudhaan, dhiigni sammuu keessatti dhangala'uu guddaa ykn onneen dhaabbachuu fakkeessa. Kana caalaa jeequmsi kan ta’e tapha fardaa qilleensa dhiibbaa qabuudha: hoosii qilleensaa suuqii gara buttocks ykn groin nama wajjin hojjetaa seentimeetira 10 hanga 15 (inchii 4 hanga 6) fagaatee akeekuun, karaa jiinii hojii deenii ulfaataa ta’een illee, utubaa gaazii dhiibbaa guddaa qabu kallattiin karaa isfinktara qaama saalaa dhukaasa, walakkaa sekondii gadi keessatti garaacha afuufuu fi dhoosuu. Miidhamaa qilleensa-embolism akkamitti left-lateral decubitus (Durant) position keessatti akka kaa'an beekuun, oksijiinii dhangala'aa guddaa qabu dhibbeentaa 100 kennuu, emphysema gogaa jalaa ("Rice Krispies" gogaa jalatti crackling) adda baasuu, fi ciccituu garaachaa niwuumaatikii bulchuu lubbuu namaa baraara. Ilaali lakkoofsa balaa tasaa, . dhiibbaa dhiqannaa lilmoo fi meeshaa humnaa kickback miidhaan, . miidhaan ijaa, fi rifachuudha.

Amma kana godhi¶

1. Dhiyeessii qilleensa dhiibbaa qabu hatattamaan cufuu ykn addaan kutuu fi miidhamaa maashinoota sochiirra jiran irraa fagaatee bakka diriiraa ta’etti sochoosuu. Dhiigni alaa waan hin jirreef qofa dho’iinsa qilleensa dhiibbaa gogaa irratti dho’u gonkumaa hin tuffatinaa; gaaziin dhiibbaa olaanaa qabu karaa boolla piini maaykirooskoopii duuba isaa cufamee kan seenu yoo ta’u qilleensi xiyyaarota maashaa irratti ciccitee ujummoo dhiigaa seena.
2. Miidhamaan sun akka tasaa hafuura kutuu, dhukkubbiin garaa, garaan isaa mar'achuu, burjaaja'uu, dubbii dadhabuu, laamsha'uu, ykn kufaatii qilleensa dhiibbaa booda yoo qabaate, battalumatti gama BITAA isaaniitiin mataa fi garaa isaanii diriirsuun ykn xiqqoo gara gadiitti garagalchanii (Durant / left-lateral Trendelenburg position) kaa'aa. Ciisee gama bitaa irratti qilleensa buoyant kiyyoo godha bubbee fiixee atrium mirgaa fi ventricle mirgaa keessatti karaa ba’uu arteriin sombaa irraa fagaatee akka onneen dhiiga gara sombaatti paampii gochuu itti fufuu danda’a; ilaali dhiigni sammuu keessatti dhangala’uu fi dhukkuba onnee.
3. Lakkoofsa balaa tasaa naannoo keessanii (Ameerikaa fi Kanaadaa keessatti 911, guutuu Gamtaa Awurooppaa keessatti 112, Yunaayitid Kingidam keessatti 999) bilbiluun akkas jechuun ifatti barreessaa: "Qilleensa dhiibbaa guddaa qabu lilmoodhaan qilleensa dhiibbaa guddaa qabu irraa kan ka'e embolism ujummoo dhiigaa shakkame." Dhukkubsataan gara hospitaala Hyperbaric Oxygen Therapy (HBOT) recompression qabutti jijjiirraa hatattamaa akka barbaadu ergamtoota beeksisuu golee; sakatta’uu lakkoofsa balaa tasaa.
4. Akkuma kutaan oksijiinii gargaarsa jalqabaa bakka hojii ykn ogeessi fayyaa gargaaraa dhufeen oksijiinii dhangala’aa guddaa qabu dhibbeentaa 100 karaa haguuggii deebi’ee hafuura baafachuu hin dandeenyeen daqiiqaa tokkotti liitira 15 kennuu. Oksijiinii dhibbeentaa 100 hafuura baafachuun naayitiroojiinii dhiiga keessaa dhiqa, kunis bubbee qilleensa dhiibbaa naayitiroojiiniin badhaadhe kan dhiiga sammuu fi onnee keessaa qabame xiqqeessa ujummoolee.
5. Qilleensi dhiibbaa qabu naannoo buttocks, groin, ykn garaa (tapha fardaa ykn akka tasaa nozzle irratti kufuu) yoo bahee fi miidhamaan dhukkubbii garaa cimaa akka tasaa ykn garaan jabaa fi dhiita'e yoo qabaate, isaan diriirsuu, afaaniin HOMAA HIN kennine, fi shookii saffisaadhaaf qophaa'uu. Gaasiin dhiibbaa guddaa qabu garaacha sigmoid cabsee qilleensa gara garaa dirqisiisa qaawwa (tension pneumoperitoneum), ujummoo kaavaa fi diyaafaraamii dhiibuu.
6. Harka ykn harka qilleensi itti naqame irraa ring, sa’aatii, fi sleeves cimaa hunda hatattamaan baasuu, akkasumas qaama sadarkaa onnee irratti akka hin sochoone gochuu. Qaama qilleensa gogaa jalaa dhiita’e irratti gonkumaa tight elastic compression wrap ykn ice pack hin dibatinaa, sababiin isaas qaala’iinsi tishuu dhiibbaa olaanaa saffisaan qaama namaa balaadhaaf saaxilu compartment syndrome; ilaali miidhaan caccabsuu fi siindiroomii kutaa (compartment syndrome)..

Muka murtii: miidhaan qawwee qilleensa dhiibbaa qabuu fi embolism triage¶

flowchart TD
    Start["Qawwee Qilleensa Dhiibbaa Afuufu ykn Saaxila Niwumaatikii Dhiibbaa Ol’aanaa"] --> Site{"Jeetiin qilleensa dhiibbaa qabu eessatti rukute ykn qaama seene?"}
    Site -->|"Dhukkubbii Garaa, Hafuura Gabachuu, Burjaajii, Laamsha'uu ykn Kufaatii"| Embolism["1. ATATTAMAAN EMBOLISM QILLEENSAA VASCULAR SHAKKUU; 2. Miidhamaa GAMA BITAA irratti mataa diriirsee ykn xiqqoo gadi (Durant position) kaa’i; 3. Oksijiinii 100% dhangala’aa guddaa qabu (15 L/min non-rebreather mask) kennuu; 4. 911 / 112 / 999 bilbiluun wiirtuu Hyperbaric Oxygen (HBOT) gaafachuu"]
    Site -->|"Gogaa Harka, Quba, Harka, ykn Mormaa (Gogaa Dhiita’uu / Qaxxaamuraa) ."| SkinInject["1. Gingilchaa, sa’aatii fi uffata dhiphisu hunda hatattamaan balleessi; 2. Mallattoolee embolism niwurooloojikaalaa ykn sirna hargansuu of eeggannoodhaan ilaaluu; 3. Miila sadarkaa onnee irratti eeguu; Tishuu dhiita’e HIN dhidhiitin ykn HIN lance; 4. Geejjibaa gara Kutaa Balaa Tasaa madaallii baqaqsanii hodhuu dhiibbaa hir’isuu"]
    Site -->|"Dhohinsa Naannoo Buttocks, Perineum, ykn Afaan (Balaa Tapha Fardaa / Nozzle) ."| Orifice[". 2. Miidhamaa diriirsee ykn gama bitaatiin jilbi xiqqoo garagalchitee ciibsi; 3. Afaaniin WAAN HIN kennin; garaan bal’ate somba dhiibuun hafuura baafachuu hordofuu; 4. Geejjibaa miidhaa qaamaa baqaqsanii hodhuu hatattamaa argachuuf 911 / 112 / 999 bilbili"]
    Site -->|"Dhohinsa Qilleensaa Kallattiin Gara Sulula Ijaa ykn Gurraatti"| EyeEar["1. Ija: Gaachana jabaa dhiibbaa malee haguuggii; dhiita’uu orbitaalaa ilaaluu; 2. Gurra: Copha ykn suufii qamadii gurraa keessa HIN kaa’inaa; gurra goggogsuu; 3. Vertigo, dadhabbii narvii fuula, ykn qilleensa mataa keessaa hordofuu"]
    Embolism --> Monitor["Yoo dha’annaa onnee kan hin qabnee fi deebii kan hin kennine ta’e CPR jalqabi; ogeeyyii fayyaa gargaarsaa waa’ee barotrauma beeksisuu"]
    SkinInject --> Monitor
    Orifice --> Monitor
    EyeEar --> Monitor

Fiiziksii miidhaa qilleensa dhiibbaa qabuu fi seera nageenya OSHA 2-bar (30-psi).¶

Qilleensi dhiibbaa qabu maaliif gogaa fi tishuu namaa keessa seena¶

Hojjettoonni hedduun qilleensi dhiibbaa qabu pirojektiilii jabaa ykn dhangala’aa dhiibbaa guddaa qabu kan akka dhiibbaa dhiqannaa ykn hoosii haayidiroolikii osoo hin taane gaazii waan ta’eef, salphaatti gogaa irraa ni utaala jedhanii fudhatu. Dhugaa jiru yoo ilaalle, gogaan namaa fi faashiyaan gogaa jalaa jeettii gaazii dhiibame kan walitti qabame dandamachuu isaa haala ajaaʼibsiisaa taʼeen xinnoo taʼe ni kennu:

• 0.2 hanga 0.35 bar (3 hanga 5 psi): Dhiibbaa gahaa afaan, pharynx, ykn rectum keessaa kan ujummoo nyaataa, garaacha ykn garaacha guddaa namaa cicciru.
• 0.35 hanga 1.0 bar (5 hanga 15 psi): Dhiibbaa gahaa kan ta’e qoochoo gurra namaa (tympanic membrane) cicciruu ykn kubbaa ijaa buqqisuu (globe luxation) fi qilleensa orbiitii ijaa duuba dirqisiisuu.
• 0.8 hanga 2.0 bar (12 hanga 30 psi): Xurii, sibiilaa fi qilleensa karaa cirracha xiqqaa, waraqaa murame, ykn quba irratti cirrachaan oofuu kan danda’u yoo ta’u, sekondii tokko keessatti qoloo tendonii flexor irratti cirrachuudhaan hamma harka fuulduraa fi dallaa garaatti cicciruu danda’a.
• 2.0 bar (30 psi) ol fi hanga 8.6 bar (125 psi): Dhiibbaa qilleensa suuqii istaandaardii hin to’atamne. Kallattiin gogaa qullaa ykn huccuu haphii irratti kan qabame, noozilli qilleensaa 6 hanga 8-bar (90-to-120-psi) ta’e kallattiin epidermis hin tuqamne keessaa dhoo’a, qilleensa dhiibbaa mililiitira dhibbaan lakkaa’amuun qaama namaa afuufuun, ujummoo gogaa jalaa cicciree, kallattiin gara marsaa ujummoo dhiigaatti gaazii lilmoodhaan naqa.

OSHA 29 CFR 1910.242(b) fi seera du’aa idil-addunyaa 2-bar (30-psi)¶

Embolism qilleensaa du’aa fi barotrauma gogaa keessa seenu ittisuuf, Bulchiinsi Nageenyaa fi Fayyaa Hojii Yunaayitid Isteetis (OSHA Standard 29 CFR 1910.242(b)), Hojii Gaggeessaan Fayyaa fi Nageenyaa UK (HSE), fi koodii nageenya idil-addunyaa walqixa ta’e qilleensi dhiibbaa qabu kan qulqullinaaf oolu gara safartuu 2 bar (30 psi) gadi akka gadi bu’u cimsee ajaja dhiibbaa, fi sana booda qofa eegumsa chippii fi meeshaalee ittisa dhuunfaa bu’a qabeessa ta’een.

Murteessaa kan ta’e, daangaa 2-bar (30-psi) kun dhiibbaa istaatiksii du’aa irratti raawwatiinsa qaba, jechuunis dhiibbaa fiixee qawwee afuuftuu irratti yeroo noozilli bakka jabaa (kan akka harka hojjetaa ykn uffata) irratti diriiree dhiibamu safaramu:

1. Qawween afuuftuu istaandaardii hin to’atamne maaliif qulqulleessuuf seeraan ala ta’e: Sararri qilleensaa suuqii 7 bar (100 psi) irratti kan hojjetu yoo ta’ee fi noozlii qawwee afuuftuu naasaa istaandaardii tuuboo banaa kan to’atu dhiibbaa ykn qilleensa cinaacha irraa bilisa ta’e malee yoo fayyadame, noozlii sana gogaa irratti dhiibuun dhiibbaa sararaa guutuu 7 bar (100 psi) gara tishuutti geessisa.
2. Akkaataa qawween nageenyaa OSHA-compliant hojjetu: Noozilli nageenyaa walsimu qaawwa gargaarsa raadiyaalii qaxxaamuree qotame ykn fiixee Venturi cinatti to’ataa dhiibbaa sarara keessaa 2 bar (30 psi) gadi kaa’ame qaba. Yoo fiixeen noozii nageenyaa akka tasaa gogaa hojjetaa irratti bakka du’eetti dhiibame, qilleensi guddaan ni cufama, qilleensi immoo gara cinaatti buufatawwan gargaarsa raadiyaalii keessaa ba’a kanaaf dhiibbaan gogaa du’aa 2 bar (30 psi) caalu hin danda’u.

Vascular air embolism: yeroo qilleensi suuqii dhiiga keessa seenu¶

Akkaataa qilleensi dhiibbaa qabu madaa quba ykn mormaa irraa gara onnee fi sammuutti imalu¶

Qawween qilleensa dhiibbaa qabu gogaa harkaa, harka duraa, qoonqoo ykn dallaa garaa keessaa gaazii yeroo dirqisiisu, kiisha gaazii babal’achaa jiru dhiibbaa dhiigaa ujummoo dhiigaa idilee (kan 0.005 hanga 0.015 bar, ykn 4 hanga 12 mmHg qofa) caalaa baay’ee ol’aanaa ta’e uuma. Gaasiin kallattiin gara ujummoolee gogaa jalaa ciramaniitti dhiibee karaa adda addaa lamaatiin deema:

1. Venous Air Embolism (Right-Heart Air Lock): Bubbee gaazii ujummoolee harkaa ykn qoonqoo ol yaa’ee gara ujummoo dhiigaa olka’aa (superior vena cava) right atrium fi right ventricle onnee seena. Qilleensi dhiibamuu kan danda’u yoo ta’u dhiigni dhangala’aan kan hin dhiibamne waan ta’eef, yeroo veentireekiliin mirgaa naannoo kiisha qilleensaa guddaa tokkotti (akkaataa idileetti miliiliitira 50 hanga 100, kan hoosii suuqii baar 7 qabu firaakshinii sekondii tokko keessatti geessu) walitti siqsu, maashaan onnee dhiiga gara fuulduraatti gara arteriin sombaatti paampii gochuu caalaa salphaatti bubbee foomii sana micciiruun bal’isa. Bu’aan onnee gara zeerootti gadi bu’uun akka tasaa saayinoosii (gogaan bifa diimaa qabu), dhiibbaa dhiigaa kufaa ta’ee fi sochii elektirikii dha’annaa onnee hin qabne (PEA) onnee akka dhaabu taasisa.
2. Arterial / Cerebral Air Embolism (Paradoxical Embolism): Ga’eessota fayyaa qaban keessaa tilmaamaan dhibbeentaa 25 hanga 30 onnee mirgaa fi bitaa gidduutti banaa xiqqaa kan akka flap kan patent foramen ovale (PFO) jedhamu kan yeroo idilee cufamee turu qabu. Yeroo bubbee qilleensaa ujummoo dhiigaa ujummoolee sombaa cufee dhiibbaan gama mirgaa onnee akka olka’u godhu, flappiin sun ni banama, bubbee qilleensaa dhiibbaa qabu kallattiin gara bitaa onnee, aorta, arteerii koroonaa (battalumatti infarkii maayookaardiyaa** fi ujummoolee sammuu (battalumatti dhiigni sammuu keessatti dhangala’uu, dhukkubbii qaamaa, jaamummaa, ykn komaa). Akkasumas qilleensi kallattiin ujummoo sombaa seenuu danda’a yoo dhohinsi qawwee afaan keessa seene garmalee afuufamee fi alveolii sombaa ciccite ​​(pulmonary barotrauma).

Lafa suuqii irratti vascular air embolism adda baasuu¶

Hojjetaan qawwee qilleensa dhiibbaa qabu qofa fayyadame ykn miidhaan hoosii niwuumaatikii irra gahe tokko mallattoolee armaan gadii keessaa kamuu sekondii hanga daqiiqaa 30 keessatti yoo mul'ate, embolism qilleensaa lubbuu namaa balaa irra buusu shakki:

• Hafuura kutuun akka tasaa hafuura baafachuu dadhabuu (dyspnea), qufaa, ykn miira ukkaamsuu
• Dhukkubbiin garaa jalaa cimaa dhiibbaan dhiigaa akka tasaa gadi bu'uu, gogaan diimaa ykn bifa diimaa, fi mataa garmalee salphaa ta'uu wajjin kan walqabatu
• Hanqina niwurooloojikaalaa cimaa dhiigni sammuu keessatti dhangala’uu fakkeessuun: Akka tasaa burjaaja’uu, dubbachuu dadhabuu (aphasia), fuula namaa gadi bu’uu, qaama gama tokkoon dadhabuu ykn laamsha’uu (hemiparesis), mul’ata tasa dhabuu, ykn dhukkubbii waliigalaa tonic-clonic seizures; ilaali dhiigni sammuu keessatti dhangala’uu fi dhukkubbii garaa kaasaa
• Tasa kufaatii fi of wallaaluu

Kunuunsa hatattamaa tartiiba tarkaanfiin kan shakkame embolism qilleensa dhiibbaa (compressed-air embolism).¶

1. Miidhamaa sochii Durant (Left-Lateral Decubitus, Mataa Diriiraa ykn Xiqqoo Gadi) keessatti kaa'i:
2. Miidhamaa sana hatattamaan gara bitaa isaaniitti garagalchi.
3. Karaan ba’aa veentireekilii mirgaa (arteriin sombaa) kutaa fuulduraa bitaa gubbaa golee onnee mirgaa waan taa’uuf, dhukkubsataa gara bitaa isaaniitti gulufuun, bubbee qilleensaa bu’aa ta’e gara fiixee atriyamii mirgaa fi dallaa cinaachaa veentireekilii mirgaatti gara oliitti akka yaa’u taasisa, kunis dhiigni dhangala’aan bubbee jalatti gara sombaatti akka yaa’u karaa qulqulleessa.
4. Mataa fi qaama dirree (supine/left-lateral), ykn miila xiqqoo gara oliitti (digrii 10 hanga 15 Trendelenburg) yeroo gabaabaa qofa yoo qulfiin qilleensa onnee mirgaa venous shakkamee fi miidhaan mataa hin jirre ta’e; yoo cerebral arterial embolism duraanuu mallattoo stroke fidaa jira ta’e, hakiimonni hyperbaric hedduun flat left-lateral or flat supine positioning waan filataniif dhiibbaan ujummoo sammuu dhiita’uu sammuu hin dabalu. Hunda caalaa dhukkubsataa gonkumaa qajeelee hin taa'inaa.
5. Oksijiinii dhibbeentaa 100 hatattamaan geessuu:
6. Qilleensi suuqii dhiibbaa qabu dhibbeentaa 78 naayitiroojiinii fi dhibbeentaa 21 oksijiinii qaba. Hojjetaan tokko oksijiinii yaalaa dhibbeentaa 100 karaa maaskii deebi'ee hafuura baafachuu hin dandeenye cimsee daqiiqaa tokkotti liitira 15 yeroo hafuura baafatu, naayitiroojiiniin dhiiga arteriin isaanii keessaa ni ba'a.
7. Naayitiroojiiniin bubbee qilleensaa ujummoolee dhiigaa keessaa qabame saffisaan gara dhiiga naayitiroojiinii irraa bilisa ta’etti naannoo isaa jirutti babal’atee sombaan kan baafamu yoo ta’u, ulfaatina bubbee dhibbeentaa 50 fi isaa ol xiqqeessa, oksijiinii barbaachisaa ta’e gara tishuu sammuu ischemic ta’etti geessisa.
8. Yoo miidhamaan deebii hin kenninee fi akka idileetti hafuura baafachuu dadhabe CPR qulqullina olaanaa qabu raawwachuu:
9. Yoo miidhamaan qulfii qilleensaa veentireetara mirgaa irraa gara onnee dhaabuutti kufe, bakka jabaa irratti dugda isaanii irratti diriirsee dhiibbaa garaa cimaa daqiiqaa tokkotti dhiibbaa 100 hanga 120, gadi fageenya seentimeetira 5 hanga 6 (inchii 2 hanga 2.4) battalumatti jalqabuu; ilaali CPR fi AED.
10. Dhiibbaan garaa cimaan qaamaan kiisha qilleensaa guddaa ventricular right-lock gara microbubbles xixiqqootti cabsee gara fuulduraatti dirqisiisuun karaa siree kaappilaarii sombaatiin akka marsaan dhiigaa deebi’ee jalqabu.
11. Geejjibaa hatattamaa gara dhaabbata Haayiperbaariik Oksijiinii Therapy (HBOT)tti qindeessuun:
12. Wal’aansi fayyaa murtaa’aan arterial ykn venous gas embolism cimaa hyperbaric recompression therapy (yeroo baay’ee 2.8 atmospheres absolute) yoo ta’u, kunis qaamaan bubbee gaazii gara ulfaatina isaanii harka sadii keessaa tokko gadi akka Seera Boyle’tti caccabsee dhangala’aa dhiigaa gara sammuu fi onneetti deebisa.

Emphysema gogaa jalaa fi gogaa dhiibbaa olaanaa harkaa fi harka irratti lilmoodhaan naqamuu¶

Miidhaan quba qilleensa dhiibbaa "dhiiga hin qabne" maaliif balaa baqaqsanii hodhuu hatattamaa ta'a¶

Makaanikii ykn maashinistiin tokko akka tasaa qawwee afuuftuu bar 7 (100-psi) kan quba, harka mirgaa, harka ykn harka fuulduraa irratti yeroo kakaasu, keessumaa yoo caccabni giiriin xiqqaan, madaan ciccitaa ykn cirracha fannifame jiraate, jeettiin qilleensaa gogaa bocuun bakka gogaa jalaa laaftuu fi pilaaniiwwan faashiyaa gadi fagoo ta’an ni afuufti.

Sekondii 2 hanga 5 keessatti hojjetaan kun:

• Dhiidaan akka tasaa baaloon fakkaatu kan quba irraa kaasee hanga harka, harka duraa, harka gubbaa, garba, morma, fi illee fuulaafi dallaa garaa qaxxaamuree fiigu.
• Tactile crepitus ("Rice Krispies" gogaa jalatti crackling): Harka ykn qoonqoo dhiita'e suuta jettee yeroo tuqxu, yeroo bubbee qilleensaa xixiqqoo kiyyootti lakkaa'aman kumaatamaan lakkaa'aman quba kee jalatti jijjiiraman (subcutaneous emphysema).
• Dhukkubbii dhiibbaa dha’annaa cimaa, halluu diimaa, fi dadhabbii: Qilleensi dhiibbaa olaanaa gahaan kutaalee faashiyaal harkaa ykn harka duraa dhiphoo fi hin sochoone keessatti yoo lilmoodhaan naqame, dhiibbaan tishuu dhiibbaa kaappilaarii perfuushinii ol ol ka’uun dhangala’aa dhiigaa gara maashaalee fi narviitti addaan kuta (pneumatic compartment syndrome). Kana malees, qilleensi dhiibbaa suuqii gonkumaa sterile miti; innis awwaara zayitaa kompressara crankcase, bishaan kondensashinii xuraa’aa, iskeelii dafqa taankii fudhataa sibiilaa irraa argamu, fi dafqa suuqii tiin baay’ee kan faalame yoo ta’u, kunis seelii keemikaalaa hamaa fi infekshinii hawaa gadi fagoo necrotizing kan kakaasudha; ilaali dhiibbaa dhiqannaa lilmoo fi meeshaa humnaa kickback miidhaan.

Gargaarsa jalqabaa qilleensa dhiibbaa gogaa jalaa lilmoodhaan naqamuuf¶

1. Sekondii 60 jalqabaa keessatti ring, sa’aatii, mi’a harkaa, fi cuffs shamizii dhiphaa hunda ofirraa baasuu: Dhiita’uun qilleensa gogaa jalaa dhiita’uu idilee caalaa baay’ee saffisaan guddata; girgiddaan warqee ykn sibiilaa daqiiqaa lama keessatti quba sana tourniquet godha.
2. Qilleensi garba bira darbee ol hordofeera yoo ta'e qoonqoo fi ujummoo qilleensaa ilaali: Qilleensi dhiibbaa qabu harka ykn harka fuulduraa keessatti lilmoodhaan naqame karaa brachial fascia gara mediastinum (giddugala garaa) fi qoonqoo (pneumomediastinum)tti yeroo cicciru, mormi miidhamaa mul'ataan dhiita'uu fi sagalee isaanii olka'aa, hidhii, "Donald" fudhachuu danda'a Duck" ykn qulqullina hoarse ("hamman's crunch" onnee irratti dhaga'amuu danda'a). Hafuura baafachuu isaanii sirriitti hordofaa, tasgabbaa'aa.
3. Boca seensaa xiqqaa sana gaazii goggogaa sterile ta’een haguuggii fi harka sadarkaa onnee irratti giddu galeessa godhachuu: Harka mataa ol ol hin kaasinaa (kun dhiibbaa ujummoo dhiigaa gadi buusuun qilleensi gara ujummoo dhiigaa akka seenu kan jajjabeessu) fi gadi hin fannifnaa.
4. Madaallii hospitaala hatattamaa fi raajii eksiree irratti cichuu: Miidhamaan sirnaan yoo gaarii ta’e yoo itti dhaga’amellee, namni kamiyyuu hoosii qilleensaa suuqii irraa gogaa jalaa crepitus qabu raadiyoogiraafii hatattamaa (gaasii kutaa fascial fi garaa keessa jiru kaartaan kaa’uuf), ittisa teetanaasii, antibaayootikii hidda dhiigaa keessaa ispeektarmii bal’aa (baakteeriyaa bishaaniin daddarbuu fi zayitaan daddarbu irratti), fi hordoffii sindiroomii kutaa ykn summii halluu/zaayitii.

Tapha fardaa qilleensa dhiibbaa qabuu fi ciccituu garaachaa dhoo’aa¶

Hoosii qilleensaa gara buttock nama wajjin hojjettutti akeekuun maaliif lubbuu namaa galaafata¶

Seenaa nageenya industirii keessatti, balaawwan lafa suuqii irra deddeebi'anii fi balaa guddaa geessisan keessaa tokko "tapha fardaa qilleensa dhiibbaa qabuu" dha: hojjetaan tokko qoosaadhaan qawwee qilleensa dhiibbaa qabu naannoo buttocks ykn groin nama wajjin hojjetu tokkootti yeroo isaan teessoo hojii irratti jilbeenfatan rukutee ykn gadi dhiisa, ykn noozlii qilleensaa fayyadamuun teessoo paantii isaanii irraa dafqa godha.

Hojjettoonni haala nama gaddisiisuun jiinii ykn coveralls deenii ulfaataa ta'e qilleensa akka cufu, ykn miidhaa geessisuudhaaf noozlii qilleensaa qaamaan qaama saalaa keessa galfamuu qaba jedhanii fudhatu. Tilmaamni lamaan soba:

1. Bu’aa ram niwumaatikii: Jeettiin qilleensa dhiibbaa qabu 5 hanga 9 bar (70 hanga 130 psi) tti noozlii keessaa ba’u, tarree gaasii walitti hidhame, sagalee ol ta’e uuma. Sentimeetira 5 hanga 20 (inchii 2 hanga 8) fagaatee illee, utubaa qilleensaa sun carraaqqii tokko malee fibers hodhamaa surree hojii keessa darbee, dacha’oota gluteal gidduutti funnel godhee, isphincter anal milliseconds keessatti akka banamu dirqisiisa.
2. Dhohinsa garaachaa battalumatti: Garoon namaa dhiibbaa dho’iinsa fiiziyoloojii 0.16 hanga 0.27 bar (2.3 hanga 4.0 psi, ykn 120 hanga 200 mmHg) qofa qaba. Sararri qilleensaa suuqii tokko dhiibbaa dho’iinsa garaacha namaa dachaa 25 hanga 40 kan geessu yoo ta’u, sekondii tokkotti qilleensa liitira 20 hanga 40 gara qaama saalaa dhiiraatti paampii godha. Sekondii 0.5 gadi keessatti walqunnamtiin rektoosigmooyidii ykn seekum akka boorsaa waraqaa garmalee afuufameetti dhoo’a.
3. Tension pneumoperitoneum: Qilleensi suuqii dhiibbaa guddaa qabu baay’inaan dallaa garaachaa ciccitee keessaa gara qaawwa garaa cufameetti dhangala’a. Garaan nama miidhame sanaa gara alaatti balali'ee sekondii muraasa keessatti akka shubbisaatti jabaata. Dhiibbaan gaazii garaa keessaa garmalee (tension pneumoperitoneum) kun diyaafaraamii humnaan gara garaa gara garaa dhiiba, somba akka miidhamaan hafuura baafachuu hin dandeenyetti caccabsa, akkasumas ujummoo dhiigaa gadii kuffisee dhiigni tokkollee gara onneetti akka hin deebineef, yeroo walfakkaatutti baakteeriyaa manca’aa gara garaachaa fi ujummoo dhiigaatti dirqisiisa.

Deebii hatattamaa ciccituu garaachaa niwuumaatikii fi dhiibbaa niwumoperiitooniyeemii¶

1. Hatattamaan 911 / 112 / 999 bilbiluun "Miidhaa qilleensa dhiibbaa guddaa qabuu fi dhohinsa garaachaa/garaa kan garaacha bocamee fi niwumoperitoneum tension jedhamuun shakkame" gabaasuu. Daqiiqaa hundatu lakkaa'ama; du’a saffisaan dhiibbaa hir’isuu fi suphaa baqaqsanii hodhuu malee dhibbeentaa 40 ol ta’a.
2. Miidhamaa bakka bitaa ykn jilbi xiqqoo qaxxaamuree kaa'i: Garaan bal'ate hafuura akka hin fudhanne yoo dhorke dirqisiisuun akka isaan diriirsan hin ciisinaa, gonkumaas booltii qajeelee hin taa'inaa. Gama bitaa isaaniitiin deeggaruun carraa yeroo tokkotti qilleensa ujummoo dhiigaa (venous air embolism) hir'isuuf gargaara, yeroo ogeeyyiin fayyaa gargaarsaa deebii kennu.
3. Afaniin WAAN HIN kennin (bishaan, kiniinii dhukkubbii, ykn antaasidii hin kenni): Dhukkubsataan hatattamaan qorannoo laparotomy fi suphaa garaachaa general anesthesia jalatti barbaada.
4. Qilleensa deggeruu fi dhiibbaa dhiigaa (paramedic needle decompression) gochuuf qophaa’uu: Garaan qilleensa dhiibbaa qabuun akka malee cimsee kan afuufamee fi miidhamaan sun bifa diimaa (cyanotic) ta’ee yoo ta’ee fi dallaa garaa isaa sochoosuun hafuura baafachuuf yoo dadhabe, ogeeyyiin fayyaa gargaarsa lubbuu sadarkaa olaanaa qaban ykn hakiimonni miidhaa qaamaa geejjibaa ariifataa cinatti qaawwa garaachaa (peritoneal needle decompression) hatattamaa raawwachuu ni danda’u; ilaali rifachuudha.

Barootrauma ijaa, gurraa fi afaanii qilleensa dhiibame irraa¶

Qilleensa ijaa fi orbitaalaa lilmoo (Orbital Emphysema) .¶

Yeroo noozlii qilleensa dhiibbaa qabu naannoo fuulaatti gadi lakkisu, ykn yeroo ciccitoonni mukaa qawwee 7-bar (100-psi) afuufuun socho’an ija rukutu, yaa’aan qilleensaa conjunctiva (meembraanii haphii adii ijaa uwwisu) micciiramaa ta’e osoo kubbaa ijaa ofii isaa hin bocuin cicciruu danda’a, qilleensa dhiibbaa guddaa qabuun (orbital emphysema): 1. .

• Balaa compressive optic neuropathy: Qilleensi ijaa duubaan kiyyoo ijaa jabaa lafee ijaa keessaa qabame kubbaa ijaa gara fuulduraatti dhiiba (proptosis) fi narvii ijaa fi arteriin ijaa giddu galeessaa dhiibuun daqiiqaa 60 hanga 90 keessatti jaamummaa dhaabbataa fiduu danda'a.
• Kunuunsa hatattamaa:
• Miidhamaan Hidhii isaa akka hin afuufne ykn afaan cufamee akka hin haxxifne (kun qilleensa saayinisii baay’ee gara orbiititti dirqisiisa) itti himi.
• Qaama ijaa dhiita'e irratti HIN dhiibaa; gaachana ittisaa jabaa ykn kooppii waraqaa golee qarqara lafee socket ijaa irratti teeppii; ilaali miidhaan ijaa.
• Hatattamaan gara kutaa balaa tasaa oftalmology decompression geejjibsiisuu.

Dhohinsa karaa gurraa fi ciccituu meembraaniin gurraa¶

Hoosii qilleensaa fayyadamuun rifeensa ykn koolaara naannoo gurraa jiru keessaa dafqa afuufuun tympanic membrane (eardrum) acoustic shock (120 hanga 135 decibels ol) fi pneumatic overpressure tiin dhoosa:

• Mallattoolee: Dhukkubbiin gurraa qaraa, sagalee guddaa dhageessisuu (tinnitus), dhageettii dhageettii dhabuu, dhiiguu ykn dhangala’aan ifa ta’e karaa gurraa keessaa ba’uu, fi garaa kaasaa naanna’uu (barotrauma vertigo) yoo lafeen gurra gidduu gara foddaa oovaalii gurra keessaa dhiibame.
• Kunuunsa hatattamaa: Gurra goggogsuu. Gonkumaa copha gurraa, bishaan, ykn suufii karaa gurraa keessa hin kaa'inaa. Gurra alaa irratti gaazii sterile laaftuu kaa'uun miidhamaan garaan isaa mar'ate nagaan akka ciisu gargaaraa.

Lakkoofsa balaa tasaa naannoo fi pirootokoolii ejensii¶

Yeroo tajaajila hatattamaa bilbiltan qilleensa dhiibbaa, embolism, ykn miidhaan dho’iinsa garaa, dhiibbaa sararaa psi ykn bar ifatti ergaa sanatti himaa fi Advanced Life Support (ALS) paramedics kan oksijiinii dhangala’aa olaanaa fi qindoomina Hyperbaric Oxygen Therapy (HBOT) ykn Level 1 Trauma Center waliin gaafadhaa. Ilaali lakkoofsa balaa tasaa lakkoofsa qaqqabummaa addunyaatiif.

Gaaffiiwwan yeroo baay’ee gaafataman¶

OSHAn maaliif yeroo qulqulleessuuf fayyadamu qawwee qilleensa dhiibbaa qabu 30 psi (2 bar) irratti daangeessa, ammas 30 psi si miidhuu danda’a?¶

Istaandardiin OSHA 29 CFR 1910.242(b) qilleensa dhiibbaa istaatiksii ol’aanaa du’aa istaatiksii 2 bar (30 psi) irratti qulqulleessuuf oolu kan kopheedha sababiin isaas qorannoon akka agarsiisutti qilleensi suuqii hin to’atamne bar 2 (30 psi) ol qaamaatti dhihoo qabame kallattiin gogaa namaa keessaa dhoo’uu fi bubbee gaazii du’aa gara ujummoolee dhiigaa fi arteriitti dirqisiisuu danda’a. Haa ta’u malee, 2 bar (30 psi) cimsee daangaa qulqulleessuu kutaa maashiniiti malee hayyama qilleensa qaama keessan irratti afuufuu miti: 0.35 hanga 1 bar (5 hanga 15 psi) ta’us, qilleensi dhiibbaa qabu tokko qoochoo gurraa cabsuu danda’a, sibiilota gara korniyaatti afuufuu danda’a, ykn garaacha guddaa yoo naannoo qaawwa qaamaatti qajeelfamee cicciruu danda’a. Qilleensi dhiibbaa kamiinuu dhiibame gonkumaa uffata, gogaa ykn rifeensa irraa dafqa baasuuf itti fayyadamuu hin qabu.

Gogaa irratti dhiigni mul’atu yoo hin jiraanne qilleensi dhiibbaa qabu akkamitti gara dhiigaatti seena?¶

Noozilli qilleensa dhiibbaa qabu bar 6 hanga 8 (90 hanga 120 psi) ta’e harka, harka mirgaa ykn qoonqoo irratti yeroo buruushiin godhu, yaa’aan gaazii sagalee ol ta’e gogaa keessatti cabbii maaykirooskoopii ta’een seenuu danda’a, kan akka cirracha xiqqaa, caccabaa gogaa goggogaa, ykn barruu sibiilaa barruu, ykn boolla pinpoint karaa epidermis hin tuqamne rukutuu danda’a. Qilleensi dhiibbaa guddaa qabu battaluma sanatti tishuu gogaa jalaa waan afuufuufi boolla seensaa xinnoo sana keessaa waan dhiibuuf, dhiigni gara alaatti hin miliqu jechuun ni dandaʼama. Yeroo kana, kiisha gaazii dhiibbaa guddaa qabu kan qaama keessaa babal’achaa jiru, ujummoolee gogaa jalaa dallaa haphii qaban kan banu yoo ta’u, bubbee qilleensaa kallattiin gara marsaa ujummoo dhiigaa gara onneetti akka seenu dirqisiisa.

Miidhamaan dhukkuba qilleensa dhiibbaa (compressed-air embolism) jedhamuun shakkame tokko ol taa’uu caalaa maaliif gama bitaa isaanii (Durant position) irratti kaa’amuu qaba?¶

Bubbee qilleensaa miidhaan harkaa ykn mormaa irraan kan ka’e ujummoo dhiigaa tokko yeroo seenu gara atrium mirgaa fi ventricle mirgaa onneetti kan imalu yoo ta’u, achitti bubbee foomii dhiibbaa uumuu danda’u kan dhiigni gara arteriin sombaatti akka hin seenne dhorku uumuun somba bira akka hin geenye (qulfii qilleensaa right-ventricular air lock) uumuu danda’a. Bakki arteriin sombaa bahu golee fuulduraa bitaa gubbaa veentireekilii mirgaa waan taa’uuf, miidhamaa gara bitaa isaaniitti qaama isaanii diriirsee garagalchuun kiisha qilleensaa buoyant gara dallaa mirgaa fi fiixee golee onneetti ol akka yaa’u taasisa, valve ba’uu irraa fagaatee, dhiigni dhangala’aan bubbee jalatti gara sombaatti akka yaa’u taasisa. Dhukkubsataa qajeelee taa’uun bubbee qilleensaa gara oliitti gara ujummoolee sammuutti akka yaa’u ykn karaa sombaa ba’u guutummaatti akka cufamu taasisa.

Balaa qilleensa dhiibbaa booda gogaa jalatti miira "Rice Krispies" crackling maaltu fida, balaa qabaa?¶

Miirri gogaa jalatti yeroo tuqamu kan itti dhaga’amu, gogaa jalatti kan dhaga’amu, gogaa jalaa crepitus (ykn subcutaneous emphysema) jedhama, kunis kiisha kumaatamaan lakkaa’aman qilleensa dhiibame gara laayiyeroota coomaa fi faashiyaal gogaa jala jiran keessatti dirqisiifameen kan dhufudha. Qilleensi gogaa jalaa xiqqaan dhuma irratti qaamaan xuuxamuu kan danda’u ta’us, emphysema gogaa jalaa hoosii qilleensa suuqii irraa dhufu sababoota sadiif balaa yaalaa hatattamaa ta’a: tokkoffaa, gaaziin dhiibbaa guddaa qabu danqaa gogaa cabsuu fi balaa qilleensa ujummoo dhiigaa embolism akka qabu mirkaneessa; lammaffaa, qilleensi bakka harkaa ykn harka duraa dhiphoo ta’etti qabame marsaa dhiigaa addaan kutuu fi dhukkuba kutaa (compartment syndrome) fiduu danda’a; akkasumas sadaffaa, qilleensi suuqii awwaara zayita kompressaraa, dafqaafi baakteeriyaa gadi fageenyaan qoloo tendonii irratti naqa, kunis madaallii hospitaalaa hatattamaa fi antibaayootikii barbaachisa.

Hoosii qilleensa dhiibbaa qabu paantii nama tokkootti akeekuun akkamitti gogaa isaa osoo hin tuqin garaacha ciccituu danda'a?¶

Sararri qilleensaa suuqii istaandardiin 6 hanga 8.6 bar (90 hanga 125 psi) ta’e, utubaa gaazii saffisa guddaa qabu kan kallattiin hodhamaa jiinii deenii ykn coveralls keessa darbu gadi lakkiseera. Yoo noozilli gara buttocks ykn perineum nama wajjin hojjetu tokkootti seentimeetira 10 hanga 15 (inchii 4 hanga 6) illee fagaatee yoo akeeke, utubaa qilleensaa gara sulula qaama saalaa dhiiraatti funnel godha, battalumatti isfinkterii qaama saalaa mo’ee, dhiibbaa dho’uu isaa dachaa 25 hanga 40 bar 0.2 (3 hanga 4 psi) ta’een garaacha afuufuun, dallaa garaachaa walakkaa sekondii fi qaawwa garaa qilleensa dhiibbaa guddaa qabuu fi baakteeriyaatiin guutuu.

Qajeelfamni kun miidhaawwan niwuumaatikii fi qilleensa dhiibbaatiin irra ga’aniif pirootokoolii gargaarsa jalqabaa bakka hojii fi adda baasuu hatattamaa kan kennu yoo ta’u, kunuunsa fayyaa ogeessaa bakka hin bu’u. Koorsii gargaarsa jalqabaa bakka hojii, CPR, fi bulchiinsa oksijiinii mirkanaa’e karaa Fannoo Diimaa, Ambulaansii Qulqulluu Yohaannis, ykn dhiyeessaa nageenya hojii biyyaalessaa keessanii fudhachuu yaadaa.

Qajeelfamoota walqabatan¶

• Dhiibbaa dhiqannaa lilmoo fi meeshaa humnaa kickback miidhaan
• Meeshaan dhiibbaa, ciccituu taankii kompressara qilleensaa, fi dhohinsa gommaa rimmii addaan ba’e
• Qawwee mismaaraa fi niwuumaatikii qaphxii seenuu fi miidhaan ricochet
• Miidhaa ijaa
• Miidhaa caccabsuu fi siindiroomii kutaa

Maddootaa fi qajeelfama ofiisaa¶

• Bulchiinsa Nageenyaa fi Fayyaa Hojii (OSHA, Yunaayitid Isteetis): 29 CFR 1910.242(b) Qilleensa Dhiibbaa Qulqulleessuuf Fayyadamu
• Hojii gaggeessaa Fayyaa fi Nageenyaa (HSE, United Kingdom): Nageenya Qilleensa Dhiibbaa (Qajeelfama PUWER)
• Giddugala Fayyaa fi Nageenya Hojii Kanaadaa (CCOHS, Kanaadaa): Qilleensa Dhiibbaa Qulqulleessuu fi Meeshaalee Niwumaatikii Nageenyaa Waraqaa Dhugaa
• Waldaa Meedikaalaa Galaana Jalaa fi Haayiperbaariik (UHMS, International) & Divers Alert Network (DAN): Hoggansa Kilinikaalaa Gaasii Arterial fi Venous Gas Embolism
• Waldaa Baqaqsanii Hodhuu Harka Ameerikaa (ASSH, Yunaayitid Isteetis): Miidhaa Dhiibbaa Ol'aanaa Lilmoodhaan Qaama Gubbaa