Paampii Baakloofeen Keessaa Baasuu vs Dozii Garmalee: Qufa’uu, Ispastisiitii Deebi’ee Ka’uu, fi Ho’a Olka’aa¶

Paampiin baakloofeen (ITB) keessaa kaa’ame (kan akka sirna Medtronic SynchroMed II ykn SynchroMed III) doosiiwwan baakloofeen dhangala’aa kallattiin gara dhangala’aa sammuu lafee dugdaatti (CSF) naannoo lafee dugdaatti geessuun, dhukkuba sammuu, maltipilee iskilaaroosii, miidhaan lafee dugdaatti, ykn miidhaan sammuu gaddisiisaa irraa dhufu to’achuuf. Geejjibni intrathecal qoricha fudhatoota GABA-B lafee dugdaatti humna kiniinii liqimfame dachaa 100n waan walitti qabuuf, dhangala’aan paampii akka tasaa addaan cituu kamiyyuu (kuusaa duwwaa irraa, beellama irra deebiin guutuu dhabuu, rootarii paampii dhaabate, baatiriin dhume, ykn kateetira lafee dugdaatti kinked/disconnected) acute intrathecal catheter kakaasa withdrawal syndrome sa’aatii 12 hanga 48 keessatti. Faallaa kanaatiin, dogongorri sagantaa ykn yeroo irra deebiin guutuutti kiishaan lilmoodhaan naqachuun acute intrathecal baclofen overdose fiduu danda’a, kunis gara olka’iinsa laafina, sirna hargansuu dhaabuu, fi komaa fiduu danda’a. Dhukkubsataan paampii baklofen kaa’ame tokko akka tasaa qaama guutuu kan hin ibsamne yoo qufa’u, maashaalee hamaa jabinaan, ho’a qaamaa ol’aanaa ykn hirriba hin baramne yoo qabaate, naannoo keessanitti bilbili lakkoofsa balaa tasaa battalumatti. Haala hatattamaa niwurooloojikaalaa fi ho’aa walqabatee jiruuf, mariisisaa serotonin syndrome fi neuroleptic malignant syndrome jedhamuun beekamu, . autonomic dysreflexia miidhaan lafee dugdaa keessatti, fi miidhaan tiruu cimaa fi raabdomyolysis.

Yeroo baayyee kutaalee balaa tasaa keessatti akka baakteeriyaa meningitis, sepsis, neuroleptic malignant syndrome, ykn autonomic dysreflexia jedhamuun dogoggoraan adda baafama. Mallattoo akeekkachiisa duraa kalaasikii (intense generalized itching without a rash) beekuu, sagalee alarmii sagalee keessoo paampii dhaggeeffachuu, yoo dhukkubsataan nagaan liqimsuu danda’e baclofen fi benzodiazepines afaaniin baraaruuf kennamu kennuu, fi gara hospitaala gaaffii fi deebii paampii hatattamaa fi CSF lafee dugdaatti deebisuu danda’utti ariifachuun lubbuu namaa baraara.

Amma kana godhi¶

1. Hatattamaan lakkoofsa balaa tasaa naannoo keessanii bilbilaa. Ameerikaa fi Kanaadaa keessatti 911, guutuu Gamtaa Awurooppaa keessatti 112, Yunaayitid Kingidam keessatti 999, Awustiraaliyaa keessatti 000 bilbilaa, ykn galmee keenya kan lakkoofsa balaa tasaa. Dispacheritti ifatti himaa: "Yeroo hatattamaa paampii baclofen intrathecal implanted: shakkame acute baclofen withdrawal (ykn overdose) kan geejjibni hospitaalaa hatattamaa barbaadu."
2. Dhukkubsataan sun WITHDRAWAL (rigid, twitching, hot, itching) ykn OVERDOSE (limp, sleepy, slow breathing, cold) keessa jiraachuu isaa hatattamaan murteessuu.
3. Mallattoolee ofirraa baasuu: Qaama guutuu ciccitaa (pruritus) gogaan kan hin baane, deebi’ee dhiita’uu maashaa hamaa fi jabina boordii fakkaatu, goosebumps, onnee fiigichaa, dhiibbaa dhiigaa, jeequmsa ykn hallucinations, fi ho’a qaamaa saffisaan ol ba’uu (yeroo baay’ee digrii seentigireedii 40 hanga 41 [104 hanga 105.8 digrii Faareenhaayitii]) kan qabu.
4. Mallattoolee qoricha garmalee fudhachuu: Hirriba garmalee (somnolence) gara komaatti guddachuu, maashaalee "rag-doll" floppy (flaccid hypotonia), reflexes tendon gadi fagoo dhabuu, dubbiin slurred, drooling, suuta suutaan hafuura baafachuu gadi fagoo (respiratory depression), dhiibbaan dhiigaa gadi bu’uu fi dha’annaan onnee suuta jechuu.
5. Dhukkubsataan sun WITHDRAWAL keessa yoo jiraatee fi guutummaatti dammaqee fi nagaan liqimsuu yoo danda’e, doosiin baraarsa baclofen afaaniin fudhatamu hatattamaa isaaniif ajajame (fi diazepam/lorazepam ajajame) hatattamaan kennuu. Dhukkubsataan hirriba yoo qabaate, sochii qaamaan qabame, ykn liqimsuu yoo qabaate gonkumaa waan tokkollee afaaniin hin kenninaa. Baclofen afaaniin fudhatamu qofti hin danda'u guutummaatti dhaabuu kan hin dandeenye yoo ta'u, sababiin isaas danqaa dhiigaa-sammuu garmalee suuta waan qaxxaamuruuf, doosiin afaaniin fudhatamu battalumatti ol'aanaa benzodiazepine ajajame cinatti kenna (diazepam ykn lorazepam) yeroo gara hospitaalaatti geejjibsiisu yeroo murteessaa ni bita.
6. Dhukkubsataan ho'a qaamaa ol'aanaa fi maashaalee hamaa (Withdrawal) yoo qabaate, qabbanaa'uu alaa sochii qabu jalqabuu fi miidhaa irraa eegaa. Fuulaa fi uffata ulfaataa ofirraa baasuu, paakkii ice paakkii haalluu jiidhaan marfame morma, jilba, fi jilba irratti dibachuu, gogaa fan jiidhe, fi pad wiilcheeri ykn baabura siree akka violent myoclonic jerks hin fidne caccabbii ykn raabdomyolysis. Dhukkubsataa rebound spasticity hamaa qabu qaamaan gonkumaa hin to'inaa, sababiin isaas ofirraa ittisuu irratti qabsaa'uun maashaan caccabuu fi hyperthermia saffisiisa.
7. Dhukkubsataan sun OVERDOSE (limp, unarousable, ykn suuta hafuura baafachuu) keessa yoo jiraate, ujummoo qilleensaa isaanii deeggaruun hafuura baraarsaa kennuudhaaf qophaa'aa. Dhukkubsataa of wallaale sana bakka fayyinaatti cinaacha isaa irratti garagalchiisuun akka haxxiffannaa ykn garaa kaasaa hin ukkaamsineef, ujummoon qilleensaa banaa akka ta'uuf mataa isaa suuta garagalchi, akkasumas hafuura baraarsaa jalqabuu ykn CPR ga’eessotaa yoo hafuura baafachuun dhaabbate ykn daqiiqaa tokkotti hafuura 8 gadi bu’e.
8. Kaardii Eenyummaa Meeshaa Dhaabbatame dhukkubsataa barbaaduun sagantaa dhukkubsataa alaa (yoo ramadame) gara hospitaalaatti fidaa. Hakiimonni balaa tasaa fi ogeeyyiin baqaqsanii hodhuu niwuroo moodeela paampii sirrii (yeroo baay’ee Medtronic SynchroMed II ykn III gogaa garaa jalatti dhaabame), qindoomina qoricha kuufama keessa jiru (fakkeenyaaf, 500 mcg/mL vs. 2,000 mcg/mL), doosiin guyyaa, fi guyyaa irra deebiin guutamuu isa dhumaa.

Muka murtii: paampii baclofen intrathecal hatattamaa adda baasuu¶

flowchart TD
    A["Dhukkubsataa Paampii Baakloofeen (ITB) Keessatti Kaa’ame"] --> B{"Sagalee maashaa, dammaqinaafi alarmii paampii ilaali"}
    B -->|"Qufa’uu osoo hin dhangala’in, dhiita’uu jabaa, ho’a qaamaa, tachycardia, ykn alarm beeping"| C["ACUTE ITB WITHDRAWAL SYNDROME (Dhi’umsa gadi / Kaateetariin kufaatii) ."]
    C --> D{"Dhukkubsataan sun bal’inaan dammaqee nagaadhaan liqimsuu danda’aa?"}
    D -->|"Eeyyee"| E["Baakloofeen afaaniin baraaruuf ajajame + beenzodiyaazepiinii afaaniin/rectal hatattamaan kennuu"]
    D -->|"Lakki (hirriba, dhukkubbii, ykn ukkaamsuu) ."| F["NPO cimsee eeguu; yoo ajajame beenzodiazepine baraarsaa qaama saalaa/hidhii keessaa kennuu"]
    E --> G["Dhukkubsataa ice packs morma/axillae/groin irratti dammaqinaan qabbaneessaa amma EMS bilbili"]
    F --> G
    B -->|"Maashaalee floppy/limp, hirriba garmalee, hafuura baafachuu suuta, ykn erga guutinsa booda kufaatii"| H["ACUTE ITB OVERDOSE (Kisha guutuu, dogongora sagantaa, ykn bolus) ."]
    H --> I["Ujummoon qilleensaa banaa, bakka fayyinaa cinaa ciisee kaa’uu, hafuura baafachuu itti dhiyeenyaan hordofaa"]
    I --> J["Hafuura baafachuun yoo suuta jedhe ykn dhaabbate hafuura baraarsaa/CPR jalqabuu; hatattamaan EMS bilbili"]
    B -->|"Diimachuu, dhiita’uu, kiisha dhangala’aa, ykn dhangala’aa paampii garaa irratti ykn ciccituu dugdaa irratti"| K["INFEKSHIINII POKEETII PAAMPII YKN CSF HYGROMA: Mana keessatti hin aspirate; gara ER deemaa"]

Sirni baclofen intrathecal akkamitti akka hojjetuu fi maaliif akka kufe¶

Sirni baclofen intrathecal qaamolee lama kan of keessaa qabu yoo ta’u:

1. Diskiin paampii sagantaa qabu: Kuusaa geengoo guddina hokkii paak tiitaanii fi paampii peristaltic baatiriidhaan hojjetu (bal’inni isaa tilmaamaan seentimeetira 8.5 fi furdina seentimeetira 2 [inchii 0.8]) kan baqaqsanii hodhuudhaan cooma gogaa jalaa garaa gadii jalatti kaa’ame. Giddu-galeessi paampichaa laastika silikoonii ofumaan cufamu reservoir refill septum kan qabu yoo ta’u, qarri paampichaas catheter access port (CAP) xiqqaa kan kallattiin gara kateetira lafee dugdaatti geessu mala paampii bira darbee qaba.
2. Kaateetara keessaa: Tuubii silikoonii ykn poliyureetiin haphii, socho’aa ta’ee fi cinaacha paampii waliin walqabate kan gogaa jalaa naannoo cinaachaatti gara dugda gadii (lumbar spine), karaa dura mater gara sulula lafee dugdaatti seenee, dhangala’aa sammuu lafee dugdaatti gara oliitti fixee (subarachnoid space) gara lafee dugda garaa ykn gadameessaatti.

Sababoota makaanikaa waliigalaa kufaatii kateetiraa (maaliif kufaatiin %70 callisee jira) .¶

Kompiitarri paampii titaaniyaamii baatirii filannoodhaan bakka buusuu isaa dura waggoota 6.5 hanga 7 akka turu kan hojjetame yoo ta’u, kateetirri lafee dugdaatti haphii socho’aa ta’e kun yeroo dhukkubsataan siree irraa gara wiilcheeriitti jijjiiramu, gara fuulduraatti jilbeenfatu ykn yeroo dargaggummaa isaa dheeratu hundatti humnoota qaxxaamuruu, qaxxaamuruu fi diriirsuu kumaatamaan lakkaa’aman ni saaxilama. Rakkoowwan kateetira makaanikaa kanneen akka:

• Catheter kinking or occlusion: Sharp bends bakka kateetarichi garaa irratti paampii sutureless connector keessaa bahu ykn bakka thoracolumbar fascia dugda gadii keessaa kofa ta’e.
• Caccabuu ykn cirracha kateetiraa: Dhiibbaa tuubii kateetiraa adeemsa lafee dugda lama gidduutti ykn lafee lamina dugda gadii keessatti, kateetira walakkaatti cicciruu waan ta’eef qorichi gara maashaalee lafee dugdaatti akka dhangala’u (subcutaneous CSF hygroma).
• Kaateetara buqqa’uu / iddoo keessaa ba’uu: Fiixeen kateetiraa boolla dural keessaa gara cooma epidural ykn tishuu gogaa jalaatti duubatti deebi’ee ba’ee, yeroo baay’ee wal’aansa qaamaa cimaa booda, wiilcheeriin kufaatii, baqaqsanii hodhuu lafee dugdaatti, ykn guddina tasa daa’ima keessatti dhangala’ee booda.
• Intrathecal catheter-tip granuloma: Tuuta inflammatory mass macrophages fi tishuu madaa naannoo fiixee catheter kan lafee dugda keessaa uumamu (intrathecal morphine ykn hydromorphone pumps wajjin baay’ee kan mul’atu, garuu darbee darbee high-concentration baclofen waliin gabaafameera), kunis faca’iinsa qoricha ugguruu fi lafee dugda ofii isaa dhiibuu danda’a, miila haaraa laamsha’uu ykn dadhabuu fida.

Infeekshinii kiisha paampii, meninjaayitii, fi dhangala'aa CSF lafee dugdaa ("pseudomeningocele") .¶

Bakka baqaqsanii hodhuutti balaan tasaa lama torban 2 hanga 8 jalqabaa keessatti erga paampii kaa’amee booda, baatirii bakka buufamee booda, ykn gogaan guutamee booda uumamuu danda’a:

1. Infeekshinii kiisha paampii fi meninjaayitii baakteeriyaa olka’aa: Yoo diimaan, ho’i, dhiita’uu boollaa, bishaan dhangala’aa, ykn madaa irraa ciccituu (ciccituun sibiilli titaaniyaamii saaxiluudhaaf banamu) kiisha paampii garaa ykn ciccitaa dugdaa gadii irratti yoo uumame, baakteeriyaa (Staphylococcus aureus ykn Staphylococcus epidermidis) kallattiin alaa tuubii kateetiraa karaa dura gara dhangala’aa sammuu lafee dugdaatti hordofuu danda’a, kunis kufaatii paampii cinatti fulminant bacterial meningitis (ho’a qaamaa, morma jabaachuu, photophobia, burjaajii) fida. Mana keessatti kiisha paampii dhiita'e keessaa dhangala'aa baasuuf ykn micciiruuf gonkumaa hin yaalin; aadaa dhiigaa, xiinxala CSF, fi vancomycin hidda dhiigaa keessaa dabalataan cefepime/ceftriaxone argachuuf hatattamaan gara kutaa balaa tasaa deemuun.
2. Lumbar CSF leak and subcutaneous hygroma: Dhangala’aan sammuu lafee dugdaatti naannoo bakka dural puncture dugda gadii keessatti yoo dhangala’e, gogaa dugda jalatti dhangala’aa lallaafaa fi sagalee kennuu danda’u uumuu danda’a (pseudomeningocele) fi classic post-dural puncture headache (dhukkubbii mataa cimaa yeroo qajeelee taa’an haalaan hammaatu fi daqiiqaa muraasa keessatti guutummaatti diriiree ciisuudhaan fooyya’u, garaa kaasaa fi jabachuu morma waliin kan dhufu) fidu.

Reeshiyoon humna 100-to-1 kan intrathecal fi oral baclofen gidduu jiru¶

Baclofen analoogii caasaa gamma-aminobutyric acid (GABA), sirna narvii giddu galeessaa namaa kan jalqabaa niwurootiraansimitara dhorku ti. Innis filannoodhaan presynaptic and postsynaptic GABA-B receptors kan gaanfa dugda lafee dugdaatti argamutti hidhamee, dhangala’aa kaalsiyeemii ugguruu fi gadhiifamuu niwurootiraansimiiteroota kaka’umsaa (glutamate fi aspartate) kanneen maashaalee ispastikii dhiita’an dhaabsisa.

Dhukkubsataan tokko kiniinii baakloofeen afaaniin fudhatamu (yeroo baay’ee guyyaatti miligiraama 40 hanga 80 [maayikiroogiraamii 40,000 hanga 80,000]) yeroo liqimsu, qorichi kun danqaa dhiigaa-sammuu qaxxaamuree haala gaarii hin taane waan xuuxuuf, qindoominni CSF lafee cinaachaa xiqqaa mililiitira tokkotti naannoogiraamii 12 hanga 95 gadi ta’e kan argamsiisu yoo ta’u, sammuu ulfaataa ta’e ammoo akka tasgabbaa’u taasisa. Faallaa kanaatiin, paampiin intrathecal guyyaatti 300 hanga 800 micrograms qofa kallattiin CSF keessa galchuun, hamma waliigalaa miligiraama 1/100ffaa fayyadamuun, doosiin afaaniin fudhatamu ol’aanaa caalaa dachaa afur hanga kudhaniin ol qindoomina lafee dugdaa lafee dugdaa galmaan ga’a.

Fudhatootni GABA-B lafee dugdaa dhorkan guyyaatti sa’aatii 24f baclofen concentrated keessatti walitti fufiinsaan waan dhiqamaniif, niwuroononni lafee dugdaa down-regulating (removing) ofii isaanii GABA-B receptors fi excitatory sensitivity dabaluudhaan madaqu.

Yeroo dhangala’aan paampii dhaabbatu lafee dugda keessaa maaltu ta’a¶

Walakkaan jireenyaa baayoloojii baklofen dhangala'aa sammuu namaa keessaa sa'aatii 1.5 hanga 5 qofa. Yeroo paampiin gogu ykn kateetarichi kinks ykn addaan citu:

• sa’aatii 4 hanga 8 keessatti hammi CSF baclofen gara zeerootti gadi bu’a.
• GABA-B dhorkuu irraa kan mulqamuu fi dhangala’aa fudhataa idilee kan hin qabne, niwuroononni alfaa fi gamaa mootor lafee dugdaa, niwuroononni preganglionic sympathetic, fi interneurons pruriceptive (itch) unopposed, continuous excitatory firing keessatti dho’u.
• Maashaan lafee jirmaafi fiixee keessa jiru hundinuu gara dhiita’uu tetanic tti cufama, ho’a meetaabolii guddaa (thermogenesis over 41 degrees Celsius [105.8 degrees Fahrenheit]) fi fibers maashaa addaan cicciree (rhabdomyolysis), sirni narvii mararfannaa ammoo dhiiga keessaa norepinephrine fi epinephrine (obomboleettii of danda’e).

Sadarkaa afran baclofen intrathecal ofirraa baasuu beekuu¶

Intrathecal baclofen withdrawal yeroo tilmaamamuu danda’u, saffisaan guddachaa jiru hordofa. Ho’i qaamaa fi kufaatiin qaamaa osoo hin jalqabin dura Sadarkaa 1ffaa adda baasuun murteessaadha.

Sadarkaa 1ffaa: Prodrome jalqabaa (sa’aatii 6 hanga 18 erga dhangala’aan addaan citee booda) .¶

• Qaqu cimaa, waliigalaa (neuropathic pruritus) DHAABBATA gogaa, qamadii, ykn diimaa ta’uu mul’atu tokko malee: Kun mallattoo jalqabaa adda ta’e tokkicha kan baclofen intrathecal ofirraa baasuudha, dhukkubsattoota dhibbeentaa 40 hanga 70 irratti kan mul’atu sababiin isaas fudhattoonni lafee dugdaatti GABA-B akka idileetti karaa dorsal-horn itch (GRP/Bhlhb5 interneurons) waan dhorkaniif. Maatiin fi hakiimonni kunuunsa hatattamaa yeroo baayyee kana alarjii jedhanii dogoggorsuun qoricha farra histaamiinii (diphenhydramine), kanneen homaa hin hojjenne fi dhugumatti delirium hammeessan.
• Deebi’ee dhiita’uu bu’uuraa fi dhiphina maashaa: Miilli, harki, ykn jirma dhukkubsataa yeroo dabarsu ykn uffatu akka jabaatu itti dhaga’ama, kunis yeroo baay’ee dhiita’uu rifachiisaa, kloonis jilba (rhythmic foot-beating), fi yaaddoo boqonnaa malee ykn hirriba dhabuu wajjin kan walqabatudha.
• Dysesthesia fi paresthesia: Miira gogaa keessaa lilmoo, gubachuu, ykn "pins and needles" jedhu, dafquu (diaphoresis), fi hantuuta ( .piloerection).

Sadarkaa 2ffaa: Acute rebound spasticity fi obomboleettii of danda’e (sa’aatii 18 hanga 36) .¶

• Jeekkamaa, dhukkubbii, maashaalee walitti fufiinsaan dhiita’uu fi jabina: Opisthotonus cimaa (arching of the back and neck), jilbaa fi jilba cufamuu, fi walitti fufiinsa rhythmic myoclonic jerking of the extremities.
• Hyperadrenergic autonomic instability: Fiigicha dha’annaa onnee boqonnaa irratti daqiiqaa tokkotti dha’annaa 120 fi 170 gidduutti, dhiibbaa dhiigaa keessatti jijjiirama bosona (dhiibbaan dhiigaa cimaa dhiibbaa dhiigaa gadi aanaa wajjin wal jijjiiru), saffisaan hafuura baafachuu (tachypnea), fi dafqa bishaan itti naquu.
• Ho'a qaamaa (escalating core fever): Ho'i qaamaa 38.5 hanga 40.0 digrii seentigireedii (101.3 hanga 104.0 digrii Faareenhaayitii) darbee ol ka'a - guutummaatti kan oofu maashaan lafee boqonnaa hin qabnee fi dhiibbaa dhiigaa (hypothalamic dysregulation) malee infekshinii miti.
• Jijjiirama sammuu fi hubannoo: Jeequmsa cimaa, paranoia, hallucinations ijaa fi dhageettii, disorientation, fi delirium.

Sadarkaa 3ffaa: Fulminant hyperthermia, status epilepticus, fi rabdomyolysis (sa’aatii 36 hanga 72) .¶

• Haayperpireeksii garmalee: Ho'i qaamaa 40.5 hanga 42.0 digrii seentigireedii (digrii Faareenhaayitii 104.9 hanga 107.6) ol yoo ta'u, kunis inzaayimoota seelii sammuu, kalee fi onnee hunda keessatti jijjiirama.
• Generalized tonic-clonic seizures and refractory status epilepticus: Kortikaalii GABA-B ofirraa baasuun dhukkubbii walitti fufiinsa qabu kan benzodiazepines, propofol, ykn barbiturates doosiin ol’aanaa hidda dhiigaa keessaa malee hin dhaabbanne kakaasa.
• Massive rhabdomyolysis fi fincaan "Coca-Cola" dukkanaa'aa: Caccabuun maashaa baay'inaan creatine kinase (CK sadarkaan yeroo baayyee 10,000 hanga 100,000 U/L ol), myoglobin, potassium, fi phosphate dhiiga keessaa gadi lakkisee, tuubules tiruu cufuu fi life-threatening kakaasa arrhythmias onnee haayperkaalemiikii.

Sadarkaa 4ffaa: Kufaatii qaamolee sirna hedduu fi kufaatii ujummoolee onnee¶

• Disseminated Intravascular Coagulation (DIC): Sirna dhiigaa to’annaa malee fi ofumaan dhiigni ilkaan, bakka IV, fi ujummoo garaachaa irraa dhangala’uu.
• Dadhabbii garaachaa cimaa, miidhaan tiruu cimaa, ARDS, fi shookii onnee.

Hubachuu Medtronic SynchroMed paampii alarmii dhaga'amu¶

Paampii Medtronic SynchroMed II fi III implanted kan ta’an piezoelectric acoustic transducer kan sagalee adda ta’e kan dhaga’amuu danda’u kan yeroo dhukkubsataatti dhihoo dhaabattanii ykn gurra keessan garaa isaaniitti dhihoo kaa’an dhaga’uu dandeessan of keessaa qabu:

ITB ofirraa baasuu fi haalawwan hatattamaa walfakkaatan adda baasuu¶

Dhukkubsattoonni dhibee sammuu, miidhaan lafee dugdaatti, ykn dhukkuba maltipilee iskilaaroosisii qabanis dhukkuba ujummoo fincaanii, infekshinii shunt ventriculoperitoneal (VP), autonomic dysreflexia, fi deebii qorichaaf saaxilamoo waan ta’aniif, ogeeyyiin fayyaa hatattamaa amala kilinikaa armaan gadii fayyadamuun acute baclofen withdrawal adda baasuu:

Dozii olka'aa baclofen keessaa acute: "kiisha guutuu" fi dogoggora sagantaa¶

Ofirraa baasuu caalaa kan hin mul’anne yoo ta’u, acute intrathecal baclofen overdose battalumatti ujummoo qilleensaa fi hafuura baafannaa hatattamaa ta’a. Doziin garmalee haalawwan gurguddoo lama keessatti mul’ata:

1. Acidental Subcutaneous "Pocket Fill" yeroo paampii idilee guutu (Balaa guddaa qaba): Ogeessi fayyaa tokko ji'a 2 hanga 6tti paampii irra deebi'ee yeroo guutu, gogaa garaa keessaa cirrachaan gara giddugaleessa silicone septum keessa galchuun baclofen concentrated (kan qoricha 10,000 hanga 40,000 micrograms 20-mL keessatti of keessaa qabaachuu danda'u) lilmoodhaan naqa siriinjii - hanga dachaa 50 kan nama ajjeesu doosiin qaama saalaa keessaa). Yoo cirrachi xiqqoollee septum sana lilmoo ykn darbe, doosiin guddaa sana keessaa kutaan tokko kallattiin kiisha cooma gogaa jalaa naannoo paampii sanaatti lilmoodhaan naqama. Daqiiqaa 30 hanga sa’aatii 4 itti aanan keessatti, baklofeeniin qindaa’e saffisaan gara dhiiga sirnaatti xuuxa, kunis akka tasaa lubbuu namaa balaadhaaf saaxilu garmalee dozii fida (guyyoota wal faallessu booda **kuusaan paampii mataan isaa duwwaa waan hafeef harkaa bahuu cimaa hordofe).
2. Dogoggora sagantaa ykn qindoomina-wal-hinsimne: Qindoomina irra deebiin guutuu 2,000 mcg/mL akka waan 500 mcg/mL ta’etti saganteessuu, ykn erga fooyya’iinsa baqaqsanii hodhuu booda bolus priming kateeterii dogoggoraan shallaguu.

Mallattoolee doosiin garmalee baakloofeen cimaa (ascending rostral progression) .¶

Akkuma baclofen garmalee gara oliitti babal’atu (rostrally) CSF lafee cinaachaa irraa gara hundee sammuu fi qola sammuutti:

• Daqiiqaa 30 hanga 90 jalqabaa: Akka tasaa maashaa miilaafi jirmaa idilee hunduu baduu (profound flaccidity / hypotonia), garaan namaa mar'achuu, mataa namaa salphisuu, garaa kaasaa, fi garmalee dhangala'uu (sialorrhea).
• Sa'aatii 1 hanga 4: Hirriba garmalee (somnolence), dubbii afaan hin qabne ( .dysarthria), ataxia, hypothermia, dha’annaan onnee suuta jedhu (bradycardia), fi dhiibbaan dhiigaa gadi bu’uu (hypotension).
• Summii cimaa: koomaa gadi fageenyaan kan hin kakaafamne, rifleeksii ifa ijaa fi rifleeksii korniyaa dhabuu (du’a sammuu fakkeessuun), dhukkubbii waliigalaa (akka wal faallessuun kan dhufu presynaptic GABA-B autoreceptor disinhibition in the cortex), fi hafuura baafannaa dhaabuu / apnea.

Bulchiinsa hatattamaa doosiin garmalee baclofen¶

1. Ujummoon qilleensaa fi hafuura baafachuun dursa: Baclofen overdose farra addaa receptor-antagonist guutummaatti amanamaa ta’e hin jiru (physostigmine seenaa keessatti bu’aa wal hin simnee fi miidhaa kolinergic balaa kan akka bradycardia, bronchospasm, fi seizures; flumazenil receptors GABA-B duubatti hin deebisu). Haa ta'u malee, saffisaan bag-mask ventilation fi endotracheal intubation yoo ta'e, qorichi sa'aatii 24 hanga 72 keessatti erga qulqullaa'ee booda, doosiin garmalee baclofen guddaa illee fudhachuu irraa lubbuun jiraachuun dhibbeentaa 100tti dhiyaata.
2. Paampii hatattamaa hospitaalaa dhaabuu fi CSF dhangalaasuun: Kutaa balaa tasaa keessatti, ogeeyyiin fayyaa battalumatti paampii gaafachuun infuushinii akka dhaabu (ykn saffisa xiqqaa irratti akka kaa’u), qoricha kuufama paampii keessaa baasuuf (fi dhangala’aan walitti qabame kamiyyuu kiisha gogaa jalaa keessatti yoo guutummaan kiisha uumame aspirate), fi lumbar puncture raawwachuu (ykn karaa paampii keessaa aspirate gochuu side Catheter Access Port) dhangala’aa sammuu baclofen-laden cerebrospinal 30 hanga 40 mL (yeroo tokko tokko sterile preservative-free normal saline waliin jijjiiruuf) dhangalaasuuf.

Akkaataa hospitaalonni yeroo dhuftan ITB cimaa ofirraa baasuu itti yaalan¶

Kutaan balaa tasaa maal gochuu akka qabu beekuun kunuunsitoonni hospitaala hawaasaa hojjettoonni paampii intrathecal yeroo muraasa arguu danda’an yeroo ga’an dhukkubsataa tokkoof ifatti akka leellisan gargaara:

1. GABA-A fi GABA-B agonism battalumatti doosiin ol’aanaa hidda dhiigaa keessaa:
2. Baclofen afaaniin fudhatamu yeroo cimaa ofirraa ittisuu keessatti saffisaan lafee dugda bira gahuu waan hin dandeenyeef, hakiimonni balaa tasaa battalumatti benzodiazepines hidda dhiigaa keessaa (lorazepam ykn diazepam IV boluses fi walitti fufiinsaan infusions), kanneen GABA-A receptors gadi lafee dugdaa fi sammuu keessatti sochoosan, karaa duwwaa GABA-B bira darbuun dhukkubbii garaa kaasaa dhaabuu, dhiita’uu maashaalee teetanic boqochiisu, fi ho’a olka’aa dhaabuu.
3. Dhukkubsataan ammallee qoricha karaa afaanii, tuubii nasogastric, ykn tuubii gastrostomy (PEG) fudhachuu yoo danda’e, doosiin guddaan enteral baclofen (akkaataa idileetti sa’aatii 4 hanga 6tti 10 hanga 20 mg) yeroo tokkotti jalqabama, yeroo baay’ee cyproheptadine afaaniin fudhatamu (sa’aatii 6 hanga 8tti mg 4 hanga 8, kan serotonin antagonist kan deebisu itching fi myoclonus of baclofen withdrawal) ykn dexmedetomidine / propofol infusions kutaa yaala cimaa keessatti.
4. Dantrolene sodium (IV) yoo beenzodiazepines gahaa hin taane jabina maashaa lafee garmalee lubbuu namaa balaa irra buusuuf fi ho’a olka’aa ta’eef akka gargaaraatti fayyadamuun ni danda’ama, haa ta’u malee GABAergic restoration qoricha jalqabaa ta’ee hafeera.
5. Hatattamaan deebi'ee kennuu baclofen intrathecal:
6. Yoo kuufamni paampii salphaatti duwwaa fiige ykn MRI booda dhaabbate: Ogeessi baqaqsanii hodhuu niwuroo, ogeessi fayyaa qaamaa (ogeessa PM&R), ykn ogeessi kilinikaa oomishaa leenji’e paampii sana ulee telemetry tiin gaafatee kuufama siree cinaa sterile irra deebi’ee guutuu ykn mootora deebisee jalqaba.
7. Yoo kateetirri sun kinked, addaan cite, ykn cabe fi baqaqsanii hodhuun harkifate: Hakiimni tokko siree cinaa single-shot lumbar puncture injection of preservative-free intrathecal baclofen (akkaataa idileetti 50 hanga 100 micrograms) ykn yeroodhaaf kaateetariin lafee keessaa alaa kaa’uudhaan fulminant withdrawal hanga bakka buusuuf kateetira baqaqsanii hodhuu.
8. Aggressive IV hydration for rhabdomyolysis: Dhangala'aa hidda dhiigaa keessaa isotonic (0.9% normal saline) fincaan baay’ee akka hin baane gochuu fi maayoogloobiinii tiruu keessaa baasuuf saffisaan kan itti naqaman yoo ta’u, sa’aatii 4 hanga 6tti seerumi pootaasiyeemii, kiriiyaatiin kinaasii (CK), fi paanaalii coagulation hordofu.

Lakkoofsa balaa tasaa naannoo fi pirootokoolii ejensii¶

• Ameerikaa fi Kanaadaa: 911 bilbili. Bulchiinsi Nyaataa fi Qorichaa Ameerikaa (FDA) Akeekkachiisa Sanduuqa Gurraacha kan baclofen intrathecal (Lioresal Intrathecal / . Gablofen) shakkamee ofirraa baasuun hatattamaan hospitaala ciisuu ajaja, baclofen afaaniin fudhatamu qofti gara rabdomyolysis, multisystem organ failure fi du’aatti guddachuu amanamummaadhaan ittisuu akka hin dandeenye ibsa. Ogeeyyiin fayyaa Sarara Hatattamaa Tajaajila Teeknikaa Medtronic sa’aatii 24 (US keessatti 1-800-707-0933) qunnamuun injinarii kilinikaa dirree naannoo sanaa taableetii sagantaatiin kutaa balaa tasaa geessuuf.
• Yunaayitid Kingidam: 999 bilbili. NHS England Imaammata Komishinii Kilinikaalaa Intrathecal Baclofen Therapy fi NICE Spasticity Qajeelfama kallattiin dabarsuu hatattamaa gara niwuroo saayinsii naannoo ykn wiirtuu miidhaan lafee dugdaatti, IV benzodiazepine titration, fi gaaffii paampii hatattamaa.
• Gamtaa Awurooppaa: Bilbila 112. Akkaadaamii Niwurooloogii Awurooppaa (EAN) fi Ejensii Qoricha Awurooppaa (EMA) pirootokooliin benzodiazepines IV doosiin ol’aanaa, qabbanaa’uu alaa sochii qabu, fi bolus baraarsaa hatattamaa intrathecal karaa lumbar puncture yeroo kufaatiin kateeterii paampii akka malee ofirraa baasuu cimsu.
• Australia fi New Zealand: Australia keessatti 000 ykn New Zealand keessatti 111 bilbili. Bulchiinsi Meeshaalee Wal’aansaa (TGA) fi akeekkachiisni nageenya niwuroomoojuuleeshinii ANZCA, alarmii paampii sagalee lamaa kamiyyuu ykn qufaa/haaypertooniyaa hin ibsamneef madaallii hospitaalaa hatattamaa ajaju.
• Hindii fi Eeshiyaa-Paasifiik: Hinditti 112, Singaapoor keessatti 995, Jaappaanii fi Kooriyaa Kibbaatti 119, ykn Maaleeziyaa fi Hoong Koongitti 999 bilbili. Biyyoota biroof ammoo galmee keenya kan lakkoofsa balaa tasaa idil-addunyaa.

Gaaffiiwwan yeroo baay’ee gaafataman¶

Baclofen intrathecal ofirraa baasuun maaliif qaama guutuu hamaa kan fida malee fida?¶

Gaanfa dugda lafee dugda namaa keessatti, interniwuroononni addaa dhorkaa ta’an haala idilee ta’een karaa narvii mallattoo itch-signaling callisuudhaaf fudhatoota GABA-B fayyadamu. Dhukkubsataan tokko ji’oota ykn waggootaaf walitti fufiinsaan baclofen intrathecal yeroo fudhatuu fi dhangala’aan sun akka tasaa yeroo dhaabbatu, fudhatootni GABA-B lafee dugdaatti sun guutummaatti osoo hin kaka’in hafu, kunis niwuroononni lafee dugdaatti itch ofumaan akka dhukaasanii fi boqonnaa malee akka dhukaasan taasisa. Qufa’iinsi kun gogaa keessatti histamine gadhiifamuu irraa osoo hin taane lafee dugda keessaa waan madduf, hives ykn diimaan waan hin jirreef, farra histamine kan akka diphenhydramine (Benadryl) hin hojjetan.

Yoo paampii baclofen daa’ima kootii sagalee dhageessisuu jalqabe ykn dhume qofa mana keessatti kiniinii baclofen afaaniin fudhatamu dabalataa kennuu nan danda’aa?¶

Yoo dhukkubsataan guutummaatti dammaqee fi nagaan liqimsuu danda’e, doosiin baraarsa hatattamaa isaaniif ajajame baakloofeen afaaniin fudhatamu battalumatti kennuu qabda, garuu ammas kallattiin gara kutaa balaa tasaa deemuun dirqama. Baakloofeeniin liqimfame danqaa dhiigaa fi sammuu baayyee gadhee ta’een qaxxaamura, miligiraama tokko keessatti dhangala’aa lafee dugdaa keessaa harka dhibba tokkoo gadi kan argatu yoo ta’u, kunis infusion intrathecal wajjin wal bira qabamee yoo ilaalamu. Mana keessatti kiniinii baclofen afaaniin fudhatamu qofa irratti hirkachuun du’a hedduu kan galmaa’e sababa dhukkubbii refractory seizures, 41 C (106 F) hyperthermia, fi kufaatii qaamolee hedduu irraan kan ka’e fideera.

Yoo paampii baclofen sagalee dhageessisuu HIN dhageessisu ta’e, sun dhukkubsataan baclofen withdrawal keessa akka hin jirre mirkaneessaa?¶

Lakkii dhimmoonni lubbuu namaa balaadhaaf saaxilan keessaa baakloofeen keessaa baafamuu keessaa dhibbeentaan 70 ol kan ta’an paampii irraa alarmii dhaga’amu tokko malee. Kompiitarri keessoo paampii baatiriin humna qabaachuu fi dhiisuu isaa, sa’aatiin kuusaa dhangala’aan hafe jechuu fi rootariin mootoraa garagaluu isaa qofa beeka; tuubii kateetira socho’aa gara lafee dugdaatti deemu keessa sensara hin qabu. Yoo kateetirri sun ciccite, caccabee, noozlii paampii irraa addaan cite ykn karaa lafee dugdaa keessaa bahee gara cooma dugdaatti yoo siqe, paampichi callisee gungumaa kan itti fufu yoo ta’u qorichi zeeroo lafee dugda bira ga’a.

Doktooronni qoricha adda addaa osoo ta’anii maaliif baclofen ofirraa baasuuf lorazepam ykn diazepam (Valium) hidda dhiigaa keessaa kennu?¶

Baclofen receptors GABA-B irratti hojjeta, isaanis yeroo wal'aansa paampii intrathecal yeroo dheeraa keessatti akka malee kan hir'atu fi miira namaa kan hir'isu ta'a. Benzodiazepines akka diazepam, lorazepam, fi midazolam yeroo hidda dhiigaa keessaa kennaman saffisaan gara sirna narvii giddugaleessaatti qaxxaamuruun fudhatoota GABA-A niwuroonota sochii lafee dugdaa fi karaa sammuu walfakkaatan irratti ni kakaasu. Kunis daqiiqaa muraasa keessatti sirna narvii keessaa furguggisuu kilooraayidii-chaanaalii dhorku deebisee, maashaalee hamaa dhiita'uu, garaa kaasaa fi ho'a olka'aa yeroo hakiimonni paampii sirreessanitti dhaabsisa.

Yeroo beellama irra deebiin guutuu paampii baclofen "pocket fill" jechuun maali, mallattoon akeekkachiisaa maali?¶

Guutuun kiishaa kan uumamu yeroo cirrachi irra deebiin guutuun giddu galeessa silikoonii seeptamii paampii keessaa lilmoo ykn seenuu dadhabee, akka tasaa taankii titaaniyaamii keessa osoo hin taane tishuuwwan cooma lallaafaa gogaa garaa jala jiran keessatti mililiitira dhangala’aa baakloofeen baay’ee walitti qabame lilmoodhaan naqa. Mallattoolee akeekkachiisaa yeroo deebi’anii guutan bakka paampii irratti dhiita’uu ykn ciniinuu kan hin baratamne yoo ta’u, daqiiqaa 30 hanga sa’aatii 4 keessatti maashaaleen gadi fageenyaan laamsha’uu, hirriba garmalee, dubbachuu dadhabuu, hafuura baafachuu suuta gadi fagoo ta’uu fi komaa. Namni erga paampii guutamee sa'aatii muraasa keessatti hirriba hin baramne ykn floppy ta'e hatattamaan ambulaansii barbaada.

Maddootaa fi qajeelfama ofiisaa¶

• Bulchiinsa Nyaataa fi Qorichaa Ameerikaa (FDA) & Medtronic Neuromodulation: Odeeffannoo Ajajuu fi Akeekkachiisa Sanduuqa Lioresal Intrathecal / Gablofen (Baclofen Injection) fi SynchroMed II/III Programmable Infusion Systems (Beekkamtii fi bulchiinsa hatattamaa intrathecal baclofen ofirraa baasuu fi doosiin garmalee kiisha guutuu).
• Coffey RJ fi kkf. (Archives of Physical Medicine and Rehabilitation): Baclofen Intrathecal Irraa Tasa Bahuu: Beekamtii fi Bulchiinsa Siindiroomii Lubbuu Balaafama Ta'uu Danda'u (Pathophysiology of spinal GABA-B receptor downregulation, neuropathic pruritus without rash, rhabdomyolysis, and DIC).
• Saulino M fi kkf. (Neuromodulation: Technology at the Neural Interface): Muuxannoo Gaarii Yaala Baclofen Intrathecal: Rakkoo Hiikuu fi Bulchiinsa ITB Emergency (Qajeelfama Paanaalii Waliigaltee adda baasuu kufaatii kateetiraa, aspiraashinii Buufata Dhaqqabummaa Kateetiraa, fi baraarsa IV beenzodiazepine/cyproheptadine).
• Tajaajila Fayyaa Biyyaalessaa (NHS England) & Inistiitiyuutii Biyyoolessaa Fayyaa fi Kunuunsa Gahumsa (NICE, United Kingdom): Imaammata Komishinii Kilinikaalaa: Intrathecal Baclofen for Severe Spasticity In Aults and Children.
• Watve SV fi kkf. (Spinal Cord): Hoggansa Dozii Olka’aa fi Dozii Gadi Baclofen Intrathecal: Lumbar Puncture CSF Drainage fi ICU Supportive Care Protocols.

Qajeelfamoota walqabatan¶

• Siindiroomii seerotooniin, siindiroomii hamaa niwurooleeptikii fi wal-nyaatinsa qoricha
• Miidhaa lafee dugdaa keessatti autonomic dysreflexia
• Status epilepticus, yeroo dheeraaf dhukkubbii garaachaa, fi qoricha baraarsaa
• Miidhaa tiruu cimaa, rhabdomyolysis, fi fincaan dukkanaa’aa fincaan hojjechuuf adda baasuu
• Fayyadama CPR fi AED ga’eessotaa