Go tsholola kapoko ka tsela e e babalesegileng: kotsi ya go ema ga pelo, mokgwa, le matshwao a a tlhagisang¶

Go tsholola kapoko e e bokete mo serameng ke nngwe ya ditiro di le mmalwa tsa mo gae tse di ka dirang gore motho yo o godileng yo o lebegang a itekanetse a tlhaselwe ke bolwetse jwa pelo. Tiro e bokete, mowa o tsididi, mme batho ba ba e dirang gantsi ba godile, ba sa tlhole ba le mo sebopegong se se siameng, kgotsa ba setse ba tshela ka bolwetse jwa pelo jo ba sa itseng sepe ka jone. Mafapha a tshoganyetso a bona lekhubu la botlhoko jwa sehuba, dikgobalo tsa mokwatla le go wa morago ga go na ga kapoko gongwe le gongwe go gogolo.

Kaedi eno e tlhalosa gore ke ka ntlha yang fa go tsholola kapoko go gatelela pelo, ke mang yo o mo kotsing e kgolo, gore o ka tsholola jang ka kgatelelo e nnye, ke matshwao afe a a tlhagisang a a rayang gore o tshwanetse go ema ka nako e le nngwe, le gore o dire eng fa wena kgotsa mongwe yo o gaufi le wena a phutlhama. Go bona setshwantsho se se anameng sa go dira thata mo maemong a bosa a a tsididi, bona go tsholola kapoko ka shofole le go dira ka natla thata mo serameng se se feteletseng. Go bona bolwetse jwa pelo ka bojone, bala . go tlhaselwa ke pelo.

Dira se jaanong¶

1. Emisa go shofola mme o nne fa fatshe fa o utlwa kgatelelo ya sehuba, go gagamala, go pitlagana, botlhoko mo letsogong, mo tlhagareng, mo molaleng kgotsa mo mokwatleng, go tlhaela mowa, tlhogo e e botlhofo, kgotsa mofufutso o o tsididi. O se ka wa leka go fetsa tiro.
2. Leletsa nomoro ya tshoganyetso ya lefelo la lona (911 kwa United States le Canada, 112 go ralala Kopano ya Yuropa, 999 kwa United Kingdom). E re o akanya gore mongwe o na le bolwetse jwa pelo. Dinaga tse dingwe di kwadilwe mo dinomoro tsa tshoganyetso tsebe.
3. Dula kgotsa rapama ka tsela e e go siametseng, bofolola diaparo tse di gagametseng, mme o thuthafale ka jase kgotsa kobo. Lotlolola lebati mme o tshube lebone la kwa ntle gore ba ba tsibogelang ba kgone go go bona.
4. Fa motho a wela fa fatshe, a sa tsiboge e bile a sa heme ka tsela e e tlwaelegileng, simolola CPR ka nako e le nngwe mme o romele mongwe go tla go mo tsenya sedirisiwa se se itirisang sa go hema (AED). Bona CPR.
5. O se ka wa ikgweetsa go ya kwa bookelong. O se ka wa leta go bona gore a setlhabi se a feta. Badiri ba ambulense ba ka simolola kalafi mo tseleng.

Goreng go tsholola go ka baka go ema ga pelo¶

Go diragala dilo di le mmalwa ka nako e le nngwe fa o tsholola kapoko mo serameng. Nngwe le nngwe ya tsone e oketsa kgatelelo ya mogopolo, mme fa di kopantswe di ka fekeetsa pelo e e nang le ditshika tse di tshesane.

• Seridi se ngotla ditshika tsa madi. Mowa o o tsididi o dira gore ditshika di gagamale, se se tlhatlosang kgatelelo ya madi le go fokotsa madi a a tsenang mo mesifeng ya pelo.
• Go tsholetsa dilo tse di bokete go tlhatlosa go itaya ga pelo le kgatelelo ya madi. Go tsholetsa le go latlhela kapoko ke maiteko a isometric, jaaka go tsholetsa dilo tse di bokete. E kgarameletsa go itaya ga pelo le kgatelelo ya madi kwa godimo ka bonako, gantsi go feta go tsamaya ka bonako kgotsa go dira diteko tsa treadmill.
• Go tshwara mowa go dira gore go nne maswe le go feta. Batho ba le bantsi ba tshwara mowa fa ba tsholetsa. Seno se dira gore go nne le kgatelelo mo sehubeng mme se gatelela pelo le go feta.
• Mowa o o tsididi o dira gore madi a kgomarele thata e bile a nne le tshekamelo ya go tlhotlhorega. Mo bathong bangwe seno se dira gore go nne le kgonagalo ya gore go nne le tlhotlhorego mo polakeng mo tshikeng ya pelo.
• Batho ba itlhaganelela. Go tla mogoma, koloi e e tshwanetseng go epa, kgotsa appointment. Keletso ya go fetsa ka bonako e dira gore batho ba tlole dinako tsa go ikhutsa.
• Dijo tsa mo mosong le boroko di botlhokwa. Go tsholola pele ga o ja, ka bonako fela morago ga go tsoga, kgotsa morago ga go robala bosigo jo bo sa siamang go tsenya pelo mo kgatelelong e e oketsegileng.

Patlisiso nngwe e e neng ya dirwa ka dikgobalo tsa go tsholola kapoko kwa United States e ne ya fitlhela gore mafapha a maemo a tshoganyetso a ne a alafa dikgobalo tse di fetang 11 000 tse di amanang le go tsholola kapoko le maemo a tshoganyetso a kalafi ngwaga le ngwaga, mme mathata a pelo ke one a neng a baka dintsho tse dintsi. Mokgatlho wa Pelo wa Amerika (AHA) le Mayo Clinic le ditlhopha tse dingwe tsa kalafi ya pelo di tlhagisa gore bagolo ba ba sa direng sepe bontsi jwa ngwaga ke bone ba ba leng mo kotsing thata.

Ke mang yo o mo kotsing e kgolo¶

Mongwe le mongwe a ka gobala, mme kotsi e kwa godimo thata mo bathong ba ba latelang. Ba tshwanetse go tila go shofola gotlhelele mme ba rulaganye thuso.

• Batho ba ba kileng ba tlhaselwa ke bolwetse jwa pelo, ba arilwe ka bypass, ba tsentswe stent kgotsa ba ba itseng ba na le bolwetse jwa pelo .
• Batho ba ba nang le kgatelelo e kgolo ya madi, kholeseterole e e kwa godimo kgotsa bolwetse jwa sukiri jo bo sa laolesegeng sentle
• Bagogi le ba ba kileng ba goga
• Banna ba ba fetang dingwaga di le 45 le basadi ba ba fetang dingwaga di le 55, le mongwe le mongwe yo o nang le hisitori e e nonofileng ya lelapa ya bolwetse jwa pelo jwa ntlha
• Batho ba ba nonneng thata kgotsa ba ba sa ikatiseng ka metlha
• Mongwe le mongwe yo o boleletsweng gore a se ka a tsholetsa dilo tse di bokete, kgotsa yo o nang le sedirisiwa se se thusang pelo kgotsa se se tsenngwang mo mmeleng mme a sa botsa ngaka ka go dira ka natla .
• Batho ba ba nang le bolwetse jwa makgwafo jo bo jaaka asma kgotsa bolwetse jo bo sa foleng jwa makgwafo, ka gonne mowa o o tsididi o ka tsosa mathata a go hema .
• Mongwe le mongwe yo o nwang melemo e e amang go itaya ga pelo kgotsa kgatelelo ya madi, kgotsa yo o ikutlwang a tsewa ke sedidi morago ga go dira ka natla
• Batho ba ba folang mo bolwetseng kgotsa mokgotlhwane wa bosheng

Fa o le mo go epe ya ditlhopha tseno, botsa ngaka gore a o ka kgona go shofola, mme o rulaganye ditsela tse dingwe tsa go tlosa kapoko. Akanya ka moagelani, leloko la lelapa, moithaopi wa lefelo leo, mosha yo o batlang tiro, tirelo ya go tlosa kapoko kgotsa thulaganyo ya mmasepala e e thusang bagolo ba ba godileng. Bona go boloka bagolo ba babalesegile mo maemong a bosa a a tsididi go bona mananeo a thuso.

Pele ga o shofola¶

Swetsa gore a o tlhoka go shofola¶

Ga se kapoko yotlhe e e tlhokang go phepafadiwa ka nako e le nngwe. Fa kapoko e le boteng, e le metsi e bile e le bokete, kgotsa go tla tse dingwe, akanyetsa go leta. Diura di le mmalwa moragonyana letsatsi le ka nna la e nolofatsa, mme tikologo ya bobedi ya tiro e e botlhofo e motlhofo go feta maiteko a le mangwe a maleele. Diega go shofola go fitlha o thuthafala le go nna le sengwe se o ka se jang. O se ka wa shofola fa themphereitšha ya mowa kgotsa serame sa phefo se le kwa tlase ka tsela e e kotsi, sekai kwa tlase ga didikirii tsa Celsius di ka nna 20 (didikirii tsa Fahrenheit di le 4) ka phefo, ka gonne go hema mowa o o tsididi thata ka bogone go ka tsosa botlhoko jwa sehuba le mathata a go hema.

Thuthafatsa¶

Dirisa metsotso e le metlhano go ya go e le lesome go thuthafala. Tsamaya mo lefelong, akgela matsogo a gago, dira di-squat tse di bonolo, mme o otlolle magetla a gago, mokwatla le mesifa ya ditlhaa. Mesifa e e tsididi e a gagamala le go gagoga bonolo, ka jalo e thuthafatse pele o e tsholetsa.

Apara diaparo tsa serame¶

• Apara dillaga di le mmalwa tse di sesane go na le e le nngwe e e kitlaneng, gore o kgone go tlosa llaga fa o gotela mme o tsenye e nngwe fa o tsidifala.
• Apara hutshe, ka gonne karolo e kgolo ya mogote wa mmele e latlhega ka tlhogo, le sekafo kgotsa sekhurumetso sa sefatlhego go thuthafatsa mowa o o o hemang.
• Tlhopha ditlelafo tse di sa tseneng metsi kgotsa di-mitten tse di nang le go tshwara sentle.
• Apara dibutse tse di sa tseneng metsi tse di nang le sole e e boteng, e e sa releleng. Go wela mo aeseng ke selo se segolo se se bakang dikgobalo tsa go tsholola. Bona go relela mo aeseng le go wa.
• Tila letseta kgatlhanong le letlalo, ka gonne letseta le le metsi le a go tsidifatsa. Dirisa boboa kgotsa dikarolo tsa motheo tsa maitirelo.
• Tsamaya le founo ya gago mme o e beye mo kgetsaneng e e ka fa teng.

Ja botlhofo mme o nwe metsi¶

O se ka wa shofola o tletse mo mpeng, ka gonne tshilo ya dijo e gaisana le mesifa ya gago go bona madi. Le wena o se ka wa shofola o sa ja sepe, ka gonne o tlhoka lookwane. Nna le seneke se se botlhofo mme o nwe metsi pele ga o simolola le ka nako ya boikhutso. O seka wa nwa bojalwa pele kgotsa morago ga go shofola. Bojalwa bo atolosa ditshika tsa madi tse di gaufi le letlalo, mme seno se dira gore o ikutlwe o thutafetse fa o ntse o latlhegelwa ke mogote ka bonako, mme seno se ka dira gore mathata a go itaya ga pelo a nne maswe le go feta. Tila khafeine le nikotine bobotlana ura pele ga tiro e e bokete, ka gonne ka bobedi di tlhatlosa go itaya ga pelo le kgatelelo ya madi.

Tlhola didirisiwa tsa gago¶

Dirisa shofole e e tshwanelang boleele jwa gago, e e nang le setshwaro se se kobegileng kgotsa se se ka fetolwang se se go letlang go nna o tlhamaletse mokwatla wa gago. Legare le lennye le le nang le boalogodimo jwa polasetiki le tshwara kapoko e nnye e bile ga le bokete thata. Gasetsa legare ka botlhofo ka oli ya go apaya kgotsa ka seporei sa silicone pele o simolola, gore kapoko e relele go na le go kgomarela. Shofole ya go kgoromeletsa e e nang le sekopo se se bulegileng e bonolo mo mokwatleng le mo pelong go na le shofole ya go tsholetsa, mme pusher ya kapoko e e mo maotwaneng e botoka le go feta.

Thekeniki ya go shofola¶

Maikaelelo ke go tsamaisa kapoko ka maiteko a mannye le ka kgatelelo e nnye mo mokwatleng le mo pelong ya gago.

1. Kgoromeletsa, o se ka wa tsholetsa. Kgoromeletsa kapoko kwa thoko nako le nako fa o ka kgona. Go kgoromeletsa go dirisa maatla a mannye go na le go tsholetsa le go latlhela.
2. Tsaya merwalo e mennye. Tlatsa shofole ka bontlhabongwe fela, le fa e utlwala e le bonya. A halofo mojaro oa lehlwa le metsi ntse ka boima ba 'maloa dikilogeramo.
3. Tsholetsa ka maoto. Fa o tshwanetse go tsholetsa, oba mangole, boloka mokwatla o tlhamaletse, mme o boloke morwalo o le gaufi le mmele wa gago. Tshwara shofole gaufi, mme o tlhamalatse maoto a gago go tsholetsa.
4. O se ka wa sotha. O se ka wa latlhela kapoko mo legetleng la gago kgotsa kwa letlhakoreng fa dinao tsa gago di ntse di jetswe. Retolola mmele wa gago otlhe, gatela kwa o latlhelang kapoko gone, mme o beye kapoko fa fatshe go na le go e latlhela.
5. Nna o hema. Hema ka tlhomamo. Hemela kwa ntle fa o tsholetsa kgotsa o kgoromeletsa, mme o se ka wa tshwara mowa. Fa o sa kgone go bua ka dipolelo tse dikhutshwane fa o ntse o bereka, o bereka thata.
6. Dira ka dillaga. Fa kapoko e le boteng, tlosa llaga e e kwa godimo pele, morago ga moo llaga e e kwa tlase. Go kapoko e e bokete thata, e e metsi, shofola makgetlo a le mmalwa mo sefefong.
7. Ikhutse kgapetsakgapetsa. Ikhutse metsotso e le mmalwa metsotso mengwe le mengwe e le 10 go ya go e le 15, mme o tsene mo ntlong go thuthafala le go nwa metsi. Nna fa fatshe go na le go ema fa o ntse o ikhutsa.
8. Ipace. Seta lebelo le le tlhomameng, le le phuthologileng. O se ka wa taboga ka tshupanako, mme o se ka wa leka go phepafatsa lefelo le legolo ka nako e le nngwe fela.
9. Dirisa setlhopha. Abelana tiro le mongwe mme lo lebelelane. Fa o le nosi, bolelela mongwe yo o mo tsholelang le gore o lebeletse go boa leng.
10. Phimola mafelo a a siameng pele. Simolola ka tsela e e yang kwa kgorong ya gago le tsela e ambulense e neng e tla e tsaya. Ditsela tsa maoto le dikgato di botlhokwa go feta tsela yotlhe ya koloi.

Kae go kgobokanya kapoko¶

Kgobokanya kapoko kgakala le mmila, di-hydrant, di-drain, di-vent le dimitara tsa ditirelo. Boloka dimitara tsa gase, diphatlha tsa go omisa, diphatlha tsa onto le diphatlha tsa chimney di sena kapoko, ka gonne diphatlha tse di thibegileng di ka romela khabonemonokosaete mo ntlong. Bona khabonemonokosaete. O se ke wa kgobokanya kapoko kgatlhanong le lebota la ntlo, moo e ka nyerologa mo motheong, mme o se ke wa e kgobokanya mo ditlhatshana tse di bokoa.

Matshwao a tlhagiso: ema ka bonako¶

Emisa go shofola mme o ikhutse fa o lemoga sengwe sa tse di latelang. O se ka wa kgarametsa.

Basadi, bagolo le batho ba ba nang le bolwetse jwa sukiri¶

Matshwao a go ema ga pelo a ka lebega a farologane mo basading, mo bagolong ba ba godileng le mo bathong ba ba nang le bolwetse jwa sukiri. Mo boemong jwa botlhoko jo bo tlwaelegileng jo bo thubang mo sehubeng, ba ka nna ba lemoga letsapa le le sa tlwaelegang, go tlhaela mowa, go feroga sebete, botlhoko jwa mokwatla kgotsa jwa motlhagare, go nna le tlhogo e e botlhofo kgotsa go ikutlwa ba tshogile. O se ka wa emela gore setlhabi sa sehuba se tlhagelele. Fa sengwe se utlwala se sa siama mme o le mo serameng morago ga go dira maiteko a magolo, se tseye e le selo se se masisi.

Se o ka se dirang fa motho a tlhaselwa ke bolwetse jwa pelo fa a ntse a shofola¶

1. Leletsa nomoro ya gago ya tshoganyetso ya selegae pele. Bolelela moromedi gore o fa kae, gore motho o na le matshwao a sehuba morago ga go tsholola, le gore a motho o idibetse.
2. Thusa motho go nna fa fatshe a ikhutse. Mo ntshe mo serameng fa o ka kgona, mme o mo boloke a sa tshikhinyega. Go nna halofo, o obegile mangole mme mokwatla o tshegeditswe, gantsi ke boemo jo bo phuthologileng thata.
3. Di boloke di thutafetse e bile di ritibetse. Di apese jase kgotsa kobo. Lokolola diaparo tse di gagametseng mo molaleng le mo sehubeng.
4. Latela kgakololo ya moromedi ka ga aspirin. Moromedi a ka bolelela motho yo o idibetseng gore a tlhafune aspirin fa a sa aleji mme a se na lebaka la go e tila. O se ka wa ntsha sepe ka molomo fa motho a otsela, a kgwa kgotsa a sa kgone go kometsa ka pabalesego.
5. Ipaakanyetse AED. Romela mongwe go batla AED, mme o lotlolole lebati. Dikago tse dintsi tsa setšhaba, mabenkele le dijimi di na le tsone.
6. Lebelela go hema ga bone. Fa ba emisa go tsiboga mme ba sa heme ka tlwaelo, simolola CPR gone fela foo.

CPR mo kapokong¶

Fa motho a ka wa, ba beye ka mokwatla mo godimo ga selo se se tiileng. Fa o le kwa ntle, leka go baya sengwe ka fa tlase ga tsone go di sireletsa mo kapokong, jaaka jase kgotsa boto ya shofole, mme o se ka wa diega go di gatelela go dira jalo. Sututsa ka thata le ka bonako mo gare ga sehuba, ka selekanyo sa go gatelela makgetlo a le 100 go ya go a le 120 ka motsotso, go ya kwa boteng jo bo ka nnang disentimetara di le 5 go ya go di le 6 (disentimetara di le 2 go ya go di le 2,4) mo mothong yo o godileng, mme o letle sehuba go tlhatloga ka botlalo morago ga go kgarametsa gongwe le gongwe. Fa o katisitswe, hema gabedi morago ga go gatelela makgetlo mangwe le mangwe a le 30, mme fa o sa katisiwa, dirisa diatla fela go gatelela. Dirisa AED fela fa e goroga mme o latele ditaelo tsa yone tsa lentswe. O se ka wa ema go fitlha badiri ba ambulense ba tsaya marapo, motho a simolola go hema ka tsela e e tlwaelegileng, kgotsa o lapile thata go ka tswelela.

Go bona thulaganyo ka botlalo, bona CPR. Go lemoga go ema ga pelo le seabe sa AED, bona . go tlhaselwa ke pelo.

Dikgobalo tse dingwe tsa go tsholola¶

Go tlhaselwa ke pelo ke kotsi e e masisi thata, mme ga se yone kgobalo e e tlwaelegileng thata. Tlhaloganya tse dingwe gore o kgone go di thibela.

Mokwatla, magetla le mesifa¶

Kgatelelo ya mokwatla o o kwa tlase ke kgobalo e e tlwaelegileng thata ya go tshola. E tswa mo go sokologeng, go tsholetsa ka mokwatla o o obegileng le go tsamaisa merwalo e e bokete fa go le tsididi. E thibele ka go kgoromeletsa go na le go e tsholetsa, go boloka morwalo o le gaufi le go ikhutsa. Fa setlhabi sa mokwatla se le botlhoko thata, se anama le maotong, se baka go utlwa botlhoko, go nna bokoa kgotsa go latlhegelwa ke taolo ya senya kgotsa mala, batla thuso ya kalafi ka bonako.

Go relela le go wa¶

Go relela mo aese ke selo se segolo se se bakang go robega ga matsogo, dinoka le dikgobalo tsa tlhogo. Tshasa letswai, motlhaba kgotsa matlakala a katse a a sa kgobokaneng mo ditseleng tsa maoto, mme o apare dibutse tse di nang le go tshwara sentle. Fa o ka wa mme wa itaya tlhogo, buisa dikgobalo mo tlhogong. Go bona dikgobalo tsa letsogo le letsogo, bona marapo a a robegileng le go phatloga.

Go tshwarwa ke serame le go tsenwa ke serame¶

Menwana, menwana ya maoto, nko le ditsebe ke tsone tsa ntlha go gatsela. Ditlelafo tse di metsi le dibutse di e potlakisa. Lebelela letlalo le le bosetlha, le le nang le boka, le le tlhotlhoregang kgotsa le le thata, mme o tsene mo teng go thuthafala ka bonolo. O se ke wa itlotsa letlalo le nang le serame. Bona mogote o o kwa tlase le go tshwarwa ke serame.

Dikgobalo tsa sefokisi sa kapoko¶

Difokisi tsa kapoko di baka dikgobalo tse di masisi tsa diatla le menwana mariga mangwe le mangwe. Le ka motlha o se ke wa tsenya seatla sa gago mo chuteng go tlosa jeme. Tima motšhini, emela gore dikarolo tsotlhe di emise go tsamaya, mme o dirise sedirisiwa sa go phepafatsa kgotsa thobane. Dira gore bana ba nne kgakala le wena, le ka motlha o se ka wa tlogela motšhine o o tsamayang o sa tlhokomelwa, mme o dirise dilo tse di sireletsang ditsebe. Dikoloi tse di dirisiwang ka lookwane le tsone di ntsha khabonemonokosaete, ka jalo di tsamaise kwa ntle fela, e seng mo karatšheng.

Go tlosa kapoko mo marulelong¶

Go tlosa kapoko mo marulelong go na le dikotsi tse di farologaneng tsa go wa, aese le go kopana le mogala wa motlakase. O se ka wa palama marulelo mo maemong a kapoko kgotsa aese. Go bona merwalo ya kapoko, matamo a aese le matshwao a tlhagiso a go phutlhama ga marulelo, buisa matshwao a tlhagiso a morwalo wa kapoko le go tlosa kapoko ka tsela e e babalesegileng mo marulelong.

Go tlhopha mokgwa: go bapisa ditsela tsa go tlosa kapoko¶

Kelelo ya ditshwetso fa o ntse o tshofola¶

flowchart TD
    A["O tlhoka go tlosa kapoko"] --> B{"A o na le bolwetse jwa pelo<br/>kgotsa ntlha e nngwe e e kotsi thata?"}
    B -->|"Ee"| C["Kopa thuso kgotsa thapa tirelo"]
    B -->|"Nnyaa"| D["Thuthafatsa, apara ka dillaga<br/>o bo o nwa metsi ."]
    D --> E["Kgoromeletsa kapoko ka merwalo e mennye<br/>mme o heme ka tlhomamo ."]
    E --> F{"A go na le kgatelelo epe ya sehuba, botlhoko,<br/>go tlhoka mowa kgotsa go tsewa ke sedidi?"}
    F -->|"Ee"| G["Ema o nne fa fatshe"]
    G --> H["Leletsa nomoro ya tshoganyetso ya lefelo la gaeno"]
    F -->|"Nnyaa"| I["Ikhutse metsotso mengwe le mengwe e le 10 go ya go e le 15"]
    I --> J{"A tiro e fedile?"}
    J -->|"Nnyaa"| E
    J -->|"Ee"| K["Tsena mo teng, thuthafatsa<br/>o ikhutse ."]

Go thusa moagisani kgotsa wa losika¶

Dintsho tse dintsi tsa go tsholola di diragalela batho ba ba leng nosi. Fa o ka kgona, ithaopele go shofola moagelani yo o godileng kgotsa yo o nang le bolwetse jo bongwe. Fa o sa kgone, tsena ka founo pele ga setsuatsue go botsa gore a ba rulagantse thuso. O se ka wa tlogela moagelani kwa ntle mo serameng a bereka a le esi fa o ntse o lebile.

Fa o fitlhela mongwe a phutlhame mo kapokong, tlhola gore a o a tsiboga le go hema ka tsela e e tlwaelegileng. Leletsa nomoro ya tshoganyetso ya lefelo la lona, ​​simolola CPR fa ba sa heme ka tsela e e tlwaelegileng, mme o dirise AED fa e le teng. Di tlose mo serameng fa o ka kgona, mme o se ka wa diega go gatelela sehuba go dira jalo. Fa motho a hema, mo boloke a thuthafetse e bile a sa tshikhinyega, ka gonne go nna mo serame go dira gore tiragalo epe fela ya kalafi e nne maswe le go feta. Fa di le tsididi thata fa di kgomiwa, bona mogote o o kwa tlase le go tshwarwa ke serame.

Mananeo a go thusa baagi¶

Ditoropo tse dingwe di neelana ka go tlosa kapoko mahala go bagolo ba ba godileng, batho ba ba nang le bogole le batho ba ba lwalang. Batla webosaete ya toropo kgotsa kgaolo ya gago, kgotsa botsa kwa lefelong la gago la bagodi kgotsa kwa laeboraring. Kwa United States o ka leletsa 211 go bona ditirelo tsa selegae. Kwa United Kingdom, khansele ya gago ya selegae le mekgatlho e e jaaka Age UK gantsi e ka supa dikema tsa boithaopo. Botsa moagelani yo o nang le mosha kgotsa mogolo yo mmotlana, yo bontsi jwa bone ba itumelelang go amogela madi a mannye.

Go ipaakanyetsa pele ga kapoko e goroga¶

• Reka letswai, motlhaba kgotsa setlhatswa-aese se se sireletsegileng mo diruiweng tsa mo gae pele ga setsuatsue, mme o se boloke fa o ka se fitlhelelang teng.
• Tlhokomela sefofane sa gago sa kapoko mme o tlhole gore lookwane lo foreše.
• Boloka para ya ditlelafo tse di thibelang metsi, hutshe le sekafo gaufi le lebati.
• Tlhopha shofole e e tshwanelang boleele le maatla a gago, mme o e beye mo lefelong le le fitlhelegang bonolo, e seng mo setoropong.
• Rulaganya gore ke bomang ba ba tla tlosang kapoko fa o sa kgone, mme o kwale palo ya bone.
• Ruta basha ba dingwaga tsa bolesome le maloko a mangwe a lelapa matshwao a a tlhagisang.
• Tsenya alamo ya mosi le alamo ya khabonemonokosaete mo maemong otlhe a legae la gago, mme o di leke kgwedi le kgwedi.

Go bona thulaganyo e e feletseng ya mariga, bona go ipaakanyetsa ditsuatsue tsa mariga kwa gae le thulaganyo ya diura di le 72.

Lenaanenetefatso pele o simolola go tshofola¶

• Ga kena botlhoko jwa sehuba, mathata a go hema, go tsewa ke sedidi kgotsa bolwetse gompieno.
• Ke tlhodile themperetšha le botsididi jwa phefo mme maemo a babalesegile go ka dira ka natla.
• Ke thuthafetse metsotso e le metlhano go ya go e le lesome.
• Ke apere di layers, hutshe, ditlelafo le di boots tse di sa releleng.
• Ke nnile le seneke se se botlhofo le go nwa metsi, mme ke sa nwe bojalwa.
• Mogala wame o mo kgetsaneng, mme mongwe o itse gore ke kwa ntle.
• Ke tla kgoromeletsa kapoko go na le go e tsholetsa, mme ke tseye merwalo e mennye.
• Ke tla ikhutsa metsotso mengwe le mengwe e le 10 go ya go e le 15 mme ke eme fa ke bona letshwao la ntlha la tlhagiso.

Kapoko e o e tsholetsang e bokete jang¶

Bokete jwa kapoko bo farologana thata go feta ka fa batho ba le bantsi ba solofetseng ka teng. Poirete e e botlhofo, e e omileng e ka nna bokete jwa dikilogerama di le 1 (dikilogerama di le 2) ka morwalo wa shofole, fa shofole e e tletseng ya kapoko e e metsi, e e pakilweng e ka fitlha go dikilogerama di le 7 (dikilogerama di le 15) kgotsa go feta. Go tsamaisa le fa e le tsela e nnye ya koloi go ka raya go tsholetsa ditone di le mmalwa ka kakaretso. Ke ka moo yone tiro e e neng e utlwala e le motlhofo beke e e fetileng e ka nnang kotsi morago ga setsuatsue se se metsi.

Bokete jo ke dikaelo tse di makgwakgwa. Fa shofole e utlwala e le bokete, e bokete, ka jalo fokotsa morwalo.

Fa o sena go fetsa¶

Fa o tsena mo ntlong, apola dikarolo tse di metsi tsa kwa ntle mme o apare diaparo tse di omileng. Nwa seno se se bothitho, se se seng bojalwa mme o je sengwe. Nna ka nakwana go na le go tlhamalalela kwa tirong e nngwe. Go utlwa botlhoko go se kae go tlwaelegile. Kgatelelo ya sehuba, go lapa go go sa tlwaelegang, kgotsa go tlhoka mowa morago ga ura kgotsa di le pedi ga go a nna jalo, mme e sa ntse e ka nna tiragalo ya pelo. Fa matshwao a tlhagelela morago ga gore o tsene, ba alafe ka tsela e e tshwanang, nna fa fatshe mme o letsetse nomoro ya tshoganyetso ya lefelo la lona.

Itlhokomele le go lebelela ba bangwe diura di le dintsi morago ga tiro. Bagolo ba ba godileng, segolobogolo, ba ka nna ba ikutlwa ba siame mme morago ga moo ba bo ba nna le matshwao moragonyana maitseboa. Diatla le maoto a a nnang a tlhotlhorega, a le masweu kgotsa a le boka morago ga go thuthafala a ka nna a tshwarwa ke serame, se se tlhokang kgakololo ya kalafi.

Go bua le ngaka ya gago¶

Fa o na le bolwetse jwa pelo, kgatelelo e kgolo ya madi, bolwetse jwa sukiri, bolwetse jwa makgwafo kgotsa o na le dingwaga di le dintsi o sa dire sepe, botsa ngaka ya gago pele ga paka ya kapoko gore a o ka kgona go tshola. Botsa ka tlhamalalo ka ga go tsholetsa dilo tse di bokete, mowa o o tsididi le gore ke matshwao afe a tlhagiso a a botlhokwa mo go wena. Fa o nwa melemo ya pelo, botsa gore a o tshwanetse go e rwala fa o tswela kwa ntle le gore o e dirise leng. O se ka wa fetola kgotsa wa emisa melemo epe kwantle ga kgakololo ya ngaka. Ditlhopha tse dintsi tsa kalafi ya pelo le tsone di akantsha gore motho a itekanele ka iketlo mo ngwageng gore ditiro tsa mariga di se ka tsa tla e le selo se se tshosang mmele ka tshoganyetso.

Basha le bana¶

Basha ba ba itekanetseng gantsi ba kgona go tshola, mme ba santse ba tlhoka go ikhutsa, metsi, diaparo tse di bothitho le go tlhokomelwa. Bana ba bannye ga ba a tshwanela go shofola kapoko e e bokete, mme ga ba a tshwanela go tlogelwa gore ba tshameke gaufi le dithotobolo fa thoko ga tsela kgotsa gaufi le mogoma. Dithanele le dikago tsa phemelo tse di mo kapokong e e tseneletseng di ka phutlhama mme tsa fitlha ngwana. Tlhola bana ba ba tshamekang mo kapokong mme o ba tlise fa ba le metsi kgotsa ba roroma. Ruta bana ba ba godileng matshwao a a tlhagisang a go tshwarwa ke serame mme o ba bolelele gore ba tsene mo ntlong fa menwana ya bone kgotsa menwana ya maoto e ikutlwa e tlhotlhorega.

Dipotso tse di bodiwang kgapetsakgapetsa¶

Ke ka ntlha yang fa go tsholola kapoko go le thata jaana mo pelong?¶

Go tsholetsa go kopanya go tsholetsa dilo tse di bokete, mowa o o tsididi mme gantsi go simolola ka tshoganyetso morago ga dikgwedi di le dintsi o sa ikatise thata. Serame se ngotlela ditshika le go tlhatlosa kgatelelo ya madi, fa go tsholetsa le go tshwara mowa go kgarameletsa go itaya ga pelo le kgatelelo kwa godimo go ya pele. Mo mothong yo o nang le ditshika tsa pelo tse di tshesane, motswako ono o ka dira gore a nne le botlhoko mo sehubeng kgotsa a tlhaselwe ke pelo.

Ke mang yo o sa tshwanelang go tsholola kapoko gotlhelele?¶

Batho ba ba kileng ba tlhaselwa ke bolwetse jwa pelo, stent kgotsa bypass, ba ba itseng bolwetse jwa pelo kgotsa kgatelelo e kgolo ya madi e e sa laolegeng sentle kgotsa bolwetse jwa sukiri, le mongwe le mongwe yo o nang le pacemaker kgotsa bolwetse jwa makgwafo ba tshwanetse go bua le ngaka pele ba tshola. Bagolo ba ba godileng ba ba sa matlhagatlhaga, ba ba gogang le batho ba ba nang le hisitori e e nonofileng ya lelapa ya bolwetse jwa pelo le bona ba tshwanetse go akanya ka go bona thuso. Go hira tirelo kgotsa go kopa moagelani ke tlhopho e e babalesegileng.

Ke tshwanetse go ikhutsa ga kae fa ke ntse ke shofola?¶

Ikhutse metsotso e le mmalwa bobotlana metsotso mengwe le mengwe e le 10 go ya go e le 15, nna fa fatshe fa o ka kgona, mme o nwe metsi. Ema go sa le gale fa o utlwa o gagamala mo sehubeng, o tlhaela mowa, o tsewa ke sedidi kgotsa mofufutso o o tsididi. Fa o sa kgone go bua polelo e khutshwane fa o ntse o bereka, fokotsa lobelo.

Ke tshwanetse go dira eng fa ke akanya gore ke na le bolwetse jwa pelo fa ke ntse ke shofola?¶

Ema ka bonako, nna fa fatshe, mme o letsetse nomoro ya tshoganyetso ya lefelo la lona go na le gore o kgweetse ka bowena. Bolelela moromedi matshwao a gago le lefelo le o leng mo go lone, lotlolola lebati, mme o thuthafale. Fa o na le motho yo o phutlhameng mme a sa heme ka tlwaelo, simolola CPR mme o batle AED.

Metswedi e tlhotlhomisitswe¶

Kaelo e e mo tsebeng eno e ne ya tlholwa kgatlhanong le kgakololo ya Mokgatlho wa Pelo wa Amerika (United States) ka ga go tsholola kapoko le matshwao a tlhagiso a go tlhaselwa ke pelo, ditsebe tsa Ditheo tsa Taolo le Thibelo ya Malwetse (United States) ka ga pabalesego ya maemo a bosa a a tsididi le bolwetse jwa pelo, kaelo ya Tirelo ya Maemo a Bosetšhaba (United States) ya pabalesego ya phefo le bosa jo bo tsididi le. Setheo sa Botsamaisi (United States) sa kgakololo ya setsuatsue sa mariga, kaelo ya pabalesego ya mariga le CPR ya Sefapaano se Sehibidu sa Amerika, ditsebe tsa Tirelo ya Bosetšhaba ya Boitekanelo (United Kingdom) tse di buang ka go ema ga pelo le go ikatisa mo maemong a bosa a a tsididi, kgakololo ya mariga ya Mokgatlho wa Pelo wa Boritane (United Kingdom), kaelo ya pabalesego ya mariga ya Mokgatlho wa Boitekanelo wa Canada, le Pelo le St Canada. Moo dikemedi di sa tshwaneng, tsebe eno e dirisa kgakololo e e kelotlhoko thata.

Ithute thuso ya potlako le CPR¶

Khoso ya go dira ka diatla e go naya mokgwa o go bala go ka se kgoneng go o dira. Sefapaano se Sehibidu, Ambulense ya St John le batlamedi ba le bantsi ba selegae ba ruta CPR, tiriso ya AED le tsibogo ya go tlhaselwa ke pelo mo diureng di le mmalwa. Akanyetsa go tsena khoso le batho ba o nnang le bone, segolobogolo fa mongwe a na le bolwetse jwa pelo.

Dikaedi tse di tsamaelanang¶

• Go tlhaselwa ke pelo
• CPR
• Go tsholola kapoko ka shofole le go dira ka natla thata mo serameng se se feteletseng
• Go relela mo aeseng: gore o ka wa jang le gore o batle tlhokomelo leng
• Pabalesego ya ditsuatsue tsa mariga: go thuthafatsa mo gae le go falola serame