Vapeur hydrothermal buy tàkk, Geyser Basin buy tàkk, ak tàng glaas¶

Geothermal ak terrain volcan glacié (lu melni Parc National Yellowstone ci Etats Unis, Zone Volcanique Taupo ak Rotorua ci Nouvelle-Zélande, zone rift volcanique ci Islande, Kamchatka, ak Andes) dañuy wane ñatti jafe-jafe yu gaaw, yuy boole kaaraange dundu: génne potoxo buy seey ak xeer yu tollu ci téemeeri meetar te magma bi njëkka yëngu, **sinter bu yomba dagg ak travertin buy dugg ci biir 93 degre Celsius (200 degre Fahrenheit) piscine yu asid wala alkaline yu tàng lool, ak mbënd yu am doole yuy génn ci suufu glaas wala mbënd yuy génn ci suufu glaas). erupsioŋ yi dañuy seey ndox mu bari mi nekk ci suufu kap glaas ba keroog barabu glaas bi di toj. Rax ci dolli, depression thermique yu woyof yi ak bërëbi fumarole yu muur neige dañuy tëye piscine yu amul xet yu bari yu am sulfure d'hydrogène (\(\text{H}_2\text{S}\)) ak gaz carbonique (\(\text{CO}_use2\)) ci ñaari noyyig Su amee jafe-jafe ci basin geothermal wala glacial, wool sa nimero jafe-jafe ci saasi (911 ci Etats Unis ak Canada, 112 ci biir Union Européenne ak Islande, 111 ci Nouvelle-Zélande, 999 ci Royaume-Uni) wala nga xool sunu limu nimero paj mu jamp. Ngir xam jafe-jafe yi ci wàllu geologie, lireel sunuy tegtal ci lak glacial biy jameet mbënd ak rawale nit ñi ci barage bi, volcan, limnik ak niir gaz gaz carbonique volcanique, ak lakk yu metti ak fóotu chimik.

Defal lii leegi¶

1. **Dawal ngelaw li ak wet gi nga sori ci bépp geyser wala piscine thermique bu jekki rek nekk potoxo, di yéeg bu baax, wala mu tàmbali génne ay xeer yu ñuul. Celsius [347 ba 482 degre Fahrenheit]) dafay melax ci saasi mu nekk vapër, daal di yëngal xeer wi ko tëjoon. Daw sori ci bassin bi ci boardwalk bi nga xool ci kaw ngir moytu xeer yu ballistic yuy daanu, nga def sac à dos bu dëgër, sac camera, wala veste buñ laxas ci sa bopp ak sa baat ngir moytu xeer yuy daanu ak taw buy seey.
2. Bul musa wàcci ci yoon wiñ defaree dénk wala yoon wiñ defaree gravel ci biir bassin geothermal, te bul musa féey ginaaw xaj wala mbir mu daanu. Li nuru suuf su weex wala dóomu-taal bu dëgër ci wetu ndox mu tàng, dafay faral di nekk 5 ba 20 milimetre ci sew (0.2 ba 20 milimetre). wala xeetu travertin bu nekk ci kaw lëmu ndox muy seey wala potoxo asid sulfurik (\(p\text{H} 1.5\text{ba }2.5\)). Fexeel tëye xaj yi ci buum gu gàtt, fu sori ci barab yu tàng yi; daanaka bépp dugg bu faatu ci ndox muy seey dafay am su boroom bi tëmb ngir xettali baayima buñu bàyyi.
3. Sudee suuf si dafay xar ci suufu say tànk wala nga dóor ci biir benn croûte thermique bu woyof, nga wàcci ci sa biir ci saasi nga xalangu wala nga xalangu ci sa biir ci sa emprent tànk. Soo taxawee jub, sa yaram yépp dafay nekk ci surface bu ndaw bi ci benn taloŋ. Dropping prone dafay tasaare sa diisaay ci sa yaram ak sa tànk yi nga dindi say tànk ci ndox mi tàng bi.
4. Su amee ku daanu ci ndox mu tàng muy seey, wala mu dagg ci biir ndox mu tàng, dindi ko ci saasi, seddal lakk bi ak ndox mu sedd mu sell, te BULEEN xolli yéere synthetik yi tafu. Seddal barab yi lakk yi ci saasi ak ndox mu sedd, ndox mu sell (musul waterro cheol is geothermal for thermique) 15 ba 20 simili ci di moytu hypothermie systemique, dagg yéere yu seey yi tafu ci der bi, laxas torso bi ak tànk yi ci darab yu waw yu sell wala filmu plastik bu tafu, nga rawale ko ci helicopter wala ambulance ci santu lakk bu diwaan bi.
5. Xaaral sa ngelaw, nga yéeg ci ngelaw li ci saasi soo xeeñee nen yu yàqu yuy jekki reer, nga yëg miir ci saasi, wala nga gis picc wala gunóor yu dee ci biir pax mu tàng. (\(\text{CO}_2\)) ñoo gëna diis ngelaw li ak piscine yi ci biir xar-xar yi, ravin yi, grotte neige yi, ak depression thermique yi ci jamonoy tekkaaral. Lu ëpp 100 pàcc ci milioŋ, \(\text{H}_2\text{S}\) dafay paralize neer olfactif ci ay segond, suko defee doo mëna xeeñ xetu nen bu yàqu bi balaa 500 ba 1,000 ppm di indi "knockdown" ci saasi noyyig.
6. **Bàyyileen plaine yiy génn ci glaas yi (sandur), ponti dex yu woyof yi, ak grottes glacial yi ci saasi sudee danga xeeñ sulfur ci wetu dex glacial bi, nga yëg suuf si di yëngu bu baax, wala nga gis ndox mu tilim buy génn ci bakkanu glaas bi. 100 yoon ba 1,000 yoon ci ay waxtu, di bale pon yi ci otoroute yi, di suul tool yu dalal yi ci suufu ndox mu bari, ay iceberg yu tollu ni kër, ak ay sediment volcan. Dawal wala nga daw jub ci kanaalu dex gi nga jubal ci tundu yu kawe yi.

Garab jël dogal: bassin geothermal, jëm kanam ci kaw suuf si, ak mucc jokulhlaup¶

flowchart TD
    Start["Gis nañu jafe-jafe geothermal wala glaciovolcanique"] --> HazardType{"Ban loraange mooy xew leegi?"}

    HazardType -->|"1. VAPEUR HYDROTERMIQ: Plume Mud bu ñuul, Balistik Xeer, Boom bu am doole"| SteamBlast["EVACUATION EXPLOSION PHREATIC: 1. Daw ci kaw ngelaw li, nga sori ci ventilation biy jameet, jaar ci boardwalks yiñ defar. boor crater biy dox"]

    HazardType -->|"2. CRUST THERMAL: Tànk Punches Jaar ci Sinter Ci Pool Scalding"| CrustBreak{"Ndax kiñ faat baa ngi ci piscine bi wala ci kaw suuf si?"}

    CrustBreak -->|"Self-rescue: Crust bi dafay xar ci suufu say dàll"| BellyCrawl["EXTRICATION IMMEDIAT PRONE: 1. BU LEEN jël beneen jéego bu jub ci kanam 2. Daanu flat ci sa biir wala loxo ak wóom ngir tasaare diisaay 3. Roll wala biir-crawl ci ginaaw ci kaw boardwalk bu dëgër wala yoon wu am gravel"]

    CrustBreak -->|"Wallu nit ñi: Kiñ ci lor dafa suux wala mu lakk"| BurnCare["THERMAL SCALD & ACID TRIAGE: 1. Yegg ci victime ci boardwalk jëfandikoo poto, car, wala buum (bul musa tëdd ci kaw crust bu woyof) 2. Rooseel lakk yi ak ndox mu sedd mu sell wala ndox mu sew (bul musul dindi ndox mu tàng) 3. BULEEN dindi der bu seey; Woowal 911 / 112 / 111 ngir ambulance aérien ngir rawale nit ñi ci santu lakk"]

    HazardType -->|"3. POCH GEOTHERMAL GAS TOXIC: Miir, Rabu àll bu dee, wala daanu ci lu gaaw ci biir pax mi"| GasEscape["H2S & CO2 GAS POCKET ESCAPE: 1. Tëyeel noyyig bi ci saasi nga yéeg 3 ba 5 m (10 ba 16 ft) ci kaw ngelaw li 2. BULEEN MUSAA sëggal wala dugg ci lëmu lëmu neige ngir dindi nit ku xëm te amul benn SCBA wala CPR. Dañu jël buum dindi xale bu góor bi ci buntu bi"]

    HazardType -->|"4. SUBGLACIAL BUY TÀPP (JOKULHLAUP): Xetu soufre ci dexu Glacier, yëngu-yëngu, ndox mu tilim buy yokk"| Jokulhlaup["JOKULHLAUP FLOODPLAIN EVACUATION: 1. Génn ci saasi ci grotte glaciaire yi, ci plaine yi (sandur), ak ci ponti dex yi 2. Dawal wala nga yéeg ci kaw suuf su kawe ju dëgër ju jub ci vale bi 3. Bul musa taxaw ci kaw bar yu woyof yi wala pont yu sori ci yoon yi (batterbergs)"]

Physique ak geologie ci explosion hydrothermal¶

Ñu bari ñuy dem ci park geothermal yi dañu jàpp ni volcan bi dafay kalaate su magma biy seey yéeg ci kaw suuf si. Ci dëgg, pomp hydrothermal (phreatic) dafay gëna faral di am ci erupsioŋ volcan te soxlawul fippu magma bu bees. Ay misaal yu siiw ci jamono jii ñooy padd gi am ci weeru Suliye 2024 ci park nasonaal bu Yellowstone, padd Geyser bu Porkchop ci 1989 ak ay xar kanam yu magg yu mel ni Mary Bay ak Lac Turbid.

1. Cuisiniere à pression bi nekk ci suufu suuf (Yaatug Flash-à-Vapeur)¶

Ci suufu bassin geyser, ndox mi ci biir suuf dafay jaar ci biir rhyolite wala xeer basalt yu tàng ci tàngoor magmatik bu xóot. Ndax ndox mi ci suufu suuf dafay tëye ci biir presioŋ hydrostatik bu diis (diisaayu kolon ndox mi ci kaw) ak presioŋ lithostatik (ndax taw mineraal silice dafay tëj xar-xar yi xeer yi melni siman), ndox mi ci suufu suuf dafay des ndox ci tàngoor wu tàng lool 175 ba 430 degre C42 degre Fahrenheit), fu sori ci kaw poñ biy seey ci kaw suuf si. - Liy waral decompression: Su amee suuf suy yëngu bu ndaw ci barab bi, wàccig lak bi ci lu gaaw, plomberie geyser bi dafay fat, wala hydrofracturing buy xar xar-xar bi am silice, pression bi ci reservoir bi tàng lool ci suufu suuf si dafay wàññeeku ci saasi. - Yaatug volume 1,600-ci-1: Ndox mi tàng lool dafay melax nekk vapër ci ay milisegond. Ndax vapër bi ci preesioŋ atmosferik dafay jël lu tollu ci 1,600 yoon volume ndox mu ndoxe, vapër biy melax dafay yaatu ak dooley explosif yu mag, di pulverize sinter rock cap bi ci kaw, sànni ndox muy seey, potoxo asid, ak 500-kilogramm (1,100). meetar (330 ba 2,000 pied) ci jawwu ji** ci gaawaay bu tollu ci 50 ba 150 meetar ci segond (110 ba 335 mile ci waxtu).

2. Ni ñuy muccee ci explosioŋ hydrothermal bu jege¶

1. Xam 10-ba-60-second precursors: Balaa hydrothermal blast, ab source bu baxa wala wert bu leer mën na jekki rek yëngu ak potoxo bu ñuul wala dóomu-taal, ab dome bu mag bu ndox 2 ba 5 meetar (6.5 ba 16.5 pied) mën na gëna yokk ci suufu tànk.
2. Daw nga jaar ci yoon wi; BULEEN MUSAA tëb ci boardwalk bi dem ci crust thermique bi ko wër: Tiitaange dafay tax nit ñiy daw ci explosion ñu tëb ci wetu boardwalk bi, daal di jubal ci croûte sinter bu woyof bi dugg ci piscine yu 93 degre Celsius (200 degre Fahrenheit). Deggal ci kaw planche bant yi wala ci yoonu gravier bi.
3. Xool asamaan te moytu xeer yu mag yi: Xeer yu rëy yi ñuy génne ci angle bu 45 ba 80 degre dañuy jël 4 ba 12 seconde ngir yegg ci collu seen arc ba noppi daanuwaat ci suuf. Xeer yiy daanu wuute nañu ak vague buy tàkk, ndax mën nañu toppu xeer yuy daanu ak seeni bët; xoolal sa bët yi sooy dellu ginaaw suko defee nga mëna jéego cammoy wala ndeyjoor ci trajectoire bu xeer, nga tëye sac à dos ci kaw sa cranium ngir xëcci gravel bu gëna ndaw ak potoxo buy seey.

Tegtale ci diggante geothermal ak glaciovolcanique¶

Mucc ci jéego yu am ci croûte thermique ak faj lakk geothermal yu tàng lool¶

Ci Yellowstone, Rotorua, ak Island, nit ñiy faatu wala ñu ñàkk seen bakkan ba fàww ndax dox wala daanu ci ndox yuy seey ñoo ëpp ci yeneen musiba yiy bawoo ci volcan boole leen.

1. Lu tax suuf geothermal nekk fiir bu nëbbu¶

Bi ndox mu tàng lool di joge ci xar-xar yu xóot yi, dafay dindi silisium (\(\text{SiO}_2\)) wala karbonaat kalsium (\(\text{CaCO}_3\)) ci xeer volkanik bi. Su ndox mi yeggee ci surfaasu piscine bi gëna sedd, mineroo yi dañuy génn ci wetu ndox mi, tabax ay lënd yu woyof yu sinter siliceous (geyserite) wala travertine yuy màgg ci biti ci kaw surfaasu ndox miy seey melni glaas bu woyof ci kaw pond. Ci jamano jooju, vapër asid buy yokk (di oxide nekk \(\text{H}_2\text{SO}_4\)) dafay dindi xeer wu dëgër wi ko wër nekk ban bu nooy te rittax. Suuf su niru ak xeer wu weex wu waw mën na nekk xeetu mineroo bu am 1 santimet (0.4 puus ci yaatuwaay) ci kaw kaas bu 95 degre Celsius (203 degre Fahrenheit).

2. Jéego-ci-jéego faj lakk bu njëkk ci lopitaal ngir victime ci pringtemps buy seey¶

Sudee xale wala mag daanu ci biir ndox mu tàng wala ci ndox mu tàng: 1. Dellu ci tànk yu dëgër kese: Bul musa wàcci ci boardwalk bi ci catu crust bu yomba dagg ngir jàpp victime, wala etaser bi dina daanu ci seen suufu yéen ñaar. Tedd nga tëdd ci kaw pondu dénk bi, nga tàllal benn yatt, tripod, vest wala sentiir, nga xëcc kiñ laal mu yéeg ci kaw planche dénk yi. 2. Seddal lakk bi ci saasi ak ndox mu set te amul tàngoor (Dakkal lakk bi): - Ndox geothermal buy seey bu tëju ci biir soset leen, dàll yéeg tundu, ak jean dafay wéy di toggu tisu dermal bu xóot bi fileek 3 simili ginaaw bi ñu génnee kiñ faat ci piscine bi. - Sottil ci saasi ndox mu sedd mu sell mu bawoo ci butéelu ndox yi, paketu ndox yi, wala ndox mu amul xorom bu amul tàngoor ci kaw barab yi lakk. Bu leen musa jëfandikoo ndox mu bawoo ci piscine geothermal bi la gëna jege wala dex gu tàng, ndox mi mën na tàng, asid wala mu tilim. - Dagg buum yi ak yéere yi nekk ci biti yu seeyul ak siso trauma wala pocketknife, waaye BULEEN MUSAA xotti wala xolli yéere synthetik wala chausset yu seey ba noppi boole ci der bu am ay lëndëm, ndax soo leen dindi dafay dindi epidermis bi yépp ak dermis bi. 3. Equilibre seddal lakk ak hipotermi sistemik: - Sudee lakk bi muur ** lu néew 15 pursaa ci Total Body Surface Area (TBSA) ** (lu melni benn tànk wala tànk bu gëna suufe bi dugg ci crust bi), seddal limb bi saa yu nekk ak ndox mu sedd mu sedd ** 15 ba 20 simili ** ngir dakkal inflamasioŋ bi di yokk ba noppi neutraliser bépp asid. - Sudee kiñ ci lor dafa am immersion bu rëy ci yaram wi yépp (>20 ba 30 pursaa TBSA), seen der dafay yàqu, te dina gaaw ñàkk tàngooru yaram wi, daal di dugg ci choc hypovolemic burn shock. Fësal potoxo buy seey te seddal der bi ab diir ci diiru 1 ba 2 simili, ba noppi nga laxas kiñ laal ci darab yu set te waw, mbàjj Mylar bu sell ci kaw mbàjj mu waw, wala mbàjj mu sell ci waañ wi, nga laxas ko ci anam wu gudd (musul tànk yu lakk yi dañuy newwi bu baax ci ay simili yu néew). 4. Deel malaad bi yewwu, tàngoor, te dalal, nga woo helicopter medevac ci saasi: Bul jox ndox ci gémmiñ malaad bi >20 pursaa TBSA lakk, di waccu, wala di soxla intubation endotracheal urgent ginaaw bimu yeggee lopitaal. Ngir am ci yeneen leeral ci ni ñuy doxalee ci lakk, xoolal lakk yu metti ak fóotu chimik.

Sulfure d'hydrogène (\(\bind{H}_2\bind{S}\)) ak gaz carbonique (\(\bind{CO}_2\)) fiir gaz¶

Geothermal yi dañuy bàyyi vapër bu jaxaso ak gaz carbonique (\(\text{CO}_2\)), sulfure d'hydrogène (\(\text{H}_2\text{S}\)), ak dioxyde de soufre (\(\text{SO}_2\)). - Li waral barab yu woyof yi nekk chambre gaz yuy ray nit: Ci tàngoor ak presioŋ buñ miin, \(\text{CO}_2\) amna diisaay bu 1.52 ak \(\text{H}_2\text{S}\) amna diisaayu 1.19 buñu ko méngale ak air normal (1.00). Su amee ngelaw lu bari ci boori tisbaar, turbulence dafay jaxase gaz yooyu ba noppi dindi leen ci anam wu amul benn loraange. Ci suba bu dal, sedd, ci jamonoy coppite tàngoor ci jawwu ji, wala ci biir depression bu neige bi di daw, grotte, wala ravine creek, gaz yu diis yi dañuy suux, daal di nekk lak buñudul gis, gaz buy ray nit, 0.5 ba 2 meetar (1.6 ba 6.5 pied ci g) xóotaayu suuf. - Fiiru paralisi olfactif bu sulfure d'hydrogène: Su amee ci ay konsentrasoŋ yu tuuti (\(0.01\tekst{ ba }5\tekst{ppm}\)), \(\tekst{H}_2\tekst{S}\) dafay xeeñ bu baax ni nen yu yàqu. Waaye, sudee 100 ba 150 ppm, \(\text{H}_2\text{S}\) dafay paralize neer biy xeeñ nit ci diir bu weesuwul 2 ba 15 simili. Ab yéeg tundu bu dugg ci poos bu bari gaz, ci saasi mu xalaat ni ngelaw li leer na ndax xetu nen bu yàqu bi dafay jeex; ñaari jéego ci ginnaaw, ci 500 ba 1,000 ppm, benn noyyig \(\text{H}_2\text{S}\) dafay lëkkaloo ak cytochrome c oxidase mitochondrial ci tronc yuur gi, moo waral nit ñi di xëm ci saasi ("dañuy tëj") ak noyyig. - ** Rescue sàrt: ** Soo gisee ab yéegkatu tundu, liggéeykat, wala mamifeer bu rëy tëdd te xëm ci biir benn pax mu suux, fosse neige, wala pax mu sangu ci ndox mu tàng, **BUL dox wàcci ci depression bi ngir xool seen pulse. pole, wala buum lassoed sudee mën nga des lëmm ci ngelaw lu féex li; luko moy wool serwiisu paj mu jamp ngir ñu jàppale la ci aparey biy noyyi boppam (SCBA). Liir sunu cyanure, sulfure d'hydrogène, ak gaz usine.

Mucc ci mbënd bu am doole (jokulhlaup)¶

jokulhlaup mingi cosaanoo ci làkku islandais biy tekki "tëmb ci glacier," muy mbënd buy jur musiba buy joge ci suufu glacier wala kap glaas. Yenn jokulhlaup yi dañuy dindi ndox ci lak yi nekk ci wetu glaas ci diiru ay fan, waaye mbir yi gëna ñaaw ñooy xew ci kap glaas yu am volcan (lu melni Vatnajokull ak Myrdalsjokull/Katla ci Island, Mount Rainier ak Redoubt/Spurr ci Etats Unis) caldera geothermal subglacial wala erupsioŋ volcan yu subglacial dañuy seey ay milioŋ ci meetar kib ndox ci suufu téemeeri meetar glaas.

1. Ni jokulhlaup di tabaxee ak dindi¶

Bi tàngooru geothermal bi di seey ci suufu kap glaas bi ci diiru ay weer wala ay waxtu, lak bu nekk ci suufu glaas bi dafay fees ci biir benn depression wala cauldron glaas. Su xóotaayu ndox mi tëju yeggee ci 90 pursaa ci yaatuwaayu barabu glaas bi ci kaw (ndax glaas bi amna dëgëraay bu tollu ci $0.917 garaam ci santimetre kib bu ñu ko méngale ak ndox mu ndoxe mi $1.00 garaam ci santimetre kib bu tàng), tunel subglacial jaaraleko ci seeytu friksioŋ. Ndox muy liw, dóóm volcan, xeer yu mag, ak 1000 tonne ci glaas yuy génn ci bakkanu glaas bi, jàll ci tool bu dalal bi (sandur). Ci atum 1996, ci erupsioŋ subglacial bu Gjallp ci Island, Skeidararhlaup jokulhlaup yegg na ci 50,000 meetar kib ci segond bu nekk (1.76 milioŋ ci pied kib ci segond bu nekk), ci diir bu gàtt mu nekk ñaareelu dex bi gëna mag ci kaw suuf si, di dem fu sori ba noppi di wal.

2. Yooni mucc ci saasi ci valé yiy raxas glaas ak ci grotte glace¶

1. Deglul màndarga #1 biy àrtu ci tool bi, xetu nen yu yàqu (\(\text{H}_2\text{S}\)) ci wetu dex gu glaas: Lak geothermal yu nekk ci suufu glaas dañu fees dell ak sulfure hydrogène buy seey. Ay waxtu balaa vague mbënd bu mag bi di tàmbali ci njeexitalu glacier bi, ndox subglacial bi am pressure tàmbali di senn ci kanaalu dex gi, bàyyi xetu soufre wala xetu nen bu yàqu ci wetu dex gi ak ci pond yi. Soo xeeñee soufre ci wetu glacier wala dex gu glaas, danga wara génn ci suufu vale bi ci saasi.
2. Bu leen musa dugg ci grotte glaciaire ci jamonoy taw bu tàng, ci jamonoy pringtemps, wala ci jamonoy sismik yu bari: Turist yiy dem ci grotte glaciaire yu baxa yi ci suufu glacier yi mën nañu tëju ci ay simili sudee kanaalu ndox subglacial yi dellu ci kaw wala ñu daaneel kaw glaas bi.
3. Bul musa taxaw ci kaw pont biy romb tool bu glaas biy raxas ngir seetaan mbënd mi: Jokulhlaup du melni ndox mu leer; dafay nekk luy dajaloo lool, yor ay iceberg yu am 10 ba 30 meetar ci yaatuwaay (33 ba 100 pied ci yaatuwaay) di daw 15 ba 30 kilometre ci waxtu (9 ba 19 mile ci waxtu). Iceberg yooyu dañuy mbëkk pont yi, dajaloo ci kaw pond yi ba pont bi yépp di dagg. Dawal bamu jeex ci plain outwash bu dalal bi (sandur) ci kaw tund yu dëgër yi balaa ngay taxaw.

Nimero paj mu jamp ak protokolu agence¶

• Etats Unis: Woowal 911 ci saasi (wala nga wàcce Ranger bi yor wàllu yoon ci Serwiisu Park Nasionaal sudee miiru canyon bi dafa tëj coverage selulier bi; nga aktive mesaas satelit SOS sudee danga ci réew mi ci ginaaw). Saytu Seetlu Wolkaan Yellowstone bu USGS (YVO), Seetlu Wolkaan Cascade (CVO), ak Seetlu Wolkaan Alaska (AVO) (volcanoes.usgs.gov) ngir artu hydrothermal ak glaciovolcanique.
• Islande: Woowal 112 ngir mucc ci jafe-jafe ak Kuréel giy Seetlu ak Mucc ci Islande (ICE-SAR / Landsbjorg). Xool Biro Meteoroloji bu Island (IMO / Ile Vedurstofa, vedur.is) ak Departemaa bi yor aar siwil ak doxal jafe-jafe yi (Almannavarnir / safetravel.is), ñuy yónnee SMS ci bépp telefon bu nekk ci biir jokulhlaup wala barab bu am loraange wolkaan (lu melni Myrdalsandur, Skeidararsandur, wala Grindavik).
• Nouvelle-Zélande: Woowal 111 ngir am poliis, pompie ak jafe-jafe NZ, ak ambulance. GeoNet (geonet.org.nz) ak Departemaa bi yor wàllu sàmm (DOC) ngir màndargaal ni wolkaan bi di doxee ak loraange yi ci ndox mi ci zone wolkaan bu Taupo, Rotorua, Tongariro, ak Ruapehu (fu sistemu ERLAWS akustik buy àrtu ci wolkaan bi di def ay buntu barrière yu siren).
• Mbootaayu Ëroop, Italie, ak Kamchatka / Asie-Pacifik: Woowal 112 ci Ëroop yépp. Ci Italie (Campi Flegrei / Solfatara phreatic ak \(\text{CO}_2\) fumarole), toppal Aar Siwil ak INGV zone yiñ tëj. Ci Japon (fu vapër volcan buy kalaate ak ay poos gaz ci Tundu Ontake, Kusatsu-Shirane, ak Hakone Owakudani ñooy gëna am loraange), woo 119 nga topp Agence Météorologique bu Japon (JMA) àrtu volcan yi.

Laaj yi ñuy faral di laaj¶

Ndax su Yellowstone wala Rotorua di kalaate ci ndox mi, loolu dafay tekki ni wolkaan bu mag mingi tàmbali kalaate?¶

Déedet. Sunu sukkandikoo ci Survey Geologique bu Etats Unis (USGS) ak GNS Science New Zealand, explosion hydrothermal yi dañuy xew ci kaw 10 ba 200 meetar (33 ba 650 pied) ci kaw suuf si, foofu la ndox mi nekk ci biir suuf si di dem ba nekk vapër. Duñu bokk ci magma buy yokk, te duñu luy jiitu erupsioŋ volkan bu magmatik; booy seet, daanaka at mu nekk dafay am ay explosioŋ hydrothermal yu ndaw ci Yellowstone, ba noppi ay crater yu gëna mag dañuy tàkk ay fukki at yu néew wala ay xarnu yu nekk ndax mineraal silice dafay fatt chaine geyser yi ci suufu suuf.

Lu tax doo summi yéere synthetik yu seey sudee ku daanu ci ndox mu tàng muy seey?¶

Su ab doxantukat bu sol yéere nylon, polyester, wala polypropylene daanu ci ndox geothermal bu 93 degre Celsius (200 degre Fahrenheit), tàngoor wuy seey dafay tax epiderme bi daal di génn ci saasi, ci noonu muy nooy tissu synthetik bi ci dermi bu am ay lëndëm. Sooy xotti pàntaloŋ wala soset yu tafu ci kaw yoon wi, dafay xotti darab yi ci suufu dermis bi, di jur deret ju bari, di wane neer yu ñor yi ci jawwu ji, ba noppi di yokk bu baax infeksioŋ yi ak ñàkka ndox. Lu moy loolu, seddal lakk bi ci saasi ci biir yéere yi ak ndox mu sedd mu sell, dagg mbubb mu lëndëm ci catu yi, nga bàyyi surgeon yi ci diggu lakk bi ñu dindi mbir yi tafu ci anesthésie sterile.

Lan moo tax ndox mu tàng muy seey mën nekk asid bu dëgër wala alkaline bu dëgër?¶

Ndox geothermal dafa bokk ci ñaari xeeti chimik yu wuute, ñoom ñaar ñooy gëna gaaw yàq tisu nit, moo gën ndox muy seey. Fonte asid-sulfate (ñu bari ci pot potoxo ak ci tundu fumarole yu am $p\text{H} }1.2\text{ba }3.0$) dañuy forme su gaz sulfure hydrogène biy yéeg di seey ci ndox mu xóotul te bari oxygène, ba noppi bakteri *Sulfolobus* yi oxide ko mu nekk asid sulfurique asid sulfurique bu concentré. Sourte yu am chlorure alcaline (geyser yu bari yu baxa bu leer, am $p\text{H} 8,5\text{ ba }9,5$) barina silice ak carbonate de sodium; alkalinité bu bari dafay saponifier (di seey) lipid graa yi ci biir membrane selul nit, suko defee tàngoor wi dugg bu baax ci biir tisu subcutané yi.

Ndax mën naa mucc sudee daa jaar ci biir sinter bu woyof ba ci sama wóom?¶

Waaw, gaañ-gaañu ci suufu tànk yi daanaka mën nañu mucc sudee danga daanu ci saasi ngir tasaare sa diisaay, nga dellu ci boardwalk, nga raxas tànk bi ak ndox mu sedd mu sell ci diiru 15 ba 20 simili, ba noppi ñu yóbbu la ci santu lakk. Faatu ci aksidaa yiy bawoo ci ndoxum geothermal mingi aju bu baax ci pursàntaasu Total Body Surface Area (TBSA) biñ lakk: 7 ba 15 pursaa ci TBSA yi dañuy jàpp 7 ba 15 pursàntaasu TBSA, waaye suñu njëkkee gliise boppu ci biir ndox miy tàkk, dañuy lakk. luy gaawa faat nit.

Lan mooy risku amoeba biy lekk yuur ci ndox yu tàng yi?¶

Ndox mu tàng mi am ndox mu tàng diggante 25 ba 46 degre Celsius (77 ba 115 degre Fahrenheit) dafay denc *Naegleria fowleri*, di amoeba bu bëgg tàngoor te dundu ci suufu sediment bi. Naan ndox mi du indi infeksioŋ, nga xooj ko daale ko ci baat bi wàcci amul benn loraange; loraange gi mën na am sudee ndox mu tàng mi dafay forse mu yéeg ci bakkan bi ngay féey, dunking sa bopp, wala splashing. Ameba bi dafay yéeg ci neer olfactif yi dem ci yuur gi, moo waral meningoencephalitis amebique bu njëkk (PAM), biy ray nit lu ëpp 97 pursaa. Deel tëye sa bopp ci kaw ndox mi saa yu nekk wala nga sol clip bu laxas ci bakkan bi soo nekkee ci ndox yu tàng yi. Jàppale njàngale ci paj mu njëkk ci kurwa ruus, St John Ambulance, wala ab fajkat bu dëkk bi dafay jàngale ni ñuy muccal lakk ak pajum jafe-jafe environmaa bi.

Gid yu jëm ci loolu¶

• Mbënd yu bari yu am ci lak glacial ak rawale nit ñi ndax barage bi dafa yàqu
• Erupsioŋ limnik ak niir yu gaz gaz carbonique volcanique
• Lakk yu metti ak raxas chimik paj mu njëkk
• Cyanure, sulfure d'hydrogène, ak paj mu njëkk

Boroom yi ak tegtali ofisel¶

• **Erquête Geologique bu Etats Unis (USGS) ak Observatoire Wolcan Yellowstone (YVO): ** Tëm yu am tàngoor ci ndox mi ci Parc National Yellowstone: Mekanik yu dekompresioŋ freatik ci vapër, Balistik ci krater yi, ak loraange yi ci gasu géothermal.
• Serwiisu Parc Nasionaal bu Etats Unis (NPS): Protokolu kaaraange ci bassin thermique bu Yellowstone, fàggu croûte sinter buy dugg, ak paj mu njëkk ci geothermal bi ci ginaaw àll bi.
• **Biro Meteoroloji bu Island (IMO / Ile Vedurstofa) ak Almannavarnir (Aar Siwil Island): ** Jokulhlaup (Mbënd buy am ci suufu glaas) Sistem yuy teela artu, ay pexe ngir rawale nit ñi ci Katla ak Grímsvotn, ak kaaraange ci barabu geothermal.
• GNS Science Nouvelle-Zélande (Te Pu Ao) ak Departemaa biy Yorandi (DOC): Njàngat ci loraange yi ci ndox mi ci Taupo ak Rotorua ak Protokolu àrtu ci Lac Crater bu Mt. Ruapehu.
• **Association américaine de burn (ABA) ak Association Médicale de la Wilderness (WMS): ** Liggéeyu pajum lakk yu metti yu bawoo ci tàngoor ak chimik ci barab yu sori.