Màttu gunóor buy fóon (triatomine), feebaru Chagas buy màndargaal Romana, ak feebaru Tsetse wala Leishmaniasis ginaaw biñu ko laal¶

Ci Amerique yépp, Afrique, Europe du Sud, Moyen Orient, ak Asie, ñatti vectëri màtt yu wuute yuy dundee deret dañuy joxe ay parasit protozoa yu sistemik yuy defar ay gaañ-gaañu ci der wala bët balaa ñuy dugg ci xol, yuur, wala moelle bone: Xeetu Panstrongylus ci Amerique Latine ak genn-wàllu sud Etats Unis), klzzwxh:005 ci Afrique Sub-Saharienne), ak Plebotomie (*Lutzomyici Amerique yi ak *Plebotomus* ci Afrque du Sud, Asie du Sud, Mediterane). **Kissing Bug du joxe Trypanosoma cruzi (li waral feebaru Chagas) jaaraleko ci tiflitam bimu màtt, te wue na ak mbonaat wala yoo bu Tsetse buy dugal ay parasit ci tiflitam bimu màtt. Lu moy loolu, gunóor bi dafay dundee kanamu nit ku nelaw ci guddi te duko metti, ba noppii génne njur gu ndoxe gi fees de ak trypomastigotes metacyclic yuy joxe feebar ci der bi. Su kiy nelaw yewwoo ba noppi **fëgg wala xsu màtt bu xasan bi, dañuy fomp njur mi ci bët bi, bët yi, wala conjonctiva bi ci bët bi, mu jur **bët bu newwi bu amul metit (mànrga Romana)* wala der bu dëgër Ndax **feebaru Chagas u metti bi mën nañu ko faj ci 80 ba 99 pursaa ci 60 fan yu ñuy jël Benznidazole wala Nifurtimox** suñu ko jàppee ci fase akute bi, balaa cardiomyopathie Chagas wala megacolon bu dul dellu ginaaw di am, dañu wara dekontaminaasioŋ ci saasi te duñu njëkka frotte ak capPCR. Ci jamano jooju, tukkikat yi dañu wara xàmmee lu xonk lu metti (Trypanosoma brucei rhodesiense / gambiense, feebaru nelaw ci Afrique) ak luy màgg ndànk te du metti. Sudee nit dafa am yaram wu tàng, bopp buy metti lool, kanam/bët yuy newwi, dënn buy metti, wala reaction allergique buy tëj boli ginaaw bimu màttee gunóor, woo sa dëkk nimero paj mu jamp ci saasi. Xoolaatal itam sunuy tegtali mbokk ci reaction allergique ak anaphylaxie, yamb ak gunóor, ak màttu kutt ak jargoñ.

Li nga wara njëkka def ci saasi soo gisee Kissing Bug ci sa kanam, lal, wala der mooy MUSA nga xoos, xoosu, wala dagg bug bi ci sa der, nga raxas der bi ci saasi ak klzzwxh:0018 ngir raxas pax mi mà, jàpp gunóor bi amul benn sikk ci biir potu weer buñ tëj wala sac plastik ngir departemaa bi yor wàllum paj ci réew mi wala CDC PCR test, nga xool ** màndarga Romana (bët bu newwi te du metti), chagoma der, wala yaram wu tàng ci 7 ba 30 fan yi ci topp ** suko defee antiparagin teela am.

Defal lii leegi¶

1. BULEEN fëgg seeni bët, xoosu màtt bi, wala fëgg/fëgg/fëgg Bug Kissing ci sa der. Trypanosoma cruzi parasit yi duñu dëkk ci butit bi ci ginaaw ak ci mbàq yu ​​ndoxe yi ci Kissing Bug, duñu musa dëkk ci gland salivaire yi. Sooy mbëkk màtt mi ci sa kanam wala nga fëgg màtt bu xasan, dafay dugal ay milioŋ ciy parasit yuy yëngu ci màtt bu ndaw bi wala ci biir membrane mucouse yi ci sa bët ak sa gémmiñ.
2. Raxasal ci saasi barab bi màtt bi ak der bi ko wër bu baax ak saabu bu woyof ak ndox mu sell (wala nga roose bët bi ak saline bu amul sikk ci diiru 10 simili sudee ci wetu bët bi). Dab bu baax, bul fete, der bi ak 70% isopropyl alcool wala antiseptic tripomastigot yi dañuy dugg ci der bi.
3. Xool ci saasi ndax amoo anaphylaxie salivaire bu Kissing Bug, nga woo sa nimero urgence bi la gëna jege su amee. Woowal 911 ci Etats Unis, Canada, ak Mexique, 192 ci Bresil, 112 ci biir Union Européenne, wala nga xool sunu annuaire global nimero paj mu jamp. Ci sud-ouest ak sud Etats Unis (Triatoma protracta, Triatoma rubida, Triatoma sanguisuga), **Tiflitu gunóor biy fóon mooy sabab bi gëna bari ci choc anaphylactique bu IgE mediated ci guddi. ci saasi Injecteur d'épinephrine intramusculaire (EpiPen).
4. Jàppal Kissing Bug bi ci anam wu wóor te doo laal loxo (delloo potu wala koppu plastik ci kawam, nga gliise këyit bu dëgër ci suufa suuf, nga tëj ko ci récipient bu am 70% alkol wala nga gelaase ko). Bul musa laal Kissing Bug wala ay rëdd yu ñuul ci kaw darab yu amul dara. Yonneel xeetu mbir mi jaaraleko ci sa doktër wala departemaa bi yor wàllum paj ci dëkk bi ngir ñu ràññee ko ci xeetu gunóor yi ak Trypanosoma cruzi test PCR, nga raxas bépp drap bu tilim ci ndox mu tàng.
5. Xool barabu màtt bi bis bu nekk ci diiru 4 ayu-bis, nga seet ci saasi ngir saytu feebar buy joxe jàngoro (frottis deret + T. cruzi PCR) sudee danga am màndarga Romana, chagoma, wala yaram wu tàng buñu xamul luko waral. Sudee benn bët bi dafa am newi bu amul metit, xonk-violet ci bët yi ci kaw ak ci suuf yépp (Màndarga Romana), wala sudee 5 ba 30 fan ginaaw biñu ko laal, tàmbalil Benznidazole wala Nifurtimox ci saasi, fekk paj mi mingi jegesi 90 ba 100 pursaa.
6. Sudee màttu Tsetse ci Afrique Sub-Saharienne wala ci tropik yi/Mediteraane, nanga foto te dateel lesion bi, nga xool ndax amna ay bandera yu xonk yu jëm ci vecteur bi. ànd ak yaram wu tàng, feebar bu jamp bu metti (Trypanosoma brucei rhodesiense) dafay laaj ñu yóbbu ko ci saasi ci hopitaal; ba 8 ayu-bis ginaaw bi mbonaat bi màttee, dafay laaj ñu defal ko biopsie/PCR ngir xam ndax Leishmaniasis**.

Garab dogal: Fóon Bug vs Tsetse Fly vs Sandfly màttu Triage ak toppatoo ginaaw exposition¶

flowchart TD
    A["Vecteur buñu yaakaar ni dafay màtt wala lesion cutané/oculaire tropikaal"] --> B{"Lan moo nekkoon exposition bi ak yëg-yëgu màtt bi?"}
    B -->|Americas / Southern US: Painless nighttime bite on face/arm indoors; flat cone-nosed bug with striped border| C["Exposition ci gunóor buy fóon (triatomine): risku trypanosoma cruzi + risku anaphylaxie salivaire"]
    B -->|Sub-Saharan Africa Safari / Bush: Sharp painful daytime bite by large brownish fly with crossed wings| D["Tsetse Màtt (Glossina) Màtt: Feebaru nelaw"]
    B -->|Tropics / Mediterranean / Middle East: Tiny 2-mm hairy golden fly with V-wings at dusk; painless or stinging papule| E["Flebotomine Màttug lëndëm: Risku Leishmaniose"]
    C --> F{"Am nga ay ultiseer ci saasi, newwi bët/boor, sibbiru, wala miir soo yewwoo?"}
    F -->|Yes: Nocturnal Triatomine Salivary Anaphylaxis| G["Woowal 911 / Nimero Urgence LEEG; pikiir IM epinephrine 0.3 mg ci pooj"]
    F -->|No: Local bite or bug found in bed| H["BULEEN xoosu bët yi wala nga xoosu leen; raxas der bi ak saabu ak ndox wala nga raxas bët yi ak saline; jàpp bug ci potu tëju"]
    H --> I{"Lu weesu 5 ba 30 fan: Newwig bët bu violet bu amul metit (màndarga Romana), chagoma der, wala yaram wu tàng?"}
    I -->|Yes: Acute Chagas Disease| J["Hopitaal bi ci saasi / Liggéeyukaay ID: PCR T. cruzi deret lëmm + Frottier deret + ECG -> Tàmbali Benznidazole wala Nifurtimox 60 fan"]
    I -->|No symptoms| K["Yonnee bug biñ jàpp ngir PCR; defal serologie IgG T. cruzi ci 6 ba 8 ayu-bis ak PCR sudee bug bi baaxna"]
    D --> L{"Ci fan 5 ba 15: Nodule bu xonk bu metti (Tsetse Chancre) + yaram wu tàng, boppu buy metti, wala nodule ci baat bi?"}
    L -->|Yes: Acute Human African Trypanosomiasis| M["DUGGAL CI HOPITAAL BU JAMP: Aspiratu deret ak Giemsa + Ponction lumbaire -> Fexinidazole oral wala Suramin IV/NECT"]
    E --> N{"Ci ayu-bis 2 ba 12: Papule bu amul metit dafay yaatu nekk ulcer bu dul wér bu am 'volcanic' bu yéeg?"}
    N -->|Yes: Cutaneous or Mucocutaneous Leishmaniasis| O["BU LEEN dagg wala dagg ni bakteri buy for; biopsie/rappement ci marge ulcère bu yéeg ngir Leishmania PCR + Miltefosine/Amphotericin"]

Tegtale bopp ak bopp: gunóor buy fóon (Chagas) ak mbonaat Tsetse (feebaru nelaw) ak mbonaat suuf (Leishmaniasis)¶

Ndax tukkikat yi, ñi dëkk ci àll bi, ak doktër yi dañuy faral di jaawatle ñatti syndrome vecteur protozoaire yii, wuutale ci wetu-ci-wetu lu am solo la:

Bug yuy fóonante (Triatomines), Màndarga Romana, ak Feebaru Chagas bu tar¶

1. Lu waral mekanik yi Kissing Bug di lekk ak di génne feebar bi¶

Triatome infestans, Rhodnius prolixus, Panstrongylus megistus, Triatoma dimidiata ci Amerique latine; ci kaw kër yi, ci néegu xaj yi, ci suufu matelaa yi, ñuy génn ci guddi ndax gaz carbonique (CO2) ak tàngooru yaram. - Li waral ñu leen di woowe "Barbeiros ci Bresil, Vinchucas ci Andes, Chinches Besuconas ci Mexique):* Ndax nit ku nelaw dafay faral di tëye seen yaram ak seeni tànk ci suufu mbàjj, gunóor bi dafay yéeg ci kaw bët yi, bët yi, bët yi, lex yi. - Lekk deret bu 15 ba 30 simili te du metti: Màgg mi dafay ubbi rostrum bu jub bi am ñatti pàcc (proboscis) ba noppi dugal tiflit bu am nitrophorin (vasodilatateur), apyrase (inhibiteur plaquettes), ak anesthésique lokaal. Ndax màtt bi du metti, ki nelaw du yewwu su gunóor bi nelawee lu weesu 15 ba 30 simili. - Fiir biy joxe mbàq: Bi biiru gunóor bi di newwi (espesialeman ci vecteur yiy gaawa mbàq lu melni Triatoma infestans ak Rhodnius prolixus), dafay mbàq ab tiflitu mbàq bu ñuul ci lex bi wala ci bët bi balaa muy raam - Lépp lu am solo ci wàllu pathophysiologie: Der bu amul benn sikk, bu amul benn sikk, dafay tere Trypanosoma cruzi trypomastigotes metacyclic mënu dugg ci boppam. Infection bi mën na am sudee sudee ki nelaw fëgg wala xoosu màtt bi te xamul (di fomp peppu njur gi ci góom bu ndaw biñ xoos wala der bu excorié) WALA fomp peppu njur gi ci membrane mucouse bu conjonctiva (bët) wala muco oralsa.

================================================================================
   HOW KISSING BUGS TRANSMIT TRYPANOSOMA CRUZI & WHY YOU MUST NEVER RUB
================================================================================

  [1. Nighttime Blood Meal]             [2. The Rubbing Trap (Romana's Sign)]
  -------------------------             -------------------------------------
   Kissing Bug feeds on cheek/eyelid     Sleeper wakes up -> Rubs itchy face
   for 15-30 min (Painless saliva).               |
          |                                       v
          v                              Hand wipes liquid bug feces into:
   Bug defecates liquid droplet          * Eye Conjunctiva -> ROMANA'S SIGN
   of T. cruzi trypomastigotes             (Unilateral painless purple swollen
   NEXT to the bite puncture.               upper & lower eyelids at Day 7-14)
                                         * Bite Puncture   -> SKIN CHAGOMA
  --> STOP TRANSMISSION NOW: Wash with soap & water or saline WITHOUT rubbing
================================================================================

2. Xamme màndarga Romana ak stye bakteri wala selulitis periorbital¶

Diggante 5 ak 14 fan ginaaw T. cruzi tripomastigotes fecal yi dañu laal conjonctiva bu benn bët, malaad bi dafay am màndarga bu yàgg bu feebaru Chagas, màndarga Romana (Cecilio Romaña moo ko fësal ci 1935): - Mandarga yi ci màndarga Romana: 1. Bët bu yam ci benn bët (benn bët kese): Bët bi feebar bi kese lay jàpp. 2. Edema bipalpebral bu amul metit, violet-rose: Bët yi ci kaw ak yi ci suuf yépp dañuy newwi bu baax, di faral di tëj fissure palpebral bi, ak melo bu dëgër, bu amul benn bëñ, ** melo bu xonk-violet**, waaye wuute na ak abcès bactérien bu amul cellule, laal** te amul pus bu nete buy purulent. 3. Conjonctivite, Dacryoadenite, ak Node Preauriculaire: Newwig gland lacrimal (rangooñ) ak node lymphatique preauriculaire wala submandibulaire bu yaatu bu baax, dëgër ci benn wet gi ci kanam gi. 4. Duré ak yokkute ci yaram wi: Màndarga Romana dafay wéy 2 ba 4 ayu-bis doonte dañu koy defal ay antibiotik wala antihistamine, mu ànd ak tàngoor wu metti wu yàgg wala wuy yokk, metit, lymphadenopathie bu yaatu, ak hepatosplenomegalie bu woyof.

3. Jàpp bug bi, saytu feebar bi, ak garab guy faj feebar bi ci diiru 60 fan¶

1. Ni ñuy jàppee ak yonne bug Kissing ci anam wu wóor:
2. Bul laal gunóor bi ak baraam yu amul dara. Solal gant yu ñuy jefandikoo benn yoon wala nga wëlbati potu weer ci kaw gunóor bi, nga dugal benn kàrt ci suufa suuf, nga tëj muur bi.
3. Xoolal bu baax bopp bi ak proboscis bi: gunóor yiy dundee gàñcax yi am tànk yu yaatu ci ginaaw ak proboscis bu gudd bu xawa sëgg, waaye gunóor yiy ray nit / gunóor pëno dañu am proboscis bu dëll, bu xawa sëgg bu niro ak raptor te duñu yóbbaale T. cruzi; true Triatomine Kissing Bugs amnañu bopp bu gudd, sew, am formu cone, am proboscis bu jub, sew buñ tëj ci suufu dënn bi ak ay rëdd orange/xonk/mboq ci catu biir bi.
4. Yonnee bug bi jaaraleko ci sa Departemaa Etaa bu Wérgi-yaram, prograamu yokk universite, wala CDC Diwisoŋ bu Feebaru Parasit ak Sibbiru (DPDM) ngir Test PCR ngir Trypanosoma cruzi ADN (ci bëtu saalum Etats Unis, **30 ba 55 pursaa ci Kissing Bugs àll yi ****T test bu baax).
5. Diagnostic ci laboratoire ci malaad biñ laal:
6. Ci jamonoy palanteer bu tar (1 ba 8 ayu-bis ginaaw exposition, wala bi màndarga / yaram wu tàng wu Romana amee): Serologie (anticorps IgG) dafay faral di nekk negatif ci teel. Test yiñ gëna xam ñooy Deret ji lëmm Trypanosoma cruzi PCR ci jamono dëgg AK càmbaru mikroskoop bu jub ci deret bu bees buy tere deret ji way (montage bu tooy ngir trypomastigote yiy yëngu) ak frottis yu dëll ak yu woyof yuñ taatee Giemsa.
7. Gannaaw ayu-bis 6 ba 8 (Depistage buy wér / buñu xamul): Komànd ñaari wuute T. cruzi Test serologik IgG yu jëfandikoo ay waajal antigen yu wuute (ELISA boole ci immunoblot wala IFA) ngir firnde wala dàq seroconversion, ci wetu ECG 12-plomb (depistaasu RBBB, LAFB, wala PR).
8. Pajum antiparasit bu mujj (benznidazole ak nifurtimox):
9. Benznidazole ak Nifurtimox (Lampit) ñoom ñaar FDA nangu nañu leen ci Etats Unis, te Mbootayu Wérgi-yaram ci Àdduna bi (OMS) moo leen lim:
   • Benznidazole (Liiñ bu njëkk bi): 5 ba 7.5 mg/kg/bis ci gémmiñ xaaj ko ñaari dose bis bu nekk ci diiru 60 fan (ba 8 ba 10 mg/kg/bis ci malaad xale). Saytu ndax am ay tëndandiir, neuropati periferik, ak CBC/enzyme xëtër.
   • Nifurtimox: 8 ba 10 mg/kg/bis ci gémmiñ xaaj ko 3 dose bis bu nekk ak lekk ci diiru 60 fan ci mag ñi (10 ba 20 mg/kg/bis ci xale yi).

Màttug mbonaat bu Afrique (Glossina) ak Trypanosomiase bu Afrique ci Nit (Feebaru Nelaw)¶

1. Xamme mbonaat Tsetse ak Chancre Trypanosomal¶

Tukkikat yiy tukki ci safari yi ci Afrique Penku ak Sud (Serengeti, Ngorongoro, Masai Mara, Vallée Luangwa, Zambezi, Okavango) wala ñuy liggéey ci gox yi nekk ci wetu dex yi ci Afrique Centrale ak Sowwu Afrique (Republik Demokratik bu Congo, Republik Centre Afrique, Angola, Sud Sudan) dañuy faral di daje ak TT - Lu tax DEET kese mënul taxawal naat Tsetse yi: Naat Tsetse yi dañu yaatu (8 ba 15 mm), dañu gaaw di màtt bëccëg, am laaf yu ñu dagg ci siso, te dañuy bëgg oto safari yiy daw, pënd ak tissu yu baxa bu ñuul wala yu ñuul*, te dañuy sensitif ci ET Seen proboscis bu niru ak bayonet dafay bënn chemise kaki, chaussettes ak jean denim, daal di koy dóor lu ñaw, metti bay génne tuuti deret. - Cancre tripanosomal (5 ba 15 fan ginaaw biñu ko màttee): - Lu ëpp 99% ci naat tsetse yi duñu joxe feebar bi, màtt bu bawoo ci naat bu yor Trypanosoma brucei rhodesiense (Afrique orientale), ak lu gëna néew Trypanosoma brucei gambiense (Afrique sowwu/diggu), dafay génne ab sit bi fan ci ginnaaw: - Melokaan: Nodule wala plaque bu dëgër, tàng, teey, am nodule wala plaque bu xonk ba violet bu am yaatuwaayu 2 ba 5 centimètre, ci kaw gi am blister wala eschar bu ñuul ci digg bi, mu wër ko halo erythematous, ànd ci nodule lymph regional bu gëna mag. - Lu tax T. b. rhodesiense ab paj mu jamp la: - Ci diir bu weesuwul 1 ba 3 ayu-bis ginaaw biñu ko màttee, malaad bi dafay tàmbali am yaram wu tàng, yaram wu metti, boppu buy metti, myalgie, tëndandiir ci yaram (trypanides), trombocytopenie, myocardite akut, ak invasion CNS, te loolu mën na ray 100% sudee sibbiru bi mën na ray nit ci diir bu gàtt selulit. - Protocolu lopitaal bi ci saasi: Képp kuy tukki ci Afrique sub-saharienne ak nodule der bu xonk bu metti budul jeex (chancre) ak yaram wu tàng fàww nga dugg lopitaal ci bis bi , ** saytu ci mikroskoop ci ndox mi ñuy aspire ci wetu chancre bi boole ci deret bu dëgër ak ** tafu Giemsa (Càmbaru LCR) ngir xam ndax SNC bi dafa laal, ba noppi ñu faj ko ci saasi ak Fexinidazole oral wala Suramin IV/Melarsoprol/Pentamidine/NECT*.

Flebotomine màttu sand ak leishmaniose cutanée wala mucocutanée¶

1. Xamme "Krater Wolkanik" Ulcer biy Fat Antibiotik Bakteri¶

Ci Amerique Latine tropikaal bi, ci bassin Mediterane bi, ci Moyen Orient, Afrique du Nord/Est, ak Asie Sud/Centre, ay klzzwxh:049 yu ndaw yuy dundu ci guddi (Lutzomyia* k hlebotomus 2 milimeet ci guddaay) dañuy joxe *Leishmania**protozozo: Fiir klinik buàgg bi: Lu tol ci 2 ba 8 ayu-bis** ginaaw boo wàccee ci tukkib àll taw, yóbbu soldaar, wala vakans ci Mediteraane, ab papule bu ndaw bu xonk bu màtt ci tànk bi, loxo bi, nopp bi, wala kanam bi bañ wér**. Du jeex ci benn ayu-bis ni yoo màtt,waaye dfay gëna mg ndànk ba nekk ulcer bu ba 5 santimet ak granulaasioŋ buse wala bu am custe akbordure bu dë bu yéeg, bu wiyole bu dëgër (bu niro ak benn crater volcan) bu **infectée unremarkably secondary pa. - **Li wal dagg ak drenaas ak cephalexin duñu mëna: Doktër yi dañuy faral di jum ci seu leishmaniose cutanée ni bakteri staph wala màttu jargoñ, ñu bindal cephalexin wala ñu def dagg ak drainage ci operaasioŋ, te loolu dafay yokk scarfu tisu bi te duñu laal. - Loraange yi am ci der bci àdduna bu bees bi (iannia*) Xeet yi:** Sudee feebar bi mingi am ci Amerique Centrale wala Sud ci ***Leishmania (Viannia) braziliensis*, *L. panàmensis*, wala *L. guyanensis***, parasit yi mën nañu tasaaroo ci ulcè bu der bi demci **septuakkan bi, baat bi, pharynx bi, a larynxbi** ay weer wala at ci ginaaw (leishmaniose mucocutanée / espundia), yàq cartilage nasal bba noppi ii obstruction ci yooni respiraioŋ yi wala sistem bi suñu ko fajoowul. - *rotokolu saytu ak paj: - Demal ci ab spesialist ci feebar yuy joxe jàngoro wala dermatologie tpikaal ngir am biopsie punch bu 3 ba 4 mm, raxas derm, wala aspiration bu am puso bu woyof buñu jëlee ci ulcer bi nekk ci wetu ulcer bi (bul musa jël biopsie ci diggu nekrotik bi kese). - Yonnee tisu ngir PCR bu jëm ci *Leishmaa*** (dafa soxla ngir wuutale xeetu Viannia yi ci àdduna bu bees bi soxla paj mu sistemik ak xeetu Àdduna bu yàgg bi), histopathologie Giemsa (di seet yaram yu amul Leishman-Manovan ci biir selul yi, ak ci wet yi. (NNN) aada**. - Faj ci xeetu garab bi ak ci gox bi, ak Miltefosine oral (Impavido, 50 mg PO ñetti yoon ci bis bi ci diiru 28 fan), Amphotericin B liposomal IV (AmBisome), wala antimonial pentavalent wala termoterapi lokal ngir àdduna bu yàgg bu amul jafe-jafe *L. lesion yu mag.

Nimero paj mu jamp ak protokolu agence¶

• Etats Unis ak Canada:
• Bëgg 911 ngir am anaphylaxie ci guddi, myocardite bu metti, wala feebar bu metti buy tàng ginaaw tukki.
• Jokkoo ak Liiñ bu CDC biy saytu feebar yiy bawoo ci parasit ci +1-404-718-4745 wala Cantar bi yor paj mu jamp ci CDC ci +1-770-488-7100 ngir seetlu sa doktër ci **Deret ji lëmm, (benznidazol, nifurtimoks, feksinidazol, suramin, miltefosin).
• Ci Texas, Arizona, Californie, Louisiana, ak etaa yi ci Golfu Mexico, yonneel sa Departemaa Etaa bu Wérgi-yaram wala Lab Gëstu ci Daara bu Kawe bu Texas A&M. (Gulf of Mexico)
• Amérique Latine (Brésil, Mexique, Argentine, Bolivie, Colombie, Péro):
• Bësal 192 (SAMU) ci Beresil, 911 ci Meksig ak Argentin, 123 ci Kolombi, mbaa 106 ci Péru.
• Toppal tegtali PAHO ak Ministëru Saúd bu Bresil Doença de Chagas Aguda: nga yëgal ko ci saasi su amee feebaru Chagas bu tar, nga defal ko mikroskopu deret bu nekk ci wetu deret ji, nga jox ko Benznidazole bu 60 fan te doo fay.
• Royaume-Uni: Bësal 999 wala NHS 111, nga yónnee tukkikat yiy dellusi ak chancre Tsetse, màndarga Romana, wala ulcer Leishmania ci Hopitaal bu Feebaru Tropical (Londres) wala Daara Pajum Liverpool Tropical
• Mbootaayu Ëroop: Bësal 112. Yonnee ñiy tukki ci santu pajum tropikaal yi ci réew mi, nga jokkool ak Karce bu mag bu OMS (Genève) ngir ñu mëna bàyyi Fexinidazole, Suramin, wala NECT ci anam wu jamp.
• Afrique sub-saharienne: Bësal 112/999 wala 10177 (Afrique du Sud) nga jokkool ak Doktër yuy naaw ci AMREF (+254 20 699 2299) ci Nairobi wala ci Ministère national de la Santé Suramin**.

Laaj yi ñuy faral di laaj¶

Ndax Kissing Bug dafay dugal feebaru Chagas ci màttam ni yoo di dugal sibbiru?¶

Déedet. Parasit Trypanosoma cruzi biy waral feebaru Chagas wuute na ak yoo yi ak naañu tsetse yi, nekkul ci gland tiflit yu Kissing Bug te màtt bi ci boppam duko injecte. Waaye parasit bi mingi dëkk ci butit bi ci ginaaw, mu jaar ci njur gu ndoxe gi, bi màtt bi di génne ci der bi, bi muy lekk ci guddi gi wala ginaaw bimu lekkee. Soo xoosu wala xoosu màtt mi nga xamni doo ko yëg, feebar bi dafay fomp njur gi ci màtt bu ndaw bi wala ci biir membrane mucouse yu tooy yi ci sa bët (conjonctiva) wala sa gémmiñ.

Lan mooy màndarga Romana, naka laa ko mëna xàmmee ak bët bu rose wala màttu gunóor ci bët bi?¶

Màndarga Romana mooy màndarga bi ñuy teela artu ci feebaru Chagas bu metti biy feeñ 5 ba 14 fan ginaaw bi ñu frottee njur Kissing Bug bi am Trypanosoma cruzi ci benn bët. Màttu Romana wuute na ak màttu yoo ci bët bi (muy newwi ci saasi, xasan bu baax, ba noppi jeex ci 2 wala 3 fan) wala bët bu rose bakteri (muy jàpp ñaari bët yi ak pus bu mboq), màndarga Romana amul benn wet, dafay am 1 wala 2 ayu-bis ginaaw bimu feeñee. benn bët bi ci kaw ak ci suuf yépp amul pus bu nete, mu ànd ak ganglion lymphatique bu newwi ci kanamu nopp bi ak yaram wu tàng buy yàgg ayu-bis yu bari.

Lan laa wara def su ma gisee benn gunóor buy fóon ci sama lal wala ci sama der?¶

Li ci njëkk mooy nga frotte sa bët wala xoosu fi màtt bi, ba noppi nga raxas der bi ci saasi ak saabu ak ndox mu naan (wala nga raxas bët bi ak saline bu sterile) ngir dindi bépp peppu njur bu ndaw balaa parasit yi di dugg ci der bi. Ñaareel ba mooy, bul musa dóor gunóor bi ak sa loxo; tëj ko ci suufu potu weer wala kaas, nga tëj ko ci récipient, nga raxas darab yépp ci ndox mu tàng. Fi may jeexalee mooy nga jokkool ak sa departemaa bi yor wàllum paj wala sa doktër ngir ñu saytu la ci PCR ndax Trypanosoma cruzi la, nga xool sa bopp ci diiru 30 fan ndax amoo yaram wu tàng, bët yu newwi, wala nodule yu dëgër ci der bi.

Ndax feebaru Chagas mën na wér bamu jeex suñu ko teelee jàpp ginaaw bi Kissing Bug màtte ko?¶

Waaw. Suñu gisee feebaru Chagas ci diiru Fase Akut (2 ba 8 ayu-bis yi njëkk ginaaw biñu ko laal, bi parasit yi di daw ci deret ji te mën nañu ko gis ci PCR wala ci frottier deret), 60 fan ci tablet antiparasite (Benznidazole wala Nifurtimox) mën nañu baña am 100 pursaa ci xale yu ndaw yi ak xale yi), ngir moytu insuffisance cardiaque budul jeex, arrhythmies, ak yàqu-yàqu ci digestion bi mën na am 10 ba 30 at ci ginaaw.

Nan laa mëna xàmmee chancre bu Tsetse màtt ginaaw safari ci Afrique, te lu tax mu nekk urgence?¶

Tsetse bu Afrique (Glossina) wuute na ak Kissing Bug biy màtt guddi ci biir kër te du metti, waaye bëccëg gi dafay màtt bu baax ci park yu savanne yi wala ci àll bi. Sudee mbonaat bi yoroon na Trypanosoma brucei rhodesiense (feebaru nelaw ci Afrique sowwu jant), barab bi màtt bi dafay am lu melni nodule bu metti, tàng, xonk-violet (2 ba 5 santimet ci yaatuwaay) ñu koy woowe chancre trypanosomal 5 ba 15 fan ginaaw bi màtt bi, daal di topp ci yaram wu tàng, sever ak spision yu bari. Ndax feebaru nelaw bu Afrique sowwu jant mën na dugg ci yuur gi, indil xol bu faat ak cër yu bari ci diiru 3 ba 6 ayu-bis, bépp tukkikat safari bu am nodule bu metti ci der bi ak yaram wu tàng, fàww ñu jël deret ci lopitaal bi ci bis bi, ñu faj ko Fexinidazole wala Suramin.

Lan moo waral benn màttu suuf bu ndaw mujjee nekk ulcer bu amul metit "crater volcanique" ayu-bis ginaaw sama tukki?¶

Ay lëmu suuf yu ndaw yu am 2 milimeet ci Amerique Latine, Mediteraane, Moyen Orient, Afrique ak Asie dañuy joxe parasit Leishmania ci der bi suñu ko màttee. Ginaaw 2 ba 8 ayu-bis, ab dos bu ndaw bu rose dafay yaatu ubbeeku nekk ulcer budul jeex, budul metti, bu dul wér, am rëdd bu dëll, yéeg, xawa violet bu niru ak xar-kanamu volcan (leishmaniasis cutanée). Ndax protozoa bi nekk ci biir selul bi moo koy waral, du bakteri, krem ​​antibiotik yi ak antibiotik staph yi ñuy jël ci gémmiñ duñu dox; doktër bi dafa wara jël biopsie bu ndaw wala jël ko ci rëdd bi yéeg ngir PCR Leishmania ba noppi bindal ko paj muñ tànn ngir xeex leishmania lu melni miltefosine oral.

Boroom yi ak tegtali ofisel¶

• Centre yiy saytu ak fàggu feebar yi (CDC, Etats Unis): Feebaru Chagas (Trypanosoma cruzi): Xamme vecteur triatomine, PCR buy saytu feebar bi, màndarga Romana, ak pajum Benznidazole / Nifurtimox.
• Mbootayu Wérgi-yaram ci Àdduna bi (OMS) & Mbootayu Wérgi-yaram ci àdduna bi (OMS): Njàngale ngir saytu ak faj feebaru Chagas; Tegtal yi OMS tëral ngir faj feebaru tripanosomiase ci nit ñi (Fexinidazole); ak Dimbali feebaru Leishmania.
• Société des maladies infectieuses de l'Amérique (IDSA) & ASTMH: Njàngale ci paj mi ngir saytu ak jëfandikoo Leishmaniasis (Aronson ak ñeneen, Feebaru Infectieux clinique).
• Kuréel gi yor xol ci Amerique (AHA): Fàttaliku ak paj malaad yi am feebaru Chagas ci myocarde (Nunes et al., Circulation).
• Suurnaalu Alerji ak Immunologie Klinik (JACI): Triatomine (Bug buy Fóon) Anaphylaxie Procalin Salivare ci Sud-Ouest Etats Unis (Klotz ak ñeneen).

Gid yu jëm ci loolu¶

• Reaksioŋ allergik ak pajum anaphylaxie
• Paj mu njëkk
• Kutt ak jargoñ màtt paj mu njëkk
• Leech dafay nekk ci bët, boli, wala der, granuloma kutt, ak dindi botfly
• Nimero paj mu jamp ci réew mi