Feebaru decompression ginaaw naaw, nopp Barotrauma, ak tukki fitness pajum¶

Sooy naaw ci roppalaan bu ñuy jaay wala nga dawal ba jàll ci tundu wu kawe ginaaw boo féey ci ndox mi, sa yaram dafay gaawa wàññeeku ci pressure atmosphérique bi la wër. Doonte avion komersiyaal yi dañu am cabine yu am pressure, sàrti aviation federal ak internasional yi dañuy may pressu cabine bi suñuy yéeg mu wàcci ba tollu ci 1,830 ba 2,440 meetar (6,000 ba 8,000 pied) ci kaw géej gi. Wàññikug presion bi mingi tollu ci 0.75 atmosphere absolu, wàcci ci 1.0 atmosphere ci niveau géej gi. Sudee ba leegi yaa ngi yor azot bu des ci sa deret ak ci sa tisu yi bawoo ci féey ci ndox mi, wala sudee danga am poos bu tëju ci biir nopp bu digg bi, bërëbu sinus, barabu operaasioŋ bu bees, wala pneumothorax bu amul ventilation, decompression bu gaaw bi mën na jur metit wu metti, decompression budul jeex ci biir, wala ci diggu jawwu ji.

Yaa ngi am metit ci yax yi ak numbness ci diiru ab naaw ginaaw wakaas, di xeex ak nopp bu metti bu dul méngoo ci wàcci, wala di jàngat ndax kenn ci sa njaboot mën na dugg ci naaw internasional ginaaw biñu ko tëyee ci bitim réew, xàmmee gaaw ak protokol physiologique bu dëgër. Gid bii dafay wax ci jëf yu jamp yi ci biir naaw ngir feebaru decompression, Reseau Alert Divers (DAN) ak Société Médical Hyperbarique (UHMS) balaa naaw, maneuvre yu wóor ngir barole otic ak sinus yu metti, ak Association Médical Aérospatiale (MIFTO-FED).

Defal lii leegi¶

1. Waxñu ci saasi ci biir naaw wala ci wetu tali paj mu jamp sudee feebaru neurologik wala ci yax yi feeñ ginaaw bi nga féey. Sudee yaw wala sa àndadoo am metit wu xóot ci yax yi, der bi dafay am ay rëdd, muy lëndëm, miir, coppite ci gis-gis, wala di gaawa sonn bi ngay naaw wala dawal ci kaw tundu, ci saasi wala nga woo sa nimero urgence bi la gëna jege (911 ci Etats Unis ak Canada, 112 ci biir Mbootaayu Orop, 999 ci Royaume-Uni) jëfandikoo sunu nimero paj mu jamp répertoire.
2. Laajteel 100 pursaa ci oxygen medikaal bi ci saasi. Wax ekipu cabine bi wala fajkat yi: *"Man ab plongeur laa, maa fééy ci 48 waxtu yu mujj yii, te dama am feebaru decompression. Dama soxla mask bu 100 pursaa ci oxygen biy daw leegi." vanne sudee mingi ci kit medikaal bi gëna mag ci roppalaan bi, du canule nasal bu debit bu néew.
3. Jokkoo ak Reseau Alert Divers (DAN) 24 waxtu ci bis bi ngir am tegtal ci doktër hyperbaric. Soo amee Wi-Fi satelit, telefon air-to-terre, wala siñaal selilu suuf, woo DAN Emergency Hotline ci +1-919-684-9111 (ci àdduna bi yépp, nangu nañu woote yi) wala DAN Europe ci +39-06-4211-8685 Kon ab spesialist ci medsin feey mënna déggoo ak kontre medikaal bi ci suuf (lu melni MedAire wala Stat-MD) ngir gis chambre hyperbarique bi gëna jege.
4. Teral malaad bi ci suuf (supine) nga hydrate ko ci ndox mu amul lenn ludul sudee dafa yewwu. Defal ki feebar bi tëdd mu tëdd. Bul yékkati tànk yi wala nga def malaad bi boppu ci suuf (position Trendelenburg), ndax tiim boppu ci suuf dafay yokk pression veineuse cerebral bi ba noppi gëna yokk ëdem yuur gi. Jox nit ki ndox mu amul alkol te amul kafeyin sudee mën na wann te du am benn sikk.
5. Dakkal xëcci bakkan bu am doole ci saasi sudee danga yëg vertigo bu jekki rek, tinnitus, wala nga ñàkka mëna dégg bu baax ci equalisation nopp yi ( Sudee danga jéema xëcc sa nopp, mu am yëg-yëg buy wëréelu ci saasi, di yuuxu bu baax, wala dégg bu dëgërul, mën na am danga yàq membrane barotraner bi ci sa window oval). Ñakk def manœuvre Valsalva, toogal jub, moytu stress wala yéeg sac yu diis, te seet nopp, bakkan, ak boli (ENT) evaluation ci saasi ginaaw bi nga wàcci.
6. Bul musa dugg ci avion wala dawal lu ëpp 610 meetar (2,000 pied) balaa ngay jeexal sa diggante bi war ci kaw suuf. Sudee sa ordinatëru feey mingi wéy di wane ikonu "No-Fly" wala nga deful diggante 12 waxtu ba 24 waxtu yu gëna ndaw ci diggante surface, DMSAN mën na defar wala UMS. Feye xaalis ngir soppi avion lu tuuti la soo koy méngale ak paralize moelle épinière ci 11,000 meetar (36,000 pied) ci kaw géej gi.

flowchart TD
    A["Tukkikat buy am feebar bu tar ci naaw wala ci paas tundu"] --> B{"Ndax tukkikat bi dafa fééy wala féey ci 72 waxtu yu weesu?"}
    B -->|"Waaw"| C{"Mandargay feebarbi: Metit ci yax yi, tëf-tëfi, vertigo, tëndandiir, wala di gaawa sonn?"}
    B -->|"Déedet"| D{"Mandargay feebarbi: Metit wu metti ci nopp/sinus, popping, wala tëx ci saasi?"}
    C -->|"Waaw - Dañu yaakaar ni DCS wala AGE"| E["Yeegal liggéeykat yi ci saasi nga laaj 100% Oxygen bu bari"]
    E --> F["Tegal malaad bi ci flat (Supine) + Jox ko ndox mu gémmiñ sudee xamna"]
    F --> G["Laaj Pilot Jokko ak Kontrolu Pajum Suuf + Laaj Altitude Cabine bu Gën / Deviation"]
    G --> H["Woowal DAN ci liiñ biy jàppale ci jafe-jafe (+1-919-684-9111) soo wàccee ngir yóbbu sa néeg bu hiperbarik"]
    D -->|"nopp/sinus metit rek"| I["Jëfandikool ndox mu naan, wann, Toynbee, wala Manœuvre bu woyof + Spray Oxymetazoline"]
    D -->|"Vertigo bu gaaw, xel mu teey, wala tëx"| J["Barotrauma bi ci biir nopp bi / fistule perilymph: Dakkal Valsalva bamu jeex"]
    J --> K["Fexeel nga yékkati sa bopp, moytu sonn wala bakkan buy naaw, nga seet ENT bu gaaw soo yegsee"]

Lan moo waral naaw wala jàll tund yu kawe ginaaw boo féey dafay indi feebaru decompression¶

Soo noyyee air comprimé wala air nitrox enriché ci biir ndox, pressu ndox mi gëna yokk dafay forse gaz azote inert bi mu jaar ci sa alveole pulmonaire dem ci sa deret ak ci tisu yaram wi. meetar (33 pied) ndoxu géej bu nekk dafay yokk 1.0 atmosphere (101.3 kilopascal wala 14.7 livre ci pouce kaare bu nekk) ci presioŋ. Sooy yéeg ba ci kaw ndox mi, soo noppee ci féey bi, pression bi lay wër dafay wàññeeku, loolu mooy tax azot biy seey mu génn ci sa tisu yi, dellu ci sa poumon yi nga génne ko.

Doonte ginaaw boo génnee ci ndox mi te doo am benn màndarga, sa tisu yiy raxas ndànk (lu melni moelle osseuse, cartilage, tendons, myeline moelle épinière, ak grees adipose) dañuy wéy di fees dell ak azot buy seey ci diiru 12 ba 48 waxtu. Algorithm yiy dekompresioŋ dañuy xayma tolluwaayu yéeg gi wóor suñu jàppee ni dangay des ci niveau géej gi (1.0 ATA, wala 760 mmHg) bi ngay bàyyi gaz bi.

Physique bu pressuration cabine avion komersiyaal¶

Turisti yu bari dañu juum ci jàpp ni cabinu avion komersiyaal yi dañu am pressure bu méngoo ak niveau géej gi. Sooy tëye fuselage roppalaan bi bamu yegg ci géej gi, fekk ngay daw ci 10,600 ba 12,500 meetar (35,000 ba 41,000 pied) dafay indi coono bu ëpp ci kaadaru roppalaan bi. Ci sàrti Administrasioŋ Fédéraal bu Aviation bu Etats Unis (FAA) (14 CFR § 25.841) ak sàrti Mbootaayu Kaaraange Aviation bu Mbootaayu Ëroop (EASA), roppalaan jënd ak jaay dañu leen di defar ngir ñu mëna tëye 2,438 meetar (8,000 pied:)

• **Roppalaan yu am yaram wu sew ak yu yaatu (lu melni Boeing 737, 767, 777, ak Airbus A320/A330): ** Fexe am kawewaay bu tollu ci diggante **1,830 ak 2,438 meetar (6,000 ba 8,000 pied de pression) 0,75 ba 0,80 jawwu ji (565 ba 609 mmHg).
• Roppalaan yu am fuselage buñ boole (lu melni Boeing 787 ak Airbus A350): Fexeel am kabine bu gëna suufe 1,524 ba 1,830 meetar (5,000 ba 6,000 pied), wala lu tollu ci 0.80 ba 0.83 ss at.
• Roppalaan yi ak helicopter yi amul pression: Roppalaan yu ndaw yi am turboprop wala piston yu ñuy jëfandikoo ci diggante ile yi ñuy fééy, duñu am pression, te dañuy teg kiliyaan yi ci pression bi ci seen kawewaay.

Soo jogee ci géej gi (1.0 ATA) dugg ci kabine avion ci 2,438 meetar (8,000 pied, wala 0.75 ATA) mingi méngoo ak joge ci 3.3 meetar (11 pied) ci ndoxu géej dem ci kaw suuf si. Wàññikug 25 pursaa ci pressuur bi dafay waral ay microbubble azot yu des ci sa tisu ñu yaatu nekk ay bubble gaz yuy màndargaal màndarga yiy fat kapilaar yi, tàllal nerf yi, ba noppi indi Decompression Sickness (DCS).

Fiir biy jaar ci tundu wiñ nëbb ci ile yiy fééy¶

War nga dugg ci avion ngir am feebaru decompression bu bawoo ci kawe gi. Ci barab yu bari yu ñuy fééy ci wolkaan, bitigu féey yi ci tefes gi dañu nekk ci kaw géej gi, fekk otoroute biy dellu ci sa resort wala aéroport dafay yéeg ci kaw ridge bu kawe:

• Hawaii (Ile bu Mag bi ak Maui): Soo dawal ci yoonu Saddle bi diggante Kona ak Hilo dangay yéeg ba 2,021 meetar (6,632 pied), nga dawal Haleakala yegg ba 3,055 meetar (10,023 pied).
• Ile Canarie, Ile Réunion, Bali, Taiwan, ak Costa Rica: Otorout yiy jaar ci tefes gi dem ci biir réew mi dañuy faral di jàll tundu yi diggante 1,000 ba 2,500 meetar (3,300 ba 8,200 pied) ci diggante 45 simili ak tefes gi.

Bépp dawal wala funiculaire buy yéeg ci kaw 300 ba 610 meetar (1,000 ba 2,000 pied) ci saasi ginaaw bi nga féey ci ndox mi, mën na jur loraange bu yaatu buy nuru naaw ci roppalaan bu am pressure.

Njàngaley ofisel ci diggante surface balaa naaw (DAN ak UHMS)¶

Ngir moytu feebaru decompression bu bawoo ci kawewaay, Reseau d'alerte des plongéeurs (DAN) ak Société Médicale Undermarine et Hyperbarique (UHMS) tëral nañu ay sàrt yuñ déggoo yuy leeral diir bi gëna ndaw bi nga wara xaar ci géej gi ginaaw boo génnee ci sa plongeur bu mujj balaa ngay yéeg ci géej gi.

Tablo dogal ci diggante surface bi njëkk naaw¶

Xamme ak jëflante ak feebaru dekompresioŋ ci biir naaw (DCS)¶

Màndarga yi feebaru decompression biy bawoo ci kawe gi dafay tàmbali bi roppalaan bi njëkkee yéeg ba ci kawe gi (ci diggante 20 ba 60 simili ginaaw bimu nawee) wala ci ñaar wala ñeenti waxtu yu njëkk yi ci naaw gi. Doktër yi dañuy xaaj feebaru decompression ci Xeet I (Musculoskeletal, Cutané, ak Lymphatique) ak Xeet II (Neurologique, Nopp bi ci biir, ak Cardiopulmonaire), waaye ñoom ñaar ñépp dañu soxla 100 pursaa ci oxygen ak jàngat bu gaaw ci wàllu pajum hyperbaric ndax xeetu I dafay gëna dem ba ci Type II kawewaay.

Màndarga yi ak feebaru dekompresioŋ ginaaw féey¶

• Xeetu I DCS (Metit kese ak der):
  • Metit wu xóot ci pooj yi ("The Bends"): Metit wu xóot, bu xóot ci biir pooj bu yaatu, lu ci gëna bari mooy mbagg mi, concour bi, wóom bi, wala pooj bi. DCS wuute na ak sprain, metit wi ci lëf gi du gëna tar su amee yëngu bu woyof, te gonfle manchet tension bi wër joint bi mën na wàññi metit wi ci diir bu gàtt.
  • DCS bu der bi (Cutis Marmorata / Der bi dafay xasan): Xasan bu metti bu topp ci ay tëndandiir yu am ay rëdd, marbre, xonk-violet wala ay tëndandiir yu weex-baxa ci yaram wi, mbagg yi, dënn bi, wala biir bi. Gëstu yi ci wàllu pajum dañu wane ni cutis marmorata dafa lëkkaloo bu baax ak shunt karjaak bu ndeyjoor dem ci cammoy (Patent Foramen Ovale, wala PFO) te dafay faral di jiitu DCS neurologik wala serebral.
  • Newwi lymphatique: Ëdem bu am ay bërëb wala ganglion lymphatique yu woyof ci dënn bi, ci biir sidit bi wala ci sidit bi.
• Xeetu II DCS (Neurologik ak Kardiyopulmoneer yu mëna gàllankoor dundu):
  • DCS ci moelle épinière: Di yëngu wala di yëngu (paresthesie) ci tànk yi, tànk yi wala loxo yi; tànk yuy gëna néew doole; jafe-jafe dox ci ale roppalaan bi; lu melni luy tëju ci biir bi wala ci bassin bi; wala ñàkka mëna saw ci saasi (retention neurogenic de vessie) wala ñàkka mëna yoree butit yi.
  • DCS cerebral: Bopp buy metti bu metti, jafe-jafe gis (poñ yu silmaxa, gis-gis tunel, gis-gis ñaari yoon), wax bu jaxasoo, jaxasoo, coono bu metti, wala néew doole ci benn wet giy toppandoo AVC.
  • DCS nopp bi ci biir (Courbes vestibulaires / "Le staggers"): Vertigo buy wëréelu ci saasi, xel mu teey ak waccu, bët yuy yëngu te doo ko bëgg (nystagmus), ak ñàkka mëna taxaw bu baax.
  • DCS cardiopulmonaire ("Chokes yi"): Metit wiy tàng ci dënn bi, sëqët suy tàng bu bawoo ci noyyig bu xóot, noyyig bu gaaw bu xóotul, ak cyanose bu bawoo ci emboli gaz venous buy fees ci filtre pulmonaire bi. Loolu mën na dem ba yàqu ci diir bu gàtt.

Protocolu paj mu jamp ci biir kabine roppalaan¶

Sudee yaw wala sa xarit féey dañu am benn ci yii màndarga ci jawwu ji:

1. Yegal ko ci saasi ki yor pilote bi (Purser) te bul nëbb sa feebar. Yenn saa féeykat yi dañuy noppi ci biir roppalaan ndax dañu ragal ñu jiiñ leen ni dañu sàngane sàrti fly-after-diving wala ñu def deviation ci roppalaan bi. Soo yeexal oxygen bi ci jamono ji bubble azote yi di gëna xëcc sa moelle épinière ci géej gi, loolu mën nala indil paralyse budul jeex.
2. Waxñu mbindu pajum bi gëna jub ngir tàmbali saytu pajum suuf ci aérien bi: > "Man ab plongeur laa, di dundu feebaru decompression bu metti bu bawoo ci kawewaayu kabine bi. Jokkoo ak kapiteen bi ak sa doktëru aviation ci suuf (MedAire wala Stat-MD) ci saasi. Dama soxla oxygen medikaal buy wéy 100 pursaa ci debit bi gëna kawe bi jàppandi."
3. Defar sistem biy joxe oxygen ci roppalaan bi:
   • Butéelu oxygen portatif yi ñuy jëfandikoo ci avion komersiyaal yi dañu leen di faral di defaree regulatëru debit budul jeex buñ def ci 2 litir ci simili bi (LPM) wala 4 LPM jaaraleko ci kanula bakkan bu yomb wala masku bu yomb.
   • Leeralal bu baax liggéeykat yi ni oxygen bi ci feebaru decompression dañu koy jox ngir defar gradient bu amul azot suko defee azot bi di gaawa tasaaroo ci biir bubble yi. Laajteel liggéeykat yi ñu xool Kit Medical d'Urgence (EEMK) bi ci roppalaan bi ngir am Mask budul noyyiwaat ak sac de reservoir ba noppi nga def regulatëru silindre oxygen bi ci debit bi gëna kawe (10 ba 15 LPM), di xool limu silindre bi di dellu ci diir bi.
4. Laajteel kapiteen bi mu wàññi kawewaayu presioŋ bi ci kabine bi su ko mënee:
   • Su jogee ci xeetu roppalaan bi, dem bi ak dikk bi ci jawwu ji, ak reservu essence yi, ekipu naaw bi mën na def loxoom regulatëru pressurisation cabine bi ngir tëye pression bi gëna mag ci niveau naaw bi gëna suufe, wàññi altitude cabine bi ci niveau géej gi (wala 600 ba 1,200 meetar / 2,000t ba fees). Bépp paccu atmosphere bu am preesioŋ bu gëna yokk ci kabine bi dafay tënk bubble azote yi ci yoonu Boyle (\(P_1 V_1 = P_2 V_2\)).
   • Sudee plongeur bi amna Type II neurologique wala cardiopulmonaire (tànk yu néew doole, paralyse, tëjug deret, jaxasoo, wala "choke yi") ci naaw gu yàgg, kontrôle medikaal bi ci suuf dafay digal kapiteen bi mu def ci saasi ab deviation medikaal ci aéroport bi gëna jege.
5. Deel tëye position horizontale ak hidrataasioŋ oral:
   • Delloosi toogukaay bi bamu daje wala nga tëral plongeur bi ci kaw toogukaay yu amul kenn, nga tëye sentiiru kaaraange gi su amee turbulence.
   • Waxal kiy féey mu naan 500 ba 1,000 mililitër (17 ba 34 ons fluid) ndox wala ndox mu naan ndox ci waxtu wi njëkk sudee daa yewwu bu baax te du waccu. Dehydration biy bawoo ci air cabine bu tàng bi ak diurese biy dugg ci ndox mi dafay waral hemoconcentration, loolu mooy gëna yokk ischémie ci tisu bi wër bubble azote yi.
   • Bul jox aspirin wala ibuprofen fileek doktër bi lay xelal waxul, te bul musa jox anesthésie oxide nitrate sudee dañu la faj ci hopitaal, ndax oxide nitrate dafay diffuse ci bubble azote yi ba noppi di gaawa yaatu.
6. Deel takk ordinatëru feeykat bi ci malaad bi wala ci sac bimu yor:
   • Doktëru hiperbarik bi ci hopitaal bi koy jël dina xool xóotaayu ordinatëru feey bi ngir tànn diggante Tablo Pajum Navy bu Etats Unis 6 (protokolu recompression oxygen hyperbaric bu 4 waxtu ak 45 simili ci 2.8 ATA / 18 meetar xóotaayu) wala tablo bu gëna gudd.

Barotrauma bu metti ci nopp ak sinus ci naaw ak ci yéeg tundu¶

Ba ci tukkikat yi musul féey ci ndox mi, dañuy faral di am aérotite media (barotrauma otic) ak aérosinusite (barotrauma sinus) suñuy naaw ci avion komersiyaal, dawal gondole, wala dawal ci tundu yu gaaw. Xam yoonu Boyle ak anatomi bu tube Eustachien daf lay may nga ràññee metit wi ci diggu nopp bi ak paj mu jamp ci biir nopp bi.

Lu tax wàcci moo gëna am loraange ci sa nopp moo gën naaw¶

Sunu sukkandikoo ci yoon bu Boyle, volume masse fixe bu gaz bi dafay méngoo bu baax ak pression absolu bi ci tàngoor wi fippu. Coppite bi gëna mag ci volume gaz bi mingi am ci wetu géej gi (diggante 0 ak 2,440 meetar / 8,000 pied):

• Sooy yéeg ak yéeg (Yéeg): Bu pression bi wàccee ci 1.0 ATA wàcci ci 0.75 ATA, ngelaw li tëju ci biir nopp bu digg bi dafay yaatu lu tollu ci 33 pursaa. Sudee pression bi ci sa nopp bu digg bi dafa weesu pression bi ci sa nopp lu tollu ci 15 ba 20 mmHg, air biy yaatu dafay puus tube Eustachien bi ubbeeku ci anam wu passif ni vanne flapper bu am benn yoon, di génne ay bubble ci ginaaw sa bakkan. Metit wiy yéeg dafay faral di am ci bërëbu sinus bu tëju wala ci jamonoy vertigo alternobaric, fu benn nopp bi di génne ci saasi beneen nopp bi di des ci pressure.
• Bi roppalaan bi di wàcci (Wàcci): Bi roppalaan bi wàccee ci géej gi ci diiru 20 ba 30 simili, presioŋ bi ci biir kabine bi dafay yokk joge ci 0.75 ATA dellu ci 1.0 ATA. Poche air bi nekk ci biir sa nopp bu digg bi dafay wàññeeku ci volume bi 25 pursaa, muy defar benn vacuum ci biir nopp bu digg bi. Ndax ñaar ci ñetti wàll yi ci suufu tube Eustachien bi tube bu nooy la, danga wara gëna xëcc sidit yi ci sa palat bu nooy ak pharynx bi (nga wann, yawning, wala equaliser) ngir ubbi tube bi, nga bàyyi ngelaw li dugg ci nopp bu digg bi.
• Fenomène Locking bi (Ci diggante 90 ba 120 mmHg): Soo nelawee ci ndoortelu wàcci roppalaan bi wala nga am mucosal bu newwi ndax sedd wala allergie, pression cabine biy yokk ci biti ci sa tympan dafay gëna xëcc miir yu nooy yi ci sa Eube. Sudee difference pression bi ci biir tube bi weesee 90 ba 120 mmHg (muy luy méngoo ak wàcci 900 ba 1,200 meetar / 3,000 ba 4,000 pied te duñu ko méngale), vacuum negatif bi dafay tëj doole palate bi ci tube Eustache bi. Wann ak yaw mënatu ñu ubbi tube bi, timpan bi dafay fuddu ci biir, vesoo deret yi ci diggu nopp bi dañuy toj (hemotympanum), timpan bi mën na bënn.

Pexem yamale nopp yu wóor ak yu am loraange¶

wuutale nopp bu digg bi ak nopp bi ci biir (fistule périlymph)¶

Soo amee metit wu metti wala luy jameet ci sa nopp bi ngay naaw wala ginaaw boo féey, wutal ñaari gaañ-gaañu yu wuute:

• Barotrauma ci nopp bu digg bi (dagg membrane tympanique/hemotympanum):
  • Màndarga yi: Yokkateg metit wi ci presioŋ bu tar bi ngay wàcci, te mën na wàññeeku ginaaw bimu amee pop bu tar, daal di topp ci ** ñàkka dégg bu baax**, yëg-yëg fees wala ndox ci ginaaw timpan bi, yenn saa mu am tuuti deret wala ndox mu leer ci kanalu nopp bi.
  • Paj mu njëkk: Fàww nopp bi waw bu baax. Bul musa def ay tiflitu nopp, ndox, diw, peroxyde hydrogène, wala tampon wëtteen ci nopp bu ñu yaakaar ni timpan bi dafa bënn. Li gëna bari ci perforaasioŋ yi ci tympan bi dañuy wér ci seen bopp ci diir bu weesuwul 2 ba 6 ayu-bis, waaye doktër bi dafa wara saytu nopp bi.
• Barotrauma ci nopp bi ci biir (palanteer bu rond wala bu oval/fistule perilymph):
  • Mandargay feebarbi: Dafay am ci saasi ginaaw maneeuvre Valsalva bu am doole sooy jéema forse nopp bu tëju ngir mu jameet. Danga am vertigo rotational ci saasi (cabine bi dafay wëréelu), xel mu teey ak waccu, yuuxu bu am doole wala sone tinnitus, ak déglu sensorineural bu xóot (tëgg neer ci nopp boobu).
  • Jëf ju jamp: Loolu dafay tekki ni membrane bu woyof biy tàqale nopp bu digg bi ak cochlea nopp bi fees dell ak ndox dafa xottiku, di senn ndox perilymph bi ci biir nopp bi. Dangay xëcci bakkan bi ci saasi. Toogal nga yékkati sa bopp ci 30 ba 45 degre, moytu yëkkati sac yu diis, nga joge aéroport bi jubal ci bànxaasu paj mu jamp, nga am Otolaryngologist (chirurgien ORL) bu lay woo. Corticosteroid yi ci saa si, noppalu ci lal bi, wala ñu defaral ko patch ci fistule bi ngir mëna dégg bu baax.

Naaw ak yeneen feebar: sàrti fitness bu kuréel gi yor pajum aerospace (AsMA)¶

Du fééy ci biir ndox mi rek mooy waral depressurisation ci kabine bi di indi paj mu jamp. Ci yoonu Boyle, bépp poos bu tëju ci biir yaramu nit dafay yaatu 30 ba 35 pursaa ci kawewaay bu 2,438 meetar (8,000 pied). Ba ci tukkikat yu wér yi, presioŋ parsiel oxygen bi ci deret ji (\(PaO_2\)) dafay wàcci ci diggante 95 ba 100 mmHg ci géej gi wàcci ba 55 ba 60 mmHg ci kawewaayu kabine bu 8,000 pied (oximètre pulse $SpO_2% ci 910).

Soo amee gaañ-gaañu, operaasioŋ, wala feebar ci bitim réew, kompañi aérien yi dañuy tëral Association Médical Aérospatiale (AsMA) ak Association Internationale de Transport Aérien (IATA) diir bi ñu la bindal balaa ñu lay may nga dugg ci avion komersiyaal ngir dellu sa kër.

Jamonoy xaar ci wàllu paj laata ngay tukki ci avion ngir jënd ak jaay (IATA / AsMA tegtali)¶

Ni ñuy am ndigalu pajum avion (formulaire IATA MEDIF) ak assurance tukki¶

Sooy wér ci terapi decompression ci féey, yax bu damm, pneumonie, wala ab doxalinu bitim réew te danga wara jël avion ngir ñibbi:

1. Laajteel formileeru Ndimbal lu Bees / Biro Pajum (MEDIF) bu kompañi aérien bi 48 ba 72 waxtu laataa ngay dem:
   • Daanaka compagnie aérien internasional yépp dañuy jëfandikoo formileer bu am ñaari pàcc Formulaire d'Information Médicale IATA (MEDIF).
   • Part 1 ki koy def wala ki koy defal tukki moo koy def (limu nimero avion bi, soxlay chaise roulante bi, laaj stretcher, wala debit oxygen bi ci avion bi).
   • Part 2 sa doktër bi lay toppatoo ci hopitaal bi moo ko bind ba noppi siñe ko (limu feebar bi, ni hemoglobine bi tollu, saturation oxygen bi ci néeg bi \(SpO_2\), bis bi nga mujjee féey wala ñu defal la operation, ndax dañu xaaj tube wala cast yi, ak ndax dañu soxla esco médical).
2. Waxtaan ak sa assurance tukki / sa njiitu pajum ndimbal balaa ngay book sa këyit ngir ñibbi:
   • Soo amee feebaru decompression wala beneen paj bu jamp ci bitim réew, jàngal sunu tegtal ci paj mu jamp ak rawale ci bitim réew nga woo sa assurance tukki ci saasi santar biy jàppale ci jafe-jafe yi 24 waxtu ci bis bi.
   • Ginaaw feebaru decompression bu tar bu xeetu II, naaw bu njënd ak njaay ci 8,000 pied ci kawewaay cabine, doonte 72 waxtu ginaaw pajum hyperbaric, mën na indi yenn saa màndarga neurologique. Su amee jafe-jafe yu tar, sa assurance feey wala sa polise medikaal tukki dina ñu defar evacuation ambulance aérien bu am pressure ci géej gi (fu roppalaan medikaal bi di naaw ak cabine bu am pressure bu tollu ci 1.0 ATA ci niveau géej gi) suko defee doo am benn stress decompression ci tukki bi ngay ñibbi.

Laaj yi ñuy faral di laaj¶

Ndax mën naa naaw ci jàmm ginaaw bima defee snorkeling wala féey ci kaw ndox mi?¶

Sooy féey ci kaw ndox mi rek ngay noyyi ci snorkel te doo féey ci biir ndox mi, amul benn azot bu la ëpp ci ndox mi, te mën nga naaw ci saasi. Waaye, soo defee freediving bu xóot te nga tëye noyyig (di feey lu bari yoon wàcci ba 10 ba 30 meetar / 33 ba 100 pied ci diiru waxtu yu bari), rawatina soo defee itam scuba diving ci ndoortelu ayu-bis bi, azot mën na fees lu doy ngir indi freediving decompression sick. Ginaaw boo defee freediving bu xóot te bari yoon, xaaral 12 ba 24 waxtu balaa ngay naaw.

Lan mooy xew sudee dama am metit wu woyof ci samay yax wala sama der di am ay rëdd ginaaw bima wàccee ci sama avion ngir ñibbi?¶

Bul xalaat ni feebar yi ngay yëg ginaaw bi nga nawee dina ñu jeexal seen bopp ginaaw bi nga delloo ci suuf. Bubble azote yiy génne ci biir naaw dañuy yàq endothelium bi, dajaloo plaquettes yi, ak newwi inflamatoire ci biir tisu yi, te loolu dafay wéy doonte ginaaw bi ñu delloo ci pression bi ci géej gi. Woowal ci saasi liiñ biy jàppale ci jafe-jafe yi (+1-919-684-9111) nga dem ci bànxaasu jafe-jafe yi lëkkaloo ak santu pajum hiperbarik. Terapi oxygen hyperbarique dafay wéy di am njariñ doonte dañu ko tàmbali 24 ba 72 waxtu ginaaw bi feebar bi tàmbalee.

Ndax bouchons nopp yu am pression dañuy moytu barotrauma ci nopp yi ci biir avion?¶

Bouchons nopp yiy yamale pression bi ak filtre ceramique dañuy àndaale ak filtre bu am pore buy yeexal coppite pression air bi ci sa timpan bi sooy yéeg wala wàcci. Doonte mënu ñu ubbi benn tube Eustachien bu tëju seen bopp, yeexal coppite pression bi dafay jox tube bu yeex bi diir bu gëna bari ngir yemale balaa muy tëju. Dugalal leen balaa ngay naaw, dindi leen ci altitude cruising, nga dugalaat leen 45 simili balaa ngay wàcci booy wann ak naan ndox.

Lan moo tax doktër biy faj ci saasi waxma ni sama gaañ-gaañu ci nopp bi may féey, infeksioŋu nopp la bimu tàmbalee ci féey wala ci naaw?¶

Doktër yi amul seen xam-xam ci medsin feey wala aerospace yenn saa yi dañuy xool tympan bu xonk, hemorragic ak ndox ci ginaaw ginaaw bi ñu nawee wala feey, ñu juum ci barotrauma nopp bu digg bi ni otite media bactérienne akute. Deel faral di wax doktër bi lay saytu jaar-jaaru barometrik bi: ndax metit wi tàmbaliwoon na bi ngay wàcci, ndax def nga manœuvre Valsalva bu am doole, ak ndax danga am vertigo wala tinnitus bu kawe.

Saytu nañu ay balluwaay¶

• Reseau buy àrtu ci féeykat yi (DAN) & Askanu Pajum Hyperbaric ak ci biir géej (UHMS): Naaw ginaaw Atelier Plongeur Recréational ak sàrti deggoo (International / Etats Unis).
• Navy bu Etats Unis: U.S. Téere biy jàngale féey ci Navy, Revision 7, Volume 2, Chapitre 9 (Ni ñuy yéegee ak naaw ginaaw boo feey) & Volume 5, Chapitre 20 (Diagnostic ak pajum feebaru decompression ak embolism gaz artériel) (Etats Unis).
• Association Medical Aérospatiale (AsMA): Njàngalem Pajum Tukki ci Aérien, 2e Edition / Komite Pajum Transport Aérien buy Xelal Fitness-to-Fly (International).
• Mbootaay bi yor dem ak dikk ci jawwu ji ci àdduna bi (IATA): Téere pajum IATA, 12eelu edition: Toppatoo kiliyaan bi, waxtu yi MEDIF di joxe ndimbal, ak fisioloji kawewaayu kabine bi (bittim réew).
• Société thoracique britannique (BTS): Bataaxelu klinik ci digle yi ci tukki ci jawwu ji ngir kiliyaan yi am feebaru noyyig ak diir yi ñuy xaar ginaaw pneumothorax (Royaume-Uni).

Gid yu jëm ci loolu¶

• Jafe-jafe pajum ak rawale ci bitim réew
• Jàppale ammbasade ak konsulaa
• Dañu tëju ci bitim réew wala ñu fomm avion bi
• Jafe-jafe yi ci gaal giy tukki, bàyyi gaal gi, ak nit ku nekk ci géej gi
• Annuaire numéro d'urgence