Hematoma septal bakkan ak hematoma auriculaire: moytu nekrose cartilage ginaaw trauma¶

Su nit ki amee ay jafe-jafe yu metti ci bakkan bi wala nopp bi ci biti ci diiru tàggat yaram, daanu, mbëkkante ak oto, wala xëccoo yaram, deret jiy feeñ wala metit wi dafay faral di maske ab jafe-jafe structurel bu am solo ci suufu surface bi. Septum bakkan bi ak nopp bi ci biti (auricle wala pinna) ñoom ñaar ñu ngi sukkandikoo ci hyaline avasculaire ak cartilage elastik bu amul benn vesoo deret ci biir boppam. Waaye cartilage bi dafay dundu ndax dafay xëcci oxygen bi ak ferñeent yi jaaraleko ci diffusion passif bu bawoo ci der bu am fibre bu tafu bu baax, ñu koy woowe perichondrium. Su forsu dagg yi xolli perichondrium bi ci cartilage bi ba noppi feesal poos bi ciy génn ak deret, cartilage bi dafay xiif ci saasi ci deret ji mu wara am. Suñu defee benn dagg bu gaaw, drenage, wala compression booster, necrose cartilage ischémique budul dellu ginaaw dafay tàmbali ci diir bu weesuwul 24 ba 48 waxtu te mën na indi structure bu yàgg ci diir bu weesuwul 72 waxtu. Sudee nit ki daa am trauma bu metti ci kanamam, xel mi dafa soppiku, wala deret jiy nàcci te kenn mënu ko tënk, wool sa dëkk nimero paj mu jamp ci saasi nga xoolaat sunuy tegtal ci bakkan buy nàcci, gaañ-gaañu ci bopp, ak selulit orbital ak trombose sinus cavernous.

Defal lii leegi¶

1. Ekraŋ ngir bopp, baat, ak yooni respiraasioŋ yu mëna ray nit: Bépp dóor bu am doole bu mëna dagg bakkan bi wala dagg cartilage nopp bi mën na indi concussion, fracture ci suufu kaaŋu bopp, wala gaañ-gaañu ci collu cervical. Sudee malaad bi daa am ndox mu leer di tuuru ci bakkan bi wala nopp bi (fluid cerebrospinal rhinorrhea wala otorrhea), ñaari gis-gis, waccu, jaxasoo, wala metit ci baat, woo sa nimero urgence bi la gëna jege (911 ci Etats Unis ak Canada, 112 ci Union Européenne, 999 ci Union Européenne ak Royaume-Uni).
2. Xool biir ñaari bakkan yi ak lumiere bu yànj ginaaw bépp gaañ-gaañu ci bakkan bi: Nga yëkkati catu bakkan bi ndànk nga leeralal làmp-tors wala làmp-tors ci ñaari bakkan yi. Xoolal bu baax ci digg bi (septum bakkan bi). Septum bu wér dafay dëgër, rose, sew. Hematoma septal nasal dafay nuru newwi bu nooy, bu fësul, xonk sirisi, baxa, wala violet bu nuru raisin buy fat benn wala ñaari bakkan yi.
3. ** Defal saytu palpation applicateur bu am catu wëtteen (sudee dañu la tàggat wala ñu la santaane) **: wuute na ak turbinate nasale yu newwi yiy gëna ndaw ginaaw bi ñu spray decongestant ba noppi di yëg ni dañu dëgër ci bitti bakkan bi, hematoma septal bi dafay génne ci bitti diviseur bu digg bi, di yëg ni dafay nooy) laal ko ndànk ak tampoŋu wëtteen bu set.
4. Weel paj mu jamp ci diir bu gàtt ngir bépp newwi septal buñu yaakaar ni: Bul musa xaar fan yu néew ngir newwi bi ci biti wàcci balaa ngay yóbbu doktër mu saytu biir bakkan bu gaañu, rawatina ci xale. Hematoma septal nasal ab paj la buy am ci saalu paj mu jamp ci bis bi, te fàww ñu dagg ko ba noppi dindi ndox ci bakkan bi ci kanam.
5. ** Defal ci saasi compression bu sedd ci nopp bi newwi (hematoma auriculaire) **: Sudee nopp bi ci biti dafa am bulge bu dëgër, bu woyof, bu xonk-violet buy dindi pli yu natureel yi ginaaw wrestling, rugby, arts martial, wala trauma bu dëgër, nga laxas ko ci pack bu dëgër, contour-mouldé ci nopp bi ci diiru 15 ba 20 simili ngir yeexal deret jiy nàcci ci biir, ci noonu lañuy amalee jàngat bu gaaw ci diiru 24 waxtu.
6. Bu leen musa jéema lance, jameet, wala aspirer hematoma bu bakkan bi wala nopp bi ci kër gi ak naaj yu amul doom: Sooy bënn deret jiñ jëlee ci perichondrie bi te doo def benn antisepsis ci operaasioŋ bu dëgër, te doo def benn xeetu paj mu am doole, loolu dafay indi Staphylococcus aureus wala *Pseudomonas avarutilly soppi hematoma bu amul doom nekk abcès buy yàq.

Garab dogal: Triage trauma bakkan ak nopp¶

flowchart TD
    Trauma["Trauma bu dëgër ci bakkan bi wala nopp bi ci biti"] --> NeuroCheck{"Màndarga yiy wane ni kaaŋu bopp bi dafa yàqu, CSF biy senn, jaxasoo, wala deret ju bari ci yooni respiraasioŋ yi?"}
    NeuroCheck -->|"Waaw"| Call911["Woowal 911 / 112 / 999 ci saasi; Dakkal baat bi ak yooni respiraasioŋ"]
    NeuroCheck -->|"Déedet"| Site{"Ban tabax moo gaañu?"}
    Site -->|"Bakkan / Kanam bu digg"| LightCheck["Leer leer gu leer ci biir ñaari bakkan yi nga xool ndax ngelaw li"]
    LightCheck --> SeptumLook{"Bulge bu niro ak raisin bu violet/rouge ci kuur bu digg bi wala blokaas nasal bu mat sëkk?"}
    SeptumLook -->|"Waaw"| SeptalER["DEPARTEMENT URGENCE BU GAAW LEEG: Dagg, Drainage, ak Bolster lañu soxla ci ay waxtu"]
    SeptumLook -->|"Dédeet, Septum bu leer"| FeverCheck{"Fever, metit buy tëf-tëfi, wala obstruction buy gëna tar 2 ba 5 fan ci ginnaaw?"}
    FeverCheck -->|"Waaw"| AbscessER["TOPPAL ER CI SAASI: Abcès septal buñu yaakaar ak Risk Intracranial-Triangle"]
    FeverCheck -->|"Déedet"| FractureCheck["Xool epistaxis bu yomb; Evaluation fracture ENT ci diir bu weesuwul 3 ba 5 fan"]
    Site -->|"Nopp bu biti (Pinna / Nopp)"| EarCheck{"Tense, Boggy, Newwig Fluctuant buy efaase Pli Cartilage Nopp yu Jaadu yi?"}
    EarCheck -->|"Waaw"| EarDrain["Defal kompresioŋ buñ moulé ci sedd; ENT bu gaaw wala drainage urgent ak Bolster ci diir bu weesuwul 24 ba 48 waxtu"]
    EarCheck -->|"Dédeet, Laceration buy wane cartilage"| EarLac["Couverture avec gaze humide sterile; Suturing bu gaaw ak muur antibiotik buy dugg ci cartilage"]

Patofisioloji: Lu waral bakkan bi ak nopp yi di dee suñu leen gaañ¶

Ngir xam li waral metit wi ci biir bakkan bi wala ci wetu nopp bi dafa wara am drainage chirurgikaal, fekk metit wi ci loxo bi wala ci tànk bi dafay wér boppam, fàww ñu xoolaat anatomie microvasculaire bu cartilage kanam bi.

Nutrition avasculaire par diffusion pericondriale¶

Amul benn kartilag hyaline bu am ñeenti boor ci septum bakkan bi wala kartilag elastik bu jaffe bu auricle bi amul ay kapilaar, ay arteriole wala ay chaine lymphatique. Lu moy loolu, xëtu kartilag bu nekk dañu ko takk bu baax ci diggante ñaari lalu tisu lëkkalekaay bu dëgër, bu am vaskulaar bu ñuy woowe perichondrium (espesialeman mucoperichondrium bi ci biir bakkan bi, foofu la membrane muqueuse ak perichondrium di booloo nekk benn lalu dëgër).

• Tolluwaay bu jaar yoon: Oxygen, glucose, ak asid amino yi dañuy tasaaroo ci diggante bu néew 0.5 milimeet (0.02 pouce) daale ko ci plexus kapilaar bi ci biir perikondrium bi dem ci kondrosit yi (selul kartilag) yi nekk ci biir matriks bi.
• Gaañ-gaañu buy xëcc ak dagg: Su fist, concour, airbag, wala tapi wrestling dalee ci bakkan bi wala nopp bi, cartilage bi dafay bënn bu baax ba noppi dellu ginaaw. Buckling bu gaaw boobu dafay dagg vesoo deret yi ci suufu perichondrium bi, daal di xotti perichondrium bi ci matrix cartilage bi ci suufa suuf, bàyyi der bi ci biti wala surface mucosal bi amul benn sikk.
• Barière de diffusion: Deret jiy jaar ci arteri yi ak ci vesóo yi dañuy tuuru ci barab bu bees biñ defar ci suufu perikondriye bi, daal di gëna xëcc poos bu am doole diggante perikondrium bi ak cartilage bi amul dara. Ci biir septum bakkan bi, cartilage bi dafay faral di xar suñu ko dóore, loolu mooy tax deret ji mëna xar ci liiñ biy xar, ba noppi dindi mucoperichondrium bi ci **ñaari wetu septum bi benn yoon (hematoma septal bilatéral).
• Faatu kondrosit yi ak liquefaction enzymatique: Kondrosit yi dañuy tàmbali dee ci ischemie ci diir bu weesuwul 12 ba 24 waxtu, ñu tàqaloo leen ak deret jiy tëju ci ay milimeet yu bari ci deret ji amul oxygen. Ci diggante 48 ba 72 waxtu, seluli deret yu weex yi ak bakteri yi taxaw dañuy génne kolagenase ak enzyme protease yuy dindi matrix proteoglycan bi, di ndoxe muru cartilage bu dëgër bi mu nekk pus ak mbalit nekrotik.

Vasculaire ak source de hemorragie¶

Xam ban vesoo deret mooy yàqu ci biir bakkan bi ak nopp bi, loolu mooy waral hematoma yooyu di gaawa yaatu ci biir pression artérielle:

• Vaskulature septale nasale (Kiesselbach's plexus / Little's area: Septum bakkan bi ci kanam amna reso anastomotik bu ñeenti sistem arteriel di daje: arteri ethmoidal bi ci kanam ak bi ci ginaaw, arteri sphenopalatine bi, arteri palatine bi gëna mag, ak car septal bu arteri labial bi gëna kawe. Su trauma daggee mucoperichondrium bi, car yi ci plexus arteriel bi dañuy nàcci ci saasi ci poos bi tëju ci subperichondrium bi, duñu tuuru ci bakkan bi.
• Vasculature auriculaire: Surface bi ci kanam ci pinna bi dafay am deret ci car yiy bënn ci arterie auriculaire bi ci ginaaw ak arterie temporal bi ci kaw yiy bënn ci ay foramina yu ndaw ci biir cartilage bi ngir dundal perichondrium bi ci kanam. Friksioŋ tangensiel dafay dagg vessel yiy bënn ci barab bi ñuy génnee ci kaw cartilage bi.

Xamme hematoma septal nasal ci barab bi¶

Benn ci jafe-jafe yi gëna mag ci hematoma septal nasal mooy ñiy tontu ci paj mu jamp, tàggatkat yi, waajur yi, ba ci klinik yu gaaw yi, dañuy bàyyi seen xel ci dakkal deret ji njëkk ci bakkan bi wala xool ndax yaxu bakkan bi ci kaw dafay nuru lu jaxasoo, di xool bërëbu bakkan bi ci kanam.

Càmbaru xool ak yaram jéego par jéego¶

Bu epistaxis anterior bi yeexee ba mëna gis ci biir bakkan bi, defal ab saytu bu sistemik ci jëfandikoo lumiere focal bu leer:

1. Tegal malaad bi mu toog mu jub: Defal nit ki mu toog mu jub, nga yëngal sikkim bi tuuti ci kaw 15 degre suko defee nga mëna gis bu baax ci dëru bakkan bi.
2. Yékkati catu bakkan bi ("Pig-Nose" view): Def baraam bu sell bi ndànk ci catu bakkan bi nga puus ko mu yéeg ngir yaatal bakkan bi (nares). Bul musa dugal jumtukaayi weñ yu ñaw wala pince ci bakkan bi ci biti hopitaal bi.
3. Teg leen ñaari wetu miir bi ci digg bi: Xoolal miir bi ci digg bi (digg bi xaaj bakkan bu cammoy bi ak bu ndeyjoor bi):
4. Septum bu jaar yoon: Xaajale bi ci digg bi dafa dalal, taxaw (wala mu sori tuuti ci liiñ bu dëgër), mu am mucosa bu rose bu leer ba xonk bu leer, am gap bu yaatu bu ubbeeku ci yooni respiraasioŋ yi diggante septum bi ak miir yi ci wet yi.
5. Hematoma septal: Benn wala ñaari wetu partition bi ci digg bi dañuy feeñ ci biti ni prune bu nooy, rond, xonk-sirisi, baxa bu ñuul, wala prune violacee buy fees bakkan bi ba noppi laal miir bakkan bi ci wetu bakkan bi.
6. Xaaral hematoma septal ak turbinate bu newwi wala septum bu yomb bu jaarul yoon:
7. Bërëb: Turbinate yu gëna suufe yi dañuy génne ci biir, joge ci kuur bi ci biti ci bakkan bi; hematoma septal bi génne ci kuur bu digg bi.
8. Compressibilité: Septum cartilage bu yomb bu jaarul yoon wala bu yàqu dafay melni lu dëgër melni yax wala plastik bu dëgër soo ko laalee ndànk ak tampon wëtteen bu tooy. Hematoma septal dafay nuru lu nooy, spongy, ak boggy: soo ko tëye ndànk ak wëtteen dafay dugal surface bi, mu dellu ci saasi suñu bàyyee pressure bi.
9. Mënul wàññeeku ak vasokonstriktër: Ci klinik bi wala bànxaasu paj mu jamp, di sprey oxymetazoline (0.05%) wala phenylephrine ci bakkan bi dafay tax turbinate mucosal yu newwi yi wàññeeku bu baax ci diiru 3 simili, waaye hematoma subperichondrial bi dafay des ci dayo bi.

Màndarga yi dañuy laaj ñu yóbbu leen ci saalu paj mu jamp ci saasi¶

Doonte amoo làmp-tors bu leer ngir mëna gis bu baax ci biir bakkan bi, yóbbul malaad bi ci saalu paj mu jamp ci saasi sudee benn ci màndarga yii dafa feeñ ginaaw bi bakkan bi gaañoo:

• Mënul noyyi ci benn bakkan bi wala ñaari bakkan yi mu tàmbali ci saasi wala ci diir bu weesuwul 24 waxtu ginaaw bi ñu ko dóore ci bakkan bi te du jeex ginaaw bi ñu ko dóore ndànk deret jiy tafu.
• Pression budul jeex, bu lëndëm, buy tëf-tëfi wala yëg-yëg buy yaatu ci pont bi ak catu bakkan bi buy gëna tar ci 24 ba 72 waxtu yu njëkk yi ludul gëna yokk.
• Pediatric red flags: Xale bu ndaw, toddler, wala xale bu baña nàmp wala naan ci butéel ndax bakkanam dafa fatt, ronku bu baax bimu njëkkee daanu, wala am bët bu yaatu, puffy ci kaw ak ci suufu bakkan (columella).
• Màndarga yiy wane ni abcès septal bakkan bi dafay dem (2 ba 5 bis yi): Tàngooru yaram wi dafay yokk lu ëpp 38.0 degre Celsius (100.4 degre Fahrenheit), boppu buy metti bu metti, erythema ak newwi buy tasaaroo ci der bi ak catu bakkan bi,

Xeetu paj mu septal bakkan bi ak abcès¶

Xam li xew ci bànxaasu paj mu jamp wala otolaryngologie (ENT) dafay jàppale malaad yi ak seeni waajur ñu xam ban pajum lañu wara seentu ak lu tax aspiraasioŋ bu yomb kese doyul.

1. Dagg ak drenaas¶

Ci anesthésie vasoconstrictive topique ci mag ñi, wala sedation bu gàtt ci xale yu ndaw yi:

• Dagg mucoperichondrial bu tëdd: Jëfandikoo speculum nasal ak làmp bu leer, doktër bi dafay def dagg bu tëdd (Killian wala dagg hemitransfixion) ci bulge bi gëna suufe ak bi gëna kanam ci hematoma bi jaar ci mucoperichondrium bi, mu nekk paralel ak dëru bakkan bi ngir moytu dagg cartilage bi ci suuf.
• Evakuasioŋ bilateraal te du am dagg yuy jaxasoo: Sudee hematoma bi bilateraal la, drenage benn wet rek mooy faral di evakuer ñaari wet yi sudee cartilage bi dafa yàqu. Sudee dañu soxla ñaareelu dagg ci wetu beneen wàll bi, chirurgien bi dafay xaaj dagg yi ci niveau vertical yu wuute ngir moytu perforation septal budul jeex.
• Suction, irrigation, ak plasement dren: Deret ji ñuul wala pus bi dafay xëcci lépp, ba noppi ñuy roose poos bi ak saline normal bu amul sikk. Ginaaw loolu doktër bi dafay def benn drain Penrose bu ndaw bu amul latex wala suture quilting buy xëcci (4-0 chromic gut wala Vicryl Rapide) yuy tombi dàll mucoperichondrial yi ñu delloo leen bu baax ci cartilage bi ci digg bi.

2. Emballage bakkan bi ci kanam ak profilaxis antibiotik¶

Buñu génnee deret ji ba noppi, dañu wara tëye perichondrium bi bu baax ci kaw cartilage bi amul dara, suko defee diffusion oxygen ak ferñeent yi mëna tàmbaliwaat ci saasi.

• Attelle bilatérale: Ñari bakkan yi dañu leen boole ci ay sponge alcool polyvinyl yuñ mëna yaatal (Merocel), gaze buñ raxas ak antibiotik, wala attelle silicone ci bakkan bi (Doyle splints) ci diiru 48 ba 72 waxtu suko defee septum bi néew doole dafay jàppale ci ñaari wetu yi.
• Fàggu feebaru choc toxic (TSS): Bépp malaad buñu bàyyi ci paquet bakkan, dañu koy bindal antibiotik antistaphylococcus (lu melni amoxicillin-clavulanate, sephalexin, wala clindamycin) fekk paquet yi des ci seen barab. Malaad yi am purulent abcès septal dañu leen wara yóbbu lopitaal ngir ñu defal leen ay antibiotik ngir muur MRSA ak anaerobe yu noyyikaay yu kawe yi. Xoolaat sunu tegtal ci syndrome choc toxique bu bawoo ci bakkan bi ngir màndarga yi red-flag.

Xamme ak tànn hematoma auriculaire ("Noppi chou-fleur")¶

Hematoma auriculaire daanaka dafay am ci ** surface bi ci kanam (ci kanam) ci nopp bi ci biti, rawatina ci biir bowl conchal, fossa scaphoïde, ak fossa triangulaire, fekk du am lobe nopp bu am yàpp (lobule, bu am tisu cartilage bu niin ak fibre).

Lu waral nopp bi ci kanam di newwi ak ni noppu chou-fleur di forme¶

• Der bi ci kanam ak ci ginaaw: Ci surface concave bi ci kanam nopp bi, der bi dafa sew melni këyit te amul benn grees ci suufu der bi, mu nekk ci perichondrium bi. Friksioŋ tangensiel ci lumu wala rugby dafay dagg perikondrium bi ci kartilag bi. Ci ginaaw nopp bi, amna njegenaay bu am grees bu nekk ci suufu der bi, muy may der bi mu mëna gliise ci kaw impact yi te du xotti vessel subperichondrial yi.
• Faas bi ci saasi (0 ba 24 waxtu): Biñu demee tuuti, ridges ak valé yu am formu C ci kaw nopp bi (helix, antihelix, scapha, concha) réer, ñu wecci ko ak lu melni bulge bu dëgër, nooy, xonk-violet wala melo der.
• Faasu waajal ak kalsifikaasioŋ (bis 2 ba 21+): Diggante bis 2 ak 7, deret jiy ndoxe dafay jaxasoo nekk benn xeetu kawsu bu dëgër buy fat naaj yu ndaw yi. Septum nasal bi (biy seey suñu ko ñàkkee deret) wuute na ak perichondrium auriculaire bi dafa am selul progeniteur chondrogenic yuy tàmbali defar tisu fibreux bu jaxasoo ak cartilage ectopic bu bees ci biir bërëbu deret ji ginaaw bis 7,wrestler's ear).
• Jafe-jafe yi ci liggéey bi: Hematoma yiñ fajuwul ci biir bowlu conchal bi dañuy tëj kanaalu nopp bi, jàpp wax ak ndox ci nopp bi, di indi ñàkka mëna dégg bu baax, ba noppi di fat stethoscope yi wala aparey yi ñuy jàppale ngir dégg. Rax ci dolli, batoŋu naaj bu amul doom dafay dugal Pseudomonas aeruginosa wala Staphylococcus aureus, di waral perichondrite suppuratif (muy metit wu metti, tàng, newwi bu xonk ci kaw nopp bi, te dafay baña génne nopp bi amul carti).

Xeetu paj mu njëkk ci àll bi ak drenaas medikaal ngir hematoma auriculaire¶

Jëf yi ci saasi ci tool bi ak ci saalu yéere yi¶

1. Dakkal bokk ci saasi: Wéyal xeex wala pompe spar dafay yokk deret ci poos bi, di xolli perichondrium bi des ci pinna bi yépp.
2. Xool kanalu nopp bi ak dégg bi: Xoolal ci biir kanaalu nopp bi ubbeeku ak làmp. Sudee ndox mu leer wala deret ju yànj dafay tuuru ci biir nopp bi, wala sudee nit ki daa tëx ci lu gaaw, vertigo, wala metit ci yaxu mastoid bi (Battle's sign), ñu yaakaar ni fracture basilar la ci kaaŋu bopp bi wala tympan bi dafa yàqu. Bul def presion ci kanalu nopp bi; xoolal sunuy tegtal ci gaañ-gaañu ci bopp ak déglu bu gaaw ak timpan bu dagg.
3. Defal ko compression bu sedd bu am contour ci diiru 15 ba 20 simili: Defal mbàjj mu xawa tooy ci courbu nopp bi ci biti, nga def ci kaw mbàjj mi benn paketu glaas buñ laxas ak sarbet, nga tëye compression bu woyof ci loxo ci diiru 15 ba 20 simili. Bul musa diw glaas ci der nopp bu amul dara.
4. Defaral drainage médical bu amul sikk ci diir bu weesuwul 24 ba 48 waxtu: Demal ci bànxaasu paj mu jamp, doktëru medsin sportif, wala spesialist ORL ci diir bu weesuwul 24 waxtu, fekk deret ji nekk ci ndox.

Drainage medikaal bu leer, doole ak tànneef antibiotik¶

Toppatoo ci kër ak saytu bandera xonk ginaaw drenaas¶

Mën na nekk malaad bi am hematoma septal nasal buñu drene ak emballage intranasal wala hematoma auriculaire buñu drene ak pansement bolster buñ togg, diko xool bu baax ci 5 ba 7 fan yii ci topp dina moytu ñaareelu tisu.

Toppatoo bakkan bi/emballage¶

• Nelaw ak boppu bu yéeg ci 30 ba 45 degre ci kaw ñaari njegenaay wala ci kanam ngir wàññi congestion veineux ak throbbing ci bakkan bi.
• Tëf ak sa gémmiñ ubbeeku bu baax: Bul tëj bakkan bi wala nga tëj gémmiñ ngir tënk, ndax su pression bi yeggee ci saasi mën na dindi attelle nasal yi wala bakteri yi yéeg ci tube Eustachien yi ak sinus ostia yi.
• Bu leen xëcc wala dagg buum yi: Pack nasal yi dañuy faral di am buum soi buñ takk ci lex gi wala ñu takk ko ci columella bi ngir moytu aspiration posterior bi dugg ci boli bi. Bàyyileen buum yépp ñu baña yàqu ba doktër bi dindi emballage bi ci 48 ba 72 waxtu yuñ koy saytu.
• Dellu ci bànxaasu paj mu jamp ci saasi sudee:
• Deret ju xonk ju yànj dafay wéy di dugg ci bakkan bi ci kanam, ba noppi di wàcci ci ginaaw boli bi doonte danga toog jub.
• Malaad bi dafay am yaram wu tàng bu weesu 38.0 degre Celsius (100.4 degre Fahrenheit), sedd, miir su taxawee, waccu, biir buy daw ndox, wala ay tëndandiir yu xonk yu tasaaroo (màndarga yiy àrtu ci Toxic Shock Syndrome).
• Malaad bi dafay am ñaari gis-gis, bët buy wacc, bët buy gëna jege, boppu buy metti bu metti ci jë, wala baat buy dëgër (màndarga yiy wane ni sinus veineux intracranien bi dafa tasaaroo).

Toppatoo pansement buy jàppale nopp yi¶

• Dugal nopp bi mu waw bu baax: Bul duus ci sa bopp, bul féey, wala nga bàyyi ñaq mu xooj bëñ yi wala plâtre bi. Bolster bu tooy dafay yàq der nopp bu woyof bi ba noppi jur bakteri Pseudomonas.
• Xool bu baax ndax nekrose ak perichondrite: Ndax bolster bi dafay tëye der bi ci cartilage bi, bolster buñu takk bu baax mën na tëj arteri yi ci der bi ci boppam. Dellu ci sa doktër ci diir bu gàtt sudee:
• Metit wi ci nopp bi dafay jekki rek yokk, joge ci metit wu metti, dem ba ci metit wu metti, budul jeex, buy tàkk wala buy tëf-tëfi (màndarga bu yàgg buy wane nekrose iskemik bu der bi ci suufu bolster bi wala * Pseudomonas * perichondritis).
• Boor bi ñuy gis ci nopp bi wër bolster bi dafay weex bu leer, dóomu-taal bu ñuul (ischemie), wala safara, tasaaroo xonk ak pus buy wal ci pax mi suture.
• Solal kaala gu dëgër sooy dellu ci tàggat yaram: Bu nopp bi wéree bamu jeex (2 ba 4 ayu-bis ginaaw biñu dindie bolster bi, doktër bi moo ko seetlu), wrestler yi, grappler yi, ak rugby forward yi dañu wara sol kaala gu dëgër, bu dëgërear guards) ak nopp yu xóot yuy jàll ci kaw pinna bi te duñu laxasu ci cartilage bi.

Nimero paj mu jamp ak protokolu agence¶

Sudee trauma ci kanam gi wala ci bopp bi dafa ànd ak deret ju bari, yooni respiraasioŋ yi dañu yàqu, feebaru neurologik, wala infeksioŋ buy tasaaroo, jokkool ak sarwiisu pajum paj mu jamp ci saasi:

Laaj yi ñuy faral di laaj¶

Lan moo tax doktër yi wax ni mën nga xaar 5 fan ngir defar bakkan bu yàqu, waaye hematoma septal bi dañu ko wara dindi ci bis bi?¶

Su yaxu bakkan bi daggee, bitti bakkan bi dafay newwi ci saasi ak ëdem tisu bu nooy, te loolu dafay tax chirurgien ORL bi du mëna gis fu yax yi jub, ba keroog newwi gi ci biti jeex ginaaw 4 ba 7 fan. Waaye, hematoma septal nasal bi nekk ci biir bakkan bi, xeetu jafe-jafe bu wuute la: deret ji tëju dafay dindi liy joxe ferñent ci cartilage nasal bi, daal di tàmbali ray selul cartilage yi ci diiru 24 waxtu. Moo tax képp ku am bakkan bu dagg wala bu damm, fàww ñu xool biir ñaari bakkan yi ak lumiere ci bis bi njëkk ngir dindi hematoma septal, doonte ayu-bis bi ci topp dañu nara jubbanti yax yi ci biti.

Ndax xale mën na am hematoma septal nasal bu mëna jur loraange doonte bakkan bi nàcciwul bu baax te nuruwul lu jaxasoo?¶

Waaw, xale yi ñoo gëna ñàkka am hematoma septal nasal bu noppi mag ñi ndax cartilage septal pediatrique dafa nooy te elastik te du yàqu. Su xale bu ndaw daanu ci seen kanam, cartilage bi dafay sëgg bu baax ba noppi dellu ci barab bi te du damm yaxu bakkan bi ci biti wala xotti der bi ci biti, ci noonu muy dagg vesoo deret yi ci suufu mucosal bi ci biir. Sudee xale bi mënul noyyi ci bakkanam ginaaw bimu amee ay domp ci kanam, fàww doktër bi xool ko ci biir ñaari bakkan yi ci bis bi.

Luy "deformité bakkan bu selle" ak naka la hematoma septal di ko waral?¶

Ñaar ci ñetti wàll yi gëna suufe ci bakkanu nit, cartilage septal quadrangular moo koy tëye, melni poto tente bi ci digg bi dafay tëye tente toile. Su amee hematoma wala abcès ci bakkan bi te kenn gisu ko ci diiru 48 ba 72 waxtu, cartilage bi dafay seey ndax ñàkkum oxygen ak yàqu-yàqu enzymatique. Bu amul miir bi koy jàppale ci digg bi, voûte bi ci diggu bakkan bi dafay dugg ci biir, daal di plat ci kanam gi, daal di sos profil concave bu ñuy woowe deformité saddle-nose buy laaj operation bu jafee defar cartilage costo ngir defar ko.

Lu tax mënu ma dindi sama noppu chou-fleur ci kër gi ak seringu insulin bu bawoo ci farmasi bi?¶

Bi njëkk mooy, sooy dindi deret ji ak seringe, dafay bàyyi perichondrium bi xottiku di féey ci kaw cartilage bi, kon poos bi dafay fees deret ak ndox ci diir bu gàtt fileek benn bolster bu am doole wala suture matelaa bi dafay gëna xëcc 5 ba 7 fan. Ñaareel ba mooy der bi ci nopp bi ci biti dafa bari bakteri Pseudomonas aeruginosa; push puso ci der bi te doo def benn waajal yod ak antibiotik yuy dugg ci kartilag bi mën na dugal infeksioŋ ci kartilag avaskulaire bi, indi perichondritis suppuratif bu mëna seey ba noppi yàq nopp bi ci biti yépp.

Lan laa mëna xàmmee nopp bu newwi bu baax ak infeksioŋu perichondrite auriculaire bu mëna lore?¶

Benn tegtal bu am solo ci wàllu paj mooy xool lobe nopp bi (lobule) ci suufu nopp bi. Ndax lobe nopp bi amul lenn ludul tisu gras ak der bu amul cartilage, perichondritis auriculaire dëgg (infection bu revêtement cartilage) dafay indi xonkaay bu metti, xonk bu metti, tendres bu metti, ak gëna dëll ci wàll wi gëna kawe ci nopp bi, fekk nopp bi nekk ci suuf. Sudee nopp bi ci kaw dafa tàng, xonk bu baax, ba noppi di metti lool soo ko laalee lu woyof, gaawal nga dem seeti paj mu jamp ngir am antibiotik antibiotik pseudomonal.

Ban diir ginaaw bi hematoma nopp amee, ndax yàgg nañu ko dindi ak puso wala dagg?¶

Hematoma auriculaire dafay des ci ndox ci 24 ba 48 waxtu yu njëkk yi, te loolu mooy palanteer bi gëna baax ngir drainage chirurgikaal bu yomb ak dooleel. Diggante ñatteelu fan ba 7 fan, deret ji dafay jaxasoo nekk gel fibrin bu dëll, melni kawsu, te fàww ñu dagg ko ci nopp bi, ba noppi ñu defal ko ay curettage yu woyof ngir dindi ko. Ginaaw 7 ba 14 fan, perichondrium biñ yéeg dafay tàmbali forme tisu cikatris bu dëgër ak cartilage bu bees buñ calcifié, ci noonu la drainage bu yomb mënatul am, te dañu soxla ORL wala chirurgien plastik.

Gid yu jëm ci loolu¶

• Deret jiy génn ci bakkan bi (epistaxis): bakkan buy xëcc ak deret jiy génn ci ginaaw, dafay am ay bandera yu xonk
• Selulitis orbitaal, trombose sinus caverneux, ak infeksioŋu kanam bu Triangle Danger
• Ñàkka dégg bu gaaw ci wàllu sensorineural, AVC ci nopp, ak pajum tympan bu dagg
• Syndrome de choc toxique (TSS): tampon, paquet nasal, ak góom ci operation
• Gaañ-gaañu ci bopp, bandera yu xonk, ak màndarga yi dagg ci kaaŋu bopp

Boroom yi ak tegtali ofisel¶

• Akademi Otolaryngologie bu Amerique - Chirurgie Bopp ak Baat (AAO-HNS, Etats Unis): Klinik yi bokk nañu xalaat ci Fracture Nasale yu metti, Hematoma Septal Nasale/Drenage Abcès, ak Perichondrite Auriculaire.
• Institut national buy saytu wérgi-yaram ak toppatoo bi (NICE) & ENT UK (Royaume-Uni): Njàngalem klinik bu réew mi ci trauma nasal bu tar: dindi hematoma septal ci bis bi ak paj hematoma pinna.
• Akademi bu Amerique buy jàngale pajum xale (AAP, Etats Unis): Njàngat ci metit wi ci kanam gi ci xale yi: Xamme hematoma septal nasal bilatéral bu nëbbu.
• Manuel de médecine sportive bu Association nationale athletique (NCAA) (Etats Unis): Njàngale ci gaañ-gaañu nopp ci wàllu xeex ak tàggat yaram.
• Hopitaal bu mag bi yor xale yi ci Melbourne (Australie): Njàngalem paj mi: Trauma nasal ak hematoma septal ci xale yi.