ፍንጀራታት ሃይድሮተርማል ስቲም፣ ምብታኽ ቅራፍ ተፋሰስ ጂዘርን ምፍንጃር በረድን።¶

ቁጽሪ ህጹጽ እዋን በብሃገር ይፈላለ እዩ።. እዚ ገጽ እዚ 911 ዝጥቀም ኮይኑ፡ ቁጽሪ ኣሜሪካን ካናዳን እዩ። ብዙሓት ካልኦት ሃገራት ድማ 112፡ 999 ወይ ካልእ ቁጽሪ ይጥቀማ። ንሃገርካ ዝኸውን ቁጽሪ ድለ.

ጂኦተርማል ሜዳታትን በረድ ዝበዝሖ እሳተ ጎመራ መሬትን (ከም ሃገራዊ ፓርክ የሎውስቶን ኣብ ኣመሪካ፡ ዞባ እሳተ ጎመራ ታውፖን ሮቶሩዋን ኣብ ኒውዚላንድ፡ ዞባታት እሳተ ጎመራታት ኣይስላንድ፡ ካምቻትካን ኣንደስን) ሰለስተ ሃንደበታዊ፡ ንሓድሕዱ ዝተኣሳሰሩ ህጹጽ ድሕነት ህይወት የቕርቡ፡ ሃይድሮተርማል (ፍሬቲክ) ፍንጀራታት ስቲም ዝፈልሐ ጭቃን ከውሕን ዘበገሱ ኣማኢት ሜትሮታት ብዘይ ኣቐዲሙ ምንቅስቓስ ማግማ ይዓግት፣ ስብርባር ስንተርን ትራቨርታይንን ቅራፍ ስብርባር ናብ 93-ዲግሪ-ሴልሲየስ (200-ዲግሪ-ፋረንሃይት) ልዕሊ ዓቐን ዝሃረመ ኣሲዳዊ ወይ ኣልካላይን ፑል፣ ከምኡ’ውን ትሕተ-በረድ ምፍንጃር ውሕጅ (jokulhlaups) ኣብኡ ትሕተ-በረድ ጂኦተርማል ሙቐት ወይ እሳተ ጎመራ ምፍንጃር ኣብ ትሕቲ ሓደ... እቲ ናይ በረድ ዲጋ ክሳብ ዝብተኽ በረድ ዝሽፍን እዩ። ብተወሳኺ፡ ትሑት ደረጃ ዘለዎም ተርማል ዲፕረሽንን ብበረድ ዝተሸፈኑ ፉማሮል ሆሎታትን፡ ኣብ ክልተ ትንፋስ ምፍራስ ዘስዕቡ፡ ዘይርአን ጨና ዘይብሉን ኣብ ልዑል መጠን **ሃይድሮጅን ሳልፋይድ ($\text{H}_2\text{S}$)ን ካርቦን ዳይኦክሳይድን ($\text{CO}_2$)**ን ዝሓዘ ፑል ይሕዝ። ኣብ ጂኦተርማል ወይ በረድ ተፋሰስ ህጹጽ ኩነታት እንተ ኣጋጢሙ፡ ብቕልጡፍ ኣብ ከባቢኻ ዝርከብ ቁጽሪ ህጹጽ ረድኤት ደውል (911 ኣብ ኣመሪካን ካናዳን፡ 112 ኣብ መላእ ሕብረት ኤውሮጳን ኣይስላንድን፡ 111 ኣብ ኒውዚላንድ፡ 999 ኣብ ዓባይ ብሪጣንያ) ወይ ድማ ኣብ ማውጫና ናይ... ናይ ህጹጽ እዋን ቁጽሪ. ተዛመድቲ ስነ-ምድራዊ ሓደጋታት፡ መምርሒታትና ኣብ... በረድ ቀላይ ምፍንጃር ውሕጅን ግድብ ውድቀት ምውጻእን፣ እሳተ ጎመራታት፣ limnic eruptions ከምኡ’ውን እሳተ ጎመራ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ጋዝ ደበናታት፣ ከምኡ’ውን ከቢድ ቃጸሎን ኬሚካል ምፍሳስን ምዃኑ’ዩ።.

እዚ ሕጂ ግበሩ¶

ንፋስ ንላዕሊ ጐየይን ካብ ዝኾነ ሃንደበት ጭቃ ዝቕየር፡ ብዓመጽ ንላዕሊ ዝኸይድ፡ ወይ ድማ ጸሊም ቁርጽራጽ ኣኻውሕ ምውጻእ ዝጅምር ጂዘር ወይ ተርማል ፑል ብጎኒ ርሓቕ። ዘይከምቲ ንቡር ህርመታዊ ምፍንጃር ጂዘር ንጹር ማይን ጻዕዳ ስቲምን ዝነጽግ፡ ሃይድሮተርማል ፍንጀራ ኣብ ትሕቲ መሬት ልዕሊ ዓቐን ማይ ምስ ዝውዕይ (ካብ 175 ክሳብ 250 ዲግሪ ሴንቲግሬድ) ይፍጠር [ካብ 347 ክሳብ 482 ዲግሪ ፋራናይት]) ብቕጽበት ብልጭ ኢሉ ናብ ስቲም ይወጽእ እሞ ነቲ ተዓጽዩ ዝነበረ ሽፋን ከውሒ ይሰብሮ። ንዝወድቕ ባሊስቲክ ኣእማን ንምህዳም ንላዕሊ እናጠመትካ ካብቲ ተፋሰስ ርሒቕካ ብቦርድ ዋክ ርሓቕ፣ ካብ ዝወድቕ ኣኻውሕን ዝፈልሐ ዝናብ ጭቃን ንምክልኻል ድማ ተሪር ቦርሳ፣ ቦርሳ ካሜራ ወይ ዝተዓጽፈ ጃኬት ኣብ ልዕሊ ርእስኻን ክሳድካን ኣቐምጥ።
ካብ ዝተሃንጹ ዕንጨይቲ ቦርድ ዋክ ወይ ኣብ ጂኦተርማል ተፋሰስ ካብ ዝተመደበ ናይ ሓሸራ መገዲ ፈጺምካ ኣይትረግጽ፣ ድሕሪ ከልቢ ወይ ዝወደቐ ነገር ድማ ፈጺምካ ኣይትጥሕል። ኣብ ጎኒ ውዑይ ምንጪ ጽኑዕ ጻዕዳ ወይ ግራጭ መሬት ዝመስል መብዛሕትኡ ግዜ ካብ 5 ክሳብ 20 ሚሊሜተር ቀጢን (0.2 ክሳብ 0.8 ኢንች ቀጢን) መደርደሪ ስቡር ሲሊስ ሲንተር ወይ ትራቨርታይን ቅራፍ እዩ ኣብ ልዕሊ በዓቲ ዝፈልሐ ማይ ወይ ጭቃ ሳልፈሪክ ኣሲድ ($p\text{H } 1.5\text{ ክሳብ }2.5$) ተንጠልጢሉ። ኣኽላባት ካብ ተርማል ቦታታት ርሒቖም ብሓጺር ጽኑዕ መትሓዚ ምሓዝ፤ ዳርጋ ነፍሲ ወከፍ ቀታሊ ኮነ ኢልካ ናብ ዝፈልሐ ምንጪ ምእታው ዝፍጸም፡ ሓደ ዋና ንዝተፈትሐ እንስሳ ዘቤት ንምድሓን ዘሊሉ ምስ ዝኣቱ እዩ።
መሬት ኣብ ትሕቲ እግርኻ እንተተሰናኺሉ ወይ ብቐጢን ተርማል ቅራፍ እንተተሃርምካ፡ ብቕጽበት ኣብ ከብድኻ ጸፍጺፍካ ምውዳቕ እሞ ብትኽክለኛ ኣሰር እግርኻ ንድሕሪት ምጥዋይ ወይ ከብዲ-ሰሓቢ። ትኽ ኢልካ ደው ምባል ምሉእ ክብደት ኣካላትካ ኣብቲ ንእሽቶ ገጽ ናይ ሓደ ሸኾና ቡት የዋህልሎ። ንቑልቁል ምውዳቕ፡ እግርኻ ካብቲ ዝነድድ ትሕተ-ቅርጺ ማይ እናሰሓብካ፡ ክብደትካ ኣብ ልዕሊ ቅርጺ ኣካላትካን ኣካላትካን ይዝርግሖ።
ሓደ ሰብ ኣብ ዝፈልሐ ውዑይ ምንጪ እንተወዲቑ ወይ ንሙቐታዊ ቅራፍ እንተሰቢሩ ብቕጽበት ስሓቦ፣ ነቲ ዝተቓጸለ ብጽሩይ ዝሑል ማይ ኣዝሕሎ፣ ዝተጣበቐ ስነ-ጥበባዊ ክዳውንቲ ድማ ኣይትቕልቀሎ። ነቲ ዝተቓጸለ ቦታታት ብቕጽበት ብዝሑልን ጽሩይን ዝፈስስ ማይ (ፈጺምካ ጂኦተርማል ፑል ማይ፣ ውዑይን ብኬሚካል ዝበላሾን) ን15 ክሳብ 20 ደቓይቕ ኣዝሕሎ ስርዓታዊ ምጉዳል ሙቐት (systemic hypothermia)፡ ኣብ ዙርያ ኣብ ቆርበት ዝተጣበቐ ዝቐለጠ ክዳውንቲ ምቑራጽ፡ ንኣካላትን ኣካላትን ብዘይ ምቁራጽ ብጽሩይ ደረቕ ሸት ወይ ፕላስቲክ ክሊንግ ፊልም ምጥቕላል፡ ብሄሊኮፕተር ወይ ኣምቡላንስ ድማ ናብ ዞባዊ ማእከል ቃጸሎ ምውጻእ።
ሃንደበት ዝጠፍኡ ዝበስበሱ እንቋቑሖታት እንተሸቲኹም፡ ሃንደበት ምድንዛዝ እንተተሰሚዑኩም፡ ወይ ኣብ ጂኦተርማል ጉድጓድ ዝሞቱ ኣዕዋፍ ወይ ጣንጡ እንተርኢኹም፡ ትንፋስካ ሒዝካ ናብ ንፋስ ዓቐብ። ክልቲኦም **ሃይድሮጅን ሳልፋይድ ($\text{H}_2\text{S}$)**ን ካርቦን ዳይኦክሳይድን። ($\text{CO}_2$) ኣብ ውሽጢ ፉማሮል ክራተርስ፣ ክሪክ ጓሊስ፣ በዓትታት በረድን ተርማል ዲፕረሽንን ኣብ ህዱእ ኩነታት ኣየር ካብ ኣየርን ፑልን ዝኸበዱ እዮም። ልዕሊ 100 ክፋላት ኣብ ሚልዮን፡ $\text{H}_2\text{S}$ ነቲ ናይ ሽታ ነርቭ ኣብ ካልኢታት የሽምሞ ስለዚ ድሕሪ ደጊም ነቲ ዝበስበሰ-እንቋቑሖ ጨና ክትሽትቶ ዘይትኽእል ልክዕ ቅድሚ 500 ክሳብ 1,000 ፒፒኤም ቅጽበታዊ "ክኖክዳውን" ምቁራጽ ስርዓተ ምስትንፋስ ምፍጣር።
ኣብ ጎኒ በረድ ዝመልኦ ሩባ ሳልፈር እንተሸቲትካ፡ ቀጻሊ ትሑት ፍሪኩዌንሲ ዘለዎ ምንቅጥቃጥ መሬት እንተተሰሚዑካ፡ ወይ ድማ ካብ ኣፍንጫ በረድ ብበረድ ዝተሓንቀ ረሳሕ ማይ ክውሕዝ እንተርኢኻ ብቕጽበት ንበረድ ዝወጽእ ቆላታት (ሳንዱር)፡ ትሑት ድልድላት ሩባታትን በዓትታት በረድን ብቕጽበት ግደፍ። ትሕተ በረድ ዝፈንጀረ ውሕጅ (jokulhlaup) ንፍሰት ሓደ ሩባ ብ ኣብ ውሽጢ ሰዓታት ካብ 100 ክሳብ 1000 ዕጽፊ፡ ንድልድላት ጽርግያታት ብምጽራይን ማይልስ ስፍሓት ዘለዎም ጸፍሒ ቆላታት ገማግም ባሕሪ ኣብ ትሕቲ ዝጉህር ማይ፡ ክንዲ ገዛ ዝዓቐኑ በረድ በረድን እሳተ ጎመራ ድዅዒን ቀቢሩ። ናብቲ ሩባ መስመር ንቕድሚት ንቕድሚት ናብቲ ልዑል መሰረት ዘለዎ ጎቦታት ገጹ ምዝዋር ወይ ምጉያይ።

ስለምንታይ ምፍላሕ ጂኦተርማል ፑል ካብ ናይ ገዛ ምሕራር ዝያዳ ቀታሊ እዩ።

ኣብ ልዑል ቁመት (ከም የሎውስቶን ኣብ 2,300 ሜትሮ [7,500 ጫማ])፡ ጽሩይ ማይ ብግምት ካብ 92 ክሳብ 93 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (ካብ 198 ክሳብ 200 ዲግሪ ፋራናይት) ይፈልሕ፣ ልዕሊ ዓቐን ዝሃረመ ኣልካላይን ወይ ኣሲዳዊ ምንጪታት ድማ መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ መንጎ 93 ክሳብ 96 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (200 ክሳብ 205 ዲግሪ ፋራናይት) ልክዕ ኣብ... እቲ ላዕለዋይ ክፋል። ኣብ 93 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (200 ዲግሪ ፋራናይት) ማይ ኣብ ትሕቲ 0.5 ካልኢት ምጥላቕ** ምሉእ ርጉድ ዝበለ (ሳልሳይ ዲግሪ) ኤፒደርማልን ደርማልን ኮኣጉሌሽን ኔክሮሲስ የስዕብ፣ ብዙሓት ጂኦተርማል ጭቃ ድስቲ ድማ ብ... ተርሞፊሊክ ማይክሮብስ ኦክሳይድ ዝገብሩ ሃይድሮጅን ሳልፋይድ ጋዝ። ካብ ቦርድ ዋክ ምውራድ ወይ ኢድካ ናብ ፑል ብምእታው ሙቐት ምፍታን፡ ቅጽበታዊ ዕንወት ቲሹ የስዕብ።

ገረብ ውሳነ፡ ጂኦተርማል ተፋሰስ፡ ምብታኽ ቅራፍ፡ ከምኡ’ውን ምድሓን ጆኩልላፕ¶

flowchart TD
    Start["ጂኦተርማል ወይ ግላሲዮቮልካኒክ ህጹጽ ኩነታት ተረኺቡ።"] --> HazardType{"ኣብዚ ሕጂ እዋን ኣየናይ ፍሉይ ሓደጋ እዩ ዘጋጥም ዘሎ?"}

    HazardType -->|"1. ምፍንጃር ሃይድሮተርማል ስቲም፡ ጸሊም ጭቃ ፕሉም፡ ሮክ ባሊስቲክስ፡ ላውድ ቡም"| SteamBlast["ምፍንጃር ምፍንጃር ንፋስ ንላዕሊ ምጉያይን ካብቲ ዝነድድ መውጽኢ ንፋስ ርሓቕን ኣብ ዝተመስረተ ቦርድ ዋክስ 2. ንላዕሊ ምጥማትን ልዑል ኩርናዕ ዘለዎም ዝወድቁ ብሎኮታት ኣኻውሕ ንምህዳምን 3. ርእስን ክሳድን ብቦርሳ ድሕሪት ወይ ብኸቢድ ካቦት ካብ ዝፈልሕ ዝናብ ጭቃ ምዕቃብ 4. ካብቲ ንጡፍ ወሰን ጭቃ ብውሑዱ 500 ሜ (1,650 ጫማ) ርሒቕካ ምኻድ"]

    HazardType -->|"2. THERMAL CRUST BREAKTHROUGH: እግሪ ብሲንተር ኣቢሉ ናብ ስካልዲንግ ፑል ይሃርም"| CrustBreak{"እቲ ግዳይ ገና ኣብቲ ቐላይ ድዩ ወይስ ኣብቲ ቅራፍ?"}

    CrustBreak -->|"ርእሰ ምድሓን፦ ኣብ ትሕቲ ናይ ገዛእ ርእስኻ ቡት ምቕንጣጥ ቅራፍ"| BellyCrawl["ብቕጽበት ተቓላዕቲ ምውጻእ: 1. ካልእ ትኽ ዝበለ ስጉምቲ ንቕድሚት ኣይትውሰድ 2. ክብደት ንምዝርጋሕ ኣብ ከብድኻ ወይ ኣእዳውካን ብርክኻን ጸፍጺፍካ ምውዳቕ 3. ንድሕሪት ምጥዋይ ወይ ከብዲ-ክብደት ኣብ ጽኑዕ ቦርድ ዋክ ወይ ጸጸር ኣሰር"]

    CrustBreak -->|"ምድሓን ተዓዘብቲ: ግዳይ ኣብ ውሽጢ ማይ ጥሒሉ ወይ ተቓጺሉ።"| BurnCare["THERMAL SCALD & ACID TRIAGE: 1. ካብ ቦርድ ዋክ ዓንዲ፣ ጨንፈር፣ ወይ ገመድ ተጠቒምካ ግዳይ ምብጻሕ (ኣብ ቀጢን ቅራፍ ፈጺምካ ኣይትረግጽ) 2. ንዝተቓጸለ ብጽሩይ ዝሑል መስተ ወይ ማይ ውሕጅ (ፈጺሙ ተርማል ማይ) መስኖ 3. ኣብ ቆርበት ዝተጣበቐ ዝቐለጠ ክዳውንቲ ኣይትስሓብ፤ ብጽሩይ ደረቕ ሸት ምጥቕላል 4. ንቕጽበታዊ ምውጻእ ካብ ማእከል ቃጸሎ ኣየር-ኣምቡላንስ ናብ 911 / 112 / 111 ደውሉ።"]

    HazardType -->|"3. መርዛም ጂኦተርማል ጋዝ ጁባ፡ ምድንዛዝ፡ ምዉት እንስሳ ዘገዳም፡ ወይ ሃንደበታዊ ምፍራስ ኣብ ቆፎ"| GasEscape["H2S & CO2 GAS POCKET ESCAPE: 1. ብቕጽበት ትንፋስ ሒዝካ ካብ 3 ክሳብ 5 ሜትር (ካብ 10 ክሳብ 16 ጫማ) ዓቐብ ናብ ንፋስ ምድያብ 2. ብዘይ SCBA ሕልንኡ ዝሰኣነ ግዳይ ንምውጻእ ፈጺምካ ኣይትጠው ወይ ናብ በዓቲ በረድ ኣይትእቶ 3. ሓንሳብ ኣብ ጽሩይ ኣየር ምስ ኣተኻ፡ ግዳይ ካብ ወሰን እንተተሰሒቡ ናይ ምድሓን ምትንፋስ ወይ CPR ጀምር ብገመድ"]

    HazardType -->|"4. ትሕተ-ግላሻል OUTBURST (JOKULHLAUP): ኣብ ሩባ ግላስየር ጨና ሳልፈር፣ ምንቅጥቃጥ፣ ዝዓርግ ረሳሕ ማይ"| Jokulhlaup["JOKULHLAUP FLOODPLAIN VACUATION: 1. ካብ ኩሉ በረድ ዝበዝሖ በዓትታት ምውጻእ፣ ካብ ቆላታት (ሳንዱር)፣ ከምኡ’ውን ድልድላት ሩባታት ብቕጽበት ምውጻእ 2. ናብቲ ጎልጎል ንቕድሚት ዝቐጥን ጽኑዕ መሰረታዊ ከውሒ ዘለዎ ልዑል መሬት ምዝዋር ወይ ምድያብ 3. ኣብ ትሑት ጸጸር ዘለዎ ባር ወይ ዲጋታት ጽርግያ ፈጺምካ ደው ኣይትበል (በረድ ዝበዝሖ ድልድላት ርሒቑ)"]

ፊዚክስን ጂኦሎጂን ፍንጀራታት ሃይድሮተርማል¶

ብዙሓት በጻሕቲ ፓርክታት ጂኦተርማል፡ ፍንጀራ እሳተ ጎመራ ዘጋጥም ዝፈሰሰ ማግማ ናብ ላዕሊ ምስ ዝድይብ ጥራይ እዩ ዝብል ግምት ኣለዎም። ኣብ ክውንነት ሃይድሮተርማል (ፍሬቲክ) ፍንጀራ ካብ ምፍንጃር እሳተ ጎመራ ኣዝዩ ብተደጋጋሚ ዘጋጥም ኮይኑ ዜሮ ሓድሽ ናዕቢ ማግማ የድልዮ። ፍሉጣት ዘመናዊ ኣብነታት ኣብ ሓምለ 2024 ኣብ ሃገራዊ ፓርክ የሎውስቶን ዘጋጠመ ፍንጀራ ሃይድሮተርማል ቢስኩት ቤዚን፡ ኣብ 1989 ፍንጀራ ፖርክቾፕ ጌዘርን ከም ሜሪ ቤይን ተርቢድ ሌክን ዝኣመሰሉ ዓበይቲ ቅድመ ታሪኽ ዝነበሩ ጕድጓዳት ይርከብዎም።

1. እቲ ኣብ ትሕቲ መሬት ዘሎ ናይ ጸቕጢ መብሰሊ መካኒዝም (Flash-to-Steam Expansion) .¶

ኣብ ትሕቲ ተፋሰስ ጂዘር፡ ማይ ትሕቲ ምድሪ ብዝተሰብረ ራይዮላይት ወይ ብዓሚቕ ማግማቲክ ምንጪ ሙቐት ብዝተሃረመ ከውሒ ባዛልት ይዘውር። እቲ ኣብ ትሕቲ መሬት ዘሎ ማይ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ሃይድሮስታቲክ ጸቕጢ (ክብደት ናይቲ ኣብ ልዕሊኡ ዘሎ ዓምዲ ማይ) ከምኡ’ውን ሊቶስታቲክ ጸቕጢ (ሲሊካ ማዕድናዊ ዝናብ ነቲ ስንጥቆታት ከውሒ ከም ሲሚንቶ ስለ ዝዓጽዎ) ስለ ዝሕዝ፡ እቲ ትሕቲ መሬት ዘሎ ማይ ኣብ ልዕሊ ዓቐን ሙቐት ካብ 175 ክሳብ 250 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (347 ክሳብ 482 ዲግሪ ፋራናይት)፡ ኣዝዩ ልዕሊ ገጹ ፈሳሲ ኮይኑ ይጸንሕ ነጥቢ ምፍላሕ። - እቲ ናይ ምውጋድ ምጽቃጥ መበገሲ: ንእሽቶ ከባብያዊ ምንቅጥቃጥ ምድሪ፡ ሃንደበታዊ ምንቁልቋል ደረጃ ላዕለዋይ ቀላይ፡ ውሽጣዊ ምዕጻው ኣብ ቱቦታት ጂዘር፡ ወይ ድማ ብሃይድሮፍራክቸሪንግ ነቲ ብሲሊካ ዝተዓሸገ ሽፋን ከውሒ እንተተሰናኺሉ፡ እቲ ጸቕጢ ኣብቲ ልዕሊ ዓቐን ዝሃረመ ትሕቲ መሬት ዕቋር ብቕጽበት ይንኪ። - እቲ ካብ 1,600 ክሳብ 1 ድምጺ ምዝርጋሕ: እቲ ልዕሊ ዓቐን ዝሃረመ ፈሳሲ ማይ ኣብ ሚሊሰከንድ ናብ ስቲም ይንጸባረቕ። ምኽንያቱ ኣብ ጸቕጢ ኣየር ዝርከብ ስቲም ብግምት 1,600 ዕጽፊ ናይቲ ፈሳሲ ማይ ስለ ዝሕዝ፡ እቲ ብልጭ ዝብል ስቲም ብዓመጽ ልዑል ነታጒ ይሰፍሕ፡ ነቲ ኣብ ልዕሊኡ ዘሎ ናይ ሲንተር ሮክ ካፕ ይፈርስ እሞ፡ ዝፈልሐ ማይ፡ ኣሲዳዊ ጭቃን 500 ኪሎ ግራም (1,100-ፓውንድ) ዝምዘን ኣእማንን ክሳብ 100 ክሳብ 600 ሜትሮ ይድርቢ (ካብ 330 ክሳብ 2,000 ጫማ) ብኣየር ብፍጥነት ካብ 50 ክሳብ 150 ሜትሮ ኣብ ካልኢት (ካብ 110 ክሳብ 335 ማይልስ ኣብ ሰዓት)።

2. ኣብ ቀረባ ርሕቀት ካብ ንጡፍ ሃይድሮተርማል ፍንጀራ ከመይ ጌርካ ትድሕን።¶

ነቶም ካብ 10 ክሳብ 60 ካልኢት ዝወስድ ቅድመ-ተኸተልቲ ኣለልዮም: ቅድሚ ፍንጀራ ሃይድሮተርማል፡ ንቡር ንጹር ሰማያዊ ወይ ቀጠልያ ዓይኒ ማይ ሃንደበት ብጸሊም ወይ ግራጭ ጭቃ ክሽርሸር ይኽእል፡ ካብ 2 ክሳብ 5 ሜትሮ (6.5 ክሳብ 16.5 ፍርቂ ፍርቂ) ቁመት ዘለዎ ዓቢ ጎቦ ማይ ኣብ ልዕሊ እቲ መውጽኢ ኣየር ክሕበጥ ይኽእል፡ ወይ ድማ እቲ ዕንጨይቲ ዝተሰርሐ ቦርድ ዋክ ኣብ ትሕቲ እግሪ ብሓያል መንገዲ ክናወጽ ይኽእል።
ብቦርድ ዋክ ብጉያ ርሓቕ፤ ካብቲ ቦርድ ዋክ ናብቲ ኣብ ከባቢኻ ዘሎ ተርማል ቅራፍ ፈጺምካ ኣይትዘልል: ስንባደ ካብ ፍንጀራ ዝጎዩ ሰባት ካብ ጎኒ እቲ ዕንጨይቲ ዝተሰርሐ ቦርድ ዋክ ክዘሉ ይገብሮም፣ ትኽ ኢሎም ብቐጢን ሲንተር ቅራፍ ኣቢሎም ናብቲ ጎረባብቲ 93 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (200 ዲግሪ ፋራናይት) ዝዓቐኑ ፑል ይሃርሙ። ኣብቲ ዕንጨይቲ ጣውላ ወይ ኣብ ዝተመስረተ መንገዲ ሓሸራ ጽናሕ።
ሰማይ ተዓዘቡን ካብ ባሊስቲክ ኣእማን ምህዳምን: ካብ 45 ክሳብ 80 ዲግሪ ኩርናዕ ዝድርበ ዓበይቲ ኣኻውሕ ኣብ ጫፍ ቅስቀሳኦም ንኽበጽሑን ናብ መሬት ንኽወድቁን ካብ 4 ክሳብ 12 ካልኢት ይወስድ። ዘይከም ፍንጀራ ማዕበል ዝወድቁ ኣኻውሕ ብዓይኒ ክከታተሉ ይኽእሉ እዮም፤ ካብ ትራጀክቶሪ ሓደ እምኒ ንጸጋም ወይ ንየማን ክትወጽእ ምእንቲ፡ ንድሕሪት ክትምለስ ከለኻ ኣዒንትኻ ንላዕሊ ግበር፣ ንኣሽቱ ጸጸርን ዝፈልሐ ጭቃን ንምምጣጥ ድማ ኣብ ልዕሊ ርእሲ ርእስኻ ቦርሳ ሒዝካ ምሓዝ።

ንጽጽር ሓደጋታት ጂኦተርማልን በረድ እሳተ ጎመራን።¶

ዓይነት ሓደጋ	ፊዚካዊ / ኬሚካላዊ መካኒዝም	ናይ መጠንቀቕታ ምልክታት (ካብ ካልኢት ክሳብ ሰዓታት)	ቀዳማይ ደረጃ ቀታሊ መጉዳእቲ መካኒዝም	ግዴታዊ ናይ ምድሓን ስጉምቲ
1. ሃይድሮተርማል (ፍሬቲክ) ፍንጀራ ስቲም	ዲኮምፕረሽን ናይ ዝተዓሸገ ትሕቲ መሬት ልዕሊ ዓቐን ዝሃረመ ማይ ($175\text{--}250°C$ [$347\text{--}482°F$]) ፈሳሲ ናብ ስቲም ($1,600\times$ expansion) ብልጭ ይብል	ፑል ጸሊም/ጭቃ ይቕየር፤ ዓመጽ ዝመልኦ ማይ ምድምሳስ፤ ድምጺ ምጉርምራም፤ ከባብያዊ መሬት ምንቅጥቃጥ	ባሊስቲክ ሮክ ኢምፓክት፤ ምሉእ ርጉድ ዝበለ ስቲምን ዝፈልሐ ጭቃን ዝቃጸል ($90\text{--}100°C$ [$194\text{--}212°F$])	ኣብ ቦርድ ዋክ ንላዕሊ ንፋስ ምጉያይ፤ ካብ ዝወድቁ ኣእማን ንምህዳም ሰማይ ምዕዛብ፤ ርእሲ ዋልታ ምስ ቦርሳ
2. ሲንተር / ትራቨርታይን ቅራፍ ስርሒት	ኣብ ልዕሊ ቀጢን ($5\text{--}20\text{ mm}$ [$0.2\text{--}0.8\text{ in}$]) ማዕድናዊ መደርደሪ ኣብ ልዕሊ ዝፈልሐ ኣሲድ ወይ ኣልካላይን ስፕሪንግ ተንጠልጢሉ ምርግጋጽ	ቆፎ ድምጺ ከበሮ ኣብ ትሕቲ እግሪ፤ ብመንገዲ ስንጥቆታት መስመር ጸጉሪ ዝለዓሉ ስቲም ዊስፕስ፤ ዝተበላሸወ መኻን ሓመድ	ቅጽበታዊ $93°C$ ($200°F$) ሳልሳይ ደረጃ ምጥሓል ኣብ ታሕተዋይ ጫፋት ወይ ምሉእ ኣካላት ይቃጸል	ኣብ ቦርድ ዋክ ብጥብቂ ምጽናሕ፤ ቅራፍ እንተተሰናኺሉ፡ ናብ ከብዲ ጸፍጺፍካ ምውዳቕ እሞ ከብዲ ንድሕሪት ምምላስ
3. ጁባ ጂኦተርማል ጋዝ ($\text{H}_2\text{S}$ን $\text{CO}_2$ን)	ጽዑቕ እሳተ ጎመራ ጋዛት ($1.2\times\text{ ክሳብ }1.5\times$ ካብ ኣየር ዝኸበዱ) ኣብ ንፋስ ዘይብሉ ተፋሰሳት፣ ጐዳጉዲን ዒላታት በረድን ይእከቡ።	ሃንደበት ዝጠፍእ ዝበስበሰ-እንቋቑሖ ጨና (ሽታ ሽባ ኣብ $>100\text{ ppm}$ $\text{H}_2\text{S}$)፤ ዝሞታ ኣዕዋፍ/ኣእዋም	ሳይቶክሮም c ኦክሳይድ ምዕጋት ($\text{H}_2\text{S}$) ከምኡ’ውን ሃይፐርካፕኒክ ምሕንካስ ($\text{CO}_2$) ኣብ 1 ክሳብ 3 ትንፋስ	ትንፋስ ሒዝካ ብቕጽበት ናብ ንፋስ ዓቐብ፤ ብዘይ SCBA ንዝፈረሰ ግዳይ ንምድሓን ናብ ጉድጓድ ፈጺምካ ኣይትእቶ
*4. ትሕተ-በረድ ምፍንጃር ውሕጅ (Jokulhlaup)*	ትሕተ-በረድ ጂኦተርማል ካልደራ ወይ እሳተ ጎመራ ምፍንጃር ነቲ ኣብ ትሕቲ በረድ ዘሎ ቀላይ የቕልጦ ክሳብ ሃይድሮስታቲክ ምልዓል ንበረድ ማሕተም ዝሰብር	ኣብ ሩባ በረድ ሓያል ጨና ሃይድሮጅን ሳልፋይድ፤ በረድ ዝመስል ምንቅጥቃጥ፤ ኣብ መወዳእታ በረድ ምፍንጫል	ሜጋ-ውሕጅ ($1,000\text{ ክሳብ }50,000 ሜትር ኪዩብ ኣብ ካልኢት$) ዓበይቲ በረድ በረድን ላሃርን ተሰኪሙ ኣብ ልዕሊ ኣውትዋሽ ቆላታት	ካብ በረድ ዝወጽእ ቆላታት (ሳንዱር)ን በዓትታት በረድን ብቕልጡፍ ምውጻእ፤ ኣብ መንደቕ ጎልጎል ኣኻውሕ ምድያብ
*5. ተርሞፊሊክ ናግለርያ ፋውለሪ* ረኽሲ**	ውዑይ ፍሩይ ማይ ውዑያት ምንጪታት ($25\text{--}46°C$ [$77\text{--}115°F$]) ኣብ ታሕተዋይ ድዅዒ ነጻ ዝነብሩ ኣሚባ ይዕቆቡ።	ኣብ እዋን ምሕንባስ ዝኾነ ይኹን፤ ድሕሪ ምእታው ማይ ኣፍንጫ ካብ 1 ክሳብ 9 መዓልታት ከቢድ ሕማም ርእሲ ቅድሚት፡ ሰዓልን ምትራር ክሳድን እዩ።	መባእታዊ ኣሜቢክ ሜኒንጎኤንሰፋላይትስ (PAM) ብመንገዲ ምእታው ሽታ ነርቭ ብናሕሲ ኣፍንጫ ($>97\%$ ቀታሊ)	ኣብ ዘይተሓከመ ውዑይ ተፈጥሮኣዊ ውዑይ ምንጪታት ርእስኻ ፈጺምካ ኣይትጥሕል፣ ኣይትጥሕል ወይ ማይ ናብ ኣፍንጫኻ ኣይትነጽግ

ካብ ምብትታን ቅራፍ ሙቐት ምድሓንን ልዕሊ ዓቐን ዝሃረመ ቃጸሎ ጂኦተርማል ምሕካምን እዩ።¶

ኣብ የሎውስቶን፡ ሮቶሩዋን ኣይስላንድን፡ ካብ ኩሎም ካልኦት ሓደጋታት እሳተ ጎመራ ተደሚሮም፡ ኣብ ዝፈልሐ ዓይኒ ማይ ብምርጋጽ ወይ ብምውዳቕ ዝሞቱ ወይ ንሓዋሩ ስንኩላን ዝበዝሑ በጻሕቲ እዮም።

1. ስለምንታይ ጂኦተርማል መሬት ሕቡእ መጻወድያ ምዃኑ¶

ልዕሊ ዓቐን ዝሃረመ ማይ ካብ ዓሚቝ ስብራት ክለዓል እንከሎ፡ ካብቲ እሳተ ጎመራ ከውሒ ሲሊካ ($\text{SiO}_2$) ወይ ካልሲየም ካርቦኔት ($\text{CaCO}_3$) ይፈስሶ። እቲ ማይ ኣብቲ ዝሑል ላዕለዋይ ጽፍሒ ዘለዎ ፑል ምስ በጽሐ፡ እቶም ማዕድናት ኣብ ዙርያ ወሰን እቲ ዓይኒ ማይ ይረግፉ እሞ፡ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝፈልሐ ማይ ከም ቀጢን በረድ ሸልፍ ኣብ ቐላይ ንደገ ዝዓብዩ፡ ቀጢን ላሚነድ ዘለዎም ጫፋት ሲሊስ ሲንተር (ጌይሰራይት) ወይ ትራቨርታይን ይሃንጹ። ብተመሳሳሊ መንገዲ፡ እናዓበየ ዝኸይድ ኣሲዳዊ ስቲም ($\text{H}_2\text{S}$ ናብ $\text{H}_2\text{SO}_4$ ኦክሳይድ ዝገብር) ነቲ ኣብ ከባቢኡ ዘሎ ጽኑዕ ከውሒ ናብ ልስሉስን መንሸራተትን ካኦሊናይት ጭቃ ይለግሶ። ደረቕ ጻዕዳ ከውሒ ዝመስል መሬት ኣብ ልዕሊ 95 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (203 ዲግሪ ፋራናይት) ድስቲ 1 ሴንቲ ሜተር ርጉድ ዝበለ (0.4 ኢንች ርጉድ ዝበለ) ማዕድናዊ ቅርፊት ክኸውን ይኽእል።

2. ደረጃ ብደረጃ ቅድሚ ሆስፒታል ዝግበር ክንክን ቃጸሎ ንሓደ ዝፈልሐ ስፕሪንግ ግዳይ¶

ሓደ ህጻን ወይ ዓቢ ሰብ ብሙቐታዊ ቅራፍ ወይ ናብ ውዑይ ምንጪ እንተወዲቑ፤ 1. ካብ ጽኑዕ እግሪ ጥራይ ምውጻእ: ንሓደ ግዳይ ንምሓዝ ካብቲ ቦርድ ዋክ ናብቲ ስቡር ወሰን ቅራፍ ፈጺምካ ኣይትረግጽ፣ እንተዘይኮይኑ እቲ መደርደሪ ኣብ ትሕቲ ክልቴኹም ክፈርስ እዩ። ኣብቲ ካብ ዕንጨይቲ ዝተሰርሐ ናይ ቦርድ ዋክ ደርቢ ጸፍጺፍካ ደቅስ፣ ናይ እግሪ ጉዕዞ ዓንዲ፣ ትራይፖድ፣ ጃኬት ወይ ቀበቶ ኣንዊሕካ ነቲ ግዳይ ናብቲ ዕንጨይቲ ጣውላ ንላዕሊ ስሓቦ። 2. እቲ ቃጸሎ ብቕጽበት ብጽሩይን ብዘይ ሙቐታዊን ማይ ኣዝሕሎ (መስርሕ ምንዳድ ደው ምባል): - ኣብ ሱፍ ካልሲ፣ ናይ ምጉዓዝ ቡትስን ጂንስን ዝተዓጽወ ዝፈልሐ ጂኦተርማል ማይ፡ እቲ ግዳይ ካብቲ ፑል ምስተሰሓበ ክሳብ 3 ደቓይቕ ዓሚቝ ቲሹ ቆርበት ምብሳል ይቕጽል። - ብኡንብኡ ካብ ጥርሙዝ ማይ፣ ሃይድሬሽን ፓክ፣ ወይ ካብ ሙቐታዊ ዘይኮነ ዋሕዚ ፍሩይ ማይ ጽሩይ ዝሑል ማይ ኣብ ልዕሊ እቲ ዝተቓጸለ ቦታታት ኣፍስስ። ካብ ኣብ ቀረባኻ ዝርከብ ጂኦተርማል ፑል ወይ ውዑይ ውሒዝ ዝተጠልቀየ ማይ ፈጺምካ ኣይትጠቐም፣ እዚ ድማ ውዑይ፣ ኣሲዳዊ ወይ ዝተበከለ ክኸውን ይኽእል። - ንቦት ላስን ዘይቀለጠ ናይ ደገ ክዳውንትን ብትራውማ ሸር ወይ ብጁባ ካራ ቆሪጽካ ምቑራጽ፣ ግን ነቲ ዝቐለጠን ምስቲ ጽፍፍቲ ቆርበት ዝተሓዋወሰን ስነ-ጥበባዊ ክዳውንቲ ወይ ካልሲ ፈጺምካ ኣይትቐድዶ ወይ ኣይትቕልቀሎም፣ ምኽንያቱ ምጉታት ንብምሉኡ ኤፒደርሚስን ደርሚስን ስለ ዝገፍፍ። 3. ሚዛናዊ ምዝሓል ቃጸሎ ኣንጻር ስርዓታዊ ምጉዳል ሙቐት: - እቲ ቃጸሎ ትሕቲ 15 ሚእታዊት ካብ ጠቕላላ ስፍሓት ኣካላት (TBSA) ዝሽፍን እንተኾይኑ (ከም ሓደ እግሪ ወይ ታሕተዋይ እግሪ ብቕርጺ ቅራፍ ዝሃረመ)፡ ነቲ መሓውር ብቐጻሊ ብዝሑል ጽሩይ ማይ ን15 ክሳብ 20 ደቓይቕ ኣዝሕሎ፡ ምዕባለ ነድሪ ደው ንምባልን ዝኾነ ኣሲዳዊ ጭቃ ሙቐት ንምውጋድን። - እቲ ግዳይ ብዓቢ ምሉእ ኣካላቱ ምጥሓል (>20 ክሳብ 30 ሚእታዊት TBSA) እንተድኣ ኣጋጢምዎ፡ መከላኸሊ ቆርበቶም ይዓኑ እሞ ብቕልጡፍ ቀንዲ ሙቐት ኣካላቶም ይስእኑን ናብ ሃይፖቮለሚክ በርን ሾክ ክኣትዉን እዮም። ዝፈልሐ ጭቃ ፍሕሶ እሞ ነቲ ቆርበት ንሓጺር እዋን ን1 ክሳብ 2 ደቓይቕ ኣዝሕሎ፣ ድሕሪኡ ነቲ ግዳይ ብጽሩይን ደረቕን ጽሩይ ኣንሶላ፣ ጽሩይ ማይላር ስፔስ ኮቦርታ ኣብ ልዕሊ ደረቕ ጨርቂ ንጣብ፣ ወይ ጽሩይ ፕላስቲክ ክሽነ ክሊንግ መጠቕለሊ ብነዊሕ ዝተነጽፈ (ከም ቱርኒኬት ኣብ ዙርያ ሓደ መሓውር ብጽኑዕ ተጠቕሊልካ ፈጺሙ ዘይትጠቕለሎ፣ ከምቲ ዝተቓጸለ ኣካላት ብብዝሒ ኣብ ውሽጡ ዝሕበጥ) ልሕሉሕ ጠቕልሎ ደቓይቕ)። 4. ነቲ ሕሙም ንቑሕ፣ ውዑይን ጸፍሒን ምግባር፣ ብቕልጡፍ ድማ ብሄሊኮፕተር ሜዴቫክ ምጽዋዕ: እቲ ሕሙም >20 ሚእታዊት TBSA ቃጸሎ እንተሃልይዎ፣ እንተተተፍአ፣ ወይ ድማ ኣብ ሆስፒታል ምስ በጽሐ ህጹጽ ኢንዶትራኪያል ኢንቱበሽን ዘድልዮ እንተኾይኑ ፈሳሲ ብኣፍ ኣይትሃብ። ንዝርዝር ምሕደራ ቃጸሎ ርአ ከቢድ ቃጸሎን ኬሚካል ምፍሳስን ምዃኑ’ዩ።.

ኣብ ጂኦተርማል ተፋሰሳት ዝርከብ ቀታሊ ዘይተፈትሐ ከልቢ ቅዲ

መዛግብቲ ፍጻመታት ኣገልግሎት ሃገራዊ ፓርክ ከም ዝሕብርዎ፡ ዓቢ ሚእታዊት ናይቲ ኣብ ምሉእ ኣካላትካ ዝሞተሉ ኣብ ውዑይ ምንጪ ምጥሓል ዝጅምር፡ ከልቢ ካብ መኪና ምስ ሃደመ ወይ ካብ መትሓዚ ወጻኢ ክጎዪ፡ እንስሳ ዘገዳም ክሃድኖም ወይ ናብቲ ንቡር ሰማያዊ ቐላይ ዝመስል ቦታ ክዘልል ከሎ፡ ከምኡ’ውን ኣብ 93 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (200 ዲግሪ ፋራናይት) ማይ ክጭድር ምስ ዝጅምር እዩ። ብባህርያዊ ድሌት ተደሪኹ፡ እቲ ዋና ድሕሪ እቲ ከልቢ ናብቲ ዝፈልሐ ፑል ይጥሕል፤ ክልቲኦም ኣይድሕኑን። ኣኽላባት ኣብ ጂኦተርማል ቦርድ ዋክ ፈጺምካ ኣይተምጽእ፣ እንስሳ ዘቤት ኣብ ውሽጢ መኪና ዝዕጸወሉ ቦታታት ኣብ ሳጹን ወይ ኣብ ዝተዓጽወ መሪሕነት ኣቐምጦ፣ እንስሳ ናብ ዝፈልሐ ዓይኒ ማይ እንተኣትዩ ድማ ድሕሪኡ ናብ ማይ ፈጺምካ ኣይትእቶ።

ካብ መጻወድያታት ጋዝ ሃይድሮጅን ሳልፋይድ ($\text{H}_2\text{S}$)ን ካርቦን ዳይኦክሳይድን ($\text{CO}_2$)ን ምህዳም¶

ጂኦተርማል መውጽኢታት ብቐጻሊ ምስ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ($\text{CO}_2$)፣ ሃይድሮጅን ሳልፋይድ ($\text{H}_2\text{S}$)፣ ከምኡውን ሳልፈር ዳይኦክሳይድ ($\text{SO}_2$) ዝተሓዋወሰ ስቲም ይለቅቑ። - ንምንታይ ትሑት ነጥብታት ቀታሊ ጋዝ ክፍልታት ይኾኑ: ኣብ መደበኛ ሙቐትን ጸቕጥን $\text{CO}_2$ ፍሉይ ስሕበት 1.52 ኣለዎ $\text{H}_2\text{S}$ ድማ ፍሉይ ስሕበት 1.19 ምስ ንቡር ኣየር (1.00) ክነጻጸር ከሎ። ንፋስ ዝበዝሖ ድሕሪ ቀትሪ፡ ተርቡለንስ ነዞም ጋዛት ብዘይ ጐዳኢ ይሓዋውሶምን የፍስሶምን። ኣብ ህዱእን ዝሑልን ንግሆ፡ ኣብ እዋን ምግልባጥ ሙቐት ከባቢ፡ ወይ ኣብ ውሽጢ ብበረድ ዝተነፍሐ ድቕድቕ፡ በዓቲ ወይ ውሒዝ ጐልጐል፡ እቶም ከበድቲ ጋዛት ይጥሕሉ እሞ፡ ኣብ መሬት ካብ 0.5 ክሳብ 2 ሜትሮ (ካብ 1.6 ክሳብ 6.5 ጫማ) ዕምቆት ዘለዎ ዘይርአን ደው ዝበለን ቀላይ ቀታሊ ጋዝ ይፈጥሩ። - መጻወድያ ሽታ ሃይድሮጅን ሳልፋይድ: ኣብ ደቀቕቲ ትሕዝቶ ($0.01\text{ ክሳብ }5\text{ ppm}$)፡ $\text{H}_2\text{S}$ ከም ዝበስበሰ እንቋቑሖ ብርቱዕ ጨና ኣለዎ። ይኹን እምበር ካብ 100 ክሳብ 150 ፒፒኤም ብዝኾነ ትሕዝቶ $\text{H}_2\text{S}$ ኣብ ውሽጢ 2 ክሳብ 15 ደቓይቕ ንነርቭ ሽታ ወዲ ሰብ ብኬሚካል ይሽምግሎ። ሓደ ናብ ዝተዋህለለ ጁባ ጋዝ ዝኣቱ ተጓዓዛይ ሃንደበት እቲ ዝበስበሰ ጨና እንቋቑሖ ስለ ዝጠፍእ እቲ ኣየር ዝጸረየ ይመስሎ፤ ድሕሪ ክልተ ስጉምቲ፡ ኣብ 500 ክሳብ 1,000 ppm፡ ሓንቲ ትንፋስ $\text{H}_2\text{S}$ ምስ ማይቶኮንድርያል ሳይቶክሮም c ኦክሳይድ ኣብ ስቴም ሓንጎል ብምትእስሳር፡ ቅጽበታዊ ሕልና ምጥፋእ ("መሕረዲ ገዛ ምውዳቕ")ን ምቁራጽ ስርዓተ ምስትንፋስን የስዕብ። - ሕጊ ምድሓን: ሓደ ተጓዓዛይ፣ ሰራሕተኛ፣ ወይ ዓቢ መጥበዊ ኣብ ዝጠሓለ ጂኦተርማል ጉድጓድ፣ በረድ ሞት፣ ወይ ተፈጥሮኣዊ ውዑይ ምንጪ መሕጸቢ ማይ ጉድጓድ ሕልንኡ ስኢኑ ደቂሱ እንተርኢኻዮ፣ ናህሪኦም ንምፍታሽ ናብቲ ድፕረሽን ኣይትውረድ። ትንፋስካ ምሓዝ፣ ኣብቲ ንላዕሊ ንፋስ ዝወስድ ልዑል ሪም ጽናሕ፣ ብነዊሕ ጨንፈር፣ ናይ ምጉዓዝ ዓንዲ፣ ወይ... ምሉእ ብምሉእ ኣብቲ ንጹህ ንፋስ ንላዕሊ ዝወጽእ ዋሕዚ ኣየር ክትጸንሕ እንተኽኢልካ ላስሶድ ገመድ፤ እንተዘይኮይኑ ንህጹጽ ኣገልግሎት ምድዋል ንርእሱ ዝኸኣለ ናይ ምስትንፋስ መሳርሒታት (SCBA) ምድሓን እዩ። ናትና ኣንብብ ሳይናይድ፣ ሃይድሮጅን ሳልፋይድን ኢንዱስትርያዊ ጋዝን ምትንፋስ ቀዳማይ ረድኤት መምርሒ.

ካብ ትሕቲ በረድ ዝፍጠር ምፍንጃር ውሕጅ (jokulhlaup) ምድሓን¶

ካብቲ "ዝላ በረድ" ዝብል ናይ ኣይስላንድ ቃል ዝመጸ jokulhlaup ካብ ትሕቲ በረድ ወይ በረድ ዝወጽእ ኣዕናዊ ውሕጅ እዩ። ገለ ጆኩልላፕስ ንበረድ-ወሰናስን ቀላያት ኣብ ውሽጢ መዓልታት ከፍስሱ እንከለዉ፡ እቶም ኣዝዮም ሓደገኛታት ፍጻመታት ኣብ እሳተ ጎመራ ዝንቀሳቐሱ በረድ ቆቢዕ (ከም Vatnajokullን Myrdalsjokull / Katlaን ኣብ ኣይስላንድ፡ ማውንት ረይነርን Redoubt / Spurrን ኣብ ኣመሪካ፡ ወይ ድማ ኣብ ቺለን ኣላስካን ዝርከቡ በረድ ዝበዝሖም እሳተ ጎመራታት) ይፍጸሙ ትሕተ በረድ ጂኦተርማል ካልደራ ወይ ትሕተ በረድ እሳተ ጎመራ ምፍንጃር ኣብ ትሕቲ ኣማኢት ሜትሮ በረድ ሚልዮናት ሜትሮ ኪዩቢክ ማይ የቐልጥፍ።

1. ጆኩልህላውፕ ከመይ ይሃንጽን ይፍታሕን¶

ጂኦተርማል ዋዒ ንትሕቲ ሸነኽ ናይ በረድ ቆብዕ ንኣዋርሕ ወይ ሰዓታት እናቐለጠ ምስ ከደ፡ ትሕተ በረድ ዘለዎ ቀላይ ኣብ ውሽጢ ሓደ መሰረታዊ ኣኻውሕ ድፕረሽን ወይ በረድ ድስቲ ይእከብ። ዕምቆትን ሃይድሮስታቲክ ጸቕጥን ናይቲ ተዓጽዩ ዘሎ ማይ ብግምት 90 ሚእታዊት ርጉድና ናይቲ ኣብ ልዕሊኡ ዘሎ ግድብ በረድ ምስ በጽሐ (በረድ ምስቲ ናይ ፈሳሲ ማይ $1.00 ግራም ንሓደ ኪዩቢክ ሴንቲሜተር$ ክነጻጸር ከሎ $0.917 ግራም ጽቕጥቕጥ ስለዘለዎ$)፡ እቲ ግድብ በረድ ቃል ብቓሉ ንላዕሊ ይንሳፈፍ፡ ወይ ውዑይ ማይ ትሕተ-በረድ ይዓቢ ታንለታት ብመንገዲ ፍሪክሽናል ምቕላጥ። ውሕጅ በረድ ዝበዝሖ ማይ፡ ሓሙኽሽቲ እሳተ ጎመራ፡ ኣእማንን 1000 ቶን ዝምዘን ብሎኮታት በረድ በረድን ካብቲ ኣፍንጫ በረድ ነቲ ጸፍሒ ኣውትዋሽ ቆላ (ሳንዱር) ይነድድ። ኣብ 1996 ኣብ ኣይስላንድ ኣብ ዝተፈጥረ ምፍንጃር ትሕተ-በረድ ግጃልፕ፡ ስኬይዳራርላፕ ጆኩልላፕ ኣብ ካልኢት 50,000 ሜትር ኪዩብ (1.76 ሚልዮን ፍርቂ ኪዩቢክ ኣብ ካልኢት) ዝለዓለ ፍሳስ በጺሑ፡ ንሓጺር እዋን ድማ ኣብ ምድሪ ካልኣይ ዝዓበየ ሩባ ኮይኑ፡ ንሓጺናዊ ድልድላት ጽርግያታት ከም በትሪ ስብርባር ጸሪጉ።

2. ኣብ በረድ ኣውትዋሽ ጎላጉልን በዓት በረድን ቅልጡፍ ናይ ምድሓን ሕግታት¶

ነቲ #1 ናይ ኣቐዲሙ ናይ ሜዳ መጠንቀቕታ ምልክት ኣስተብህል፣ ኣብ ጎኒ በረድ ዝመልኦ ሩባ ሃንደበታዊ ጨና ዝበስበሰ እንቋቑሖ ($\text{H}_2\text{S}$): ትሕተ በረድ ጂኦተርማል ቀላያት ብዝፈሰሰ ሃይድሮጅን ሳልፋይድ ዝተጸገቡ እዮም። እቲ ቀንዲ ማዕበል ውሕጅ ካብ መወዳእታ በረድ ቅድሚ ምፍንጃሩ ሰዓታት፡ ጸቕጢ ዘለዎ ትሕተ-በረድ ማይ ናብቲ መስመር ሩባ ክፈስስ ይጅምር፡ እዚ ድማ ኣብ ገምገም ሩባታትን ድልድላትን ሳልፈር ወይ ዝበስበሰ-እንቋቑሖ ጨና ይለቅቕ። ኣብ ጥቓ በረድ ወይ በረድ ዝመልኦ ሩባ ሳልፈር እንተሸቲትካ፡ ብቕልጡፍ ካብቲ ጐልጐል ውጻእ።
ኣብ እዋን ውዑይ ዝናብ፡ ኣብ ጽድያ ምፍሳስ፡ ወይ ልዑል ምንቅጥቃጥ ምድሪ ናብ ትሕተ-በረድ በዓቲ ፈጺምካ ኣይትእቶ: ኣብ መሰረት በረድ ንዝርከቡ ተፈጥሮኣዊ ሰማያዊ በረድ በዓቲ ዝበጽሑ በጻሕቲ፡ ትሕተ-በረድ መስመራት ማይ ንድሕሪት ተመሊሶም ወይ ነቲ ናሕሲ በረድ እንተፈሪሶም ኣብ ደቓይቕ ክዕጸዉ ይኽእሉ።
ኣብ ልዕሊ በረድ ዝመስል ኣውትዋሽ ቆላ ኣብ ዝርከብ ድልድል ደው ኢልካ ውሕጅ ክትዕዘብ ፈጺምካ ኣይትፍጸም: ጆኩልላፕ ከም ንጹር ማይ ኣይመላለስን፤ ንሱ ድማ ካብ 10 ክሳብ 30 ሜትሮ ስፍሓት ዘለዎም (ካብ 33 ክሳብ 100 ጫማ ስፍሓት ዘለዎም) በረድ ዝሓዘ ልዕሊ ዓቐን ዝተዋህለለ ስልሲ ኮይኑ ኣብ ሰዓት ካብ 15 ክሳብ 30 ኪሎ ሜተር (ኣብ ሰዓት ካብ 9 ክሳብ 19 ማይልስ) ዝጓዓዝ እዩ። እዞም በረድ እዚኣቶም ኣብ ጽርግያታት ድልድል ተሃሪሞም ኣብ ልዕሊ ደርብታት ድልድል ይእከቡ፣ ክሳብ ምሉእ ድልድል ጽርግያ ዝቕደድ። ቅድሚ ደው ምባልካ ካብቲ ጸፍሒ ኣውትዋሽ ፕሌይን (ሳንዱር) ምሉእ ብምሉእ ናብቲ ጽኑዕ መሰረት ዘለዎ ጎቦታት ምዝዋር።

ኣብ ዘይማዕበሉ ተፈጥሮኣዊ ውዑይ ምንጪታት ከመይ ጌርና ብዘይ ስግኣት ንሕጸብ

ካብ ዝተገደበ ተፋሰስ መናፈሻ ወጻኢ ኣብ ሕጋዊን ዘይማዕበለን ውዑይ ዓይኒ ማይ እንተጥሒልካ: (1) ቅድሚ ምእታውካ ኩሉ ግዜ ሙቐት ማይ ብመዐቀኒ ሙቐት ወይ ብዝተጠልቀየ ኩባያ ፈትኖ (ካብ 40 ዲግሪ ሴንቲግሬድ [104 ዲግሪ ፋራናይት] ፈጺምካ ኣይትሓልፍ), ምኽንያቱ ደረጃታት ዘለዎም ጂኦተርማል ምንጪታት 38 ዲግሪ-ሴልሲየስ (100-ዲግሪ-ፋራንሃይት) ክህልዎም ይኽእል እዩ። ኣብ ልዕሊ 90 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (194 ዲግሪ ፋራናይት) ኣብ ነፍሲ ወከፍ 20 ደቓይቕ ዝነድድ ታሕተዋይ መውጽኢ ንፋስ ዝንሳፈፍ ላዕለዋይ ንጣብ፤ (2) ርእስኻ ኣብ ትሕቲ ማይ ፈጺምካ ኣይትእቶ ወይ ውዑይ ማይ ዓይኒ ማይ ኣብ ኣፍንጫኻ ኣይትነጽግ፣ ንቐታሊ Naegleria fowleri amiebic brain infection ንምክልኻል፤ ከምኡ’ውን (3) ኣብ ልዕሊ ማይ ብደረጃ ኣፍንጫ ካርቦን ዳይኦክሳይድ ክእከበሉ ኣብ ዝኽእለሉ ንበይንኻ ወይ ኣብ ዝጠሓለ መንደቕ ዘለዎ ጉድጓድ ፈጺምካ ኣይትጥሕል።

ዞባዊ ቁጽሪ ህጹጽ እዋንን ፕሮቶኮላት ትካላትን።¶

ኣሜሪካ: ብቕልጡፍ ናብ 911 ደውሉ (ወይ ድማ ሽፋን ሞባይል ብመንደቕ ካንዮን እንተተዓጽዩ ንሓደ ሃገራዊ ፓርክ ኣገልግሎት ሕጊ ኣኽበርቲ ሓላዊ ሰንደቕ ዕላማ ኣውርድ፤ ኣብ ድሕሪት ሃገር እንተሃሊኻ ናይ SOS ሳተላይት መልእኽተኛ ኣንቀሳቕስ)። ንUSGS የሎውስቶን እሳተ ጎመራ ትዕዝብቲ (YVO)፣ ካስኬድ እሳተ ጎመራ ትዕዝብቲ (CVO)፣ ከምኡውን ኣላስካ እሳተ ጎመራ ትዕዝብቲ (AVO) (volcanoes.usgs.gov) ንሃይድሮተርማልን ግላስዮቮልካኒክን መጠንቀቕታታት።
ኣይስላንድ: ንህጹጽ ህይወት ኣድሕን ናብ 112 ከምኡውን ናብ ማሕበር ምድላይን ምድሓንን ኣይስላንድ (ICE-SAR / Landsbjorg) ደውሉ። ምክትታል ቤት ጽሕፈት ሜትሮሎጂ ኣይስላንድ (IMO / ደሴታት ቬዱርስቶፋ፡ vedur.is) ከምኡ'ውን ክፍሊ ሲቪላዊ ሓለዋን ምሕደራ ህጹጽ እዋንን (ኣልማናቫርኒር / safetravel.is)፡ ኣብ ውሽጢ ጆኩልላፕ ወይ እሳተ ጎመራ ሓደጋ ዞባ (ከም Myrdalssandur, Skeidararsandur, ወይ Grindavik) ናብ ነፍሲ ወከፍ ቴለፎን ግዴታዊ መጠንቀቕታታት ምውጻእ ብሞባይል ዝፍኖ ኤስኤምኤስ ዝደፍኡ።
ኒውዚላንድ: ንፖሊስ፣ ንመጥፋእቲ ሓዊን ህጹጽ ኩነታትን NZ፣ ከምኡውን ኣምቡላንስ ናብ 111 ደውሉ። ሞኒተር ጂኦኔት (geonet.org.nz) ከምኡ’ውን ክፍሊ ዕቃበ (DOC) ንደረጃታት መጠንቀቕታ እሳተ ጎመራን ሓደጋታት ሃይድሮተርማልን ኣብ መላእ ዞባ እሳተ ጎመራ ታውፖ፡ ሮቶሩዋ፡ ቶንጋሪሮን ሩኣፔሁን (እዚ ብምህንድስና ዝተሰርሐ ERLAWS ኣኮስቲክ ላሃር/ኣኮስቲክ ላሃር/ኣውትበርስት መጠንቀቕታ ስርዓት ኣውቶማቲክ መከላኸሊ ኣፍደገታትን ሳይረንን ዝቐስቀሰሉ)።
ሕብረት ኤውሮጳ፡ ኢጣልያ፡ ከምኡ'ውን ካምቻትካ / ኤስያ-ፓሲፊክ: ኣብ መላእ ኤውሮጳ ናብ 112 ደውሉ። ኣብ ኢጣልያ (ካምፒ ፍሌግረይ / ሶልፋታራ ፍሬቲክን $\text{CO}_2$ ፉማሮልን ሜዳታት)፡ ፕሮቴዚዮን ሲቪልን INGVን ዝበሃሉ ናይ ምግላል ዞባታት ተኸተሉ። ኣብ ጃፓን (ኣብ ማውንት ኦንታክ፡ ኩሳትሱ-ሺራነን ሃኮነ ኦዋኩዳኒን ዝፍጠር ፍንጀራ እሳተ ጎመራን $\text{H}_2\text{S}$ ጁባታት ጋዝን ዓበይቲ ሓደጋታት ኣብ ዝኾነሉ)፡ ናብ 119 ደውሉ እሞ ኤጀንሲ ሜትሮሎጂ ጃፓን (JMA) ናይ እሳተ ጎመራ መጠንቀቕታታት ተኸተሉ።

ብተደጋጋሚ ዝሕተቱ ሕቶታት¶

ኣብ የሎውስቶን ወይ ሮቶሩዋ ዝፍጠር ሃይድሮተርማል ፍንጀራ፡ ምፍንጃር ሱፐርቮልካኖ ይጅምር ኣሎ ማለት ድዩ?¶

ኣይፋልን ብመሰረት ጂኦሎጂካዊ ዳህሳስ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ (USGS)ን ጂኤንኤስ ሳይንስ ኒውዚላንድን፡ ፍንጀራታት ሃይድሮተርማል ኣብ ላዕለዋይ 10 ክሳብ 200 ሜትሮ (ካብ 33 ክሳብ 650 ጫማ) ናይቲ ቅራፍ ፈሳሲ ማይ ናብ ስቲም ዝበርህሉ ዓሚቝ ዘይኮነ ናይ ገጽ ቧንቧ ፍጻመታት እዩ። ንሳቶም ዝዓርግ ማግማ ዘየጠቓልሉ ኮይኖም ንማግማቲክ እሳተ ጎመራ ምፍንጃር ቅድመ-ኩነት ኣይኮኑን፤ አረ ዳርጋ ዓመት ዓመት ኣብ ገለ ቦታታት የሎውስቶን ንኣሽቱ ፍንጀራታት ሃይድሮተርማል የጋጥም እዩ፣ ማዕድናዊ ሲሊካ ድማ ኣብ ትሕቲ መሬት ዚርከብ መስመራት ጂዘር እናዓጸወ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ሒደት ዓሰርተታት ዓመታት ክሳብ ዘመናት ዝዓበዩ ጕድጓዳት ይነፍሑ እዮም።

ሓደ ሰብ ኣብ ዝፈልሐ ውዑይ ምንጪ ማይ እንተወዲቑ ንምንታይ ዝቐለጠ ስነ-ጥበባዊ ክዳውንቲ ንእግሪ ጉዕዞ ዘይትስሕብ?¶

ናይሎን፡ ፖሊስተር ወይ ፖሊፕሮፒሊን ክዳን ዝለበሰ ተጓዓዛይ ኣብ 93 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (200 ዲግሪ ፋራናይት) ጂኦተርማል ማይ ክወድቕ ከሎ፡ እቲ ዝፈልሐ ሙቐት ነቲ ስነ-ጥበባዊ ጨርቂ ናብቲ ጽፍፍቲ ቆርበት እናለስለሰ፡ ቅጽበታዊ ምሉእ ርጉድ ዝበለ ኤፒደርማል ምፍንጫል የስዕብ። ኣብ ቦርድ ዋክ ዝተጣበቐ ሱሩዕ ወይ ካልሲ ምቕዳድ፡ ነቲ ኣብ ትሕቲኡ ዘሎ ህያው ደርሚስ ዝርከብ ኣንሶላታት ይቕንጥጦ፡ ሰፊሕ ምፍሳስ ደም የስዕብ፡ ጥረ ነርቭታት ንኣየር የቃልዕ፡ ረኽስን ምጥፋእ ፈሳስን ድማ ብዓቢኡ ይውስኽ። ኣብ ክንድኡስ፡ ነቲ ቃጸሎ ብቕጽበት ልክዕ ብመንገዲ እቲ ክዳን ብጽሩይ ዝሑል ማይ ኣዝሕሎ፣ ኣብ ዙርያ ወሰናስኑ ልሕሉሕ ጨርቂ ጥራይ ቆሪጽካ፣ ማእከል ቃጸሎ ዝገብሩ ሓካይም መጥባሕቲ ነቲ ዝተጣበቐ ንብረት ብጽሩይ መደንዘዚ ክቖርጽዎ ፍቐደሉ።

ዝፈልሐ ውዑይ ምንጪ ማይ እውን ብርቱዕ ኣሲዳዊ ወይ ብርቱዕ ኣልካላይን ክኸውን ዝኽእል ብኸመይ እዩ?¶

ጂኦተርማል ማያት ኣብ ክልተ ፍሉያት ኬሚካላዊ መደባት ይወድቁ እሞ ክልቲኦም ካብ ጽሩይ ዝፈልሐ ማይ ንላዕሊ ንቲሹ ወዲ ሰብ ብቕልጡፍ የጥፍእዎ። ኣሲድ-ሳልፌት ምንጪታት (ኣብ ድስቲ ጭቃን $p\text{H } 1.2\text{ ክሳብ }3.0$ ዘለዎም ጎቦታት ፉማሮልን ዝውቱራት) ዝፍጠሩ፡ ዝዓርግ ሃይድሮጅን ሳልፋይድ ጋዝ ኣብ ዓሚቝ ኦክስጅን ዘለዎ ማይ ምስ ዝፈስስን ብ*ሳልፎሎባስ* ባክተርያ ናብ ውህሉል ሳልፈሪክ ኣሲድ ምስ ዝውስኽን፡ ከቢድ ናይ ኣሲድ ኬሚካላዊ ምንዳድ ኣብ ልዕሊ ሙቐታዊ ምሕራር ምስ ዝውስኽ እዩ። ኣልካላይን-ክሎራይድ ስፕሪንግስ (ብዙሓት ንጹራት ሰማያዊ ጂዘር ምስ $p\text{H } 8.5\text{ ክሳብ }9.5$) ብዝፈሰሰ ሲሊካን ሶድየም ካርቦኔትን ሃብታማት እዮም፤ ልዑል ኣልካላይንነት ኣብ ሽፋን ዋህዮታት ደቂ ሰባት ዝርከቡ ስብሒ ሽኮር ሳፖኒፋይድ (ይፈስሶም) ብምግባር፡ ሙቐት ሙቐት ናብ ትሕቲ ቆርበት ዝርከቡ ቲሹታት ብዕምቆት ክኣቱ የኽእሎ።

ብጌጋ ብቐጢን ስንተር ቅራፍ ክሳብ ብርከይ እንተረጊጸ ብህይወት ክነብር ይኽእል ድየ?¶

እወ፡ ዳርጋ ኩሉ ግዜ ክብደትካ ንምዝርጋሕ ብኡንብኡ ጸፍጺፍካ እንተወዲቕካ፡ ናብቲ ቦርድ ዋክ ተመሊስካ እንተሰሓብካ፡ ንእግርኻ ብጽሩይ ዝሑል ማይ ን15 ክሳብ 20 ደቓይቕ እንተሓጺብካ፡ ናብ ማእከል ቃጸሎ እንተተጓዒዝካ ዳርጋ ኩሉ ግዜ ክትድሕን ትኽእል ኢኻ። ሞት ኣብ ሓደጋታት ጂኦተርማል ስፕሪንግ ምስ ሚእታዊት ናይቲ ዝተቓጸለ ጠቕላላ ስፍሓት ኣካላት (TBSA) ብጽኑዕ ዝተኣሳሰር እዩ: ካብ ቁርጭምጭሚት ክሳብ ብርኪ ዝበጽሕ ምብታኽ ብተለምዶ ካብ 7 ክሳብ 15 ሚእታዊት TBSA ዝጸሉ ክኸውን ከሎ፡ ርእስኻ ቀዲምካ ናብ ቁልቁል ዝኣፉ ዝፈልሐ ስፕሪንግ ምውራድ ግን ካብ 80 ክሳብ 100 ሚእታዊት TBSA ሳልሳይ ደረጃ ቃጸሎ የስዕብ እሞ ብቕልጡፍ ቀታሊ እዩ።

ኣብ ተፈጥሮኣዊ ውዑይ ምንጪ ማይ ሓንጎል ዝበልዕ ኣሚባ ሓደጋ እንታይ እዩ?¶

ካብ 25 ክሳብ 46 ዲግሪ ሴንቲግሬድ (77ን 115ን ዲግሪ ፋራናይት) ዝኾኑ ውዑያት ምንጪታት ፍሩይ ማይ ብተፈጥሮኦም *Naegleria fowleri* ዝበሃል ኣብ ታሕተዋይ ድዅዒ ዝነብር ተርሞፊሊክ ነጻ ዝነብር ኣሚባ ይዕቆቡ። ነቲ ማይ ምስታይ ረኽሲ ኣየስዕብን እዩ፣ ካብ ክሳድ ንታሕቲ ምጥላቕ ድማ ውሑስ እዩ፤ እቲ ሓደጋ ዝፍጠር፡ ኣብ እዋን ምጥላቕ፡ ርእስኻ ምጥሓል ወይ ምፍንጫል ውዑይ ማይ ዓይኒ ማይ ብሓይሊ ናብ መተሓላለፊ ኣፍንጫ ምስ ዝድይብ እዩ። እቲ ኣሚባ ብናይ ሽታ ነርቭ መስመራት ንላዕሊ ናብ ሓንጎል ብምኻድ፡ ልዕሊ 97 ሚእታዊት ሞት ዘለዎ ፕራይመሪ ኣሜቢክ ሜኒንጎኤንሰፋላይትስ (PAM) የስዕብ። ኩሉ ግዜ ርእስኻ ልዕሊ ማይ ይኹን ወይ ኣብ ተፈጥሮኣዊ ውዑይ ምንጪታት ስጡም ናይ ኣፍንጫ መትሓዚ ምግባር። ካብ ቀይሕ መስቀል፡ ቅዱስ ዮሃንስ ኣምቡላንስ ወይ ናይቲ ከባቢ ወሃቢ ኣገልግሎት ብኢድ ዝግበር ቀዳማይ ረድኤት ኮርስ ምውሳድ ህይወት ዘድሕን ቃጸሎን ከባብያዊ ህጹጽ ክንክንን ይምህር።

ተዛመድቲ መምርሒታት¶

ምንጭታትን ወግዓዊ መምርሕታትን¶

ዩናይትድ ስቴትስ ጂኦሎጂካል ሰርቨይ (USGS)ን የሎውስቶን ቮልካኖ ኦብዘርቫቶሪ (YVO): ኣብ ሃገራዊ ፓርክ የሎውስቶን ዝፍጸም ፍንጀራታት ሃይድሮተርማል፡ መካኒክስ ፍሬቲክ ፍላሽ-ቱ-ስቲም ዲኮምፕረሽን፡ ክራተር ባሊስቲክስን ሓደጋታት ጂኦተርማል ጋዝን።
ኣገልግሎት ሃገራዊ ፓርክ ሕቡራት መንግስታት ኣመሪካ (NPS): ፕሮቶኮላት ድሕነት ተርማል ቤዚን የሎውስቶን፡ ምክልኻል ምብታኽ ቅራፍ ሲንተር፡ ከምኡ’ውን ቀዳማይ ረድኤት ጂኦተርማል ባክካንትሪ።
ቤት ጽሕፈት ሜትሮሎጂ ኣይስላንድ (IMO / ደሴታት ቬዱርስቶፋ)ን ኣልማናቫርኒርን (ሲቪላዊ ሓለዋ ኣይስላንድ): ጆኩልላፕ (ትሕተ-በረድ ምፍንጃር ውሕጅ) ስርዓታት ኣቐዲምካ መጠንቀቕታ፡ ውጥናት ምውጻእ ካትላን ግሪምስቮትንን፡ ከምኡ’ውን ድሕነት ከባቢ ጂኦተርማል።
GNS ሳይንስ ኒውዚላንድ (Te Pu Ao)ን ክፍሊ ዕቃበን (DOC): ገምጋም ሓደጋታት ሃይድሮተርማል ዞባ እሳተ ጎመራ ታውፖን ሮቶሩዋን ከምኡ’ውን ፕሮቶኮላት መጠንቀቕታ ምፍንጃር ቀላይ እምባ ሩኣፐሁ ክራተርን።
ማሕበር ቃጸሎ ኣሜሪካ (ABA)ን ማሕበር ሕክምና በረኻን (WMS): ቅድመ ሆስፒታል ምሕደራ ከቢድ ቃጸሎ ሙቐትን ኬሚካላውን ስካልድ ኣብ ርሑቕ ከባቢታት።