Kaƒoƒo kpata kple telefon si ku alo batri si mebɔ o¶

Ne èhiã kpekpeɖeŋu kabakaba eye wò batri le 2 le alafa me la, sɛkɛnd ɖesiaɖe xɔa asi. Telefon si le gbadzaa kloe ate ŋu aƒo ka kpata kokoko, eye telefon si ku keŋkeŋ la menye wò tiatiawɔblɔɖe ƒe nuwuwu o. Amewo, fexexe ƒe telefonwo, dutoƒoxɔwo kple telefon ƒe akpa aɖewo siwo wotu ɖe eme la katã ate ŋu atsɔ wò aɖo dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ.

Mɔfiame sia ɖe nusi nàwɔ le sɛkɛnd 30 gbãtɔwo me, alesi nàkeke wò batri mamlɛtɔ, alesi nàŋlɔ lɛta na dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ le afisi ema le, kple alesi nàwɔ ana ame bubu naƒo ka na wò. Eƒo nu tso SOS ƒe nɔnɔme kpatawo, fexexe kple kaƒoɖakawo, kple alesi nàdzra ɖo ale be màɖo ŋu ɖe telefon ɖeka pɛ hã ŋu gbeɖe o hã ŋu. Ne kuxia koe nye be èhiã ŋusẽ la, ke kpɔe ɖa telefon ƒe batri kuna esime nèle dɔ wɔm.

Wɔ esia fifia¶

1. Ƒo ka gbã, ke menye mamlɛtɔ o. Ne ga aɖe le asiwò kura eye nèhiã kpekpeɖeŋu kpata la, ƒo ka na wò nutoa me xexlẽdzesi kpata enumake (911 le United States kple Canada, 112 le Europa Dukɔwo ƒe Habɔbɔ bliboa me, 999 le United Kingdom). Mègazã wò alafa memamã mamlɛtɔ ɖe anyigbatata, foto alo gbedasi aɖe ɖoɖo ɖe xɔ̃wò aɖe ŋu o. Kpɔ nusiwo woŋlɔ ɖi xexlẽdzesi siwo wozãna kpata na dukɔ bubuwo.
2. Gblɔ afisi nèle le nyagbe gbãtɔ me. Gblɔ adrɛs, mɔdodo si te ɖe ŋuwò wu, anyigba ƒe dzesi alo mɔ ƒe dzesi. Ne kaƒoƒoa ɖiɖi la, ame si ɖoa kpekpeɖeŋua ɖa la anya afisi wòaɖo kpekpeɖeŋu ɖo.
3. Nɔ kaƒoƒoa dzi vaseɖe esime woagblɔ na wò be nàɖe kaƒoƒoa. Mègawu kaƒoƒoa nu wò ŋutɔ o. Ne telefon la tsi la, mègatsi dzodzodzoe o, elabena afi si nèle ŋuti nyatakakawo le ame si ɖoa telefon la si xoxo eye ate ŋu adze agbagba be yeatrɔ aƒo ka na wò.
4. Ne telefon la ku la, bia ame aɖe be wòaƒo ka. Gblɔ be, "Taflatse yɔ dɔnɔdzikpɔʋu," alo "Taflatse yɔ kpovitɔwo," emegbe nàna teƒea kple nusi dzɔ la wo.
5. Yi amewo alo teƒe si dɔwɔlawo le. Zɔ yi fiase, amedzrodzeƒe, ʋudzeƒe, nuɖuɖudzraƒe alo aƒe siwo me akaɖiwo le gbɔ nenye be esia le dedie. Dɔwɔlawo ate ŋu aƒo ka na wò, eye wòanɔ bɔbɔe na amesiwo ɖoa nya ŋu na wò be woake ɖe ŋuwò.
6. Nɔ afisi woate ŋu akpɔ wò le ne màte ŋu aʋuʋu o. Ne èxɔ abi, le ʋu me alo bu la, nɔ teƒea eye nàna ame nadze eye nàse.

Alesi kaƒoƒo kpata wɔa dɔ le telefon si gbɔdzɔ dzi¶

Nyateƒenya ʋɛ aɖewo gɔmesese akpe ɖe ŋuwò nàtso nya me le nusi nàwɔ ne batri la vɔ ŋu.

• Kaƒoƒo kpata mezãa ŋusẽ boo aɖeke wu kaƒoƒo bubu ɖesiaɖe o. Kaƒoƒo si xɔa miniti ɖeka alo eve zãa batri sue aɖe. Zi geɖe la, telefon si ƒe home nye 1 alo 2 le alafa me ate ŋu awu kaƒoƒo kpui aɖe nu, togbɔ be menye ɣesiaɣie o hã.
• Telefonwo tea network ɖesiaɖe si li la kpɔna hena kaƒoƒo kpata. Le dukɔ geɖe me la, telefon si me dzesi aɖeke mele tso eya ŋutɔ ƒe dɔwɔƒe gbɔ o la ate network bubuwo kpɔ hena kaƒoƒo kpata. Woyɔa esia ɣeaɖewoɣi be tsaɖiɖi kpata. Womeka ɖe edzi be woakpɔ nyatakakawo gbɔ o, eye enɔ te ɖe dukɔa kple nutoa me kadodowo dzi.
• Telefon ate ŋu aƒo ka SIM kaɖi alo ɖoɖo si le dɔ wɔm manɔmee. Le United States la, Dukɔa ƒe Kadododzikpɔha (FCC) bia tso kaƒomɔ̃wo si be woatsɔ 911 kaƒoƒo tso kaƒomɔ̃ ɖesiaɖe dzi, ne subɔsubɔ ƒe ɖoɖo aɖeke mele esi le dɔ wɔm o gɔ̃ hã. Nukpɔsusu ma ke le dukɔ geɖe me to dzidzenu 112 dzi. Mègaɖo ŋu ɖe eŋu o, gake enyo be nàtee kpɔ.
• Telefon si wotu ate ŋu aƒo ka kokoko. Telefon akpa gãtɔ ɖea "Emergency" ƒe dzesi fiana le ʋɔtrua ƒe screen dzi. Mèhiã wò passcode o.
• Woɖoa teƒe si wole ɖa kple kaƒoƒoa le teƒe geɖe. Amedɔdɔ siwo le dukɔ geɖe me xɔa teƒe si wodi tso telefon la gbɔ le wo ɖokui si. Esia ate ŋu anye nusi mesɔ o alo wòabu, eyata gblɔ afisi nèle ɣesiaɣi.
• Yame ƒe nɔnɔme, xɔwo kple didiƒe le vevie. Ðewohĩ kaƒoƒo tso xɔdɔme, mɔdodo, bali alo nuto saɖeaga aɖe me mado ka o. Ʋuʋu yi teƒe kɔkɔwo alo esiwo le ʋuʋu ɖi wu ate ŋu akpe ɖe ŋuwò.

Batria ƒe akpa mamlɛtɔ keke¶

Ne alafa memamã la le sue ŋutɔ eye ɖewohĩ ahiã be nàƒo ka la, kpɔ nusi susɔ la ta. Afɔɖeɖe siawo xɔa aɖabaƒoƒo ɖeka teti eye woate ŋu atsɔ aɖabaƒoƒo geɖe zazã akpe ɖe eŋu.

1. Tɔ ŋusẽ sue ƒe nɔnɔme alo batri dzrala. Eɖea megbe dɔwɔna kple screen ŋusẽ dzi kpɔtɔna. Telefon akpa gãtɔ naa esia le mɔ̃ si dzi wokpɔna alo ɖoɖowo me.
2. Na screen la naɖiɖi va ɖo afisi bɔbɔ wu si nàte ŋu axlẽ. Nukpɔkpɔa nye tsidzɔƒe gãtɔwo dometɔ ɖeka.
3. Tu dɔwɔnu siwo zãa teƒe, video alo streaming. Navigation kple camera apps ɖea ŋusẽ ɖa kabakaba.
4. Tsi Bluetooth, hotspot kple Wi-Fi ne mèle wo zãm o. Na asitelefon ƒe dzesi nanɔ dɔ wɔm, elabena èhiãe be nàƒo ka.
5. Mègaʋu yameʋu ƒe nɔnɔme ne ehiã be nàƒo ka o. Yameʋu ƒe nɔnɔme tsia radio la. Zãe be nàtsɔ adzra elektrikŋusẽ ɖo ne mehiã be nàƒo ka o ko, eye nàtsie hafi aƒo ka.
6. Na telefon la naxɔ dzo. Le vuvɔŋɔli la, tsɔe de kotoku si le eme me. Telefon si fa miamiamia ate ŋu atsi ne charge geɖe susɔ.
7. Ðo seɖoƒe na kaƒoƒo kple gbedasiwo ɖe nusiwo le vevie ko dzi. Na wo dometɔ ɖesiaɖe nanɔ kpuie.
8. Mègagbugbɔ telefon la dze dɔ gɔme o. Ne èdze telefon la gɔme la, ezãa elektrikŋusẽ ƒe gbagbã eye ate ŋu ado kpo nu ne wodoe ɖe enu.

Kaƒoƒo tsɔ wu nyatakakawo ɖoɖo ɖe amewo to asitelefon dzi dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ¶

Gbeɖiɖi ƒe kaƒoƒoe nye mɔ nyuitɔ kple esi le kabakaba wu si dzi woato aɖo dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ le nɔnɔme akpa gãtɔ me. Dɔdɔlawo ate ŋu abia nyawo, ase toɣliɖeɖe le megbe eye woafia mɔ wò le kpekpeɖeŋunana gbãtɔwo me. Text nye backup si woate ŋu akpɔ le teƒe aɖewo ko.

Nyatakakawo ɖo ɖe dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ¶

Dukɔ kple nuto aɖewo ɖea mɔ na wò be nàɖo SMS alo text message ɖe dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ, vevietɔ na ame siwo nye tokunɔwo, tomesesẽ alo nuƒoƒo ƒe kuxi le wo ŋu, kple nɔnɔme siwo me nuƒoƒo mele dedie o. Nuŋɔŋlɔ ate ŋu awɔ dɔ hã ne dzesi aɖe gbɔdzɔ akpa na gbeɖiɖi kaƒoƒo, elabena nuŋɔŋlɔ kpui aɖe hiã dzesi sue aɖe wu kaƒoƒo.

• United States. Text to 911 le nuto geɖe me gake menye wo katã o. FCC gblɔ be nàƒo ka ne àte ŋui eye nàŋlɔ lɛta ne màte ŋui o, eye nàkpɔe ɖa be miaƒe nutoa me tɔwo do alɔe hã. Ne womedo alɔe o la, ele be nàxɔ bounce back message si gblɔe nenema.
• United Kingdom. SMS dɔwɔƒe si kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ la ɖea mɔ na ame siwo nye tokunɔwo alo esiwo ƒe nuƒoƒo me gblẽ la ŋlɔa nyatakakawo ɖe 999, gake ele be nàŋlɔ wò telefon la ŋkɔ gbã. Ŋlɔ ŋkɔ do ŋgɔ to "ŋlɔ ŋkɔ" ɖoɖo ɖe 999 kple ŋuɖoɖoa yometiti me. Wogayɔa esia be 999 text service. Emegbe telefon si woŋlɔ ŋkɔ na ate ŋu aɖo nyatakaka aɖe ɖe 999 ne dzesi le eŋu.
• Europa Dukɔwo ƒe Habɔbɔ. Dukɔ geɖe siwo le habɔbɔa me naa SMS tiatia na 112, zi geɖe la, na amesiwo ƒe to alo nuƒoƒo sesẽ, eye seawo toa vovo le dukɔ ɖesiaɖe me. Kpɔ dukɔa ƒe dɔwɔƒe si kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ ƒe nyatakakadzraɖoƒe na wò dukɔa hafi nàzɔ mɔ.
• Dukɔ bubuwo. Nusiwo li la to vovo ŋutɔ. Kpɔ wò dukɔa ƒe dɔwɔƒe si kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ alo telefon dzikpɔƒe ɖa.

Ehiã be nàŋlɔ afi si nèle kple kpekpeɖeŋu si ƒomevi nèhiã, le nya kpui siwo me kɔ me. Le kpɔɖeŋu me: "Dzo le 14 Oak Street, dzisasrã etɔ̃lia, ame eve le eme." Ƒo asa na kpukpuiwo, eye nàɖo nyabiase ɖesiaɖe ŋu kaba. Mègaɖo fotowo alo emojiwo ɖe amewo o.

Ne nyatakakawo ɖoɖo ɖe amewo to asitelefon dzi nyo wu kaƒoƒo¶

• Èle nɔnɔme aɖe si me nuƒoƒo sesĩe ana nàɖo afɔku me.
• Ènye tokunɔ, nu mesesẽna o alo mète ŋu ƒoa nu o.
• Dzesi la gbɔdzɔ ŋutɔ, eye gbeɖiɖi ƒe kaƒoƒoawo nɔa ɖiɖim.
• Kaƒoƒoa do ƒome gake ame si ɖoa ame ɖa la mete ŋu sea wò o.

Le go ɖesiaɖe me la, ne ènya be ele afi si nèle ko hafi nàzã nuŋɔŋlɔ. Ne menye nenema o la, te kaƒoƒo kpɔ gbã.

Yɔyɔ le ɖoɖoezizi me¶

Le teƒe aɖewo la, ne èƒo ka na xexlẽdzesi kpata eye màte ŋu aƒo nu o la, dɔwɔƒea ate ŋu abia tso asiwò be nàzi safui aɖe dzi alo nàzi screen la dzi atsɔ aɖee afia be yehiã kpekpeɖeŋu. Le United Kingdom la, àte ŋu azã Silent Solution ne èƒo ka na 999 eye nèzi 55 dzi ne wobia tso asiwò ne màte ŋu aƒo nu o, togbɔ be asitelefon dzi kaƒolawo koe wòku ɖo eye dɔwɔƒea agblɔ nusi nàwɔ na wò hã. Nutoa me sewo to vovo, eyata mègaɖo ŋu ɖe esia ŋu le dukɔ bubu me o.

SOS ƒe nɔnɔme kpata siwo le wò fon dzi¶

Nu ʋɛ aɖewo le egbegbe telefonwo me siwo ate ŋu akpe ɖe ŋuwò ne èɖo xaxa me.

• Emergency SOS shortcut. Le telefon geɖe dzi la, ne èzi axadzi ƒe dzesi dzi zi geɖe kabakaba, alo button ƒokpli la, aʋu emergency screen alo aƒo ka na emergency number. Kpɔ wò fon ƒe ɖoɖowo ɖa be nàkpɔ alesi wòwɔa dɔe, eye nàsrɔ̃e zi ɖeka ale be nànya. Telefon aɖewo hã ɖoa afi si nèle la ɖe ame siwo nèdzra ɖo ɖi le kaƒoƒoa megbe.
• Satellite emergency messaging. Telefon aɖewo siwo wowɔ nyitsɔ laa ate ŋu aɖo gbedasi kpata to satellite dzi ne asitelefon alo Wi-Fi ƒe dzesi aɖeke meli o. Dukɔ siwo wodo alɔe me koe wòwɔa dɔ le, ehiã be woakpɔ yame nyuie, eye zi geɖe la, exɔa ɣeyiɣi didi wu kaƒoƒo edziedzi. Kpɔ wò dɔwɔƒea ƒe nyatakakadzraɖoƒea be nàkpɔe ɖa be wodoa alɔ wò telefon kple nutoa hã.
• Atikewɔwɔ ƒe ID kple ame siwo woate ŋu aƒo ka na le nudzɔdzɔ kpatawo me. Atikewɔwɔ ƒe ID si le gaxɔa ƒe screen dzi la ɖea nusiwo ŋu nulɔdɔ le, nɔnɔmewo kple kadodo siwo le amesiwo wɔa dɔ gbãtɔ ŋu fiana evɔ mɔzɔgbalẽ manɔmee. Kpee ɖo fifia, elabena ate ŋu akpe ɖe xɔnametɔwo ŋu.
• Crash detection and fall detection. Telefon kple gaƒoɖokui aɖewo ateŋu ade dzesi afɔku sesẽ alo anyidzedze sesẽ eye woadze kaƒoƒo kpata gɔme. Aʋatso ɣlidodo ate ŋu adzɔ, eyata nɔ ka dzi be nàte fli ɖe eme.
• Teƒe mama. Àte ŋu ama wò teƒe si nèle le agbe me kple ƒometɔ alo xɔlɔ̃ aɖe le gbedasiwo alo anyigbatatawo ƒe dɔwɔnu aɖe me. Ekpena ɖe amewo ŋu be woake ɖe ŋuwò, togbɔ be ezãa batri hã.

Nu siawo dometɔ aɖeke mexɔna ɖe telefon si wodoa agba na teƒe o, gake wotsɔa tiatia aɖewo kpena ɖe eŋu. Do wò ŋutɔ wò telefon ƒe ɖoɖowo kpɔ ne èfa tu. Kpɔe hã Apple Watch kple Garmin atikewɔwɔ ƒe nuxlɔ̃ame kple anyidzedze deteksi ɖoɖo.

Ame bubu nana wòaƒo ka na wò¶

Esiae nye tiatia si ŋu kakaɖedzi le wu ne wò fon ku. Ame akpa gãtɔ akpe asi ɖe nɔnɔme kpata aɖe ŋu, eye nya ʋɛ aɖewo siwo me kɔ la ana wòanɔ bɔbɔe.

Nya si woagblɔ¶

Ƒo nu blewuu eye nàgblɔe eme nakɔ. Na nyateƒenya eve alo etɔ̃ kple biabia ɖeka amea.

1. Gblɔ nudzɔdzɔ kpata la. "Ŋutsu aɖe mu dze anyi." "Dzo aɖe le bibim." "Menɔ afɔku aɖe me kpɔ."
2. Gblɔ teƒe si tututu wòle. Ablɔa, xɔ ƒe ŋkɔ, mɔ ƒe dzesi alo dzesi aɖe.
3. Wɔ biabia la. "Taflatse ƒo ka na wò nutoa me ƒe xexlẽdzesi kpata fifia eye nàgblɔ afisi míele na wo."
4. Bia wo be woanɔ anyi. "Àte ŋu anɔ fli dzi agblɔ nya si wogblɔ nam?"

Amekae woabia¶

• Ame sia ame si le zɔzɔm, le ʋu kum alo le tsitre ɖe egbɔ. Di ame siwo si telefon le.
• Dɔwɔla siwo le fiasewo, nuɖuɖudzraƒewo, amedzrodzeƒewo, kamedefefewɔƒewo, mɔ̃memidzraƒewo kple atikedzraƒewo.
• Ʋukulawo siwo hea ʋu kple dedienɔnɔdzikpɔlawo.
• Mɔzɔlawo ƒe dɔwɔlawo kple ʋudzeƒea dzikpɔlawo. Kpekpeɖeŋunaƒewo kple abɔta siwo wotsɔna ƒoa nu kpatae le dɔwɔƒe geɖe.
• Aƒe siwo te ɖe wo ŋu me nɔlawo. Ne ele dedie la, ƒo ʋɔ aɖe eye nàbia wo be woaƒo ka, eye nànɔ gota ne mènya wo o.
• Ʋu bubu aɖe le mɔ aɖe to. Ʋuʋu be nàlé ŋku ɖe eŋu tso teƒe si le dedie le mɔa ƒe go kemɛ dzi, ke menye le ʋuɖoƒea o.

Ne ame ɖeka gbe alo mese egɔme o la, bia ame bubu. Gbegbɔgblɔ ƒe mɔxenuwo dzɔna, eyata fia asi, wɔ asi eye nàzã nya bɔbɔewo abe "ambulance", "kpovitɔwo" alo "dzo". Wose nya "kpekpeɖeŋu" gɔme le gbegbɔgblɔ geɖe me, eye wonya xexlẽdzesi 112 le xexeame ƒe akpa gãtɔ.

Dedienɔnɔ ne èle nya biam amedzrowo¶

Ne ewɔ nuvevi wò alo nèɖo afɔku me la, kpekpeɖeŋu hiãe sɔ gbɔ wu afɔku si le biabia me. Togbɔ be ele alea hã la, nɔ dutoƒo eye nàƒo asa na amedzro aɖe ƒe ʋu alo aƒe me yiyi. Ne èse le ɖokuiwò me be yemele dedie o la, bia wo be woaƒo ka tso afisi wotsi tre ɖo, eye nànɔ adzɔge tso amesiame si ana wò dzi nadze eme la gbɔ. Fiase alo dutoƒo teƒe si amewo sɔ gbɔ ɖo le dedie wu ablɔ si dzi tomefafa le.

Fexexe ƒe aɖakawo, kaƒoƒo ƒe aɖakawo kple kpekpeɖeŋunaƒewo¶

Fexexe ƒe telefonwo dzi ɖe kpɔtɔ le dukɔ geɖe me, gake womebu o, eye wogale wo dometɔ aɖewo zãm le ʋudzeƒewo, kɔdziwo, yameʋudzeƒewo, kɔƒemɔwo kple nuto saɖeagawo me.

• Zi geɖe la, womexɔa xexlẽdzesi kpatawo femaxee. Le dukɔ geɖe me la, fexexe ƒe telefon aƒo ka kple xexlẽdzesi kpata la gaku alo kaɖi manɔmee. Esia menye nyateƒe le afisiafi o, eyata di mɔfiamewo le telefon dzi.
• Mɔdodo gãwo dzi kaƒoɖakawo. Telefon alo kaƒoɖaka siwo wotsɔna ƒoa ka na amewo kpata le ʋumɔ geɖewo, tɔdzisasrãwo kple mɔdodowo dzi. Wodoa ka kple ʋuɖoɖodzikpɔƒe alo dɔwɔƒe si kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ tẽ eye wonaa afisi nèle le wo ɖokui si. Di posuwo le ɣeyiɣi siwo sɔ me le mɔa dzi.
• Keteke kple metro ƒe kpekpeɖeŋunaƒewo. Zi geɖe la, kadodomɔ̃ alo kpekpeɖeŋunaƒe siwo doa ka kple dɔwɔlawo nɔa ketekedzeƒewo. Di abɔta si woŋlɔ ɖe edzi be "Kpekpeɖeŋu" alo "Kpata".
• Lift kple ʋutɔɖoƒe ƒe kadodomɔ̃wo. Zi geɖe la, kaƒoƒo ƒe dzesi nɔa ʋufɔtiwo, ʋutɔɖoƒewo kple dutoƒo nugododeƒewo ŋu.
• Telefonɖakawo le saɖeaga teƒewo. Kɔƒenutowo me telefonɖakawo alo bebeƒe kpatawo ate ŋu anye tiatia ɖeka kolia, eyata de dzesi afisi wole le wò mɔ dzi.
• Zɔ yi esi te ɖe ŋuwò gbɔ ne ele dedie ko. Ne ame aɖe xɔ abi vevie la, mègagblẽe ɖi o negbe ɖe tiatia bubu aɖeke meli o. Dɔ ame evelia ɖa ne àte ŋui.

Xɔwo kple subɔsubɔdɔ siwo ate ŋu akpe ɖe ame ŋu¶

Telefon kuku nye susu nyui aɖe si ta nàge ɖe xɔ me ayi teƒe si dɔwɔlawo sɔ gbɔ ɖo. Teƒe siawo ate ŋu aƒo ka, alo ana nàzã telefon.

Nyametsotso ƒe mɔfiame¶

Zã nɔnɔmetata si wowɔ kabakaba sia nàtsɔ atso nya me le nusi nàwɔ ne èhiã kpekpeɖeŋu eye wò fon mele dɔ wɔm nyuie o ŋu.

flowchart TD
    A["Èhiã kpekpeɖeŋu kpata"] --> B{"Ðe telefon la ʋua?"}
    B -- "Ẽ" --> C["Ƒo ka na wò nutoa me ƒe xexlẽdzesi si woatsɔ akpɔ nudzɔdzɔ kpatawo gbɔe fifia"]
    B -- "Ao" --> D{"Ðe ame aɖe te ɖe eŋua?"}
    C --> E{"Ðe kaƒoƒoa do ƒomea?"}
    E -- "Ẽ" --> F["Gblɔ afi si nèle gbã eye nànɔ fli la dzi"]
    E -- "Ao" --> G["Ʋu yi anyigba ʋuʋu dzi alo te nuŋɔŋlɔ aɖe kpɔ ne eli"]
    D -- "Ẽ" --> H["Bia wo be woaƒo ka agblɔ teƒe si tututu wole"]
    D -- "Ao" --> I["Yi fiase, ʋudzeƒe alo xɔ si me akaɖi le me"]
    G --> D
    H --> J["Nɔ dzedzem eye nàlala amesiwo aɖo nya ŋu na wò"]
    I --> J
    F --> J

Be nànɔ dedie esime nèle kpekpeɖeŋu lalam¶

Ne woƒo ka vɔ la, aɖabaƒoƒo ʋɛ siwo kplɔe ɖo le vevie. Wɔ nu si nàte ŋui be wò ŋutɔ kple ame bubuwo nanɔ dedie eye woake ɖe wo ŋu bɔbɔe.

• Nɔ afisi nègblɔ na amedɔdɔ be yele. Ʋuʋu ateŋu ana wòasesẽ na amesiwo ɖoa nya ŋu be woake ɖe ŋuwò. Ne ele be nàʋu le dedienɔnɔ ta la, gblɔe na ame si ɖoe ɖe wò alo kpeɖeŋutɔ aɖe.
• Na ame nadze. Tsi tre ɖe akaɖi, mɔfiadzesi alo xɔ ƒe mɔnu gbɔ. Ʋuʋu nusi le keklẽm alo zã akaɖi ne viviti do.
• Na woase wò nyawo. Kplɔ̃ alo gbe sesẽ ateŋu akpeɖe xɔnametɔwo ŋu woakpɔ wò, le ati, xɔ alo teƒe si tsi ɖɔ ɖo.
• Na dzoxɔxɔ eye wòaƒu. Tsɔ awudziwui, avɔ alo akplo tsyɔ edzi. Takpɔ ɖokuiwò ta tso vuvɔ, dzoxɔxɔ alo tsidzadza me.
• Dɔ ame aɖe ɖe mɔa dzi. Ne èle xɔ si le didiƒe alo anyigba si dzi ʋu didi le me la, bia kpekpeɖeŋunala aɖe be wòalala le mɔa dzi be wòafia mɔ amesiwo awɔ dɔa.
• Ʋu ʋɔa eye nàsi akaɖiwo. Ne èle aƒeme eye ame aɖe le mɔ dzi la, na wòanɔ bɔbɔe na amesiwo ɖoa nya ŋu be woage ɖe eme.
• Wɔ amedɔdɔ ƒe mɔfiamewo dzi. Ne ègate ŋu le nu ƒom kpli wo kokoko la, ɖo to nyuie eye nàwɔ nusi wogblɔ.

Lé xexlẽdzesi siwo le vevie la ɖe susu me¶

Wò kadodowo le wò fon me, si nye nusi tututu do kpo nu. Ame akpa gãtɔ nya woawo ŋutɔ ƒe xexlẽme kple ɖewohĩ ame bubu ɖeka ko. Dzra ema ɖo hafi nudzɔdzɔ kpata si kplɔe ɖo nava.

1. Srɔ̃ xexlẽdzesi kpata si le mia gbɔ na afisi nèle kple afisi nèzɔ mɔ le. Zi geɖe la, enyea xexlẽdzesi etɔ̃.
2. Lé telefon xexlẽdzesi eve ɖe susu me na ame siwo dzi nèka ɖo. Tia ɖeka si te ɖe ŋuwò eye nàtia ɖeka le du alo dukɔ bubu me. Gblɔ wo sesĩe zi ʋɛ aɖewo, emegbe nàŋlɔ wo ɖe agbalẽvi dzi.
3. Dzra pepa dzi agbalẽvi ɖo ɖe wò gakotoku alo akplo me. Ŋlɔ ŋkɔwo, xexlẽdzesiwo, wò adrɛs, nusiwo ŋu nulɔdɔ le, atikewɔwɔ ƒe nɔnɔmewo kple ame aɖe si nàte ŋu aƒo ka na le teƒe si mele o la eme. Míaƒe... kpata ƒe kadodogbalẽvi generator ate ŋu akpe ɖe ŋuwò.
4. Fia ɖeviwo wo dzilawo ƒe xexlẽdzesiwo kple woƒe aƒe ƒe adrɛs. Tsɔ fefenu telefon srɔ̃e. Kpɔ ɖa vi si bu na nusi woawɔ ne ɖevi aɖe bu.
5. Ŋlɔ xexlẽdzesiwo ɖe akplo, telefon kotoku me alo ɖe asigɛ dzi ne èle mɔ zɔm. Zã nuŋlɔti, ke menye dzesidenu si nu yina o.
6. Nya wò ŋutɔ wò xexlẽdzesi. Ame geɖe ŋlɔnɛ be, eye amedzro aɖe ate ŋu ahiãe be wòatrɔ aƒo ka na wò.
7. Nya wò adrɛs kple mɔdodo si te ɖe ŋuwò wu. Ne èle adzɔge tso aƒe gbɔ la, srɔ̃ amedzrodzeƒe alo teƒe si nèle ƒe ŋkɔ.

Ne èdi mɔzɔzɔa dzadzraɖo ŋuti ɖaseɖigbalẽ bliboa la, xlẽe telefon dzi dzadzraɖo do ŋgɔ na mɔzɔzɔ.

Na telefon la nadzra ɖo hafi nàhiãe¶

Afɔɖeɖe ʋɛ aɖewo siwo nàwɔ ɖe ɖoɖo nu xɔa miniti geɖe eye woate ŋu axɔ wò agbe.

• Tɔ SOS ƒe mɔ kpui si wozãna kpata la eye nàsrɔ̃ eʋuʋu zi ɖeka. Di ɖoɖoa le wò fon ƒe dedienɔnɔ alo nudzɔdzɔ kpata ƒe nyawo me.
• Kpe wò atikewɔgbalẽvi ɖo eye nàtsɔ ame siwo nàte ŋu aƒo ka na kpata akpe ɖe eŋu. Kpɔ egbɔ be nyatakakaawo nye esiwo li fifia.
• Na teƒe ƒe dɔwɔƒewo nawɔ dɔ na kaƒoƒo kpata. Telefon akpa gãtɔ wɔa esia le gɔmedzedzea me, eye mele be nàtsii o.
• Ŋlɔ ŋkɔ ɖe SMS dɔwɔƒe si wowɔna kpata ne eku ɖe ŋuwò. Le United Kingdom la, ŋlɔ ŋkɔ to asitelefon dzi "ŋlɔ ŋkɔ" ɖoɖo ɖe 999. Kpɔ wò dukɔa ƒe dɔwɔƒea ɖa be nàkpɔ alesi nàde asi agbalẽ te.
• Na wò fon nanɔ yeye. Zi geɖe la, kɔmpiutadziɖoɖo yeyewo nana nudzɔdzɔ kpatawo kple teƒe si nèle ƒe nɔnɔmewo nyona ɖe edzi.
• Tsɔ elektrikŋusẽdzraɖoƒe. Sue aɖe naa fe ɖeka ya teti wò.
• Srɔ̃ alesi nàzã yameʋu ƒe nɔnɔme, ŋusẽ sue ƒe nɔnɔme kple akaɖi. Àte ŋu ahiã etɔ̃awo katã zi ɖeka.
• Nyae be SIM less calls ateŋu awɔ dɔ gake menye ɣesiaɣie o. Mègaɖo ŋu ɖe telefon xoxo si me SIM mele o ŋu o negbe ɖe nèdoe kpɔ le miaƒe nutoa me hafi.

Nɔnɔme tɔxɛwo¶

Le ʋu me alo le mɔ dzi¶

Ne wò ʋu gblẽ alo ge dze anyi la, ʋu yi teƒe si le dedie ne anya wɔ, do wò afɔkukaɖiwo eye nàzã kaƒoɖaka si le mɔ to alo ʋukula si va yina ƒe telefon. Ʋu yeye geɖe ƒe abɔta si wotsɔna ƒoa ʋu kpata alo ʋufɔku ƒe kaƒoƒo si wowɔna le eɖokui si si doa ka kple dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ, eyata lé ŋku ɖe wò ʋua ƒe mɔfiamegbalẽ ŋu. Nɔ mɔxenu aɖe megbe eye nànɔ adzɔge tso ʋuwo gbɔ. Ne èdi nyatakaka bubuwo la, kpɔ ʋu ƒe gbagbã.

Le gota kple le saɖeaga teƒewo¶

Telefon kuku si le didiƒe ʋĩ tso kpekpeɖeŋu gbɔ la nye nu sesẽ wu. Tsɔ kpẽkuku, akaɖi, anyigbatata kple elektrikŋusẽnamɔ̃ ɖe asi. Kpẽkuku etɔ̃ alo akaɖi ƒe keklẽ etɔ̃ nye nuxaxa ƒe dzesi si wonya nyuie. Nɔ teƒe ɖeka eye nàxɔ dzo ne èbu.

Ne èle teƒe si satelait dzi gbedasiwo alo ame ŋutɔ ƒe teƒe didi ƒe akaɖi le la, zãe. Kpɔ ɖa bu le gota.

Le aƒeme¶

Ne èle eme eye wò telefon ku la, kpɔe ɖa be telefon si le anyigba dzi, aƒelika si ate ŋu akpe ɖe ŋuwò alo nuƒomɔ̃ si me nunya le si ate ŋu aƒo ka le asiwò hã. Le elektrikŋusẽ ƒe nutsotso me la, anyigbadzitelefon si me ka mele o mawɔ dɔ o, elabena gɔmeɖoanyia hiã elektrikŋusẽ, evɔ zi geɖe la, ka si ŋu ka le ya wɔa dɔ. Dzra telefon si ŋu ka le ɖo ne èɖo ŋu ɖe telefon si le anyigba dzi ŋu. Kpɔ ɖa elektrikŋusẽ ƒe nutsotso kple telefon ƒe charge le aƒeme.

Le afɔku aɖe me¶

Netwɔƒewo ate ŋu anɔ dɔ dzi alo agblẽ le wɔna gã aɖe megbe. Te text messages, siwo toa eme zi geɖe ne kaƒoƒo metoa eme o la kpɔ, eye nàna kaƒoƒo nanɔ kpuie. Zã wò xexlẽdzesi kpata na nudzɔdzɔ kpata ŋutɔŋutɔwo ko, eye nàzã hadomenyatakakadzraɖoƒe alo gbedasiwo na nyadzɔdzɔ siwo mehiã kpata o. Ne èdi ɖoɖo bliboa la, kpɔ telefon kuku le afɔku alo amewo ɖeɖe le teƒea me.

Ne èle afɔku me tso ame bubu gbɔ¶

Ne màte ŋu aƒo nu dedie o la, te nyatakakawo ɖoɖo ɖe dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ le afisi wòle, alo zã kaƒoƒo si me womeƒoa nu le o ƒe mɔnu si miaƒe dukɔa naa wò. Ne telefon meli o la, yi teƒe aɖe si amewo le eye nàbia kpekpeɖeŋu. Mègadze ŋgɔ ame aɖeke o. Xlẽe aƒeme ŋutasẽnuwɔwɔ hena ɖoɖowɔwɔ ɖe dedienɔnɔ ŋu.

Kpɔɖeŋu siwo wɔ dɔ¶

Nɔnɔme kpuiwo nana wònɔa bɔbɔe be woaɖo ŋku afɔɖeɖeawo dzi. Xlẽ wo zi ɖeka eye nàkpɔ ɖokuiwò le susu me le wo dometɔ ɖesiaɖe me.

Todzimɔ si dzi batri 3 le alafa me le dzi dze anyi¶

ȃua du eye màte ŋu atsɔ kpekpeme ade wò afɔkpodzi o. Telefon la ɖea dzesi 3 le alafa me kple dzesi ɖeka fiana. Ƒo xexlẽdzesi si le mia gbɔ zi ɖeka, gblɔ mɔa ƒe ŋkɔ, mɔa ƒe tsatsam alo dzesidenu si te ɖe ŋuwò, eye be màte ŋu azɔ o. Nɔ ka dzi, eye ne kaƒoƒoa ɖiɖi la, nɔ afisi nèle, do ƒuƒoƒo bubuwo eye nàku kpẽ le ƒuƒoƒo siwo me ame etɔ̃ le me.

Mègazã batri si susɔ la atsɔ aɖe abi si nèxɔ la ƒe foto alo atsɔ adi kpekpeɖeŋunadɔ gbãtɔwo o. Ne ame si dɔa amewo ɖa la tsi fli la dzi la, woate ŋu afia mɔ wò. Ne telefon la ku la, ègagblɔ teƒe si wòle kple kuxia ŋuti numeɖeɖe kokoko.

Ame aɖe si mu le asitsaƒe aɖe eye wò telefon ku¶

Mègagblẽ amea ɖi o. Fia asi ame aɖe si te ɖe ŋuwò eye nàgblɔe eme nakɔ be, "Wò, si le jaketi blɔa me, ƒo ka na xexlẽdzesi si wozãna kpata fifia." Fia asi ame ɖeka wɔa dɔ nyuie wu nyabiabia ameha aɖe. Dɔ ame bubu ɖe mɔa nu be wòado go dɔnɔdzikpɔʋua, eye nàdɔ etɔ̃lia be wòadi mɔ̃ si ɖea dzitodzito me ʋu ƒe sisi ɖa, si zi geɖe nyea aɖaka si wotu ɖe gli ŋu si dzi wode dzesii. Kpɔ ɖa CPR ƒe dɔwɔwɔ na nusi nàwɔ esime nèle lalam.

Dzo si bi le aƒe me le zã me kple telefon kuku¶

Miɖe amesiame do goe gbã. Mègatrɔ yi eme hena telefon la o. Ne ènya do go eye nèle dedie ko la, yi aƒelika aɖe ƒe ʋɔtru nu alo bia tso ame aɖe si va yina si be wòaƒo ka na wò nutoa me ƒe xexlẽdzesi kpata. Na adrɛs la eye nàgblɔ ne ame aɖe gakpɔtɔ le eme.

Ʋufɔku aɖe si dzɔ le kɔƒenutome mɔ aɖe dzi¶

Tsɔ afɔku ƒe akaɖiwo, ʋu le ʋuwo gbɔ ne àte ŋui, eye nànɔ ŋku lém ɖe ʋu si kplɔe ɖo ŋu. Ʋuʋu ʋukula aɖe tso teƒe si le dedie le mɔa dzi eye nàbia tso wo si be woaƒo ka. Ne èle mɔ gã dzi kaƒoɖaka aɖe gbɔ la, zãe. Ne èle nu ƒom kple ame si ɖoe ɖa la, gblɔ mɔa ƒe ŋkɔ, afisi nàzɔ mɔa ɖo kple kilometa alo kilometa ƒe dzesi si te ɖe ŋuwò wu.

Sese le eɖokui me be yemele dedie le ablɔ si dzi tomefafa le o¶

Zɔ yi akaɖiwo kple amewo gbɔ. Yi fiase aɖe, mɔ̃memidzraƒe, atikedzraƒe alo nuɖuɖudzraƒe aɖe eye nàgblɔ na dɔwɔlawo be yese le ye ɖokui me be yemele dedie o eye be yeƒe telefon la ku. Bia wo be woaƒo ka na kpovitɔwo alo ame aɖe si dzi nèka ɖo na wò. Nɔ eme vaseɖe esime kpekpeɖeŋu nava alo nàse le ɖokuiwò me be yele dedie.

Vodada siwo bɔ siwo wòle be woaƒo asa na¶

• Batri mamlɛtɔ zazã ɖe nu bubu ŋu. Yɔ gbã, emegbe nàwɔ nu bubu ɖesiaɖe.
• Kaƒoƒoa tutu hafi amedɔdɔa nagblɔe nenema. Nɔ ka dzi negbe ɖe kaƒoƒoa ɖiɖi hafi.
• Teƒe aɖe nana ƒe kpododonu. Gblɔe gbã.
• Ne míetsɔe be nuŋɔŋlɔa wɔa dɔ le afisiafi. Kpɔe ɖa do ŋgɔ.
• Yameʋu ƒe nɔnɔme zazã kple eŋlɔ be be yeatsi. Màte ŋu aƒo ka le nɔnɔme ma me o.
• Azɔlizɔzɔ ɖa le teƒe si nèka nya ta le. Nɔ teƒea negbe ɖe nèle afɔku me.
• Dodokpɔ le xexlẽdzesi kpata ŋu. Egblẽa nunɔamesiwo dome.
• Ŋuɖoɖo ɖe kadodo siwo wodzra ɖo ɖe telefon dzi ɖeɖeko ŋu. Dzra eƒe kɔpi ɖe pepa dzi.

Wolé ŋku ɖe dzɔtsoƒewo ŋu¶

• Dukɔa ƒe Kadododzikpɔha (FCC, United States): nuƒlelawo ƒe mɔfiamewo le kaƒoƒo na 911 kple nyatakakawo ɖoɖo ɖe 911 to asitelefon dzi ŋu, kple se siwo ku ɖe kaƒoƒo kpata tso telefon siwo me womewɔa dɔ le o dzi ŋu.
• UK Dziɖuɖu kple Ofcom (United Kingdom): SMS dɔwɔƒe kpata na 999 kple asitelefon dzi kaƒoƒo kpata le network ɖesiaɖe si li dzi.
• Europa Kpata ƒe Xexlẽdzesiwo Habɔbɔ (EENA) kple Europa Dɔwɔha: nyatakaka siwo ku ɖe 112 kple afisi ame si ƒo ka le ŋu.
• Ready.gov kple FEMA (United States): aɖaŋuɖoɖo siwo ku ɖe telefonwo ƒe charge kple nyatakakawo zazã le nɔnɔme kpatawo me ŋu.
• Adzɔnuwɔƒe ƒe kpekpeɖeŋu ƒe axawo (Apple, Google, Samsung): SOS kpata, atikewɔwɔ ID kple ŋusẽ sue ƒe nɔnɔme.

Subɔsubɔdɔwo kple nɔnɔmewo toa vovo le dukɔwo kple telefon ƒe nɔnɔme nu, eyata kpɔ dɔwɔƒe si kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ le mia gbɔ hena nyatakaka siwo li fifia.

Nya siwo wobiaa amewo enuenu¶

Ðe mate ŋu atsɔ telefon kuku aƒo ka na dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔa?¶

Telefon si ku keŋkeŋ mate ŋu aƒo ka o, eyata tiatia nyuitɔe nye be nàbia tso ame bubu si be wòaƒo ka na wò. Ne fe sue aɖe gɔ̃ hã le telefon la ŋu la, ƒo ka na wò nutoa me xexlẽdzesi kpata gbã eye nàna kaƒoƒoa nanɔ kpuie. Telefon geɖe ate network ɖesiaɖe si li la kpɔ hena kaƒoƒo kpata, ne womewɔ ɖoɖo ɖe dɔwɔwɔ ŋu o gɔ̃ hã.

Ðe nyatakakawo ɖoɖo ɖe amewo to asitelefon dzi na dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ nyo wu kaƒoƒoa?¶

Gbeɖiɖi ƒe kaƒoƒo nyona wu le go geɖe me, elabena ame si ɖoa amewo ɖe amewo ate ŋu abia nyawo ahase nusi le dzɔdzɔm. Nuŋɔŋlɔ ɖea vi ne màte ŋu aƒo nu dedie o, ne ènye tokunɔ alo nuƒoƒo ƒe kuxi aɖe le ŋuwò, alo ne dzesia gbɔdzɔ akpa be nàƒo ka. Womeŋlɔa nyatakakawo ɖo ɖe dɔwɔƒe siwo kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ le afisiafi o, eye le United Kingdom la, ele be nàŋlɔ ŋkɔ gbã, eyata lé ŋku ɖe dɔwɔƒe si le mia gbɔ ŋu do ŋgɔ.

Ðe fexexe ƒe telefonwo gakpɔtɔ wɔa dɔ le nɔnɔme kpatawo mea?¶

Le afisiwo fexexe ƒe telefonwo gakpɔtɔ li la, ame geɖe ate ŋu aƒo ka na xexlẽdzesi kpata la gaku alo kaɖi manɔmee, togbɔ be esia nɔ te ɖe dukɔa kple dɔwɔƒea dzi hã. Di mɔfiamewo le telefon dzi. Mɔdodo gãwo dzi kaƒoɖakawo, ʋudzeƒea ƒe kpekpeɖeŋunaƒewo kple ʋufɔti ƒe kadodomɔ̃wo hã nye tiatia nyuiwo.

Nukae nye nu vevitɔ kekeake si woagblɔ ne ame aɖe ka yɔe kpata?¶

Gblɔ afisi nèle gbã, elabena kpekpeɖeŋu mate ŋu ava ɖo teƒe aɖeke manɔmee o. Emegbe gblɔ nusi dzɔ kple ame agbɔsɔsɔme si hiã kpekpeɖeŋu, eye nànɔ ka dzi vaseɖe esime ame si ɖoe ɖe wò la nagblɔ na wò be nàɖe kaƒoƒoa ɖa. Ne wò telefon ku le kaƒoƒo dome la, ɖewohĩ nyatakaka si sɔ le ame si ɖoa amea si xoxo be wòaɖo kpekpeɖeŋu ɖa.

Mɔfiame siwo do ƒome kplii¶

• Telefon ƒe batri kuna ne èle dɔ wɔm
• Telefon kuku le afɔku alo amewo ɖeɖe le teƒea me
• Telefon dzi dzadzraɖo do ŋgɔ na mɔzɔzɔ
• Kpata ƒe kadodogbalẽvi generator
• Xexlẽdzesi siwo woxɔna kpata le dukɔwo nu