Skip to content

Gaƒoƒo gbãtɔwo kple ŋkeke siwo le ku megbe le aƒeme: ɖaseɖigbalẽ fafɛ

Xexlẽme kpatawo toa vovo le dukɔ ɖesiaɖe me. Axa sia zã 911, si nye xexlẽdzesi na United States kple Canada. Dukɔ bubu geɖewo zãa 112, 999, alo xexlẽdzesi bubu. Di xexlẽdzesi si le miaƒe dukɔa me.

Ne ame aɖe ku le aƒeme la, kasia nu geɖe dzɔna siwo amewo gblɔna be ehiã be woawɔ. Taflatse gbɔ ya vie. Mehiã be woawɔ wo dometɔ aɖeke kloe egbea o. Axa sia tsɔ wo ɖo ɖoɖo si me fafa le nu, ale be nàte ŋu akpɔ nusi ate ŋu alala, eye ale be nàte ŋu awɔ nu sue ɖeka ɖeka.

Menye nu gbegblẽ aɖekee nèle wɔwɔm ne èse le ɖokuiwò me be yeƒe lãme gbã, aɖatsi le ye ƒom, yetɔtɔ, alo yemete ŋu le tame bum o. Nuxaxa kple dzidziƒoame ate ŋu ana dɔ bɔbɔewo gɔ̃ hã nase le wo ɖokui me be yelolo ŋutɔ. Mehiã be woawɔ kaba awɔ naneke le afisia o negbe kaƒoƒo gbãtɔ na dɔwɔƒe nyuitɔ ko, eye ne èle esia xlẽm la, ke ɖewohĩ woƒo ka ma xoxo. Ne mewɔe o la, mɔfiame siwo ana a ku kpata le aƒeme kple an wokpɔ mɔ be aku le aƒeme ɖe amesi wòle be nàƒo ka na me.

Wɔ esia fifia

  1. Kpɔ egbɔ be wogblɔe na ame si sɔ. Ne mègblɔe haɖe o la, ƒo ka na dɔnɔdzikpɔƒe, dɔnɔdzikpɔla, ɖɔkta, alo wò nutoa me xexlẽdzesi kpata (911 le United States kple Canada, 112 le Europa Dukɔwo ƒe Habɔbɔ bliboa me, 999 le United Kingdom). Kpɔ nya si xexlẽdzesi siwo wozãna kpata axa si dzi woŋlɔ nu ɖo na ame bubuwo.
  2. Bɔ anyi, no tsi, eye nàɖu nu sue aɖe. Wò ŋutilã ƒe mo wɔ yaa.
  3. Bia ame ɖeka be wòanɔ gbɔwò. Xɔ̃wò, aƒelika, alo ƒometɔ ate ŋu aʋu ʋɔa kple telefon la esime nèle ɖiɖim ɖe eme.
  4. Na xɔa abe alesi wòle ene vaseɖe esime eŋutinunyalawo nagblɔ na wò be menye nenemae o, vevietɔ le ku si mèle mɔ kpɔm na o megbe.
  5. Ŋlɔ ame siwo wòle be woagblɔe na la ƒe ŋkɔwo kple telefon xexlẽdzesiwo ƒe xexlẽdzesi ɖeka ɖi, eye nàbia ame bubu be wòakpe ɖe ye ŋu le kaƒoƒoawo me.
  6. Gblẽ nu bubu ɖesiaɖe ɖi emegbe. Kunuwɔwɔ ƒe tiatia, gadzraɖoƒe ƒe gakɔnta, kple nunɔamesiwo ate ŋu alala ŋkeke alo kwasiɖa geɖe.

Menye nu gbegblẽ aɖekee nèle wɔwɔm o

Mɔ nyuitɔ aɖeke meli si dzi woato awɔ nu le ku megbe o. Ame aɖewo xɔa dɔa eye wowɔa ŋkɔwo. Ame aɖewo mate ŋu atso le zikpui dzi o.

Ame aɖewo faa avi gaƒoƒo geɖe, eye ame aɖewo hã mefaa avi kura o. Esiawo katã sɔ.

Àte ŋu ase nyaƒoɖeamenu hã tso ƒometɔwo gbɔ, tso kuteƒe, alo tso wò ŋutɔ wò susu me be "wòawɔ nuwo". Enye nyateƒe be afɔɖeɖe aɖewo ƒe ɣeyiɣi mamlɛawo li, gake ŋkekewo mee wodzidzea wo, ke menye aɖabaƒoƒo me o, eye dɔnyala bibiwo ate ŋu akpe ɖe ŋuwò nàwɔ wo dzi. Ne ame aɖe gblɔ na wò be ele be nàtso nya me le nane ŋu enumake eye mèka ɖe edzi o la, àte ŋu agblɔ be, "Mehiã ɣeyiɣi vi aɖe."

Woɖe mɔ na wò be nàɖe wò ʋua ƒe duƒuƒu dzi akpɔtɔ. Woɖe mɔ na wò be nàbia kpekpeɖeŋu. Woɖe mɔ na wò be nàgblɔ be, "Àte ŋu aɖe ema me akea," zi alesi nèdi.

Alesi nuwo le ɖoɖo nu

Tabla sia fia nusi wòle be woawɔ zi geɖe kple ɣeyiɣi si wòle be woawɔ le teti. Ɣeyiɣi siwo woɖo ɖi la toa vovo le dukɔ ɖesiaɖe me, eyata bu esiawo abe mɔfianu blibo ene eye nàlé ŋku ɖe wo ŋu le mia gbɔ.

Ɣekaɣie Nukae nye ema Amekae ate ŋu akpe ɖe ŋuwò
Gaƒoƒo gbãtɔ Dɔnɔdzikpɔla, ɖɔkta, kpekpeɖeŋunala, alo kpovitɔ ɖo kpe kua dzi Xexlẽdzesi kpata, amedzrodzeƒe, ɖɔkta
Ŋkeke gbãtɔ Wɔ ɖoɖo be kuteƒedzikpɔla naxɔ amea alo amekukudzraɖola naɖe asi le eŋu Kuteƒedzikpɔla, amekukudzraɖoƒe
Ŋkeke gbãtɔ Gblɔe na ƒometɔ kplikplikpliwo, eye nàwɔ ɖoɖo ɖe ɖeviwo kple aƒemelãwo dzi kpɔkpɔ ŋu Xɔlɔ̃wo, ƒometɔwo
Ŋkeke gbãtɔwo Xɔ atikewɔwɔ ŋuti ɖaseɖigbalẽ alo ku ƒe kpeɖodzi tso ɖɔkta alo amekukudzraɖoƒea gbɔ Ðɔkta, amekukudzraɖoƒe
Kwasiɖa gbãtɔ Ŋlɔ ku la ŋkɔ eye nàxɔ kugbalẽa ƒe kɔpiwo Agbalẽŋlɔla, dukɔmeviwo ƒe nuŋlɔɖiwo ƒe dɔwɔƒe
Kwasiɖa gbãtɔ Wɔ ɖoɖo ɖe kunuwɔwɔ alo gbedoname ŋu Kuteƒedzikpɔla, xɔse ƒe ŋgɔnɔla
Kwasiɖa gbãtɔwo Gblɔe na gadzraɖoƒewo, dɔtɔwo, dziɖuɖudɔwɔƒewo, kple nugblẽfexehawo Ƒome, senyala alo senyala
Emegbe Wɔ nu tso domenyinumãgbalẽa, domenyinu, nunɔamesiwo, kple nunɔamesiwo ŋu Dɔdzikpɔla, senyala alo senyala

Kpekpeɖeŋunalawo le afɔɖeɖe ɖesiaɖe si. Mehiã be wò ɖeka nàwɔ nusiawo o.

Sisi bɔbɔe aɖe na ŋkeke gbãtɔawo

flowchart TD
    A["Ku aɖe dzɔ le aƒeme"] --> B["Ku si dzi ɖɔkta, dɔnɔdzikpɔla alo kpekpeɖeŋunala ɖo kpee"]
    B --> C["Ðɔkta alo amekukudzraɖoƒea tsoa nya me le ɖaseɖigbalẽa ŋu"]
    C --> D["Kuteƒedzikpɔla ƒoa wò lɔlɔ̃tɔa nu ƒu"]
    D --> E["Gblɔe na ƒometɔ kplikplikpliwo eye nàkpɔ ɖeviwo kple aƒemelãwo dzi"]
    E --> F["De ku la agbalẽ me eye nàbia ɖaseɖigbalẽa ƒe kɔpiwo"]
    F --> G["Wɔ ɖoɖo ɖe kunuwɔwɔ alo gbedonamea ŋu le wò ŋutɔ wò ablaɖeɖe nu"]
    G --> H["Gblɔe na gadzraɖoƒewo, dɔtɔwo kple dɔwɔƒewo le kwasiɖa siwo gbɔna me"]
    H --> I["Wɔ nu kple domenyinu la ne èse le ɖokuiwò me be yesu te"]

Gaƒoƒo ɖesiaɖe: ŋkeke gbãtɔ

Gaƒoƒo gbãtɔ

Nu vevitɔ kekeake le gaƒoƒo gbãtɔ me enye be ame aɖe si ŋu woɖe mɔ ɖoe ɖo kpe kua dzi, eye be woakpɔ dziwò. Ne kpekpeɖeŋunalawo, kpovitɔwo, alo dɔnɔdzikpɔla aɖe le gbɔwò la, àte ŋu ana woaxɔ ŋgɔ. Bia wo be woaŋlɔ woƒe ŋkɔ, nu si adzɔ emegbe, kple amesi wòle be nàyɔ.

Ðewohĩ àdi be yeanɔ anyi kple wò lɔlɔ̃tɔa. Ðewohĩ àdi be yeado gbe ɖa alo ado gbe na ye. Àte ŋu aʋu fesre alo asi bosomikaɖi.

Esiawo katã nyo. Ne mèkpɔ mɔ na kua o la, dze agbagba nàdo le xɔa me abe alesi wòle ene vaseɖe esime dɔnyalaawo nagblɔ be menyo be woatrɔe o.

Gaƒoƒo ʋɛ siwo kplɔe ɖo

Ne wonya kpɔ amea dzi ko la, àte ŋu adze eŋudɔwɔwɔ gɔme. Ŋkeke gbãtɔa ƒe ɖaseɖigbalẽ sue aɖee nye esi:

  • No tsi eye nàɖu nane, ne ɖeko wòle sue gɔ̃ hã.
  • Na xɔ̃wò alo ƒometɔ aɖe nanɔ gbɔwò.
  • Gblɔe na ame siwo wòle be woanya kpata wu, abe ƒometɔ kplikplikpliwo ene.
  • Wɔ ɖoɖo ɖe ɖeviwo, ƒometɔ tsitsiwo, kple aƒemelãwo dzi kpɔkpɔ ŋu.
  • Bia dɔnyalaawo be nukae adzɔ ɖe wò lɔlɔ̃tɔa dzi kple ɣekaɣie hã.
  • Bia amekukudzraɖoƒe alo kuteƒedzikpɔla ƒe ŋkɔ kple telefon xexlẽdzesi.
  • Ŋlɔ nya sia nya si wogblɔ na wò la ɖi, alo nàbia ame aɖe be wòaŋlɔe na wò.
  • Dze agbagba nàgbɔ ɖe eme, ne màte ŋu adɔ alɔ̃ o gɔ̃ hã.

Gblɔe na ƒometɔ kplikplikpliwo

Nya gbɔgblɔ na ƒomea nye dɔ sesẽtɔwo dometɔ ɖeka. Enye dɔmenyonyo be nàgblɔe na ame siwo te ɖe mía ŋu wu to telefon dzi alo le ame ŋutɔ ŋkume, tsɔ wu be nàto asitelefon dzi alo to hadomenyatakakadzraɖoƒewo dzi. Ne màte ŋu ado dzi aƒo kaawo o la, bia tso ame aɖe si dzi nèka ɖo si be wòawɔe na wò, eye nàna nyateƒenyaawo wo be woagblɔe na wo.

Na wòanɔ bɔbɔe: amesi ku, nusi dzɔ teti, kple be àɖo kadodo me kple nyatakaka bubuwo. Àte ŋu agblɔ be, "Ete ɖe dzinye ŋutɔ be magblɔ na wò be Dada ku ŋdi sia le aƒeme. Míeƒo ka na ɖɔktaa, eye magaƒo ka ake ne menya nu geɖe." Bia wo be woagada naneke ɖe Internet dzi o va se ɖe esime ƒomea lɔ̃ ɖe edzi.

Gblɔ na ɖeviwo

Ele be ɖeviwo nase nusi dzɔ la le nyateƒe me tufafatɔe, eye ne anya wɔ la, tso amesi dzi woka ɖo gbɔ. Mɔfiame si le... ku aɖe ŋu nya gbɔgblɔ na ɖeviwo kple ƒewuiviwo na nya bɔbɔewo le ƒe si woxɔ nu.

Aƒemelã siwo le aƒea me

Aƒemelãwo ate ŋu atsi dzimaɖi, atɔtɔ, alo anɔ amea dim. Na woƒe dzi nadze eme, woaɖu nu, eye woanɔ dedie. Ne màte ŋu akpɔ wo dzi fifia o la, bia xɔ̃wò alo aƒelika aɖe be wòakplɔ wo ayi ŋkeke ʋɛ aɖewo.

Egahiã kokoko be woazɔ avuwo, eye avuwo hiã nuɖuɖu, tsi, kple gbeɖuɖɔgo dzadzɛ. Nyae be aƒemelãwo hã ate ŋu axa nu.

Atikewɔwɔ ƒe ɖaseɖigbalẽa kple amekukudzraɖoƒea

Ku hiã be woaŋlɔ nusi gbɔ wòtso ƒe nuŋlɔɖi si dziɖuɖua wɔ. Le dukɔ akpa gãtɔ me la, ɖɔkta si kpe atikewɔwɔ ŋuti ɖaseɖigbalẽ ɖo ye wɔa esia. Ne kua dzɔ kpata, womeɖe eme o, alo edzɔ le nɔnɔme aɖewo me la, wogblɔa ku la na amekukudzraɖoƒe alo atikewɔla si doa ame ŋkume ɖe eteƒe.

Ne ɖɔkta aɖe de asi ɖaseɖigbalẽa te

Ne dɔléle aɖe si wonya le wò lɔlɔ̃tɔa ŋu eye ɖɔkta aɖe kpɔ wo nyitsɔ laa la, zi geɖe la, ɖɔkta ate ŋu ade asi ɖaseɖigbalẽa te. Woana agbalẽ aɖe wò, alo woaɖoe ɖe agbalẽŋlɔla alo kuteƒedzikpɔla. Àzã ema atsɔ ade ku la agbalẽ me.

Ne amekukudzraɖoƒe aɖe le nyaa me

Ne womenɔ mɔ kpɔm na kua o la, amekukudzraɖoƒea alo atikewɔla ate ŋu atsɔ agbanɔamedzia be wòake ɖe nusi gbɔ wòtso ŋu. Woate ŋu aɖe gbe be woado wo kpɔ le amekuku megbe. Esia ate ŋu axɔ ŋkeke geɖe, eye ɣeaɖewoɣi la, edidi wu nenema. Ele be amekukudzraɖoƒea nana ame aɖe si nàte ŋu aƒo ka na wò eye wòagblɔ ɣeyiɣi si woate ŋu aɖe asi le wò lɔlɔ̃tɔa ŋu na kuteƒedzikpɔla.

Àte ŋu abia amekukudzraɖoƒea be: "Ɣekaɣie nèle mɔ kpɔm be yeaɖe asi le nye lɔlɔ̃tɔa ŋu? Amekae maƒo ka na?" Ame si ku ƒe amegã si ate ŋu akpe ɖe ame ŋu la le ɔfis geɖe me.

Note

Amekuku megbe dodokpɔ menye dzesi be nu dziŋɔ aɖe dzɔ o. Enye mɔ si dzi woato ana ŋuɖoɖo si me kɔ na ƒomea. Ne mawusubɔsubɔ alo dekɔnu dzixɔse aɖe na esia sesẽ la, gblɔe na amekukudzraɖoƒea kaba ale si nàte ŋui, elabena le teƒe aɖewo la, tiatia aɖewo li siwo dzi woato aɖo seɖoƒe na nusi wowɔ.

Kuteƒe alo kuteƒedzikpɔla

Kuteƒedzikpɔla kpɔa ame si ku la dzi, kpea asi ɖe agbalẽwo wɔwɔ ŋu, eye wòwɔa ɖoɖo ɖe kunuwɔwɔa ŋu. Àte ŋu atia kuteƒedzikpɔla ɖesiaɖe. Mehiã be nàtia gbãtɔ si wona wò o, togbɔ be gaƒoƒo ʋɛ gbãtɔawo ate ŋu ase le ɖokuiwò me be wole ye dzi ƒom hã.

Ðeka tiatia

Bia xɔlɔ̃wo, xɔseha aɖe, alo ame tsitsiwo dzikpɔƒe ƒe ƒuƒoƒoa be woaɖo aɖaŋu na yewo. Àte ŋu aƒo ka na ame eve alo etɔ̃ abia nu tso asiwo kple nusiwo le eme ŋu. Ele be woana asixɔxɔ si woŋlɔ ɖi na wò ne èbia.

Le United States la, Dukɔa ƒe Asitsahabɔbɔ ƒe Kuteƒe Se bia tso kuteƒewo si be woaŋlɔ asixɔxɔ si woɖo ɖe wo nɔewo ŋu. Le United Kingdom la, ele be kuteƒedzikpɔlawo naɖe woƒe asiwo afia eye woaŋlɔ woƒe asiwo ana. Le dukɔ bubuwo me la, bia nenema ke.

Nusi woabia

  • Nukae nye ga si woatsɔ awɔ dɔa katã, le agbalẽ me, kple nusiwo womede eme o.
  • Ɣekaɣie woate ŋu aƒo wò lɔlɔ̃tɔa nu ƒu.
  • Ðe ƒomea ate ŋu ayi aɖasrã amea kpɔ alo akpɔe hafi woawɔ kunua.
  • Nuŋlɔɖi kawoe wohiã tso gbɔwò.
  • Ðe nuteƒekpɔkpɔ le wo si le wò ƒomea ƒe xɔse alo dekɔnu ƒe nuhiahiãwo ŋua.
  • Ðe woate ŋu akpe asi ɖe ame kukua ƒe ŋkɔ dede agbalẽ me kple ɖaseɖigbalẽa ƒe kɔpiwo biabia ŋua.

Ne nane gblẽ le kuteƒe aɖe la, kpɔ mɔfiamegbalẽa le kuteƒe ƒe tsakatsaka, heheɖemegbe, alo asixɔxɔ dzi ɖeɖe kpɔtɔ.

Gazazã ŋuti dzimaɖitsitsiwo

Kunuwɔwɔ ate ŋu axɔ ga geɖe. Ne ga nye nusi ŋu nàtsi dzi ɖo la, gblɔe na kuteƒedzikpɔla anukwaretɔe. Ame geɖe naa tiatia bɔbɔewo alo esiwo le tẽ, eye dziɖuɖua kpena ɖe dukɔ aɖewo ŋu le kunuwɔwɔ ƒe gazazãwo ta.

Le United Kingdom la, woate ŋu axe Kunuwɔwɔ ƒe Gazazãwo na amesiwo le viɖe aɖewo xɔm. Le dukɔ bubuwo me la, nutoa me aɖaŋuɖotakpekpewo, xɔsehawo, alo dɔmenyohabɔbɔwo ate ŋu akpe ɖe ŋuwò.

Kua dede agbalẽ me kple ɖaseɖigbalẽa ƒe kɔpiwo xɔxɔ

Dukɔ ɖesiaɖe ƒe ɖoɖo aɖe le dziɖuɖua si be woade ku agbalẽ me. Esia naa ku ƒe ɖaseɖigbalẽ si le se nu la dona. Dɔ geɖe, abe gadzraɖoƒewo tutu, nugblẽfexeɖoɖo xɔxɔ, kple nunɔamesiwo gbɔ kpɔkpɔ ene, hiã na kɔpi siwo ŋu woɖo kpee.

Le United States la

Zi geɖe la, kuteƒea tsɔa kugbalẽvia yia dukɔa alo nutoa me dukɔmeviwo ƒe nuŋlɔɖiwo gbɔ kpɔƒe. Atikewɔla si ɖoa kpe edzi, abe ɖɔkta alo atikewɔla si doa ame kpɔ ene, wua nusi gbɔ wòtso be wòku la nu. Kuteƒedzikpɔla ate ŋu adɔ eƒe kɔpi siwo ŋu woɖo kpee, eye zi geɖe la, àhiã geɖe. Fe siwo woxena la toa vovo le dukɔ ɖesiaɖe me.

Le United Kingdom la

Woŋlɔa ame kukua ŋkɔ ɖe agbalẽdzraɖoƒe, zi geɖe la, le ŋkeke atɔ̃ me le England kple Wales (ŋkeke enyi le Scotland), negbe ɖe amekukudzraɖola aɖe le eme ko hafi, eye le nɔnɔme sia me la, agbalẽŋlɔla la agblɔ ɣeyiɣi si wòawɔ na wò. Zi geɖe la, ƒometɔ aɖe ŋlɔa ŋkɔ, eye wòtsɔa atikewɔwɔ ŋuti ɖaseɖigbalẽa ɖe asi. Dziɖuɖua ƒe Tell Us Once dɔwɔƒea ate ŋu ana dziɖuɖudɔwɔƒe geɖe nanya zi ɖeka. GOV.UK ɖe alesi woawɔ agbalẽ kple nusiwo woatsɔ vɛ me.

Le Canada la

Zi geɖe la, kuteƒea dea ame kukua agbalẽ me le nutome alo anyigbamama me dukɔmeviwo ƒe ŋkɔ ŋɔŋlɔ ƒe dɔwɔƒe. Ðɔkta alo amekukudzraɖoƒea kpea atikewɔwɔ ŋuti ɖaseɖigbalẽa ɖo. Wobiaa kɔpi siwo ŋu woɖo kpee to nutome dɔwɔƒea alo kuteƒea dzi.

Le Australia la

Zi geɖe la, kuteƒedzikpɔla ŋlɔa ku la ŋkɔ ɖe dukɔa alo anyigbamama ƒe dzidziwo, ku, kple srɔ̃ɖeɖewo ŋuti nuŋlɔɖigbalẽ me. Ðɔkta alo amekukudzraɖolae naa ɖaseɖigbalẽa. Woate ŋu adɔ eƒe kɔpiwo to agbalẽŋlɔƒea dzi, eye mɔfiamegbalẽ aɖe le Services Australia le Internet dzi ku ɖe nusi woawɔ le ku megbe ŋu.

Le dukɔ bubuwo me

Dukɔ akpa gãtɔ bia be woaxɔ ɖɔkta ƒe ɖaseɖigbalẽ eye woaŋlɔ ŋkɔ le ŋkeke alo kwasiɖa aɖewo me. Nutoa me dziɖuɖumegãwo, kuteƒedzikpɔla, alo wò dutadɔnunɔla ate ŋu akpe ɖe ŋuwò ne èle duta. Kpɔ nya si xexlẽdzesi siwo wozãna kpata axa si ana alɔdzedɔwɔƒea ƒe kpekpeɖeŋu.

Atikewo kple atikewɔnuwo

Ne ame aɖe ku vɔ la, ate ŋu anye be atikewo, oxygen-gowo, atikekuiwo, atikekuiwo, kple dɔwɔnuwo agblẽ ɖe aƒea me. Mehiã be nàkɔ wo ŋu kaba o, gake anyo wu be nàkpɔ wo gbɔ le ŋkeke ʋɛ aɖewo megbe, vevietɔ ne ɖeviwo alo aƒemelãwo le aƒea me.

Atikewo

Mɔfiame si dziɖuɖumegãwo nana le dukɔ geɖe me la sɔ kple esia:

  • Na atikewo nanɔ afisi ɖeviwo kple aƒemelãwo mate ŋu akpɔ o.
  • Mègana atike siwo susɔ ame bubu aɖeke o.
  • Mègatsɔ vevesesenutsitike sesẽwo alo atike siwo dzi woɖuna ɖo aƒea me ɣeyiɣi didi wu alesi wòhiã o.
  • Zã atikedzraƒe ƒe atikewo gbugbɔgaxɔ ƒe ɖoɖo, nutoa me tɔwo ƒe atikewo gbugbɔgaxɔ ƒe ŋkeke, alo amedzrodzeƒea ŋutɔ ƒe ɖoɖo si wowɔ ɖe atikewo tsɔtsɔ ƒu gbe ŋu.
  • Le United States la, Nuɖuɖu Kple Atike Ŋuti Dɔwɔƒe kple Atike Vɔ̃ɖiwo Ŋuti Dɔwɔƒe kafu atikewo gbugbɔgaxɔ ƒe tiatia gbã. Ne ɖeke meli o la, FDA gblɔa afɔɖeɖe siwo woawɔ atsɔ aƒu gbe le aƒeme eye wòyɔa atike ʋɛ aɖewo siwo woate ŋu akɔ tsi le.
  • Le United Kingdom la, NHS ɖo aɖaŋu be woatrɔ atike siwo womedi o la ayi atikedzraƒe. Mègatsɔ wo ade aƒeme nugoewo me alo akɔ wo me o.

Ne mèka ɖe edzi o la, bia dɔnɔdzikpɔƒe ƒe dɔnɔdzikpɔla, ɖɔkta, alo atikewɔla. Womadrɔ̃ ʋɔnu wò o, eye wokpɔa esia gbɔ gbesiagbe.

Aŋe kple nu ɖaɖɛwo

Ne atikekui alo aŋewo li la, mègatsɔ wo de gbeɖuɖɔ siwo wozãna edziedzi me o. Bia wò atikedzraƒe alo lãmesẽdɔwɔƒe si le mia gbɔ tso atike ɖaɖɛwo ƒe nugoe kple alesi woatsɔe aƒu gbe ŋu.

Dɔwɔnuwo

Zi geɖe la, wodoa kɔdzi abawo, oxygen-mɔ̃wo, afɔzɔlawo, kple nu mawo tɔgbe. Amesi do ga na wò ate ŋu agblɔ alesi nàwɔ agbugbɔ wo ana wò. Mehiã be woawɔ esia le ŋkeke gbãtɔwo me o.

Aƒea ƒe dedienɔnɔ

Ne ame aɖe ku la, aƒea ate ŋu anɔ ƒuƒlu hena ɣeyiɣi aɖe. Afɔɖeɖe bɔbɔe ʋɛ aɖewo ate ŋu akpɔ eta.

  • Do ʋɔtruwo kple fesrewo, eye nàkpɔe ɖa be wobu safui siwo susɔ hã.
  • Bia ame aɖe si dzi nèka ɖo be wòalé ŋku ɖe aƒea ŋu edziedzi, eye nàxɔ posu la.
  • Trɔ mɔ na lɛtawo alo lé wo ɖe asi to posudɔwɔƒea dzi, ne amea ɖeka koe nɔ afima.
  • Da nu xɔasiwo, mɔzɔgbalẽwo, kple pepa veviwo ɖe teƒe ɖeka si le dedie.
  • Tsi dzodoƒea, yamenutome dzoxɔxɔnamɔ̃wo, kple nusianu si ate ŋu ahe dzo vɛ.
  • Tsɔ nuɖuɖu siwo agblẽ la ƒu gbe ɖe fridzi me, eye nàɖe gbeɖuɖɔawo ado goe.
  • Le dzomeŋɔli la, na dzoxɔxɔa nanɔ sue be nàkpɔ pɔmpiwo ta. Mɔfiame si le... pɔmpi siwo xɔ dzo ɖe nusitae me.
  • Wɔ ɖoɖo be woakpɔ numiemiewo, tɔmelãwo, xeviwo, alo aƒemelã bubuwo dzi.
  • Gblɔe na nugblẽfexeha la ne aƒea anɔ ƒuƒlu ɣeyiɣi didi aɖe, elabena seɖoƒe li na nugblẽfexeɖoɖo aɖewo.

Kpɔ nyuie le dutoƒonyatakakawo ŋu

Ɣeaɖewoɣi la, adzodalawo kple ametafatafalawo xlẽa kunuwɔwɔ ŋuti nyatakakawo kple amekukugbalẽwo be yewoake ɖe aƒe ƒuƒluwo ŋu. Ne èta gbeƒãɖeɖe aɖe la, ƒo asa na adrɛs kple ŋkeke kple gaƒoƒo si woawɔ kunuwɔwɔa nana ɖekae ne aƒea me tsi ƒuƒlu. Bia xɔ̃wò aɖe be wòanɔ aƒea me le kunuwɔwɔa wɔɣi.

Ametafatafawo le ku megbe

Ameflulawo doa ka kple ƒome siwo ku la ɣeaɖewoɣi, hegblɔna be amea nyi fe alo be domenyinu aɖe li si womebia o. Mègaxe fe alo ma ame ŋutɔ ƒe nyatakakawo le kaƒoƒo alo gbedasi si mèkpɔ mɔ na o me o. Mɔfiame siwo le... ametafatafa kple ametafatafa kple edziyiyi fenyilawo bia le ku megbe ɖe wò gomenɔamesiwo me.

Ga kple akɔntabubuwo: nusi ate ŋu alala

Mehiã be nàwɔ nu kple gadzraɖoƒewo, dɔwɔƒewo, kple nudɔdɔwo le ŋkeke gbãtɔwo me o. Wo dometɔ akpa gãtɔ ate ŋu alala kwasiɖa ɖeka alo esi wu nenema. Afɔɖeɖe ʋɛ aɖewo siwo nàwɔ kaba ate ŋu aɖe vi, gake ne èse le ɖokuiwò me be yesu te ko hafi:

  • Di domenyinumãgbalẽ, eye nàna wòanɔ dedie.
  • Ŋlɔ amea ƒe gadzraɖoƒe, dzudzɔxɔxɔledɔme, kple nugblẽfexeɖoɖowo ɖi, nàzã eƒe posu kple e-mail.
  • Gblɔe na amea ƒe dɔtɔ, nenye be wole dɔ wɔm.
  • Mègate fli ɖe naneke me o vaseɖe esime nènya nusi woxena to gaxɔgbalẽvi tẽ alo ga si woxena le ɖokuiwò si dzi. Ne ète fli ɖe fe aɖe me kaba akpa la, ate ŋu ahe kuxiwo vɛ.
  • Mègatsɔ wò ŋutɔ wò ga axe amea ƒe fewo o vaseɖe esime aɖaŋuɖoɖo nasu asiwò hafi. Le dukɔ geɖe me la, ƒomea metsɔa amesi ku ƒe fewo ƒe agba o, gake domenyinu ate ŋu anye nenema.

Ne domenyinu la sesẽ la, senyala alo senyala ate ŋu akpe ɖe ŋuwò. Mɔfiame si le... probate kple executor ƒe dɔwɔƒe si kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ ɖe kuxi siwo bɔ me, kple mɔfiame si ku ɖe Medicaid ƒe nunɔamesiwo gbugbɔgaxɔ ate ŋu anye nu vevi aɖe na United States ƒe ƒomewo.

Ametakpɔkpɔ tso amenyenye ƒe fififi me

Ɣeaɖewoɣi la, nuvlowɔlawo zãa ame siwo ku la ƒe ŋkɔwo le mɔ gbegblẽ nu. Ne wonya ŋlɔ ku la ŋkɔ ko la, àte ŋu abia tso gaxɔgbalẽdɔwɔƒe vevi siwo le miaƒe dukɔa me si be woade dzesi amea ƒe agbalẽvi be eku. Le United States la, esia fia be nàte ɖe gaxɔdɔwɔƒe gã etɔ̃awo ŋu, eye le United Kingdom la, Deceased Preference Service kple gaxɔgbalẽdɔwɔƒewo. Mɔfiame si le... amenyenye fifi ƒe ŋuɖoɖo la me nyawo tsitotsito wu.

Digitál agbenɔnɔ kple telefonwo

Ðewohĩ àbia ɖokuiwò be nukae nàwɔ tso wò lɔlɔ̃tɔ aɖe ƒe telefon, e-mail, kple hadomenyatakakadzraɖoƒewo ŋu hã. Kpata aɖeke meli o. Na telefon la nanɔ dzo dam eye nànɔ teƒe si le dedie, eye mègatsɔ nyagbe ɣaɣlawo ana amewo o.

Subɔsubɔha geɖe ƒe ɖoɖo aɖe li si dzi woato aɖo ŋku gakɔnta siwo hiã ku ƒe ɖaseɖigbalẽ dzi alo axe wo. Esia ate ŋu alala kwasiɖa geɖe.

Ne amea ƒe telefon yi edzi le gbedasiwo xɔm tso ame siwo menya nu tso kua ŋu haɖe o gbɔ la, ate ŋu anye vevesese. Bu eŋu kpɔ be yeatsi nyatakakawo hena ɣeyiɣi aɖe ahabia tso xɔ̃wò aɖe si be wòalé ŋku ɖe wo ŋu hã.

Ðoɖowɔwɔ ɖe kunuwɔwɔ alo gbedoname ŋu

Mɔ nyuitɔ aɖeke meli si dzi woato ado gbe na ame o. Àte ŋu atia kunuwɔwɔ si wowɔna le kɔnu nu, dzotɔtɔ ame tsɛ aɖe, ŋkuɖodziwɔna, agbemeŋkekenyui, mawusubɔsubɔ, ameɖiɖi dama, alo kpekpe sue aɖe le aƒeme. Ƒome aɖewo lalana kwasiɖa geɖe hafi wɔa subɔsubɔdɔ aɖe ale be ƒometɔ siwo le didiƒe ʋĩ nate ŋu azɔ mɔ.

Ne amea gblẽ mɔfiamewo ɖi, abe le domenyinumãgbalẽ alo nuŋlɔɖi aɖe me ene la, woate ŋu afia mɔ wò, gake menye ɣesiaɣie wobla wo le se nu o. Ðo dze kple ƒometɔ kplikplikpliwo, kple kuteƒedzikpɔla alo xɔsekplɔla aɖe, tso nusi nèse le ɖokuiwò me be esɔ ŋu.

Ðeviwo kple kunuwɔwɔa

Ðewohĩ ɖeviwo adi be yewoade, eye ate ŋu akpe ɖe wo ŋu woase le wo ɖokui me be yewo hã yewole eme. Mɔfiame si le... ku aɖe ŋu nya gbɔgblɔ na ɖeviwo kple ƒewuiviwo ɖe alesi woadzra wo ɖo kple alesi woana tiatia aɖe wo me.

Dekɔnu kple xɔse vovovowo

Kɔnuwo le xɔse geɖe si le ku megbe kpuie, abe tsilele, nya aɖewo koŋ gbɔgblɔ, alo ameɖiɖi le ŋkeke ɖeka me ene. Gblɔe na kuteƒedzikpɔla kple dɔwɔla bibi siwo va kaba. Le dukɔ geɖe me la, woate ŋu awɔ agbalẽwo wɔwɔ kabakaba alo awɔ ɖoɖo be nutoa me kplɔla aɖe nakpe ɖe eŋu.

Ne amea haya woƒe aƒe alo nɔ aƒe si wozãna ɖekae me

Ne wò lɔlɔ̃tɔa haya aƒea la, aƒea haya kple aƒea haya medzudzɔ le kuɣi o, gake womele mɔ kpɔm be nàkpɔ esia gbɔ le ŋkeke gbãtɔwo me o. Te ɖe aƒetɔ alo aƒedzikpɔla ŋu to telefon alo lɛta dzi ne èsu te, gblɔ be aƒehayala la ku, eye nàbia nusi wohiã. Aƒetɔ geɖe le nu gɔme sesem, eye le teƒe geɖe la, woate ŋu awu aƒehayaa nu to gbeƒãɖeɖe me le ɣeyiɣi aɖe si woɖo ɖi me.

Mègawɔ kaba akɔ aƒea me o. Nuwo ate ŋu anye domenyinu la tɔ, eye ate ŋu aɖe vi be nàlala vaseɖe esime nànya amesi awɔ dɔ abe domenyinudzikpɔla alo dɔdzikpɔla ene. Ne ètsi dzi ɖe ɣeyiɣi didi si aƒea anɔ ƒuƒlu ŋu, alo le nyaƒoɖeamenu si tso aƒetɔ aɖe gbɔ ŋu la, aɖaŋuɖoha alo senyala alo senyala ate ŋu aɖe se siwo le afisi nèle la me.

Mɔkeke xɔxɔ le dɔme kple suku

Ame akpa gãtɔ hiã ŋkeke ʋɛ aɖewo ya teti be woadzo le dɔme alo suku le ku megbe. Dɔtɔwo dometɔ geɖe ɖea mɔ ɖe mɔkeke si ku ŋu, eye dukɔ aɖewo naa mɔkeke le se nu. Gblɔ na wò dɔtɔ alo sukua ko be, "Ƒometɔ kplikplikpli aɖe ku, eye mehiã ɣeyiɣi aɖe." Mehiã be nàgblɔ nyatakakawo tsitotsito o.

Ne sukuvie nènye la, zi geɖe la, nufiala alo aɖaŋuɖola ate ŋu awɔ ɖoɖo ɖe ɣeyiɣi bubuwo ŋu na dɔdasiwo. Ne dzilae nènye la, na viwòa ƒe suku nanya kaba, ale be nufialawo nafa tu ahanɔ ŋku lém ɖe dzesi siwo fia be viwòa le agbagba dzem ŋu.

Zã gbãtɔa

Zã gbãtɔ ate ŋu adidi ŋutɔ. Aƒea me ate ŋu ase le eɖokui me be yeto vovo, eye ɖewohĩ màdi be ye ɖeka yeanɔ anyi o. Ne àte ŋui la, bia ame aɖe be wòanɔ gbɔwò, alo nàyi aɖanɔ ame bubu gbɔ. Alɔ̃ ate ŋu agbã, eye woafɔ kaba alo aku drɔ̃e siwo me kɔ, eye esia bɔ.

Akɔfafa sue ʋɛ aɖewo ate ŋu akpe ɖe ŋuwò. Na akaɖi nanɔ bibim ne èdi. Tsi nanɔ aba gbɔ.

Da wò telefon la ɖe ɖoɖoezizi me, eye ame ʋɛ aɖewo siwo dzi nèka ɖo koe woaɖe mɔ na be woaɖo gbɔwò. Ne wò susu yi edzi le du dzi la, ŋlɔ nusi ŋu bum nèle alo etsɔ ƒe dɔ siwo nàwɔ ƒe ŋkɔ ɖi, ale be nàte ŋu aɖoe ɖe vovo.

Nu suesuesuewo dzi kpɔkpɔ be woanɔ dedie

Le gɔmedzedzea me la, nu sue ʋɛ aɖewo sɔ be nàɖe vovo hafi ame aɖe nadze eɖeɖe gɔme:

  • Fotowo, lɛtawo, kple ame ŋutɔ ƒe agbalẽwo.
  • Atsyɔ̃ɖonuwo, gaƒoɖokuiwo, kple nusiwo ŋu gɔmesese le le seselelãme gome.
  • Adrɛsgbalẽwo, ŋkekenyuigbalẽwo, kple telefon.
  • Domenyinugbalẽwo, nugblẽfexeɖoɖowo, kple gadzraɖoƒe ŋuti nyatakakawo.
  • Safuiwo, mɔzɔgbalẽwo, kple amenyenyegbalẽviwo.

Mehiã be nàɖo wo ɖe ɖoɖo nu haɖe o. De wo aɖaka alo agbalẽdzraɖoƒe eye nàŋlɔ wo ɖe edzi. Nyametsotso le nunɔamesiwo ŋu ate ŋu alala vaseɖe esime nàsu te, eye àte ŋu abia tso ƒometɔ aɖe si be wòanɔ gbɔwò ne èdze egɔme.

Ðokui dzi kpɔkpɔ le ŋkeke gbãtɔwo me

Ele bɔbɔe be nàŋlɔ ɖokuiwò be ne nu geɖe li nàwɔ. Miele nu xam hã. Dze agbagba nàdi ɣeyiɣi ɖe nu vevi siawo ŋu:

  • Ðu edziedzi, ne toast alo soup koe wònye gɔ̃ hã.
  • No tsi, eye nàna aha sesẽ naɖiɖi.
  • Mlɔ anyi ne àte ŋui, eye nàgbɔ ɖe eme ne màte ŋu adɔ alɔ̃ o gɔ̃ hã.
  • Ʋu blewu, kple azɔli kpui aɖe ne èse le ɖokuiwò me be yeate ŋui.
  • Ƒo nu kple ame aɖe si ɖoa to evɔ medzea agbagba be yeaɖɔ nuwo ɖo o.
  • Bia kpekpeɖeŋu eye nàxɔe ne wotsɔe na.

Ne wòe le nusianu gbɔ kpɔm la, ke gblɔ dɔawo na ame bubuwo. Wɔ xexlẽdzesiwo, eye nàyɔ ŋkɔ na nu ɖesiaɖe. Zi geɖe la, amewo dina be yewoana kpekpeɖeŋu eye womenya alesi woawɔe o.

Mɔfiame si le... ɖokuiwò dzi kpɔkpɔ le nuxaxa sesẽ me ƒo nu tso ŋutilã me dzesiwo, alɔ̃dɔdɔ, kple nuxlɔ̃amedzesi siwo fia be ɣeyiɣia de be woadi kpekpeɖeŋu ŋu. Ne èbu eŋu kpɔ be yeagblẽ nu le ye ɖokui ŋu la, ƒo ka na wò nutoa me xexlẽdzesi kpata alo xaxa ƒe kaƒomɔ̃ aɖe enumake. Le United States kple Canada la, àte ŋu aƒo ka alo aŋlɔ lɛta na 988.

Tip

Ne mèka ɖe nusi nàwɔ azɔ dzi o la, tia dɔ suetɔ kekeake si le wò ŋkɔwo me, abe tsi kplu ɖeka nono alo nyatakakawo ɖoɖo ɖe ame ɖeka to asitelefon dzi ene. Ne èwɔ ema vɔ la, àte ŋu atia bubu. Afɔɖeɖe suewo le vevie.

Kpekpeɖeŋu si li na wò

Teƒe geɖe naa kpekpeɖeŋu le ame kukuwo me, eye zi geɖe la, womexea fe ɖe wo ta o. Kpɔɖeŋuwo:

  • Ame tsitsiwo dzikpɔƒe kple dɔlélenutsiŋutete ƒe ƒuƒoƒo siwo doa alɔ ƒomewo zi geɖe ƒe ɖeka alo esi wu nenema le ku megbe.
  • Wò ɖɔkta, amesi ate ŋu aɖo wò ɖe aɖaŋuɖoɖo gbɔ.
  • Le United Kingdom la, Cruse Bereavement Support kple NHS.
  • Le United States la, nutoa me dɔnɔdzikpɔƒe ƒe ku ƒe ɖoɖowo kple nutoa me ƒuƒoƒowo.
  • Le Canada kple Australia la, nutoa me nuxaxa ƒe dɔwɔƒewo kple nuxaxa ƒe kpekpeɖeŋunahawo to amedzrodzeƒewo kple lãmesẽnyawo gbɔ kpɔkpɔ dzi.
  • Xɔse ƒe ŋgɔnɔlawo kple nutoa me ƒuƒoƒowo.
  • Internet dzi kple telefon dzi kpekpeɖeŋunamɔ̃wo le dukɔ geɖe me.

Àte ŋu abia kuteƒedzikpɔla, ame tsitsiwo dzikpɔƒe, alo wò ɖɔkta be wòana ame aɖe si nàte ŋu aƒo ka na le mia gbɔ. Mehiã be nàtso nya me egbea o.

Nuŋlɔɖi aɖe si ku ɖe kpekpeɖeŋunana gbãtɔ ƒe hehexɔxɔ ŋu

Ne èdi be yease le ye ɖokui me be yedzra ɖo ɖe etsɔme kpatawo ŋu la, bu kpekpeɖeŋunana gbãtɔ si woawɔ kple asi tso Atitsoga Dzĩ Habɔbɔ, St John Ambulance, alo nutoa me dɔwɔƒe aɖe gbɔ ŋu kpɔ. Mehiã be woawɔ esia fifia o, eye mele be ame aɖeke nase nyaƒoɖeamenu o. Tiatia aɖe koe wònye na emegbe.

Nya siwo wobiaa amewo enuenu

Aleke wòahiã be maŋlɔ ku la agbalẽ me kabae?

Enɔ te ɖe dukɔa dzi. Le England kple Wales la, zi geɖe la, edzɔna le ŋkeke atɔ̃ me, le Scotland le ŋkeke enyi me, eye le teƒe bubu geɖewo la, ŋkeke ʋɛ aɖewo va ɖo kwasiɖa ʋɛ aɖewo. Ðɔkta, amekukudzraɖola, alo kuteƒedzikpɔla ate ŋu agblɔ ɣeyiɣi mamlɛtɔ si tututu nèle na wò eye wòakpe ɖe ŋuwò le dɔa wɔwɔ me. Ne amekukudzraɖoƒe aɖe le nyaa me la, agbalẽŋlɔla la agblɔ ɣeyiɣi si nàte ŋu aŋlɔ ŋkɔ na wò.

Ðe wòle be matia kuteƒe enumakea?

Ao, àte ŋu adi ɣeyiɣi abu tame, abia aɖaŋuɖoɖowo, eye nàtsɔ nuwo asɔ kple wo nɔewo. Woalé be na ame si ku la le ɣeyiɣi sia me. Kuteƒedzikpɔla nyui mazi dziwò o, eye àte ŋu abia be woaŋlɔ ga home si woaxe na wò hafi atso nya me.

Nukae wòle be mawɔ kple nye lɔlɔ̃tɔ ƒe atikewo?

Na woanɔ afisi ɖeviwo kple aƒemelãwo mate ŋu akpɔ o eye mègatsɔ wo ana ame bubu aɖeke o. Kplɔ wo yi atikedzraƒe ƒe ɖoɖo aɖe si me woagbugbɔ nu axɔ alo wɔ ɖe amedzrodzeƒea alo ɖɔkta ƒe aɖaŋuɖoɖo dzi. Le United States la, Nuɖuɖu Kple Atike Ŋuti Dɔwɔƒe kple Atike Vɔ̃ɖiwo Dzikpɔƒe kafui be woawɔ ɖoɖo siwo woawɔ be woagbugbɔ wo axɔ gbã, eye le United Kingdom la, NHS kafui be woatrɔ wo ayi atikedzraƒe.

Ðe wòsɔ be naneke mase le mía ɖokui me oa, alo be woase nusianu gɔme zi ɖekaa?

Ɛ̃. Dzidziƒoame ate ŋu ana amewo natsi dzodzodzoe, eye nuxaxa ate ŋu ahe seselelãme sesẽwo ƒe ƒutsotsoe siwo ava hedzona nuxlɔ̃ame manɔmee vɛ. Mɔ nyuitɔ aɖeke meli si dzi nàto ase le ɖokuiwò me o, eye ale si nèwɔa nui mefia alesi gbegbe nèlɔ̃ ameae o. Ne wò seselelãmewo va xɔ aƒe ɖe dziwò, alo nèsusu be yeagblẽ nu le ye ɖokui ŋu la, gblɔe na ame aɖe enumake eye nàƒo ka na xaxa ƒe kaƒoƒo alo dɔwɔƒe si kpɔa nudzɔdzɔ kpatawo gbɔ.

Wolé ŋku ɖe dzɔtsoƒewo ŋu

  • GOV.UK (United Kingdom): "Nusi woawɔ le ame aɖe ƒe ku megbe", "Ŋlɔ ku ƒe ŋkɔ ɖi", "Gblɔe na mí Zi ɖeka", kple "Xɔ kpekpeɖeŋu le kunuwɔwɔ ƒe gazazãwo me".
  • NHS (United Kingdom): "Nusi woawɔ le ame aɖe ƒe ku megbe" kple mɔfiame le atike siwo womedi o gbugbɔgaɖo ŋu.
  • Dukɔa ƒe Asitsahabɔbɔ (United States): Kuteƒe ƒe Se kple nuƒlelawo ƒe mɔfiame le kunuwɔwɔ ŋu.
  • Nuɖuɖu Kple Atike Ŋuti Dɔwɔƒe Kple Atike Vɔ̃ɖiwo Dzi Kpɔkpɔ (United States): atikewo tsɔtsɔ ƒu gbe dedie kple wo gbugbɔgaxɔ ƒe ɖoɖowo.
  • Dɔlélenutsitsi Kple Mɔxexe Ðe Enu Dɔwɔƒe, Dukɔa ƒe Lãmesẽ Ŋuti Akɔntabubu Dɔwɔƒe (United States): ku ƒe ɖaseɖigbalẽwo kple dukɔmeviwo ƒe nuŋlɔɖiwo.
  • Canada dziɖuɖua kple nutome dukɔmeviwo ƒe ŋkɔ ŋɔŋlɔ ƒe dɔwɔƒewo: ku ƒe ŋkɔ dede agbalẽ me.
  • Subɔsubɔdɔwo Australia kple dukɔa ƒe dzidzi, ku kple srɔ̃ɖeɖe ŋuti nuŋlɔɖiwo: nusi woawɔ le ku megbe.
  • Dukɔa ƒe Dɔnɔdzikpɔƒe kple Dɔlélenutsitsi Habɔbɔ (United States) kple Hospice UK: mɔfiame le ŋkeke gbãtɔ siwo le ku megbe.
  • Atitsoga Dzĩ (Amerikatɔwo ƒe Atitsoga Dzĩ, Britaintɔwo ƒe Atitsoga Dzĩ): kpekpeɖeŋu nana ame le ku me.

Sewo kple ɣeyiɣi mamlɛawo to vovo le dukɔ, nuto, kple nuto me. Kpɔ wò nutoa me agbalẽŋlɔla, amekukudzraɖoƒe, alo kuteƒedzikpɔla gbɔ.

Mɔfiame siwo do ƒome kplii