Skip to content

Гэртээ нас барсны дараах эхний цаг, өдрүүд: зөөлөн шалгах хуудас

Emergency numbers differ by country. This page uses 911, the number for the United States and Canada. Many other countries use 112, 999, or another number. Find the number for your country.

Хэн нэгэн гэртээ нас барахад хүмүүс гэнэт олон зүйлийг хийх хэрэгтэй гэж хэлдэг. Амьсгал аваарай. Өнөөдөр бараг аль нь ч хийх шаардлагагүй. Энэ хуудас нь тэдгээрийг тайван дарааллаар байрлуулснаар та юу хүлээж болохыг харж, нэг удаад нэг жижиг зүйлийг хийх боломжтой болно.

Хэрэв та мэдээ алдаж, нулимс цийлэгнэж, эргэлзэж, сэтгэж чадахгүй бол та ямар ч буруу зүйл хийхгүй байна. Уй гашуу, цочрол нь энгийн ажлуудыг хүртэл асар их мэдрэмж төрүүлдэг. Зөв үйлчилгээ рүү анхны дуудлага хийхээс өөр юу ч яарах шаардлагагүй бөгөөд хэрэв та үүнийг уншиж байгаа бол энэ дуудлага аль хэдийн хийгдсэн байж магадгүй юм. Хэрэв байхгүй бол хөтөчүүд нь a гэртээ гэнэтийн үхэл болон an гэртээ хүлээгдэж буй үхэл хэнд залгахаа тайлбарла.

Үүнийг одоо хий

  1. Зөв хүнд хэлсэн эсэхийг шалгаарай. Хэрэв та хараахан хэлээгүй бол хоспис, сувилагч, эмч эсвэл орон нутгийн яаралтай тусламжийн дугаар руу залгана уу (АНУ болон Канадад 911, Европын Холбоо даяар 112, Их Британид 999). -г үзнэ үү яаралтай тусламжийн дугаар бусдад зориулсан хуудас.
  2. Сууж, ус ууж, жижиг зүйл идээрэй. Таны бие цочролд орсон.
  3. Нэг хүнтэй хамт байхыг хүс. Таныг амарч байхад найз, хөрш, хамаатан садан хаалга, утсаа хариулах боломжтой.
  4. Ялангуяа гэнэтийн үхлийн дараа мэргэжлийн хүмүүс өөрөөр хэлэх хүртэл Өрөөг байгаагаар нь байлга.
  5. Заавал хэлэх шаардлагатай хүмүүсийн нэр, утасны дугаарыг нэг жагсаалтад бичиж, дуудлагад туслахыг өөр хэн нэгнээс хүс.
  6. Бусад бүх зүйлийг дараа нь үлдээгээрэй. Оршуулгын сонголт, банкны данс, эд зүйлс хэдэн өдөр эсвэл долоо хоног хүлээх боломжтой.

Та буруу зүйл хийхгүй байна

Нас барсны дараа биеэ зөв авч явах арга байдаггүй. Зарим хүмүүс хариуцаж, жагсаалт гаргадаг. Зарим хүмүүс сандал дээрээс босож чаддаггүй.

Зарим хүмүүс хэдэн цагаар уйлж байхад зарим нь огт уйлдаггүй. Энэ бүхэн хэвийн үзэгдэл.

Та хамаатан садан, оршуулгын газраас эсвэл өөрийн бодлоос "юмыг дуусгах" дарамтыг мэдэрч магадгүй юм. Зарим алхмууд нь эцсийн хугацаатай байдаг нь үнэн боловч хэдэн минутаар биш хэдэн өдрөөр хэмжигддэг бөгөөд мэргэжлийн хүмүүс үүнийг биелүүлэхэд тань туслах болно. Хэрэв хэн нэгэн танд ямар нэг зүйлийг яаралтай шийдэх ёстой гэж хэлэхэд та итгэлгүй байгаа бол "Надад бага зэрэг хугацаа хэрэгтэй" гэж хэлж болно.

Та удаашруулахыг зөвшөөрнө. Та тусламж хүсэх эрхтэй. "Та үүнийг дахин тайлбарлаж чадах уу" гэж хэдэн ч удаа хэлэхийг зөвшөөрдөг.

Юмны дараалал

Энэ хүснэгтэд ихэвчлэн юу хийх шаардлагатайг, мөн ойролцоогоор хэзээ хийхийг харуулав. Хугацаа нь улс орон бүрт өөр өөр байдаг тул эдгээрийг ерөнхий гарын авлага болгон авч, орон нутгаас шалгана уу.

When Юу Хэн тусалж чадах вэ
Эхний цаг Нас барсан гэдгийг сувилагч, эмч, түргэн тусламжийн эмч, цагдаад мэдэгдээрэй Яаралтай тусламжийн дугаар, хоспис, эмч
Эхний өдөр Тухайн хүнийг оршуулгын газрын дарга цуглуулах юм уу шүүхээс суллахыг зохион байгуул Оршуулгын захирал, шүүх эмнэлгийн алба
Эхний өдөр Ойр дотныхондоо хэлж, хүүхэд, тэжээвэр амьтдыг асрах ажлыг зохион байгуул Найз нөхөд, хамаатан садан
Эхний өдрүүд Эмнэлгийн гэрчилгээ эсвэл үхлийн баталгааг эмч, шүүхээс авна уу Эмч, шүүх эмнэлэг
Эхний долоо хоног Нас барсныг бүртгэж, нас барсны гэрчилгээний хуулбарыг аваарай Бүртгэлийн газар, иргэний бүртгэлийн газар
Эхний долоо хоног Оршуулах эсвэл салах ёс хийхээр төлөвлө Оршуулгын захирал, итгэлийн удирдагч
Эхний долоо хоногууд Банкууд, ажил олгогчид, төрийн байгууллагууд, даатгагчид хэлээрэй Гэр бүл, өмгөөлөгч эсвэл өмгөөлөгч
Дараа нь Гэрээслэл, эд хөрөнгө, эд хөрөнгө, эд зүйлстэй харьцах Гүйцэтгэгч, өмгөөлөгч эсвэл өмгөөлөгч

Алхам бүр туслагчтай байдаг. Та эдгээрийг ганцаараа хийх шаардлагагүй.

Эхний өдрүүдийн энгийн урсгал

flowchart TD
    A["A death has happened at home"] --> B["Death confirmed by doctor, nurse or paramedic"]
    B --> C["Doctor or coroner decides on the certificate"]
    C --> D["Funeral director collects your loved one"]
    D --> E["Tell close family and look after children and pets"]
    E --> F["Register the death and order copies of the certificate"]
    F --> G["Plan the funeral or farewell at your own pace"]
    G --> H["Tell banks, employers and agencies over the coming weeks"]
    H --> I["Deal with the estate when you feel ready"]

Hour by hour: the first day

The first hour

The most important thing in the first hour is that the death is confirmed by someone authorised, and that you are looked after. If paramedics, police, or a nurse are with you, you can let them lead. Ask them to write down their name, what will happen next, and who you should call.

You may want to sit with your loved one. You may want to say a prayer or a goodbye. You may want to open a window or light a candle.

These are all fine. If the death was unexpected, try to leave the room as it is until the professionals say it is okay to change it.

The next few hours

Once the person has been taken care of, you can start to take stock. Here is a small checklist for the first day:

  • Drink water and eat something, even if only a little.
  • Have a friend or relative stay with you.
  • Tell the people who need to know most urgently, such as close family.
  • Arrange care for children, older relatives, and pets.
  • Ask the professionals what will happen to your loved one and when.
  • Ask for a contact name and phone number for the coroner's office or funeral director.
  • Write down anything you are told, or ask someone to write it for you.
  • Try to rest, even if you cannot sleep.

Telling close family

Telling family is one of the hardest tasks. It is kind to tell the closest people by phone or in person, rather than by text or social media. If you cannot bear to make the calls, ask a trusted person to do it for you, and give them the facts to share.

Keep it simple: who died, roughly what happened, and that you will be in touch with more information. You might say, "I am so sorry to tell you that Mum died this morning at home. We have called the doctor, and I will phone again when I know more." Ask them not to post anything online until the family agrees.

Хүүхдүүдэд хэлж байна

Children need to hear truthfully and gently what has happened, ideally from someone they trust. The guide on хүүхэд, өсвөр насныханд үхлийн тухай ярих gives simple wording by age.

Pets in the home

Pets may be anxious, confused, or looking for the person. Keep them calm, fed, and safe. If you cannot look after them right now, ask a friend or neighbour to take them for a few days.

Dogs still need to be walked, and cats need food, water, and a clean litter tray. Be aware that pets may also grieve.

The medical certificate and the coroner

A death needs an official record of the cause. In most countries, this is done by a doctor who completes a medical certificate. If the death was sudden, unexplained, or happened in certain circumstances, the death is reported to a coroner or medical examiner instead.

If a doctor signs the certificate

If your loved one had a known illness and a doctor had seen them recently, the doctor can usually sign the certificate. They will give you a document, or send it to the registrar or funeral director. You will use that to register the death.

If a coroner is involved

If the death was unexpected, the coroner or medical examiner may take responsibility for finding the cause. They may order a post-mortem examination. This can take days, and sometimes longer. The coroner's office should give you a contact person and tell you when your loved one can be released to a funeral director.

You can ask the coroner's office: "When do you expect to release my loved one? Who should I call?" Many offices have a bereavement officer who can help.

Note

Цусны дараах шинжилгээ нь ямар нэг аймшигтай зүйл болсны шинж биш юм. Энэ нь гэр бүлд тодорхой хариулт өгөх арга юм. Хэрэв шашин шүтлэг, соёлын итгэл үнэмшил нь үүнийг хүндрүүлж байгаа бол шүүхийн шинжилгээний газарт аль болох эрт хэлээрэй, учир нь зарим газар юу хийхийг хязгаарлах сонголт байдаг.

Оршуулгын газар эсвэл оршуулгын захирал

Оршуулгын газрын дарга нас барсан хүнийг харж, бичиг цаасны ажилд тусалдаг, оршуулах ёслолыг зохион байгуулдаг. Та ямар ч оршуулгын найруулагчийг сонгож болно. Эхний хэдэн цагт дарамт болж магадгүй ч та эхнийхийг нь сонгох шаардлагагүй.

Нэгийг нь сонгож байна

Найзууд, итгэлийн нийгэмлэг эсвэл хосписын багаас санал асуугаарай. Хоёр гурав руу залгаад үнэ, юу багтсаныг асууж болно. Тэд хүсэлтээр үнийн жагсаалтыг бичгээр өгөх ёстой.

АНУ-д Холбооны Худалдааны Комиссын оршуулгын дүрэмд оршуулгын газрууд үнийн жагсаалт гаргаж өгөхийг шаарддаг. Их Британид оршуулгын газрын дарга нар үнээ үзүүлж, үнийн саналыг бичгээр өгөх ёстой. Бусад улс оронд ч мөн адил асуугаарай.

Юу асуух вэ

  • Нийт зардал хэд вэ, бичгээр, юуг оруулаагүй.
  • Тэд таны хайртай хүнийг хэзээ цуглуулж чадах вэ?
  • Оршуулах ёслолын өмнө гэр бүлийнхэн нь очиж уулзах эсвэл хүнтэй уулзах боломжтой.
  • Тэд чамаас ямар бичиг баримт хэрэгтэй вэ.
  • Тэд танай гэр бүлийн итгэл үнэмшил, соёлын хэрэгцээтэй холбоотой туршлагатай юу.
  • Тэд нас барсныг бүртгэх, гэрчилгээний хуулбарыг захиалахад тусалж чадах уу?

Хэрэв оршуулгын газарт ямар нэг зүйл буруу болвол гарын авлагыг үзнэ үү оршуулгын газар холилдох, саатах, эсвэл үнийн хөөрөгдөл.

Зардлын асуудал

Оршуулах ёслол нь үнэтэй байж болно. Хэрэв мөнгө санаа зовоож байгаа бол оршуулгын захиралд шударгаар хэлээрэй. Ихэнх нь энгийн эсвэл шууд сонголтуудыг санал болгодог бөгөөд зарим улс орнууд оршуулгын зардалд төрөөс тусламж үзүүлдэг.

Нэгдсэн Вант Улсад оршуулгын зардлын төлбөрийг тодорхой тэтгэмжид хамрагдсан хүмүүст олгох боломжтой. Бусад оронд орон нутгийн зөвлөл, шашны бүлгүүд эсвэл буяны байгууллагууд тусалж болно.

Нас барсныг бүртгэж, гэрчилгээний хуулбарыг авах

Улс орон бүрт нас барсан тохиолдлыг бүртгэх албан ёсны журам байдаг. Энэ нь хууль ёсны нас баралтын гэрчилгээг гаргадаг. Банкны данс хаах, даатгал нэхэмжлэх, эд хөрөнгөтэй харьцах зэрэг олон ажилд баталгаажуулсан хуулбар хэрэгтэй.

АНУ-д

Оршуулгын газар нь ихэвчлэн муж эсвэл дүүргийн иргэний бүртгэлийн албанд нас барсан гэрчилгээг өгдөг. Эмч, эмнэлгийн шинжээч гэх мэт эрүүл мэндийн гэрчилгээжүүлэгч нь үхлийн шалтгааныг бүрэн тогтоодог. Оршуулгын захирал баталгаажуулсан хуулбарыг захиалж болох бөгөөд танд ихэвчлэн хэд хэдэн хэрэгтэй болно. Төлбөр нь мужаас хамаарч өөр өөр байдаг.

Их Британид

Англи, Уэльст нас барсан тохиолдол нь ихэвчлэн тав хоногийн дотор (Шотландад найман өдөр) бүртгэлийн газарт бүртгэгддэг бөгөөд энэ тохиолдолд бүртгэгч танд хэзээ болохыг хэлэх болно. Хамаатан садан нь ихэвчлэн эмнэлгийн гэрчилгээ авчирч бүртгүүлдэг. Засгийн газрын "Бидэнд нэг удаа хэл" үйлчилгээ нь засгийн газрын олон хэлтэст нэг дор мэдэгдэх боломжтой. GOV.UK хэрхэн захиалах, юу авчрах талаар тайлбарлав.

Канадад

Оршуулгын газар нь ерөнхийдөө тухайн аймаг, нутаг дэвсгэрийн иргэний бүртгэлийн хэлтэст нас барсан тухай бүртгэдэг. Эмч эсвэл шүүх эмч эмнэлгийн гэрчилгээг бөглөнө. Баталгаажсан хуулбарыг аймгийн агентлаг эсвэл оршуулгын газраар дамжуулан захиална.

Австралид

Оршуулгын газрын дарга ерөнхийдөө төрөлт, нас баралт, гэрлэлтийн муж, нутаг дэвсгэрийн бүртгэлд нас барсан тухай бүртгэдэг. Эмч эсвэл шүүх эмч гэрчилгээ өгдөг. Бүртгэлээр дамжуулан хуулбарыг захиалж болох бөгөөд Services Australia нь нас барсны дараа юу хийх талаар онлайн гарын авлагатай байдаг.

Бусад оронд

Ихэнх улс орнууд өдөр эсвэл долоо хоногийн дотор эмчийн гэрчилгээ, бүртгэлийг шаарддаг. Хэрэв та гадаадад байгаа бол орон нутгийн засаг захиргаа, оршуулгын газрын дарга эсвэл танай элчин сайдын яам танд туслах болно. -г үзнэ үү яаралтай тусламжийн дугаар консулын тусламж авах хуудас.

Эм, эмнэлгийн хэрэгсэл

Нас барсны дараа гэрт эм, хүчилтөрөгчийн цилиндр, тариур, наалт, тоног төхөөрөмж үлдэж болно. Та тэдгээрийг хурдан арилгах шаардлагагүй, гэхдээ хэд хоногийн дотор, ялангуяа хүүхэд, тэжээвэр амьтан гэртээ байгаа бол тэдэнтэй харьцах нь илүү аюулгүй юм.

Эм

Олон орны албан ёсны удирдамж ижил төстэй байдаг:

  • Эмийг хүүхэд, тэжээвэр амьтдын гар хүрэхгүй газар хадгал.
  • Үлдсэн эмийг өөр хүнд бүү өг.
  • Хүчтэй өвдөлт намдаах эм, хяналттай эмийг шаардлагатай хэмжээнээс удаан хугацаагаар гэртээ бүү байлга.
  • Эмийн сангаас буцаан авах схем, хамт олноор буцаан авах өдөр эсвэл хосписын өөрийн устгах зохицуулалтыг ашиглана уу.
  • АНУ-д Хүнс, Эмийн Захиргаа ба Эмийн хяналтын алба нь эхлээд эмийг буцааж авах сонголтыг санал болгодог. Хэрэв байхгүй бол FDA нь өрхийн хаягдлыг зайлуулах алхмуудыг өгч, угаах боломжтой цөөн тооны эмийг жагсаав.
  • Их Британид NHS нь хүсээгүй эмийг эмийн санд буцааж өгөхийг зөвлөж байна. Тэднийг гэр ахуйн саванд хийж, угааж болохгүй.

Хэрэв та итгэлгүй байвал хосписын сувилагч, эмч, эм зүйчээс асуугаарай. Тэд чамайг шүүхгүй бөгөөд өдөр бүр үүнийг шийддэг.

Зүү ба хурц үзүүрүүд

Хэрэв тариур, зүү байгаа бол ердийн хогийн саванд хийж болохгүй. Эмийн сан эсвэл орон нутгийн эрүүл мэндийн үйлчилгээнээс хурц үзүүртэй сав, устгалын талаар асуу.

Тоног төхөөрөмж

Эмнэлгийн ор, хүчилтөрөгч өтгөрүүлэгч, алхагч гэх мэт зүйлсийг ихэвчлэн зээлээр авдаг. Зээл үзүүлэгч нь тэдгээрийг хэрхэн буцааж өгөхийг хэлж чадна. Эхний өдрүүдэд үүнийг хийх шаардлагагүй.

Гэрийн аюулгүй байдлыг хангах

Хэн нэгэн нас барсан тохиолдолд гэр хэсэг хугацаанд хоосон байж болно. Хэд хэдэн энгийн алхамууд үүнийг хамгаалж чадна.

  • Хаалга, цонхоо түгжиж, нөөц түлхүүрийн бүртгэл байгаа эсэхийг шалгаарай.
  • Итгэмжлэгдсэн хүнээс байшингаа тогтмол шалгаж байхыг хүс, шуудангаа цуглуул.
  • Хэрэв тэр хүн ганцаараа амьдардаг бол шуудангийн үйлчилгээгээр дамжуулан шуудангаа дахин чиглүүлэх эсвэл хадгалах.
  • Үнэт зүйлс, паспорт, чухал бичиг баримтуудыг нэг аюулгүй газар байрлуул.
  • Зуух, халаагуур болон гал үүсгэж болзошгүй бүх зүйлийг унтраа.
  • Хөргөгчийг муудах хоолыг хоослон, хогоо гарга.
  • Өвлийн улиралд хоолойг хамгаалахын тулд дулааныг бага байлгах хэрэгтэй. Хөтөч асаалттай хөлдөөсөн хоолой учрыг нь тайлбарлав.
  • Ургамал, загас, шувуу эсвэл бусад тэжээвэр амьтдыг арчлах ажлыг зохион байгуул.
  • Tell the insurer if the home will be empty for a long time, as some policies have limits.

Be careful with public notices

Хулгайч, луйварчид заримдаа оршуулгын мэдэгдэл, эмгэнэлийн хуудсыг уншаад хоосон байшинг олдог. Хэрэв та мэдэгдэл нийтлэхдээ гэр хоосон байвал оршуулах ёслолын хаяг, огноо, цагийг хамтад нь өгөхөөс зайлсхий. Оршуулах ёслолын үеэр найзаасаа гэртээ үлдэхийг хүс.

Scams after a death

Scammers sometimes contact bereaved families, claiming that the person owed money or that there is an unclaimed inheritance. Do not pay or share personal details on a phone call or message you did not expect. The guides on scams and fraud and on debt collector demands after a death explain your rights.

Money and accounts: what can wait

Эхний өдрүүдэд та банк, нийтийн үйлчилгээ, захиалга хийх шаардлагагүй. Ихэнх нь долоо хоног ба түүнээс дээш хугацаагаар хүлээх боломжтой. Хэд хэдэн хурдан алхмууд ашигтай байж болох ч та бэлэн болсон үедээ л:

  • Хүсэл зоригийг хайж, түүнийг аюулгүй байлга.
  • Make a list of the person's bank, pension, and insurance accounts, using their post and email.
  • Тухайн хүн ажиллаж байсан бол ажил олгогчид нь хэлээрэй.
  • Шууд дебит эсвэл автомат төлбөрөөр юу төлж байгааг мэдэх хүртлээ юу ч бүү цуцлаарай. Төлбөрийг хэт эрт цуцлах нь асуудал үүсгэж болзошгүй.
  • Зөвлөгөө авахаас нааш тухайн хүний ​​өрийг өөрийн мөнгөөр ​​бүү төл. Олон оронд нас барсан хүний ​​өрийг ар гэрийнхэн нь хариуцдаггүй ч үл хөдлөх хөрөнгө нь хариуцдаг.

If the estate is complicated, a solicitor or attorney can help. The guide on probate and executor emergency authority explains common problems, and the guide on Medicaid үл хөдлөх хөрөнгийн нөхөн сэргээлт АНУ-ын гэр бүлийн хувьд чухал байж магадгүй.

Хувийн мэдээллийг хулгайлахаас хамгаалах

Гэмт хэрэгтнүүд заримдаа нас барсан хүмүүсийн хувийн мэдээллийг буруугаар ашигладаг. Нас барсан тохиолдол бүртгэгдсэний дараа та өөрийн улсын зээлийн тайлагнадаг гол агентлагуудаас тухайн хүний ​​файлыг нас барсан гэж тэмдэглэхийг хүсч болно. АНУ-д энэ нь гурван томоохон зээлийн товчоо, Их Британид Deceased Preference Service болон зээлийн лавлах агентлагуудтай холбоо барина гэсэн үг юм. Хөтөч асаалттай хувийн мэдээллийг хулгайлсан хариу үйлдэл has more detail.

Digital life and phones

Та хайртай хүнийхээ утас, цахим шуудан, олон нийтийн мэдээллийн хэрэгслийн талаар юу хийхээ бодож магадгүй. Яарах зүйл алга. Утсаа цэнэглэж, аюулгүй газар байлга, нууц үг бүү өг.

Many services have a process for memorialising or closing accounts that needs a death certificate. This can wait for weeks.

If the person's phone keeps receiving messages from people who do not yet know about the death, it can be painful. Consider turning off notifications for a while and asking a friend to check it.

Planning the funeral or farewell

There is no right way to say goodbye. You may choose a traditional funeral, a simple cremation, a memorial service, a celebration of life, a religious service, a green burial, or a small gathering at home. Some families wait weeks before holding a service so that far-off relatives can travel.

If the person left instructions, such as in a will or a note, they may guide you, but they are not always legally binding. Talk with close family, and with the funeral director or a faith leader, about what feels right.

Children and the funeral

Хүүхдүүд оролцохыг хүсч болох бөгөөд энэ нь тэдэнд хамрагдахыг мэдрэхэд тусална. Хөтөч асаалттай хүүхэд, өсвөр насныханд үхлийн тухай ярих explains how to prepare them and how to give them a choice.

Different cultures and faiths

Many faiths have rituals soon after death, such as washing, particular words, or burial within a day. Tell the funeral director and the professionals who attend early. In many countries they can speed up paperwork or arrange for a community leader to help.

If the person rented their home or lived in shared housing

If your loved one rented the home, rent and the tenancy do not stop at the moment of death, but you are not expected to solve this in the first days. Contact the landlord or housing provider by phone or letter when you are ready, say that the tenant has died, and ask what they need. Many landlords are understanding, and in many places the tenancy can be ended by notice within a set period.

Do not hurry to clear the home. Belongings may belong to the estate, and it can be helpful to wait until you know who will act as executor or administrator. If you are worried about how long the home will stay empty, or about pressure from a landlord, an advice service or a solicitor or attorney can explain the rules where you live.

Taking time off work and school

Most people need at least a few days away from work or school after a death. Many employers allow bereavement leave, and some countries give a legal right to it. Tell your employer or school simply, "A close family member has died, and I need some time." You do not have to give details.

If you are a student, a teacher or counsellor can often arrange extra time for assignments. If you are a parent, let your child's school know early, so teachers can be gentle and watch for signs that your child is struggling.

The first night

The first night can be very long. The house may feel different, and you may not want to be alone. If you can, ask someone to stay with you, or go to stay with someone else. Sleep may be broken, with early waking or vivid dreams, and that is common.

A few small comforts can help. Keep a light on if you want. Have water by the bed.

Put your phone on silent, with only a few trusted people allowed to reach you. If your mind keeps racing, write down what you are thinking or a list of tomorrow's tasks, so that you can set it aside.

Keeping small things safe

In the early days, a few small things are worth setting aside before anyone starts clearing:

  • Photographs, letters, and personal papers.
  • Jewellery, watches, and items with sentimental meaning.
  • Address books, diaries, and the phone.
  • Wills, insurance documents, and bank statements.
  • Keys, passports, and identity papers.

You do not need to sort them yet. Put them in a box or drawer and label it. Decisions about belongings can wait until you are ready, and you can ask a relative to be with you when you start.

Looking after yourself in the first days

It is easy to forget yourself when there is so much to do. You are also grieving. Try to make time for these basics:

  • Eat regularly, even if it is only toast or soup.
  • Drink water, and keep alcohol low.
  • Sleep when you can, and rest even if you cannot sleep.
  • Move gently, with a short walk if you feel able.
  • Talk to someone who listens without trying to fix things.
  • Ask for help and accept it when it is offered.

If you are the one handling everything, share the tasks. Make a list, and give a name to each item. People often want to help and do not know how.

The guide on цочмог уй гашуугаар өөрийгөө халамжлах covers physical symptoms, sleep, and warning signs that mean it is time to seek help. If you ever think about harming yourself, call your local emergency number or a crisis line right away. In the United States and Canada, you can call or text 988.

Tip

If you are not sure what to do next, pick the smallest task on your list, such as drinking a glass of water or texting one person. When that is done, you can pick another. Small steps count.

Support available to you

Many places offer bereavement support, often free. Examples:

  • Hospice and palliative care teams, which often support families for a year or more after a death.
  • Your doctor, who can refer you to counselling.
  • In the United Kingdom, Cruse Bereavement Support and the NHS.
  • In the United States, local hospice bereavement programmes and community groups.
  • In Canada and Australia, community bereavement services and grief support groups through hospices and health services.
  • Faith leaders and community groups.
  • Online and phone support lines in many countries.

You can ask the funeral director, the hospice, or your doctor for a local contact. You do not have to decide today.

Анхны тусламжийн сургалтын талаархи тэмдэглэл

If you want to feel more prepared for future emergencies, consider a hands-on first aid course from the Red Cross, St John Ambulance, or a local provider. There is no need to do this now, and nobody should feel pressure. It is simply an option for later.

Байнга асуудаг асуултууд

Би нас барсныг хэр хурдан бүртгүүлэх шаардлагатай вэ?

It depends on the country. In England and Wales it is usually within five days, in Scotland within eight days, and in many other places within a few days to a few weeks. The doctor, coroner, or funeral director can tell you the exact deadline and help with the process. If a coroner is involved, the registrar will tell you when you can register.

Do I have to choose a funeral home straight away?

No. You can take time to think, ask for suggestions, and compare prices. The person who has died will be looked after in the meantime. A good funeral director will not pressure you, and you can ask for a written price list before you decide.

What should I do with my loved one's medicines?

Keep them out of reach of children and pets and do not give them to anyone else. Take them to a pharmacy take-back scheme or follow the hospice or doctor's advice. In the United States, the Food and Drug Administration and Drug Enforcement Administration recommend take-back programmes first, and in the United Kingdom the NHS recommends returning them to a pharmacy.

Is it normal to feel nothing, or to feel everything at once?

Yes. Shock can make people feel numb, and grief can bring waves of strong feelings that come and go without warning. There is no correct way to feel, and your reactions do not measure how much you loved the person. If your feelings become overwhelming, or you have thoughts of harming yourself, tell someone right away and contact a crisis line or emergency services.

Эх сурвалжийг шалгасан

  • GOV.UK (United Kingdom): "What to do after someone dies", "Register a death", "Tell Us Once", and "Get help with funeral costs".
  • NHS (United Kingdom): "What to do after someone dies" and guidance on returning unwanted medicines.
  • Federal Trade Commission (United States): The Funeral Rule and consumer guidance on funerals.
  • Food and Drug Administration and Drug Enforcement Administration (United States): safe disposal of medicines and take-back programmes.
  • Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics (United States): death certificates and civil records.
  • Government of Canada and provincial civil registration offices: registering a death.
  • Services Australia and state registries of births, deaths and marriages: what to do after a death.
  • National Hospice and Palliative Care Organization (United States) and Hospice UK: guidance on the first days after a death.
  • Red Cross (American Red Cross, British Red Cross): bereavement support.

Rules and deadlines differ by country, state, and region. Check with your local registrar, coroner, or funeral director.

Холбогдох хөтөч