Fa'atumauina o le Pa'u o le Pa, Malae o le Malae, ma le Ala Ta'avale¶
E eseese numera o fa'alavelave fa'afuase'i ile atunu'u. O lenei itulau e fa'aaoga ai le 911, le numera mo le Iunaite Setete ma Kanata. O le tele o isi atunuu e faʻaaoga le 112, 999, poʻo se isi numera. Su'e le numera mo lou atunuu.
O se pa puipui o le fale e amata ona faalagolago i fafo, faʻapupula i le ogatotonu, poʻo le tatalaina o taʻetaʻe faʻafefe i totonu o le mutia i tua atu o se faʻalavelave faʻafuaseʻi faʻatekonolosi e taofia ai le fiasefulu po o le selau o tone metric o le eleele tumu. E tasi le mita kupita o le palapala matutu e tusa ma le 1,400 i le 1,600 kilokalama (2,400 i le 2,700 pauna i le kupita kupita), ma pe a mamafa timuga, vave ona liusuavai le kiona, po o se paipa vai i lalo o le eleele e tumu ai lena palapala, e aʻe le mamafa i luga atu o le 2,000 kilokalama i le kupita kupita vai (3,4 kupita iata) tele faalava ** hydrostatic pressure** tulei i tua o le puipui. E oo lava i se fale e 1.5 mita le umi (5-futu) i tuafale po o se pa puipui e faalautele ai le 10 mita (33 futu) i luga o se auala taavale, o loo tauivi ma se uta eleele ma vai e sili atu i le 25,000 kilokalama (55,000 pauna).
E masani ona fa'aseseina e tagata e ona fale le saoasaoa o se pa puipui fa'aletonu, fa'apalapala o le fanua maupu'epu'e, po'o le ta'ele o alavai alavai mai le totolo lemu i le pa'u fa'afuase'i. Savalivali i lalo o se maa faalagolago po o se puipui sima e tulei i luga, paka se taavale i luga o le terrace pito i luga e latalata i le pito o se pa faʻafefeteina, poʻo le taʻavale i luga o se alavai o le auala o loʻo tafe ese le iliili i lalo e ala i le tafe mai ua maliliu pe maileia ai le faitau afe o tagata nonofo i le lalolagi atoa. O le faia o le amio pulea i le sefulu minute muamua, faʻavaeina se 1.5-taimi-pepa-maualuga le pa'u sone tuusaunoaga, faʻafefe vai i luga o le eleele mai le pito i luga o le mauga mavaevae, aveese le mamafa o le taavale mai le pito i luga, ma le siakiina o kesi i lalo o le eleele poʻo le vai, puipuia lou aiga ma le fale faʻavae faʻafuaseʻi.
Fa'ato'ilaloina uta o le eleele ma motusia laina aoga i lalo ole eleele
Aua ne'i tu, savali, pe galue i luma o se pa pupuni, faalagolago, pe ta'e, ma aua lava ne'i taumafai e fa'amauina se puipui fa'amau po'o se laupapa fa'amau i laupapa lua-i-fa mai le pito i luma. Pe a le manuia se pa puipui ua tumu e ala i le fuli po o le faasee i lalo, e fia sefulu afe kilokalama o poloka sima ma palapala omea susu e pa'u i lalo i se mamao e tutusa ma le 1.5 taimi le maualuga o le puipui i lalo ifo o le sekone. Afai o se fa'apalapala i luga o le mauga po'o se taele o le auala e fa'aalia pe tosoina ai laina kesi faanatura tanumia, alavai vai, po'o alavai eletise, aveese vave le nofoaga ma vala'au lau kamupani fa'aoga ma au'aunaga fa'afuase'i i le lotoifale.
Fai nei loa¶
- Ta'u ese tagata uma mai le sone pa'u "1.5x Maualuluga" i lalo o le puipui ma le pito pito i luga i luga. Fua pe fuafua le maualuga sa'o o le puipui taofi po o le malifa tifato (\(H\)). Fa'asao se nofoaga malu puipuia e fa'alautele a itiiti mai 1.5 taimi le maualuga o le puipui (\(1.5 \times H\)) i fafo mai le pito i lalo o le puipui MA 1.5 taimi le maualuga o le puipui i tua mai le tumutumu pito i luga o le puipui. Mo se puipui e 2 mita le maualuga (6.5-futu), taofi tagata uma, tamaiti, ma fagafao ia le itiiti ifo i le 3 mita (10 futu) le mamao mai le pito i lalo ma le pito i luga o le terrace.
- ** Aveese taavale, taavale toso, ma mea mamafa mai le pito i luga poʻo le auala faʻaleagaina vave (naʻo pe a saogalemu).** O se taavale pasese poʻo se pikiapu paka o loʻo nofo i luga o le pito o le eleele i tua o se puipui e faʻaopoopoina ai le 1,800 i le 3,500 kilokalama (4,000 i le 7,700 pauna) o le **faʻatau faʻaopoopo i fafo e faʻasaga saʻo i fafo o le pa o loʻo paʻu. Afai e le o ta'e ma goto le ala laupapa i lalo o ou vae, ave loa taavale mai le pito i luga ma alu ese mai lalo ole puipui. 'Aua ne'i fa'asagatau i luga o se auala laupapa po'o paipa alavai pe a o'o mai le vai i luga o le ala laupapa po'o le fa'a'ele'ele pito i totonu.
- Tape vai vai, laina vaitaele i tua, ma paipa o le fanua ua masaa. Savali atu i lau pule e fa'asusu ai ma tape uma le vai ma sone fa'asusu OFF. Afai o se vaita'ele, vai vevela, po'o se vaituloto teuteu i luga a'e o le pa puipui po'o se maupuepue pa'ū, siaki pe o se paipa toe fo'i vaita'ele po'o se fa'agaau fa'amama fa'amama o lo'o pamuina le faitau afe o lita vai i totonu o le palapala.
- ** Aveese le taualuga i lalo ma tafe mai luga o le fale mai le pito i luga o le puipui ma alu ese mai le mavaevae o le eleele.** O le auala sili ona vave e taofi ai se pa puipui fetolofi po o se lotoa mai le solo i lalo i taimi o timuga, o le taofia lea o vai faaopoopo mai le sasaa atu i le pito o le eleele i tua o le puipui. Fa'apipi'i le 3 i le 6 mita (10 i le 20-futu) fa'apipi'i fa'apipi'i fa'apipi'i fa'apipi'i i so'o se alavai o le taualuga o lo'o alu i lalo e lata i le pito i luga o le malifa ina ia tafe mamao le vai o le taualuga mai le mauga.
- Ufiufi ta'eta'e o le eleele matala i le pito i luga o le malifa i tapoleni palasitika e le susu. Va'ai le mutia, palapala, po'o le auala laupapa e 0.5 i le 3 mita (1.5 i le 10 futu) i tua o le pito i luga o le puipui fa'afefeteina po'o le fa'apalapala o le mauga. Afai e te va'aia ni ta'eta'e fa'afefete, pei o le masina o lo'o matala i totonu o le palapala po'o le ma'a (ta'eta'e o le uluulu), fa'ata'atia ni ie palasitika polyethylene e 6-mil po'o ni tapoleni e le susu i luga o le eleele ta'e ma taula le pito a'e i taga oneone po o piliki ina ia tafe mai ai le timu i luga o ma'evae nai lo le sasaa sa'o i lalo i le va'a fa'ase'e.
- Siaki le faavae o lou fale ma sogisogi mo le kesi faanatura pe afai o le malifa e lata ane i lou fale. Afai o le pa puipui po o le fanua ua pa'u o lo'o i totonu o le 6 mita (20 futu) mai lou fale, siaki ou puipui pito i lalo, fale ta'avale, ma piliki fafo mo ni ta'e fou faasitepu faasitepu, faitotoa pipii, po o faasitepu vaelua e mulimuli atu i le matou fale. faʻaleagaina faʻavae ma taʻiala paʻu. Afai e te sogisogi i le manogi o le mercaptan fuamoa pala pe fa'alogo fo'i i le masii o le palapala i tafatafa ane o se ma'a, ia vave alu ese ma mulimuli i la matou ta'iala fa'afuase'i le gase gase.
Siata fa'ata'ita'i fa'ata'ita'iga fa'alavelave fa'afuase'i¶
Fa'aoga le la'au fa'ai'uga fa'ata'ita'i fa'ata'ita'i e iloilo ai le ogaoga o le pa'u o le puipui, fa'apalapala o le fanua, po'o le alavai alavai ma filifili le tali fa'amautu vave.
flowchart TD
Start["Fa'amauina o le Pa'u o le Pa, Ma'e'e o le fanua ma'i,<br/>po'o le alavai alavai ua maua."] --> Zone["1. Fa'atuina 1.5x Pa/Slope Maualuluga Sone Fa'ate'a<br/>Lualuga ma Lalo Fa'aletonu."]
Zone --> Surcharge["2. Aveese Ta'avale Tuto'atasi mai le Terrace pito i luga<br/>ma fa'amama tagata/ta'avale i lalo ifo o le pa."]
Surcharge --> HazardType{"3. O fea fa'alavelave fa'atekinolosi o lo'o tupu?"}
HazardType -->|"A. Fa'alagolago le puipui >2 i le 5 tikeri,<br/>pu'u manava, po'o pu matutu i le taimi o timuga."| WallBranch{"Po'o fa'agaoioi le puipui/ta'e<br/>pe fa'amata'u se fale?"}
HazardType -->|"B. Ta'eta'ei le lotoā<br/>fa'apei o le Crescent ma la'au fa'asaga i luga o le mauga."| SlumpBranch{"O lo'o tafe i fafo le vai palapala<br/>i le pito i lalo ole malifa?"}
HazardType -->|"C. Pipa paipa alavai ua fa'apipi'i,<br/>suavai luga o le auala, po'o le fa'apalapala"| CulvertBranch["Auala Vave ole Pa puipui:<br/>Aua le tietie atu i luga o le asfalta ua malepelepe<br/>pe ulu atu i totonu o le alavai alavai."]
WallBranch -->|"Ta'e malosi, >5 cm (2 in) fa'asaga,<br/>po'o le fa'avae o le fale"| EvacWall["Imminent Wall Collapse:<br/>Stay out of drop zone; call geotechnical/structural engineer;<br/>notify city building dept if near street/neighbor"]
WallBranch -->|"Totolo lemu, pupuni tagi,<br/>leai ni poloka pa'u malosi"| DrainWall["Relieve Hydrostatic Pressure Safely:<br/>Divert roof downspouts, tarp soil behind wall,<br/>clear plugged weep holes from the side with long rod"]
SlumpBranch -->|"Yes: Toe bulging and muddy springs,<br/>or loud root snapping sounds"| ActiveSlide["Imminent Landslide / Debris Flow:<br/>Evacuate downhill structures immediately;<br/>call 911 / 112 / 999 and check utilities"]
SlumpBranch -->|"No: Dry tension crack at crest"| TarpSlump["Tarp Headscarp Tension Cracks:<br/>Lap waterproof 6-mil plastic over cracks;<br/>NEVER dump fill dirt onto top of slump"]
CulvertBranch --> CulvertFix["Wait for Water to Recede:<br/>Clear upstream trash rack only from high dry bank;<br/>inspect pipe bedding scour before driving"]
Geotechnical mechanics: why retaining walls and yard slopes fail¶
O se puipui taofi e le o se pa teuteu; ose faatanoa kalave ua fa'ainisinia e tete'e ai le pito i lalo ma fafo o le 'ele'ele i tua atu (active earth pressure). Toeitiiti lava 90 pasene o pa puipui uma o le fale ua pa'u'u ma faaletonu i tuafale e mafua mai i le vai, ae le o le mamafa o le palapala mamago.
O faiga fa'aletonu e 4 o se puipui taofi¶
E su'esu'e e le au inisinia fa'atekinolosi se pa puipui fa'aletonu e ala i le fa'ailoaina po'o fea o fa'ainisinia fa'aletonu o lo'o fa'agasolo:
- Fuliuli (Ta'amilomilo fa'ata'amilo i tamatama'ivae pito i luma):
- O omiga pito mai le palapala ele tumu po o le kiona maualuga i tua o le puipui e tuleia ai le pito i luga o le puipui i fafo, ma mafua ai ona faalagolago le puipui atoa i luma i se tulimanu a'o vili faataamilo i lona pito pito i lalo (o le vae).
- Tula'iga taua: O le tele o poloka sima vaega ma puipui laupapa e fausia ma le fa'amoemoe i tua i le mauga (pa'u) e 2 i le 7 tikeri. O le taimi lava e fa'asaga ai le puipui i luga i luga o le fale fa'asaga i luma i tua atu i luga o le sa'o, o lona ogatotonu o le kalave e sui i fafo o le ogatotonu vaetolu o lona fa'avae fa'avae, ma fa'avavevave le fuli.
- Se'e (Sele fa'asaga i lalo):
- O le puipui e tumau pea i luga, ae o le pito i lalo atoa o poloka, laupapa, po o le sima ua sasaa i luga o le eleele e solo i luma i luga o le palapala omea susu i lalo ona o le palapala i lalo o le faavae ua liu maseesee i le vai ma ua le toe u.
- You will see a gap opening behind the wall and a ridge of sod or gravel bunched up in front of the bottom course.
- Internal Shear / Belly Bulging (Mid-height blowout):
- Common in dry-stacked stone walls, unreinforced concrete cinder-block (CMU) walls, interlocking landscaping blocks lacking geogrid reinforcement fabric, and rotting railroad-tie timber walls.
- The top and bottom courses stay roughly in place, but the middle third of the wall bows outward like a pregnant belly, mortar joints crack horizontally, wood timbers splinter, or individual stones begin popping out of the face. A mid-height belly bulge is the most dangerous failure mode because the wall explodes outward without gradual tipping.
- Deep-Seated Global Slope Failure (Rotational slump beneath the wall):
- Sometimes the retaining wall itself is built solidly, but the entire hillside underneath and behind the wall shears along a deep curved spoon-shaped slip plane 2 to 6 meters (6.5 to 20 feet) underground.
- Clues include a curved crescent crack (headscarp) opening in the yard far behind the wall, combined with the ground in front of the bottom of the wall heaving upward as the deep soil cylinder rotates.
Why clogged weep holes turn rain into a hydraulic ram¶
Behind every properly built concrete, brick, stone, or timber retaining wall sits a column of crushed drainage stone and a perforated drain pipe (French drain / footing drain), along with row of small holes or vertical slots spaced every 1.2 to 2.4 meters (4 to 8 feet) along the bottom front face of the wall called weep holes.
- A ola lelei pu ma alavai iliili, o le vai timu e sosolo i le palapala i tua o le puipui e tafe atu i fafo i lua i lumafale, o lea e le faaputuputu ai le vai i tua o le puipui.
- Pe a fa'apipi'i lua i le palapala, a'a o la'au, ie faamama geotextile ua pupuni i le palapala omea, ofaga o isumu, po'o le tu'u sese fo'i e se tagata e ona le fale le pupu o le tagi e tapuni mo foliga, se faatanoa vai natia i lalo o le eleele e tumu i tua o le puipui i le taimi o timuga.
- Fisika o le mamafa o le vai: E tulei faalava le vai i tua o le puipui i itu uma ma le mamafa e tutusa ma le \(\gamma_w \times h\) (pe tusa ma le 9.8 kilopascals i le mita o le loloto, po o le 62.4 pauna i le sikuea sikuea mo vae taitasi o le loloto o le vai). O se puipui fa'apipi'i o lo'o i ai le 1.8 mita (6 futu) o le vai maileia i tua e o'o ai e sili atu i le fa'alua i le fa'atolu le malosi o le tulei fa'ata'atia o le 'ele'ele matutu, ae o le vai lava lea e u'u ai vaega omea ma fa'aitiitia ai le malosi o le palapala i totonu o le palapala.
Siata fa'atusatusaga su'esu'e: su'esu'eina o le mamafa o le puipui, fa'afa'afa, ma le fa'aletonu o le auala¶
Use this field inspection matrix from a safe vantage point outside the collapse zone to determine whether you are looking at minor seasonal movement or an imminent catastrophic failure.
| Vaega Fa'avae | La'ititi/Ave Fa'alavelave (Va'ai & Fa'atonu Fa'atonuga) | Fa'agaoioiga Fa'aagaoioiga (Va'ai Vave Suavai & Fa'atalanoaga Inisinia) | Mata'utia Fa'amata'u Pa'u (Avacuate Sone & Valaau Pulega) |
|---|---|---|---|
| Fa'amauina le puipui fa'apa'u / fa'asaga i lalo | O loo faalagolago pea le puipui i tua i le maupuepue (klzzwxh:0094) pe nofo iotonu o le 1 senitimita (⅜ inisi) o le tuusao. | Ua fa'asipa le puipui i luma i tua i luga o le sa'o i le 2.5 i le 5 senitimita (1 i le 2 inisi) i le 1.2 mita (4 futu) le maualuga | Fa'asaga i luma le puipui i le sili atu i le 5 i le 7.5 senitimita (2 i le 3 inisi), po'o le pupuni o le manava o le ogatotonu e sili atu i le 4 senitimita (1.5 inisi) |
| So'oga sima, ta'e sima, po'o laupapa | Hairline vertical shrinkage cracks under 2 millimeters (1/16 inch) wide in poured concrete or mortar joints | Ta'eta'i fa'asaga pe fa'asitepu 3 i le 10 milimita (⅛ i le ⅜ inisi) lautele; laupapa fafie vaivai ma pala pe ifo i le va o tagata oti | Ta'eta'ei e sili atu i le 12 milimita (½ inisi) lea e fa'ateleina fua ile itula; poloka o lo'o fesuia'i ese mai le fa'aogaina; o laau o lo'o pa'i leotele |
| Weep hole flow during/after heavy rain | Ole vai manino o lo'o tafe mai i pu uma ile taimi ma pe a uma le timu | E na'o le tasi pe lua pu'e tagi e tafe a'o isi e mago ponaivi, po'o le vai enaena palapala e puna mai i lalo o le mamafa. | All weep holes completely dry during a heavy downpour while water pours over the top crest of the wall or bubbles up at the base toe |
| ** Mutia pito i luga / pito i tua o le puipui** | Fa'apa'u papa'u fa'apa'u sa'o i tua o poloka pito i luga mai le fa'apipi'iina i tua | Distinct step-down drop of 2.5 to 7.5 centimeters (1 to 3 inches) and tension cracks 0.5 to 2 meters (1.5 to 6.5 feet) behind wall | Curved crescent headscarp drop of 10 to 30+ centimeters (4 to 12+ inches); fences pulled apart; trees tilting backward or forward |
| Hillside yard slope clues | Minor surface sheet erosion or shallow rills in bare mulch after a storm | Pistol-butt (J-curved) tree trunks, tilted utility poles/retaining posts, and soggy ground halfway down the slope | Muddy water springs breaking out near the bottom toe of the slope, ground heaving at the base, or audible popping of tree roots |
| Driveway & culvert pipe status | Fufulu iliili laiti i pito o tauau; paipa paipa o lo'o tafe i lalo ifo o le afa | Ole vai i luga ole a'ega ole auala; 'aina 'ai i le tauau iliili i totonu ole 30 senitimita (12 inisi) ole pito ala | Ala taavale o lo'o i luga o le vai, asiosio asiosio i le paipa alavai pipii, po'o le ana o'oo'o ua ta'ape i lalo ole pito o le asphalt. |
La'asaga ta'i la'asaga fa'alavelave fa'afuase'i mo se puipui fa'aletonu po'o se fanua fa'apalapala¶
O le taimi lava o lo'o fa'afefete ai se puipui fa'amauina pe ua matala fo'i se mutia i tafatafa o le mauga i se fa'asolo, e le mafai ona e toe tuleia le puipui i lona tulaga, ma e le tatau ona e tu i luma. Ae ui i lea, e mafai ona e faia ma le saogalemu ni faiga fa'amautu maualuga e tolu mai fafo atu o le sone o lamatiaga e taofia ai le vai mai le fa'atosina o le pa'u atoa.
Laasaga 1: Seti le "Ta'u-Tale" mata'ituina o gaioiga (Ia e iloa pe o loʻo gaioi i le taimi nei)¶
I le taimi o se afa faifaipea, e le mafai e le mata o le tagata ona iloagofie pe o se puipui ua ta'e po'o se mutia na si'itia i le 6 milimita (¼ inisi) i le itula mulimuli pe sa nofonofo mo ni masina. Seti ni fua fa'ainisinia faigofie se lua mai se tulaga saogalemu:
- O le Fua Fa'apa'u Mutia e Lua Siteki (Mo ta'eta'ei o le mauga ma pito i luga o le puipui):
- Tu i luga o le fale o manu, e le'i ta'e a'e a'e 'ele'ele i tua o le ta'e ('aua ne'i la'a i luga o le poloka fa'ase'e ifo i lalo i le va o le ta'e ma le pito o le puipui).
- Tu'u se laau laupapa se tasi i totonu o le eleele a'e a'e e 60 senitimita (2 futu) i tua atu o le ta'e, ma aapa atu i le isi itu e ave ai le siteki lona lua i totonu o le poloka eleele o lo'o gaoioi i lalo ifo o le ta'e.
- Fa'aloaloa se manoa fufusi po'o se lipine fua i le va o pou e lua, fa'ailoga le mamao sa'o ma se maka tumau (mo se fa'ata'ita'iga,
100.0 centimeters), ma siaki i se moliuila i le 30 i le 60 minute uma mai le itu saogalemu i luga. Afai o le mamao i le va o siteki o loʻo tuputupu aʻe i le 6 milimita (¼ inisi) pe sili atu i le itula i le taimi o timuga, o loʻo faʻaletonu le maʻa ma ua lata mai le pa'ū. - O le Tape-Bridge or Glass-Slide Crack Monitor (Mo fa'ai'uga puipui sima/masonry):
- Mai le pito saogalemu o le puipui sima (aua lava ne'i tu i luma o le ogatotonu fa'afefeteina), tu'u ni pa'i se lua o le epoxy fa'apipi'i vave po'o le fa'apipi'i pito i fafo i luga o le ta'e sa'o ma tusi se laina sa'o sa'o i luga o le lipine fa'atasi ai ma se pule ma se maka. So'o se vaeluaga fa'alava po'o sele fa'alava sa'o e va'aia le laina.
Laasaga 2: Fa'asusu ma fa'aofuofu ta'eta'ei luga (The Tarp Shingle Technique)¶
Pe a faalagolago i luma se pa puipui pe pa'ū teisi se itu mauga, e matala se ta'eta'e loloto i luga o le eleele i tua atu. Afai e tafe mai le timu po o le liusuavai o le kiona mai lou fanua ma sasaa i lalo i totonu o lena ta'eta'e, e tumu le ta'eta'e i vai e pei o se paipa tu sa'o vaapiapi, fa'ateleina le malosi fa'asuavai i fafo i luga o le puipui i le 300 i le 500 pasene.
- Galulue sa'o mai le fa'amau i luga o le mauga (tumau a itiiti ifo i le 1.5 mita / 5 futu i tua mai le pito o le puipui), tatala le ta'avale mamafa 6-mil (0.15-milimita) polyethylene ieie palasitika po'o tapoleni e le susu i luga o le sone ta'e atoa ma fa'alautele a itiiti ifo i le 2 mita (6.5 futu) i luga a'e o le ta'e aupito maualuga.
- Sili tapoleni i lalo i lalo: Afai e tele tapoleni e fa'aaoga, fa'alava pea le tapoleni pito i luga i luga o le pito i luga ole tapoleni pito i lalo (pei o tapoleni taualuga) ina ia sologa lelei le vai i luga o le su'isu'i e aunoa ma le tafe i lalo.
- 'Oti se va'a papa'u e 10-sentimita (4-inisi) V i le pito a'e o le tapoleni, fa'amau le pito pito i luga o le palasitika i totonu o le ala, ma fa'alava i taga oneone po'o le palapala ina ia le mafai ona so'oso ifo le vai i luga o le eleele i lalo o le pito a'e o le palasitika.
- Fa'asa'o le pito i lalo o le tapoleni aga'i i se faga mutia mautu po'o le alavai o le afā e alu ese mai le vaega o puipui fa'aletonu.
Aua ne'i lafoa'i iliili pe fa'atumu le palapala i se ta'eta'e i le pito i luga o se mali'a ua malepe
O se tasi o mea sese sili ona mata'utia e fai e tagata e ona fale ma tagata fai fanua pe a pa'u ifo le faapaologa i tuafale po o le mutia i le 15 senitimita (6 inisi) i luga o se maupuepue o le okaina o se loli o le eleele pito i luga, iliili, po o le sima e faatumu ai le pito i luga ua goto i luga i le tulaga. O le fa'aopoopoina o le palapala po'o le sima i le pito i luga (ulu) o se fa'asolo fa'asolo e fa'aopoopoina ai le mamafa mate tele i le tina fa'ata'avale tonu o lo'o tuleia i lalo le mauga. Aua ne'i fa'aopoopoina le mamafa i le pito i luga o se ma'a pa'u po'o tua o se puipui fa'afefete; na'o le mamafa e mafai ona fa'aopoopo i lalo vae (e pei o se papa ma'a fa'ainisinia) i lalo o le ta'ita'iga a se inisinia fa'atekonolosi laiseneina.
Laasaga 3: Fa'amama pu fa'apipi'i tagi mai le itu e fa'aaoga ai se to'oto'o umi¶
Afai e mautu le pa puipui e leai ni poloka e pa'u'u ma leai se ta'e malosi, ae e te maitauina o lona pito i lalo pu'e tagi ua mago pe fa'apipi'i i le palapala ma faamoega ofaga a'o le palapala i tua o le puipui o lo'o vai vai:
- Tu i fafo o le 1.5x Height pa'u sone i le itu o le puipui pe aapa fa'afa'a'ai ma le umi 2.4- i le 3-mita (8- i le 10-futu) fasi paipa PVC malo, uamea, po'o le pou ofe.
- Tu'i lemu le tootoo i gutu o pu i lalo ifo o le tagi e malepe ai le palapala palapala, palaka palapa iniseti, po o fala a'a, pe fa'asa'o le alia malie mai le fa'au'au fa'ato'aga fa'apipi'i i se pou umi i totonu o le pu mo le 5 sekone e fufulu ese ai le palapala.
- Afai e amata ona tafe mai le vai palapala pogisa mai le pu o le tagi, laa i tua ma tuu le vai e tafe i lalo. (Manatua: Afai o le kilia o se pu tagi e tafiesea ai le tele o oneone mama i tua po o iliili e faaauau pea, o se ie faamama i tua o le puipui ua masae, ma fausia ai se ana i lalo o le eleele; taofi le su'esu'e ae valaau se inisinia.)
Fufulu ala taavale, fa'aleagaina le auala, ma fa'alavelave fa'afuase'i paipa alavai¶
O fale i nuu i tua, pito i tua, ma mauga e masani ona sopoia se alavai, alia vaitaimi, po o se vanu e ala i le mea u'amea, palasitika HDPE, po o paipa paipa sima o lo'o tanumia i lalo o le alatele. I taimi o timuga tetele po o lologa tetele (tagai i le matou taiala lologa ma taiala o eleele solo), o paipa alavai o le auala e malepe i ni auala mata'utia se tolu:
1. O le Mailei Alalaupapa Asphalt Natia (Undermined pavement)¶
O ala ta'avale ma'a sima o ni pa'u malo malo e 5 i le 10 senitimita (2 i le 4 inisi) le mafiafia e fa'alagolago atoa i le fa'avae ma'a nutimomoia i lalo ifo e lagolago ai le mamafa 2,000-kilo (4,400-pauna) o se ta'avale.
- E fa'afefea ona paipa ma sasaa le ala ta'avale: A fa'apipi'i e lala laau ma lau o le ala a'e o le paipa alavai, e toe alu a'e le vai i totonu o se vaituloto loloto i le itu a'e o le auala. Fa'amalosia e ala i le mamafa o le vai, e amata ona sosolo le vai fa'ata'amilo i fafo o le u'amea po'o le palasitika paipa paipa e ala i le moega iliili (paipa vai). I totonu o le 30 minute, o le tafe o le vai e tafiesea uma iliili ma palapala i lalo o le auala taavale ae tuua le pito i luga o le 5-senimita (2-inisi) atigi afu uliuli o tautau i le ogatotonu o le ea e pei o se alalaupapa atigi fuamoa e le lagolagoina.
- Aisea e le tatau ai ona e aveina le taavale pe savali i luga ole laiga: Mai le nofoa o le aveta'avale, o le alatele pito i luga e foliga mafolafola atoa ma le atoatoa (pe na o le 2 senitimita o le vai tafe e ufiufi ai). O le taimi lava e ta'avale ai pa'u pito i luma o le ta'avale i luga o le pa'u o le ta'avale e le'i lagolagoina, e tu'i atu le auala i totonu o se vanu e 1.5 mita le loloto (5-futu), ma fa'aulu muamua ai le isu o le ta'avale i le tafega o le vai tafe.
- Gaioiga vave:
- Ia puipui pito uma e lua o le alatele i le taimi lava lea e faaaoga ai keni moli, kalone lapisi, fu'a moli, po o taavale paka e paka lelei i tua i luga o le eleele malo ina ia le mafai e taavale tiliva, tagata o le aiga, po o taavale faʻafuaseʻi ona alu faʻafuaseʻi i luga o le vaʻa vaivai.
- Su'e pito o le auala mai le eleele matutu ma saogalemu e faaaoga ai se pou laupapa umi po o se au suo e siaki ai pe ua tafe ese le tau'au iliili i lalo ole pito mafolafola.
2. O le Vortex Suction Suction Culvert (Aua ne'i fa'amama se paipa alavai i lalo i le taimi o se afa)¶
A o'o i luga le vai i le 1 i le 2 mita (3 i le 6.5 futu) le loloto i tua o se paipa paipa alavai, e masani ona faaosoosoina tagata e ona fale e afea i le alavai ma se salu e toso ai lala mai le avanoa o paipa.
Fa'alavelave fa'alavelave fa'afuase'i (Delta-P lamatiaga)
'Aua ne'i 'au'au i vaitu'i i tafatafa o le a'ega o se paipa paipa alavai o lo'o lolovaia, ma 'aua ne'i o'o i ou lima, vae, po'o se salu pu'upu'u i tafatafa o se avanoa paipa alavai. O se paipa paipa e 45-senimita (18-inisi) i lalo ifo o le 1.2 mita (4 futu) o le ulu vai e maua ai le silia ma le 700 kilokalama (1,500 pauna) le malosi o le suction (differential pressure / Delta-P). Afai e fa'afuase'i ona sui le palaka pe se'e lou seevae i tafatafa o le vortex, o le mamafa o le vai e pipii ai le tino o le tagata i le gutu o le paipa ma se malosi e le mafai e tagata matutua e to'afa ma maea ona toso sa'oloto. Fa'atali se'ia uma le afā ma tafe atoa le vaitu'i a'o le'i fa'amama se alavai.
Puipuia o mea aoga ma fa'avae pe a sifi se fanua malifa po'o se puipui¶
E le na'o le fe'avea'i o le palapala ma le ma'a; o le sifi i tua e na'o le 5 senitimita (2 inisi) i le fanua malifa po'o le pito o le alatele o le a sele ai paipa i lalo o le eleele malo ma alavai e ui atu i le sone fa'ase'e.
- Laina tautua kesi faanatura ma laina propane:
- Siaki po'o fea e ulu atu i ai lau kesi kesi auala i lou fanua po'o le mea o lo'o tanumia ai le laina kopa/polyethylene o lo'o tanumia i lou fale tane fa'apalapala i tuafale.
- Afai o le eleele i lena ala ua ta'e, pa'u, pe fa'afefete i tua o se pa puipui ua malepe, tapuni le alavai (pe alu ese ma valaau le numera o le kesi fa'afuase'i pe a e sosogi le kesi pe va'ai le palapala ua toso ese mai le mita kesi o le fale).
- Laina tautua vai a le malo ma faiga fa'amama tuma'oti:
- O se ma'a felafoa'i e masani ona ta'e i lalo o le palapala PVC po'o laina vai apamemea i le va o le mita o le auala ma le fale, e pamu sa'o ai le vai i totonu o le va'alele fa'ase'e ma fa'atelevave ai se fa'alavelave mata'utia solo. Va'ai i le tama'i taamilomilo faailoga-fa'ailoga tafatolu i luga o le mita vai o le auala a'o pe uma paipa i totonu; afai o lo'o taamilo, ia tapuni loa le alavai taofi o le auala.
- Afai o lau ** tane vai po'o le alavai alavai** o lo'o nofo i luga o se ma'a pa'ū, taofi uma le fa'aogaina o le vai i totonu o le fale i le taimi lava lea ina ne'i fa'alumaina e le otaota otaota le pito mauga (silasila i le matou ta'iala fa'aletonu faiga septic).
- ** Noataga tuaoi i lalo o le mauga ma faʻamatalaga saʻo a le malo**:
- Afai o lau pa puipui ua faaletonu po o le maupuepue o lo'o i lalo tuaoi o se auala savali lautele, auala o le taulaga, auala, poʻo se fale o le tuaoi i lalo, auala taavale, poʻo le puipui o le potumoe, ** logoina lou tuaoi i lalo i le tagata poʻo le telefoni vave** ina ia mafai ona latou aveese tagata o le aiga mai potu faʻasaga i le puipui ma ave a latou taavale paka.
- Vala'au lau matagaluega o fale po'o le afi e le o fa'alavelave fa'afuase'i / galuega a le malo e talosagaina se tagata asiasi fale po'o se su'esu'ega fa'ainisinia pe a fa'amata'u e le puipui se sa'o-auala lautele po'o se fausaga lata ane.
Toe fa'ainisinia tumau: o le a le mea e aoga ma pe aisea ua le manuia ai "band-aids" DIY¶
O le taimi lava e mautu ai le fa'alavelave fa'afuase'i ma mago le palapala, e le mafai ona fa'asaoina se puipui fa'amau ua fa'asaga i tua i luga o le tu'u sa'o, fa'afefete i le ogatotonu, po'o ua mou atu fo'i le fe'ese'esea'iga ** e le mafai ona fa'aleleia e ala i le fa'apipi'iina o ta'eta'ei i le sima po'o le fa'apipi'i o laupapa fa'ata'oto i mata**.
- Aisea e sili atu ai ona pa'u le pa'u o le ta'e o le puipui sima: O le fa'atumuina o ta'eta'ei o le puipui sima po'o le poloka poloka e fa'amaufa'ailogaina ai le sima hydraulic e na'o le pau o le sao e sao mai ai le vai na tafe mai i fafo, ma fa'ateleina ai le mamafa o le vai i tua o le puipui.
- Metotia fa'aleleia fa'atekonolosi fa'amaonia (Na faia e se Inisinia Fa'apolofesa laiseneina [PE] mo puipui e sili atu i le 1 i le 1.2 mita / 3 i le 4 futu le maualuga):
- Fa'auma le talepe i lalo ma toe fau i le fa'amalosia o le palapala ma alavai: Eliina le puipui ua le manuia, fa'apipi'i se alavai fa'alava PVC fa'amau i totonu ole ma'a fa'amama #57 ua fa'amama ua afifi i le ie faamama geotextile e le o lalagaina (e taofi le palapala omea mai le fa'aleagaina o le iliili), ma fa'apipi'i fa'alava fa'alava o le iliili. (5 i le 10 futu) toe fa'afo'i i totonu o le iliili fa'apipi'i ina ia galue le palapala atoa e pei o se poloka kalave e tasi.
- O taula fa'amau i tua po'o fao palapala: Mo puipui sima po'o pa laupapa mamafa o lo'o lelei le fausaga ae ua amata ona fa'apa'u, e vili e konekarate fa'apitoa fa'avae uamea uumi uila fa'amaufa'ala'au i tua i le pito i lalo o le 4 i le 9 mita (13 i le 30 futu) toe fo'i i totonu o le u'amea mamafa i tua atu o le ma'a mase'e ma fa'asaga le eleele.
- Afa kipi po'o riprap toe fa'amau: Mo fa'apa'u maupu'epu'e e aunoa ma se puipui aloa'ia, eli le tamatama'ivae le mautu ma fa'aputu pa uaea fa'amea mamafa e fa'atumu i le 10- i le 20-sentimita (4- i le 8-inisi) ma'a su'ega (gabion ato) e mafai ai ona tafe sa'oloto le vai o le eleele i fafo o le mauga mate.
Fesili e fai soo¶
O le a le mamao e tatau ona ou nofo ai mai se puipui fa'apipi'i pe fa'apupula?¶
E fa'amalosia e inisinia fa'atekinolosi ma ofisa lavea'i se sone fa'aletonu la'ititi e pa'u e tutusa ma le 1.5 taimi le maualuga sa'o o le puipui puipui, fua uma i fafo mai le pito i lalo pito i luma o le puipui ma tua mai le pito i luga o le puipui. Mo se faʻataʻitaʻiga, afai e 2 mita (6.5 futu) le maualuga o se maa poʻo se puipui sima, e tatau ona e taofia tagata uma, fagafao, ma taʻavale paka ia le itiiti ifo i le 3 mita (10 futu) le mamao mai le pito i luma o le puipui ma le 3 mita (10 futu) i tua mai le pito i luga, aua o se puipui malepelepe ma le tina o le eleele tumu i tua atu e seʻe i fafo i luga o le tulagavae lona lua atoa.
E mafai ona ou fa'amauina se masonry fa'alagolago po'o se pa puipui fa'amau i laupapa 2x4 pou po'o so'o?¶
Leai, aua lava ne'i taumafai e fa'amauina se ma'a fa'alagolago, poloka sima, po'o se puipui fa'amau e nonoa ai nofoaafi mai le pito i luma e fa'aaoga ai fa'amau laupapa po'o so'o sikuila nofomau. E oo lava i se vaega itiiti e 1.2 mita le maualuga (4-futu) o le eleele tutumu i autafa o le mauga e maua ai le 5,000 i le 15,000 kilokalama (11,000 i le 33,000 pauna) o le malosi pito i tua lea e mafai ai ona mo'i laau tetele e lua i le fa e pei o ni nifo nifo ma sasaa ai laupapa mavaevae ma poloka sima i luga o le puipui; na'o le saogalemu o fa'alavelave fa'afuase'i o le fa'amamaina o le sone pa'u, aveese ta'avale mai le pito i luga, ma fa'afefe vai i luga o le eleele mai le palapala i tua o le puipui.
Aisea na fa'afuase'i ai ona fa'atu'i pe pa'u lo'u pa puipui i taimi o timuga ina ua uma ona tu lelei mo le 15 tausaga?¶
O pa puipui e toetoe lava a fa'afuase'i ona pa'u pe a mavae le tele o tausaga o fa'amautu ona o le koluma alavai iliili ma lalo ifo o pu i tua o le puipui e faasolosolo malie ona pupuni i le silia ma le sefulu tausaga i le palapala omea, a'a o la'au, ma mea pala. O le taimi lava e tapunia ai le ala alavai natia, o le isi timuga mamafa po o le liusuavai o le tautotogo e faatumulia ai le eleele i tua o le puipui i le vai eleele, lea e faaluaina ai le mamafa o le palapala, faaopoopo ai le mamafa o le vai hydrostatic i tua o le puipui, ma liliu ai le palapala i lalo o le vae i le palapala maseesee e mou atu ai le pipii.
E ufiufi e inisiua e ona fale se puipui ua solo i lalo po'o se ta'avale auala?¶
O inisiua masani a tagata e ona fale e toetoe lava a le aofia ai mea leaga e mafua mai i le eleele, eleele solo, pa'u o le eleele, mamafa vai i lalo o le eleele, ma tafega i luga o le eleele, o lona uiga o se puipui taofi e pa'u mai le eleele ua tumu i timuga po o se paipa alavai e tafe i fafo e se afā e seasea ona ufiufi sei vagana ua taia le puipui i se laau pa'u po o se taavale, pe e te tauaveina se lologa ese po o se faʻailoga eleele. Ae peita'i, afai ua pa fa'afuase'i ona pa'u paipa paipa a aiga i totonu o lou lotoa na mafua ai ona ta'ele, o nisi faiga fa'avae e aofia ai le fa'aleleia o avanoa; fa'ata'ita'i i taimi uma le nofoaga ma siaki lau ta'utinoga o faiga fa'avae a'o le'i amataina le eliina.
Punavai ua siaki¶
- United States Geological Survey (USGS): The Landslide Handbook: A Guide to Understanding Landslides (taamilomilo pa'ū, tapo'i ma'a'a ulu, fa'afefe vai i luga, ma fa'ailoga o le fa'ailoga o le fa'aletonu o le a'ega).
- Federal Highway Administration (FHWA, United States Department of Transportation): Design and Construction of Mechanically Stabilized Earth Walls and Reinforced Soil Slopes (FHWA-NHI-10-024) ma Culvert Scour and Hydraulic Piping Failure Guidelines.
- International Code Council (ICC): International Building Code (IBC) Section 1807 (Retaining Walls) ma le International Residential Code (IRC) Section R404.4 (faliu ma faase'e mea saogalemu, alavai mana'omia, ma pemita fa'ainisinia faitoto'a mo puipui i luga atu o le 1.2 mita / 4 futu).
- National Concrete Masonry Association (NCMA): Design Manual for Segmental Retaining Walls (hydrostatic pressure effects, weep hole and geotextile clotting mechanics, and live surcharge load from paka taavale).
- ** Soifua Maloloina ma le Saogalemu Pule (HSE, United Kingdom) ma le Faalapotopotoga o Inisinia Structural (IStructE):** * Faʻamautu o Pa Faʻamauina Masonry: Suʻesuʻega, Sone Faʻasalalau Faʻalauaʻitele, ma le Puipuia o le Paʻu*.
- Federal Emergency Management Agency (FEMA, Iunaite Setete): Ta'iala a le Fale mo le Fa'aitiitia o le Fa'ase'e ma le Fa'atama'ia o le eleele ma alavai tafe lolovaia tulafono saogalemu.
Taiala fa'atatau¶
- O eleele solo ma palapala palapala: fa'ailoga lapata'iga ma le fa'asao
- Le tele o le palapala omea, fa'apalapala, mugala, ma fa'avae ta'e
- Fa'aleaga fa'afale ma fa'ailoga fa'apalapala
- Lologa fa'afuase'i: ola vave ma fa'alavelave i luga o auala
- Su'esu'eina o le kesi ma tapuni fa'afuase'i
- Fa'atonu numera o fa'alavelave