Faititili Fa'ama'i Asthma: Aisea ua Fa'aosoina ai e le Afa le Afa i fafo osofa'iga Fa'ama'i Fa'ama'i¶
E eseese numera o fa'alavelave fa'afuase'i ile atunu'u. O lenei itulau e fa'aaoga ai le 911, le numera mo le Iunaite Setete ma Kanata. O le tele o isi atunuu e faʻaaoga le 112, 999, poʻo se isi numera. Su'e le numera mo lou atunuu.
Pe a oo mai se faititili ogaoga i le tautotogo po o le amataga o le taumafanafana i luga o mutia, fanua laugatasi o faatoaga, po o alalaupapa o le taulaga, o le afā malulu o le afa ma le afā e mafai ona tupu vave ai se faʻalavelave faʻafuaseʻi o le soifua maloloina lautele e taʻua o le epidemic thunderstorm asthma. I le taimi o Novema 2016 Melbourne, Ausetalia mea na tupu, o se tasi gust luma na gaosia i luga o le 3,300 faʻalavelave faʻafuaseʻi faʻalavelave faʻafuaseʻi faʻaaliga ma 10 maliu i totonu o itula, vaʻavaʻa taʻavale a le falemaʻi tele ma falemaʻi tigaina. E le pei o allergies masani o le vaitau lea o lo'o saisaitia ai fua o le ryegrass po'o fatu poleni o la'au e fua 20 i le 60 micrometers (0.0008 i le 0.0024 inisi) e saisaitia i totonu o le isu, o faititili e si'i a'e fatu poleni atoa i totonu o ao susū e mafua ai ona fa'aoso le vai** ma fa'ate'ia ai le masini. O fatu poleni ta'itasi ta'itasi e malepelepe i le faitau selau o ninii masoa e fa'apipi'i allergen e fuaina na'o le 0.5 i le 2.5 micrometers (0.00002 i le 0.0001 inisi), ona fa'aoso lea i lalo i luga o le auala i matagi malulu malulu ma manava sa'o i totonu o le bronchiole terminal ma alve.
Talu ai ona o nei sub-micron bioaerosols e soso'o uma i le isu, e sili atu i le 40 i le 60 pasene o tagata ua afaina o lo'o mafatia i le bronchospasm e lamatia ai le ola i le taimi o se faititili faititili na tupu e le'i maua lava i le sela talu ai, na o'o muamua i le na o le fiva vaomago fa'atiga (allergic rhinitis). Afai o oe po'o se tasi o lo'o latalata atu ia te oe ua amata ona manava mo le ea, tagi, pe tauivi e tautala i fuaiupu atoa a'o agi mai le afa o le tautotogo, fa'afeso'ota'i vave lou lotoifale. numera fa'afuase'i (911 i le Iunaite Setete ma Kanata, 999 i Peretania, 112 i le isi itu o le Iuni a Europa, ma le 000 i Ausetalia) ma amata le fesoasoani muamua o le bronchodilator maualuga. E tatau foi ona e malamalama i le auala e pulea ai se laina faavae oso mai le sela, iloa faiga fa'aleaga, ma malutaga saogalemu mai faititili ma uila.
Fai nei loa¶
Afai o lo'o lalata mai se faititili maualuga po'o se faititili i le amataga o le taumafanafana, pe a amata ona tale se tasi, fa'atete, pe o'o i le fufusi o le fatafata i le taimi o le afā afā:
- Sau loa i Totonu A'o le'i Sau Atu le Sau'ele'ele Malili i Luma:
- O le maualuga o le fa'aputuga o pa'u masoa poleni i lalo ifo-micron e fealua'i i totonu o le malulu, matagi fememea'i i fafo (savili luma) e o'o mai 10 i le 30 minute a'o le'i timu.
- Alu i totonu o se fale tele po'o se ta'avale malo i luga i le taimi lava e te va'ai ai i ao pogisa o lo'o fa'atupuina pe lagona le pa'u fa'afuase'i o le vevela ma le suiga o le savili i se aso maualuga poleni.
- Faamaufa'ailoga Pupuni uma ma Su'e le Ea Fa'alili ile Fa'alotoifale:
- Tapuni fa'amalama uma i fafo, faitoto'a o le poletito, ma fa'amalo fa'amalo.
- Seti masini HVAC ile fale ma faiga e pulea ai le tau o taavale ile 100 pasene le toe fa'aleleia o le ea i totonu ina ia aua ne'i tosoina le ea i fafo i totonu o le potu po'o le avanoa e nofo ai, ma fa'aola le **HEPA (High-Efficiency Particulate Air) e fa'amauina e pu'e ai vaega i lalo i le 0.3 micrometers.
- Su'esu'e le malosi o le Ea Ea i le Fa'aaogāina o le Su'ega Tautala Tasi-Manava:
- Fai atu i le tagata ua aafia e tautala leotele se fuaiupu atoa.
- Osofaiga feololo: E mafai ona tautala i fasifuaitau, fa'alogona uigi, manava manava i luga atu o le 20 manava i le minute, fatu 100 i le 120 pa'o ile minute.
- Osofaiga matuia: E na'o upu e tasi e mafai ona tautala i le va o manava, nofo sa'o i luga o le tripod-style ma uu le pito o le nofoa, toso i luga i le pito i luga po'o le va o le va'a (su'i le pa'u i lalo o le fa'a'i ma le va o ivi asoaso), fatu i luga atu o le 120 pa'o i le minute.
- Ua lata mai le saisai e lamatia ai le ola: Ua le manava tele e tautala ai, cyanosis (laugutu efuefu lanumoana po o atigilima), fenumiai po o le momoe, bradycardia (faagesegese le fatu), po o le "fatafata leoa" lea e matua poloka ai le tafe o le ea e le lagona ai se leo uigi.
- ** Fa'atonu le 4x4x4 Reliever Protocol i le Fa'aaogāina o le Pressurized Metered-Dose Inhaler (pMDI) ma le Spacer**:
- Nofo sa'o i luga le tagata ('aua lava ne'i fa'amalosia se tagata ma'i foma'i e taoto fa'apa'apa, e fa'apipi'i ai le diaphragm ma atili ai le manava).
- Lulu malosi se mea e fa'amama ai le beta-2 agonist (SABA) e pei o le salbutamol (albuterol) po'o le terbutaline, fa'aofi i totonu o le potu fa'amau (spacer), ma tu'u le 1 puff i totonu o le spacer, ma fai i le tagata e ave le 4 lemu, manava loloto e tasi i totonu ma fafo pe a uma lena puff.
- Toe fai le fa'asologa tonu lea 4 taimi i le aofa'i (4 puffs eseese, fa'atasi ma le 4 manava i le puff).
- Faatali mo le 4 minute. Afai e le'i toe lelei atoatoa le mānava, fai le isi 4 puff (ma 4 manava i le puff) ma vili vave auaunaga faafoma'i pe afai e te le'i faia.
- Afai e Leai se Avanoa e Maua, Fa'alelei se Potu po'o le Fa'aoga Tu'usa'o Fa'amumu Lemu:
- I le taimi o le bronchospasm ogaoga, fa'agaioi tuusa'o le inhaler i totonu o le gutu e aunoa ma se spacer e teu i le 80 pasene o vaila'au i tua o le fa'a'i nai lo le mama.
- Afai e leai sau sau fa'atau palasitika fa'apisinisi, tipi se avanoa i le pito i lalo o se ipu pepa mama mamago ma lafoa'i po'o se fagu vai palasitika e 500-mililita (16.9-fluid-ounce) e fai ai se potu fa'apipi'i lelei, po'o le fa'amuta atoa o le tagata, fa'amau ona laugutu faataamilo i le gutu o le inhaler, oomi le tasi a'o manava lemu **fa'alua le manava ma fa'amau i luga. 10 sekone pe a talia.
- ** Fuafua mo Ta'avale Falema'i Gridlock ma Sauniunia mo le Self-Triage po'o le Laveai a le Falema'i pe a lofia Feso'ota'iga**:
- I le taimi o se fa'ama'i sela faititili faititili fa'aitulagi, e afe ma afe tagata vala'au vili fa'alavelave fa'afuase'i i le taimi e tasi, ma o laina ta'avale a le falema'i e mafai ona sili atu i le 2 i le 4 itula.
- A'o fa'agaoioi se laina tatala po'o le toe fo'i fa'asalalau mo se ma'i tuga pe lamatia ai le ola, fa'aauau pea le tu'uina o le ** 4 puffs o salbutamol (albuterol) i le 4 minute** (pe o'o atu i le 6 i le 8 puffs i le 5 minute i lalo o le ta'ita'iga a le avefe'au i mafatiaga e lamatia ai le ola). Afai e le maua atoatoa taavale a le falemaʻi ma o se avetaʻavale tuuto ma se taʻavale faʻapipiʻi (faʻapipiʻi e toe faʻasalalau le ea) e mafai ona oʻo atu i se falemaʻi faʻalavelave faʻafuaseʻi poʻo se falemaʻi faʻafuaseʻi i totonu ** 5 i le 10 minute **, faʻamaopoopo felauaiga pe afai o loʻo nofouta le maʻi ma faʻaauau pea le mauaina o puffs spacer i le ala.
Mafua'aga o Tagata e Na'o Hay Five E Mafa'i i le Asthma i se Afā
I le tau masani o le la, o le ryegrass (Lolium perenne), fungal (Alternaria), po'o fatu pollen o laau e iai le lautele o le ea o le 20 i le 60 micrometers (0.0008 i le 0.0024 inisi). A e manavaina i totonu, e 100 pasene o na fatu lapopoa e pa'u i totonu o le mucous membrane pipii o lou isu ma le pharynx pito i luga, ma fa'aoso ai le mafatua, mageso mata, ma le isu (allergic rhinitis), ae o'o atu fua saito i ou māmā pito i lalo. Ae peitai, i le taimi o se faititili, o le faate'ia o le osmotic e vaeluaina ai le atigi pito i fafo o fatu poleni taitasi, ma faamatuu atu ai e oo atu i le 700 microscopic starch granules e fua le 0.6 i le 2.5 micrometers (0.00002 i le 0.0001 inisi) ua ufiufiina i le malosi Vaega 1 ma le Vaega 5 * Lol pll 1 (*Lol pllg 1) (Lol pll 1 * Lo5). O fasimea i lalo o le 2.5 micrometers (\(PM_{2.5}\)) e mulimulita'i i le ea e aunoa ma se taumafaiga e pasia le nasal turbinates ma epiglottis sa'o i le 16 i le 23 tupulaga o tamai bronchioles ta'avale. I so'o se tagata na te aveina fa'ama'i IgE i le poleni mutia, o lenei uta fa'afuase'i allergen loloto-mama e fa'aoso ai le tele o le mast-cell degranulation, histamine ma leukotriene fa'amalolo, mucosal edema, ma le bronchospasm lamolemole lamolemole i totonu o le 5 i le 20 minute o le inhalation, tusa lava pe latou te le'i umiaina se inhaler i o latou olaga.
La'au fa'ai'uga: puipuiga o le sela faititili, fa'ata'ita'iga, ma fa'ama'i fa'ama'i tele.¶
flowchart TD
Start["TAUTOAGA PO O LE MATAMATA O FAititili ua latalata mai - Va'aiga maualuga o le mutia, vao, po'o le poleni o la'au + lapata'iga o le tafe i fafo"] --> Location{"O oe po'o ni tagata e lamatia tele - (veve, wheeze, po'o se tala fa'asolopito) i fafo?"}
Location -->|YES: Outdoors or Windows Open| SealUp["FA'AALOGA A'O LE'I TAGATA I LE FA'AFE - 1. Alu i totonu po'o totonu o se ta'avale tapuni 20-30 min a'o le'i timu - 2. Tapuni uma faamalama, faitoto'a, ma savili fafo - 3. Seti le AC i le 100% INTERNAL RECIRCULATION & fa'amama le HEPA faamama."]
Location -->|NO: Symptoms Already Starting| Triage["FA'AMATALAGA FA'AVAE FA'AVAVAI - Si'i le tautala, le manava, fa'amuta, lanu o le pa'u, ma leo mama"]
SealUp --> SymptomsCheck{"E iai se tasi e tale, fufusi le fatafata, - uigi, po'o le manava?"}
SymptomsCheck -->|No Symptoms| Monitor["Nofo i totonu o le fale mo le 2 i le 4 itula pe a te'a le afa - Ave le vaila'au fa'atonu (ICS) & oral antihistamine"]
SymptomsCheck -->|Yes: Symptoms Present| Triage
Triage -->|MILD TO MODERATE - Speaks in phrases, audible wheeze, sitting up| FourByFour["AMATA LE 4x4x4 SALBUTAMOL / ALBUTEROL PROTOCOL - 1. Nofo i luga le onosai; 'aua lava ne'i tu'u fa'ata'oto fa'atasi - 2. Tu'u 1 puff ile SPACER -> ma'i e 4 manava - 3. Toe fai fa'a 4 (fa'atoa 4 puff / 16 spacer manava) - 4. Fa'atali mo le 4 minute ma toe iloilo le tautala & galuega ole manava"]
Triage -->|SEVERE OR LIFE-THREATENING - Single words only, blue lips, silent chest, exhaustion| CallEMS["VALAVAI VAA'IGA AUAUNAGA FA'AVAVITI - (911 / 999 / 112 / 000) & fa'aigoaina 'Severe Afa Thunderstorm Asthma'"]
FourByFour --> ImproveCheck{"Ua toe malosi atoatoa le manava & tautala - ina ua uma le 4 minute muamua?"}
ImproveCheck -->|YES: Fully Relieved| PostCare["Mata'itu lelei mo le 4 itula (biphasic rebound risk) - Tu'u le isi 4 puff pe a toe fo'i mai le uigi; saili se iloiloga faafomai"]
ImproveCheck -->|NO: Still Breathless| CallEMS
CallEMS --> ContinuousReliever["FA'A'U'U'U FA'A'U'U'U'U MA STEROIDS - 1. Tu'u atu le 4 puffs e ala i le spacer i le 4 minute a'o fa'atali - 2. Afai na fa'atonuina e le ma'i le oral prednisolone/prednisone - po'o le SMART (budesonide/formoterol) fuafuaga fa'atino, fa'atino loa - 3. Afai o le anaphylaxis (fa'ailoga o le ma'i fa'afuase'i, fa'alavelave fa'afuase'i) intramuscular Epinephrine (0.3-0.5 mg) i fafo o le ogavae"]
Atmospheric physics ma pathobiology o faititili foma¶
O le malamalama pe aisea ua na'o afa fa'alavelave fa'afuase'i e mafua ai le tele o le bronchospasm e fesoasoani ai i tagata ta'ito'atasi, a'oga, fa'alapotopotoga fa'apitoa i fafo, ma matagaluega fa'afuase'i e fa'atalitali se fa'ama'i itula a'o le'i tu'uina le telefoni muamua 911 po'o le 000.
1. O le Fa-Sage Meteorological Engine¶
O se fa'ama'i foma'i faititili e mana'omia ai se fetaui tonu o tulaga tau ea ma fa'alavelave tau:
- Vaega 1 - Fa'atomuaga o le Taumalulu/Tautotogo ma le Tuputupua o Mutia: O timuga mamafa i le tuai o le taumalulu ma le tautotogo e mafua ai le tuputupu a'e lauusiusi o mutia lelei (aemaise o le vao, Lolium perenne, Timothy mutia, Phleum pratense, po o le Parietaria/a'ai matutu, e sosoo ai ma le tele o aso matutu, matagi matutu, sosoo ai ma le tele o aso matutu, matagi matutu) fa'aoso le tumutumu o fuga ma le tele o le ea fa'asa'olotoina o fatu poleni (o le tele o poleni e sili atu i le 100 i le 500 fatu i le mita kupita o le ea).
- Vaega 2 - Salu Fa'asa'o Fa'alelei: A'o aga'i atu se laina mālūlū malosi i luma, laina mago, po'o le agi tele i luga o laufanua valevalenoa maualuga i le tu'i o le aoauli, o le a fa'afefeteina le mafanafana i luma atu o le afā fa'amama le faitau piliona o fatu poleni o le ea mai le pito i luga, fa'avae i luga o le **3,0 mita e o'o i le 3,0 mita i le 1,0 mita. 9,800 futu) maualuga.
- Laasaga 3 - Osmotic Shock, Eletise Totogi, ma Mechanical Fragmentation: I totonu o le ao maualuga-sūsū fa'avae (lea e sili atu i le 95 i le 100 pasene le susū) ma i totonu o le eletise malosi o le afā:
- O fatu poleni e le'i atoatoa e vave mitiia le susū o le ao o le hypotonic e ala i o latou pu (osmotic turgor pressure surge).
- O le mamafa o le hydrostatic i totonu e sili atu i le malosi o le pa'u poleni i fafo (exine ma le intine), ma mafua ai ona pa le saito e pei o se paluni vai microscopic (osmotic lysis).
- I le taimi lava e tasi, o fanua eletise malosi (10,000 i le 100,000 volts i le mita) ma sele faʻainisinia i le va o matāua supercooled ma graupel gau e faʻamago pe faʻafefeteina poleni fatu ma spores fungal (Alternaria, Cladosporium) i totonu o le 2.5.5 mita faʻafefe e mafai ona manava (**pollen 5.5 mita).
- Vaega 4 - Fa'asa'o Fa'alalo i lalo ma Fa'afitafita-Pomu i luma o le Sau'e: O tafega fa'alalo e fa'amalie timuga o lo'o feavea'i ai nei tiliona o mea fa'ama'i fa'ama'i mama'i fa'ato'a fa'ato'a fa'avavevave agai i lalo i luga ole lalolagi. Pe a pa'u i lalo le koluma o le ea malulu mafiafia, e sosolo faalava agai i luma i le 40 i le 100 km/h (25 i le 62 mph) e pei ose papa'u, fememea'i savili luma (tuaoi fafo) na'o le 100 i le 400 mita (330 i le 1,300 futu) loloto. Talu ai ona o le malulu i fafo e faʻapipiʻiina e se fesuiaiga o le vevela, e le mafai ona taʻape i luga vaega o poleni ua malepelepe; nai lo lena, o lo'o fa'apipi'iina i totonu o se ao bioaerosol e le o va'aia, fusi i le eleele i le maualuga tonu o le manava o le tagata 10 i le 30 minute a'o le'i o'o mai timuga mamafa e fufulu mama le ea.
2. Fa'atusatusaga: Ordinary Seasonal Hay Fever vs. Epidemic Thunderstorm Asthma¶
| Falema'i & Fa'aletino | Aso Fa'asa'o maualuga-poleni (Allergic Rhinitis / Hay Five) | Epidemic Afafā Faititili Asthma Gust Luma |
|---|---|---|
| Lapo'a Fa'atosina Pulea | 20 i le 60 micrometers (0.0008 i le 0.0024 inisi) fatu poleni atoa atoatoa | 0.5 i le 2.5 micrometers (0.00002 i le 0.0001 inisi) osmotically ta'e osmotic starch granules masoa |
| ** Nofoaga Fa'a'oto'otoga Fa'aanatomical** | 100% saisai i le isu pito i luma, isumu, conjunctiva, ma le nasopharynx | Sao'ese atoa le isu, o'o i totonu o le ** bronchioles terminal ma ala alavai** |
| Fa'atotonuga ile Saito Muamua | 1 fasi mea'ai e tasi ile fatu poleni | E o'o atu i le 500 i le 700 fa'a'ala'au masoa e mafai ona manava fa'asa'oloto mai fatu poleni ta'itasi ta'itasi. |
| Taimi amata pe a uma ona fa'aalia | Mageso malie, mafatua, ma pipii isu i luga o 30 i le 120 minute | Ma'i bronchospasm i lalo o le ea, tale malosi, ma le manava i totonu o le 5 i le 20 minute o le suiga o le matagi. |
| O Ai e Faigata? | O tagata e iai allergies o le isu i le vaitau | So'o se tasi e maua i le fiva vaomago i taimi uma (tusa lava ma le ZERO muamua o tala'aga o le sela), uii e le'i iloa, ma tagata foma'i ua iloa e le'o inuina i aso ta'itasi vai inu corticosteroids. |
| Tali ile Oral Antihistamines Na'o ia | maualuga (cetirizine, loratadine, fexofenadine e faʻamama ai le mafatua ma mageso) | E le aoga mo le lavea'iina o le ea pito i lalo: e mana'omia ni inhaled beta-2 agonist bronchodilators (salbutamol/albuterol) ma systemic/inhaled corticosteroids |
Fa'amanino fa'afoma'i ma fa'atonuga fa'a-le-fa'ama'i fa'asolosolo¶
1. Iloaina o le Bronchospasm Natia i Tagata Fa'aleagaina mo le Taimi Muamua¶
Talu ai e sili atu ma le afa o faititili e mafatia i le sela e leʻi maua muamua i se fomaʻi, e seasea ona latou iloa le mea o loʻo tupu i o latou mama. E toʻatele e talitonu o loʻo maua i latou i se fatu fatu, latina i le pefu, pe oʻo i se osofaʻiga faʻafefe:
- Tale Tumau, Mamago, Paoxysmal: I le tele o tagata matutua ma tamaiti, o le fa'aitiitiga o le ea la'ititi e le'i fa'aalia i le taimi muamua e pei o se fa'aili fa'amusika masani, ae pei o se ** tale mamago e le fa'avaivaia** e fa'ateteleina i manava uma o le ea i fafo.
- ** Ui Uila ma Fa'aumi Fa'aumi**: Ona o le si'itia o le mamafa i totonu o le manava i le manava, o bronchiole ua mu ma pupuni e va'ai atili pe a taumafai le tagata ma'i e manava i fafo. O le manava i totonu e lagona le pupuu ma le papa'u, a'o le manava e alu e faalua i le faatolu le umi nai lo le masani ma maua ai se leo faaili faaili (wheeze).
- Dynamic Hyperinflation ("Air Trapping"): Talu ai e mafai e le tagata manua ona toso sina vaega o le ea i tua atu o bronchiole vaiti ae le mafai ona manava atoa a'o le'i amataina le isi manava, o le ea maʻaleʻale e maileia i totonu o le alveoli. O le fatafata e fa'apena ma fa'asili, fa'amalosi le tagata ma'i e fa'apa'u i luma i lima fa'aloaloa (** tu'u vae**) ma fa'aoga maso fa'aoga o le ua ma le ivi 'aso e toso ai sina ea fou i luga o latou mama ua tele.
- O le Lapata'iga Letal "Silent Chest": Afai e tuu e le tagata matau lona taliga i le fatafata po o le tua o le tagata manua ma faalogoina e le oo mai le uigi po o le manava masani a o vaaia le faigata o le manava, o le bronchospasm ua toeitiiti atoa le 100 pasene. Toeitiiti lava leai se ea o alu i totonu pe alu ese mai le mama; hypoxic bradycardia ma le cardiac saisai o le a mulimuli i totonu o minute sei vagana ua amata vave le bronchodilation malosi ma fesoasoani ea.
2. Fa'afefea ona Fa'atino Sa'o le 4x4x4 Spacer Rescue Technique¶
O suʻesuʻega faʻafomaʻi a le National Asthma Council Australia, le Global Initiative for Asthma (GINA), ma le British Thoracic Society o loʻo faʻaalia ai o le pressurized metered-dose inhaler (pMDI) o loʻo faʻapipiʻi i se vaʻa vaʻavaʻa e tutusa le aoga ma le (ma sili atu ona vave faʻatutuina nai lo) o se falemaʻi plug-in jet nebulizer, aʻo aloese mai le faʻasalalauina o siama o le manava:
- Tu'u le Ma'i: Fa'anofo sa'o le tagata i luga o se nofoa pe fa'asaga i le puipui ma o latou tauau i luma teisi. Tatala so'o se kola fufusi po'o se fusi fatafata.
- Sauni le Inhaler ma Spacer:
- Aveese le pulou mai le blue reliever pMDI (salbutamol 100 micrograms / albuterol 90 micrograms i le puff).
- Lulu sa'o le mea e manava ai mo 3 i le 5 sekone ma fa'aofi mau le gutu i totonu o le mama pito i tua o le va'a va'a.
- ** Tu'u atu le Puff 1 (Metotia Manava a le Tai)**:
- Tuu le gutu vavalo i le va o nifo o le tagata ma'i ma laugutu o lo'o fa'amau fa'amau fa'ata'ali'oli'o (pe oomi se matapulepule mo tamaiti i luga o le isu ma le gutu o le tamaititi i lalo ifo o le 4 tausaga).
- Oomi le pusa tasi e faamu ai 1 puff i totonu o le spacer, ma fai i le tagata ma'i ** manava lemu i totonu ma fafo e ala i lona gutu fa 4 **.
- ** Tuuina atu Puffs 2, 3, ma le 4**:
- Lulu pu'upu'u, afi Pufa 2 (4 manava lemu), Pufa 3 (4 manava lemu), ma le Pufa 4 (4 manava lemu).
- O le 4-Minute Toe Iloiloga Ta'amilosaga:
- Fa'atali 4 minute a'o va'aia le gaioi o le fatafata, umi le tautala, ma le lanu laugutu.
- Afai e ui lava, tale, pe manava i le 4 minute, ia toe fai le isi taamilosaga o le 4 puff (4 manava i le puff).
- ** Tulaga Maualuga Maualuga a le Falema'i**: A'o fa'atali mo se ta'avale a le falema'i tuai i le taimi o se faititili tele o le ma'i foma'i, e mafai e tagata matutua ma tamaiti e sili atu i le 6 tausaga le matutua o lo'o mafatia i se fa'alavelave matuia e mafai ona maua ma le saogalemu ** 4 puff i 4 minute** (po'o le 6 i le 8 puff i 5 minute uma mo se tagata matua i le fa'alavelave e lamatia ai le ola i lalo o le ta'ita'iga a le avefe'au). O a'afiaga le tumau o le salbutamol/albuterol maualuga, e pei o le tetete o lima ma le tata o le fatu, o lo'o fa'amoemoeina ni a'afiaga fa'afoma'i ma e mamao le mata'utia nai lo le manava e le togafitia.
Ae Fa'afefea Pe a Na'o E Na'o Sau Fa'amago Pa'u Inhaler (DPI) E pei o le Turbuhaler, Diskus, po'o le Ellipta?
O mea fa'amago pa'u'u fa'amago (DPIs) e le'o iai se kasa fa'aoso fa'amalosi; nai lo lena, latou te fa'alagolago atoa i le tagata ma'i e fa'atupuina le malosi, fa'avavevave le tafe o le manava (30 i le 60 lita i le minute) e fa'amuta ai le pauta ma toso i totonu o māmā. I le taimi o se faititili ogaoga osofa'iga o le sela, e mafai ona pa'u ifo le maualuga o le ma'i ma'i e le mafai ona latou toso lelei le pauta mai le DPI. Ae peitaʻi, afai e faʻaaogaina e le tagata maʻi se tuʻufaʻatasiga ** budesonide/formoterol (Symbicort Turbuhaler poʻo Vannair) e fai ma o latou faʻamaʻi faʻamaʻi (AIR / SMART regimen) ma e leai se pMDI + lanumoana o loʻo i ai, fai ia latou manava atoa ** mamao ese mai le gutu ** (aua lava neʻi manava i totonu o se DPI, aʻo faʻapipiʻi e le manava susu o latou laugutu e pei o le DPI o loʻo pipii i totonu o le paʻu o le DPI), atonu e mafai, toe fai 1 manava i le 2 i le 3 minute e oo atu i le 6 inhalation a'o aga'i atu auaunaga fa'afuase'i. 'Aua ne'i fa'aofiina se mea fa'amama pauta mamago i totonu o se va'a.
3. Fa'alavelave Fa'afuase'i Pe a Leai se Fa'ama'i Asma i luga ole Va'aiga¶
Talu ai ona o le 40 i le 60 pasene o faititili ua afaina i le sela e leai se mea e manava ai pe a agi le afa, o tagata o loʻo tutu ma tagata o le aiga e masani ona feagai ma se va mataʻutia aʻo tuai taavale a le falemaʻi:
- Nono Lave loa se Mea Fa'amamafa (Fa'asoa Fa'asoa Fa'ama'i Samaria Lelei):
- I se osofa'iga o le sela e ono lamatia ai le ola, ** aua le faatuai e fesili i tuaoi, tagata faigaluega, faiaoga, po o tagata feoa'i pe a ave e se tasi se inhaler salbutamol/albuterol lanumoana po'o se inhaler budesonide/formoterol**.
- Soloi le gutu ile fusu ava malosi po'o le ie mama, pe fa'amumu le inhaler na nono mai ile ipu pepa mama fa'alelei po'o le tipiina ole fagu vai-vai palasitika ina ia leai se fa'afeso'ota'iga tuusa'o, ma fa'atonu le 4x4x4 protocol.
- Siaki pe o se Fale Tala'i o lo'o i totonu o le savali vave po'o le 2-minute le ta'avale:
- I pulega faa-faamasinoga e pei o Ausetalia (Schedule 3 Pharmacist-Only Medicine), United Kingdom (Emergency Supply regulations), Kanata, ma vaega o le Iuni a Europa, ua faatagaina faaletulafono fomai i nuu ma afioaga e tuuina atu se ** salbutamol (albuterol) inhaler ma spacer e aunoa ma se talavai a se fomaʻi** i le taimi o se maʻi manava manava.
- O afea e Fa'aaoga ai se Epinephrine Auto-Injector (EpiPen / Jext / Emerade / Auvi-Q):
- O le to'atele o tagata e iai ni allergies tuga o le mutia po'o ni mea'ai allergies e ave se intramuscular epinephrine (adrenaline) auto-injector tusa lava pe latou te le aveina se salbutamol inhaler.
- O le Epinephrine o se mea malosi ** e le filifilia le alpha ma le beta-2 adrenergic agonist ** e vave faʻamalieina maso lamolemole bronchial ma faʻaitiitia ai le edema mucosal auala.
- E tusa ai ma ta'iala mo le fa'aolaina ma le anaphylaxis, afai o lo'o mafatia se tagata ma'i ** bronchospasm e lamatia ai le ola** (le mafai ona tautala, cyanotic, fatafata leoa, po'o le pa'u) ma ** a le o le** o lo'o fa'aalia ai so'o se vaega o le systemic anaphylaxis po'o e leai se avanoa i se beta-2 agonist inhaler a'o feagai ma le fa'ama'i fa'ama'i fa'ama'i o le auto-muscular , (0.3 mg mo tagata matutua ma tamaiti e sili atu i le 30 kilokalama [66 lb]; 0.15 mg mo tamaiti 15 i le 30 kg [33 i le 66 lb]) i le ogatotonu o le ogavae (vastus lateralis) e mafai ona laveai ola aʻo tali atu auaunaga faʻafuaseʻi.
- Tulaga, To'afilemu Pursed-Lagutu Manava, ma le mea e le tatau ona fai:
- 'A'E LE tu'u le tagata ma'i i totonu o se ta'ele aasa pe fa'a'ave'esea le ausa vevela: O le maualuga o le susū ma le ausa mafanafana e mafai ona fa'aosoina ai le fa'afofoga o le bronchoconstriction i ala ea fa'afefete ma fa'atupu atili ai le vaevaega o poleni.
- AUA LE mānava le tagata ma'i i totonu o se taga pepa: O le toe manava o le taga pepa o se tala fa'asolopito ua leva mo le hyperventilation lea e vave fa'aitiitia ai le okesene fa'aosofia (\(FiO_2\)) ma e mafai ona fa'ama'i ai le ma'i foma'i.
- A'oa'o le ma'i e manava lemu i lona isu (e fa'amafanafanaina, fa'asusu, ma fa'amama so'o se vaega o lo'o totoe i totonu) ma manava lemu e ala i ** laugutu pursed** (pei o le feula malie i luga o le supa vevela), lea e maua ai le 5 i le 10 senitimita o le vai o le mamafa fa'ai'u fa'ai'u lelei (auto-PEEP) i totonu o le tama'i o le bronchisole.
Fa'afefea ona Fausia se Spacer Fa'alelei 3-Minute mai se Fagu Suavai Palasitika
Afai e tigaina le uigi o se tagata ma ua le mafai ona fa'amaopoopoina se manava e leai se mea e manava ai, ave se fagu vai palasitika e fa'agaogao ma mago ** 500-mililita (16.9-fluid-ounce) fa'aaogā**: 1. Fa'aaoga le pito o le naifi, seleulu, po'o se ki fa'avevela o le ta'avale e tipi ai se avanoa fa'afa'afa'afa i le fa'avae pito i lalo o le fagu palasitika e fetaui ma le foliga ovalo tonu o le gutu o le inhaler (po'o le afifiina o le tape i le gutu o le inhaler ina ia fa'amau lelei i le ua inu). 2. Afai e tu'u i totonu le vaiinu i le pito i lalo ole fagu, fai atu i le tagata ma'i e fa'amauina o latou laugutu fa'ata'amilo i le gutu vai inu matala. 3. Fa'amu 1 puff o le manava lulu i totonu o le fagu i totonu ma fai i le tagata ma'i e ave 4 manava lemu i totonu ma fafo i le ua fagu. O su'esu'ega fa'afoma'i su'esu'e a tupulaga e fa'amaonia ai o le fa'amaufa'ailogaina 500-milililita fagu palasitika spacer e ausia ai le fa'aputuina o vaila'au i le mama e fa'atusaina i va'a fa'atauga fa'afoma'i.
Puipuiga mo e maua i le fiva vaomago i le tautotogo ma le amataga o le taumafanafana¶
Afai e te maua le mafatua o le vaitau, mageso mata vai, po'o le pipii o le isu i le taimi o le mutia po o le poleni o la'au, e fa'avasegaina oe e le pulega fa'afoma'i e maualuga le lamatiaga mo fa'ama'i faititili foma'i e tusa lava pe lagona lava e ou māmā le soifua maloloina atoatoa:
- Amata le Intranasal Corticosteroid Spray ma le Prevener Inhaler i Aso Taitasi i le Vave Poleni:
- Amata le fa'aaogaina o le intrasal corticosteroid spray (fluticasone, mometasone, po'o le budesonide) i aso ta'itasi 2 i le 4 vaiaso a'o le'i o'o i le tumutumu o le mutia poleni, fa'atasi ma se vaila'au fa'ama'i fa'agutu i aso ta'itasi.
- Afai ua e **** ua tau mālūlū, tale i le po, po o le fufusi o le fatafata i le taimi o le tautotogo po o le faamalositino, ia aumai se mea e inhaled corticosteroid (ICS) preventer (poo budesonide/formoterol anti-inflammatory reliever). I le fa'ama'i o Melepone i le 2016, toeititi lava 90 pasene o tagata mama'i foma'i ICU e le'i faia se ICS puipuia masani.
- Aua ne'i alu i le tautotogo e aunoa ma le aveina o se mea e fa'amama ai le lanumoana + mo le va'aiga:
- Taofi se *salbutamol (albuterol) pMDI i aso nei ma se taga fa'alava fa'alava i lau ato ma le pusa fesoasoani muamua ile fale ile tautotogo ma le amataga ole tau mafanafana.
- ** Vaavaai Aloaia Poleni ma Faititili Asthma Faiga Lapataiga Amata**:
- I aso ua fa'ailoga Maualuga po'o Tulaga mo le mutia poleni ma faititili tetele, fa'aleaogaina ta'aloga i fafo, tamo'ega, ma tafaoga i fafo i le aoauli ma le afiafi.
- La'ei se Fuavaa N95 / P2 / FFP2 Fufulu pe a maua i fafo i le taimi o le agi i luma:
- Afai e fa'amalosi e savali i fafo i le taimi o le savili tele e tafe mai ai poleni, fai se manava fa'amau NIOSH N95, Australian/NZ P2, po'o le European FFP2 respirator (fa'amama a itiiti ifo i le 94 i le 95 pasene o vaega laiti i lalo o le micron) ma manava sa'o i lou isu se'ia o'o i totonu.
- Fa'amama le Fa'aleaga i Totonu o Totonu:
- O le taimi lava i totonu pe a uma ona faʻaalia, aveese loa lavalava i fafo, fufulu ou foliga ma lau lauulu, ma fai se saline saline fufulu isu.
Numera fa'aitulagi o fa'alavelave fa'afuase'i ma fa'atonuga a le lala sooupu¶
| Itulagi / Atunu'u | Numera Fa'alavelave | Pulega Aloaia Soifua Maloloina & Vaaitau | Fa'amatalaga Fa'apitoa a le Falema'i & Fale Talavai |
|---|---|---|---|
| Amerika ma Kanata | 911 | Nofoaga Autu mo Fa'ama'i ma Puipuiga (CDC), National Weather Service (NWS), AAAAI, Health Canada | EMS paramedics ave nebulized albuterol + ipratropium bromide, systemic corticosteroids, intramuscular epinephrine, ma le CPAP / magnesium sulfate mo le tulaga asthmaticus. |
| ** Malo Tele** | 999 po o le 112 (E le o faalavelave faafuasei: 111) | UK Health Security Agency (UKHSA), NHS, British Thoracic Society (BTS), NICE, UK Met Office | BTS / SIGN ta'iala e fa'amaonia 4 puffs salbutamol e ala i le spacer, ona 2 puff i 2 minute uma e o'o atu i le 10 puffs a'o fa'atali le 999 ambulance. E mafai e foma'i fa'apitonu'u ona tu'uina atu fa'alavelave fa'afuase'i salbutamol i tagata mama'i e iai talavai muamua. |
| Iuni Europa | 112 | European Academy of Allergy and Clinical Immunology (EAACI), Global Initiative for Asthma (GINA), MeteoAlarm | GINA Track 1 taʻiala e fautuaina le maualalo-dose ICS-formoterol e fai ma faʻamalologa sili i laasaga, poʻo SABA + spacer faʻatasi ai ma le faʻaogaina vave o le ICS maualuga i le taimi o faʻalavelave faʻafuaseʻi o faititili. |
| Ausetalia & Niu Sila | 000 (Ausetalia) / 111 (Niu Sila) | National Asthma Council Ausetalia, Victorian Department of Health, Bureau of Meteorology (BoM), Asthma NZ | Fa'alilolilo 4x4x4 Asthma First Aid protocol (4 puffs e ala ile spacer, 4 manava ile puff, fa'atali mo le 4 minute). Salbutamol ma terbutaline inhaler o ** Fa'asologa 3 (Foma'i-Na'o)** vaila'au e maua i luga o le fata mai so'o se foma'i talavai e aunoa ma se talavai. |
| Initia ma Asia-Pasefika | 112 (Initia) / 995 (Singapore) / 119 (Iapani, Korea i Saute) | Indian Council of Medical Research (ICMR), Matagaluega o le Soifua Maloloina (Singapore), Iapani Meteorological Agency (JMA) | O faititili faititili a o leʻi oʻo i le afa (Andhi ma Kalbaishakhi squalls i Initia) o loʻo ave ai le maualuga o le gaʻo (Aspergillus, Alternaria) ma le Parthenium / uta poleni; e ave le fa'amuamua i le bronchodilation spacer ma le nebulization ile falema'i. |
Fesili e fai soo¶
Aisea na tupu ai le faititili osofa'i o le sela i le 20 minute AO LE'I amata timuga nai lo le taimi o timuga?¶
O le maualuga maualuga o mea'ai masoa pollen ma'i mama'i ta'e e fealua'i i totonu o le matagi malulu i fafo o le afā (le afā pito i luma), lea e taufetuli 10 i le 30 kilomita (6 i le 19 maila) i luma atu o le timu moni. I totonu o le ao, o fatu pollen e fulafula i le susu ma pa i ni vaega 0.5-i-2.5-micrometer, ona tuleia lea i lalo i le eleele e ala malulu ma feula i fafo i luga o le eleele i luma atu o le afa. O timuga mamafa e taia i le eleele mulimuli ane e fesoasoani moni lava e fufuluina ma fufulu le poleni mai le ea pito i lalo, ma o le mea lea o le faamalama sili ona mataʻutia o le matagi matutu po o le matagi mama ae lei oo mai le timu.
E mafai e se tasi e le'i maua lava i le sela i lona olaga atoa e mana'omia moni lava se ta'avale a le falema'i pe maliu i le taimi o se faititili faititili fa'amamala?¶
Ioe: suʻesuʻega faʻamaʻi faʻamaʻi faʻafuaseʻi mai le malaia 2016 Melbourne ma faʻamaʻi faapena i Lonetona, Naples, Wagga Wagga, ma Ahvaz na faʻaalia ai o le 40 i le 60 pasene o tagata o loʻo tuʻuina atu i matagaluega faʻafuaseʻi e leai se suʻesuʻega muamua o le foma, ma e toʻatele e leʻi iloa pe faʻapefea se faʻamaʻi inhaler. Peita'i, e 95 i le 99 pasene o i latou na afaina na maua i le fiva vaomago (allergic rhinitis) ma sa matua'i ma'ale'ale (tauave IgE antibodies) i ryegrass po'o allergens fungal. Talu ai e le mafai ona o'o atu le poleni i mama pito i lalo i aso masani, e le'i tofotofoina lava o latou ala ea pito i lalo seia oo ina ta'ei e le faititili le poleni i ni vaega e 2-micrometer e mafai ona ulu loloto i totonu o latou bronchioles.
Afai ou te inuina se fualaau faʻamaʻi faʻamaʻi tuʻu gutu e pei o le cetirizine, loratadine, poʻo le fexofenadine pe a amata ona ou faʻafefe i le taimi o se afa, o le a taofia ea le osofaʻi o le foma?¶
Leai: a'o inuina se antihistamine tuugutu e le fa'afilemu a'o le'i o'o i se afā e fesoasoani e fa'aitiitia ai le mafatua i luga o le ea ma le fa'ailo o le histamine, o vaila'au fa'ama'i gutu e alu i le 30 i le 60 minute e o'o atu ai i le maualuga o le toto ma e le mafai ona toe fa'afo'i le fa'ama'i o musele o le bronchial (lea e fa'aoso malosi e le cysteinyl leukotrienes, prostamines, prostamines) Ose ma'i faititili osofa'i sela e mana'omia ai se bronchodilator e manavaina (salbutamol/albuterol e ala i le spacer po'o le budesonide/formoterol) e vave fa'amalie ai maso o le ea ua maua, fa'atasi ai ma corticosteroids e fa'afilemu ai le mumū o le ea.
E fia puffs o le salbutamol lanumoana (albuterol) inhaler e tele tele pe a tuai le ta'avale a le falema'i mo le silia ma le itula i le taimi o se fa'alavelave fa'afuase'i?¶
I se fa'alavelave fa'alavelave fa'afuase'i fa'alavelave fa'afuase'i ole foma'i ma'i e lofia ai feso'ota'iga ta'avale a le falema'i, e fa'amamafaina e foma'i toxicologists ma ta'iala o le manava o le hypoxia (le lava o le okesene mai auala tapuni) e oti i totonu o minute, ae o le salbutamol/albuterol inhaled e lautele le saogalemu. Mulimuli i le 4x4x4 protocol (4 puffs e ala i spacer i 4 minute uma) faʻaauau pea seia faʻaleleia le manava pe taunuu mai fomaʻi e saogalemu ma laveaʻi ola. E tusa lava pe a uma le 20 i le 40 puffs i luga o le itula, o aʻafiaga muamua o lima tetete, le mautonu, ma le saoasaoa o le fatu, lea e faigofie ona pulea e fomaʻi pe a matala ala vaalele a le tagata maʻi.
Aisea e taua tele ai le fa'aogaina o se palasitika spacer i le taimi o se osofa'iga tuga o le sela nai lo le na'o le sasaa sa'o o le mea e manava i le gutu?¶
Pe a mānava le tagata mo le ea i le 30 i le 40 manava i le minute i le taimi o le bronchospasm ogaoga, e le mafai ona latou faʻamaopoopoina le oomiina o se pusa inhaler ma le manava lemu 4-lua, e le mafai foi ona latou manava mo le 10 sekone. Fa'apa sa'o i totonu o le gutu le manava fa'amalosi i le taimi e sasao ai le 80 i le 90 pasene o matāua aerosol i le 100 km/h (62 mph) sa'o i le laulaufaiva ma tua o le fa'a'i, lea e foloina e aunoa ma se afaina i totonu o le manava. O le tu'uina atu o le puff e tasi i totonu o se va'a va'ava'a e fa'agata ai le puao vaila'au fa'ama'i i totonu o le potu ina ia mafai ai e le tagata ma'i ona manava i totonu ma fafo fa'a 4 taimi i la latou lava saoasaoa fa'alenatura, e tu'uina atu i le 3 i le 4 taimi le tele o vaila'au i totonu o le mama pupuni.
O lenei ta'iala e mo fa'amatalaga fa'amatalaga ma e le suitulaga i su'esu'ega fa'afoma'i fa'apolofesa po'o a'oa'oga fesoasoani muamua. Matou te fautuaina malosi le faia o se fesoasoani muamua, Pulega o le Asthma, ma le CPR faʻamaonia e ala i le International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), o lau sosaiete a le Koluse Mumu a le atunuʻu, St John Ambulance, poʻo lou faʻavae fomaʻi.
Taiala fa'atatau¶
- Ole osofa'i ole foma'i ole fesoasoani muamua ma fa'atonuga ole inhaler
- Fa'alavelave fa'afuase'i ma le anaphylaxis
- Faititili ma le saogalemu o uila
- Derecho, savili sa'o laina, ma microburst ola
- Numera o fa'alavelave fa'afuase'i ile atunu'u
Punavai ma ta'iala aloa'ia¶
- National Asthma Council Ausetalia: Australian Asthma Handbook - Epidemic Thunderstorm Asthma Guidance Clinical and 4x4x4 First Aid Protocol.
- Victorian Department of Health & Bureau of Meteorology (Ausetalia): Epidemic Thunderstorm Asthma Forecasting System and Public Health Response Guidelines (Post-2016 Melbourne Review).
- Global Initiative for Asthma (GINA): Global Strategy for Asthma Management and Prevention - Puleaina o le Faʻaleagaina o le Asthma ma Acute Exacerbations.
- Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi (WHO) & Faalapotopotoga o Allergy a le Lalolagi (WAO): *Suiga o le Tau, Aerobiology, Osmotic Pollen Rupture, ma Faititili-E fesoʻotaʻi ma le manava manava *.
- British Thoracic Society (BTS), NICE, ma Scottish Intercollegiate Guidelines Network (SIGN): British Guideline on the Management of Asthma.
- Centres for Disease Control and Prevention (CDC, United States) & American Academy of Allergy, Asthma & Immunology (AAAAI): Thunderstorm Asthma Mechanisms, Sub-Pollen Bioaerosols, and Emergency Bronchodilator Preparedness.