Retrobulbar Hemorrhage ma Orbital Compartment Syndrome: Papa-Malō Mata Proptotic ma Lateral Canthotomy Window¶
Emergency numbers differ by country. O lenei itulau e fa'aaoga ai le 911, le numera mo le Iunaite Setete ma Kanata. E tele isi atunuu e faʻaaoga le 112, 999, poʻo se isi numera. Su'e le numera mo lou atunuu.
Retrobulbar hemorrhage (RBH) e mafua ai le Orbital Compartment Syndrome (OCS) o se tasi o faʻalavelave faʻafuaseʻi faʻalavelave faʻafuaseʻi i vailaʻau uma: o se toto alatoto poʻo le vena o loʻo saisaitia i tua o le mata mata i totonu o le ponaivi malō, fa-pa puipui o le mata (orbit) e tafe vave ai le toto ma motusia ai le toto. Fa'aoso i manu'a tu'i mata po'o le fa'a'a'ai (se moto, pesipolo, taga ea, po'o le pa'u), taotoga laumata (blepharoplasty), poloka fa'ama'i fa'ama'i, ta'otoga sinus, po'o togafitiga fa'ama'i, o le si'itia o le mamafa i totonu o le tapuni tapuni e tuleia ai le polo i luma (proptosis), fa'aloaloa laumata (fa'agataga), o le gaioi o le mata (**fa'agata-mata), o le gaioiina o mata (**fa'agata-fa'a) ma fa'atupu ai le Relative Afferent Pupillary Defect (RAPD) ma vave fa'apogai ai le va'ai. Afai o se tasi ua maua i se manu'a talu ai nei i mata po o se taotoga laumata ua atia'e se tiga tuga o le orbital, o se mata tete'e, fa'alua le va'ai, po'o le faanenefu o le va'ai, vala'au i lou lotoifale. numera fa'afuase'i vave. A'o fa'atali mo felauaiga fa'afuase'i, toe iloilo ta'iala fa'atatau ile manu'a lautele o mata ma le tausiga o le lalolagi ta'e, fa'alavelave o le alatoto o le retina tutotonu ma le fa'ama'i mata, ma mata'i-tapuni glaucoma ma retinal detachment.
Talu ai ona o sela ganglion retinal tagata e mafatia tumau, e le mafai ona toe faʻafoʻiina le oti ischemic pe a maeʻa le 60 i le 90 minute (e oʻo atu i le 120 minute le maualuga) o le compression vascular, o le faʻaolaina o le vaai e faʻalagolago i le vave iloa i tafatafa o le moega, nofo i luga le tagata maʻi i le 45 tikeri, ** aua neʻi tuʻuina se paʻu fufusi pe oomi i luga o le mata **, ** aua neʻi faʻatagaina i latou e faʻamaʻi faʻafuaseʻi ** foma'i mata o le a faia vave i autafa o le moega Lateral Canthotomy and Inferior Cantholysis (LCIC), e aunoa ma le faatali mo se CT scan, e faamatuu atu ai le mamafa ua saisaitia.
Fai nei loa¶
- Valaau lau numera faʻafuaseʻi i le lotoifale pe alu i le falemaʻi lata ane i le falemaʻi faʻafuaseʻi faʻafuaseʻi. Telefoni 911 i le Iunaite Setete ma Kanata, 112 i Europa atoa, 999 i Peretania, 000 i Ausetalia, pe faʻafesoʻotaʻi la matou lisi o numera fa'afuase'i. Ta'u manino i le avefe'au po'o le tausima'i fa'ata'ita'i fa'afuase'i: "Masalia o le retrobulbar hemorrhage / orbital compartment syndrome: fa'afuase'i ona manu'a mata (po'o taotoga laumata) fa'atasi ai ma le fa'ateteleina, mata ma'a'a ma le va'ai, e mana'omia vave le fa'amama i tafatafa o le moega i totonu o le 60 i le 90 minute."
- Nofo sa'o le tagata ma'i ile 45-tikeri i le 90-tikeri le maualuga ma fa'afilemu. Aua ne'i fa'ata'atia se tagata ma'i ua masalomia o lo'o tafe toto i luga ole tua. O le nofo sa'o e fa'aoga ai le kalave e fa'aitiitia ai le mamafa o le toto i totonu o le ulu ma le va'a, fa'agesegese le tafe toto i tua ma fa'aitiitia teisi le mamafa o le mata.
- 'A'E LE'A fa'apipi'i se fusi mata fufusi, fusi fa'amalosi, po'o se pusa aisa oomi sa'o i luga o le polo mata. I le fa'ama'i o le orbital compartment, ua uma ona si'itia le mamafa i totonu o le mata mai le 10 i le 20 mmHg masani i luga o le 40 i le 80 mmHg. O le oomi i luga o le mata po o le nonoa o se kasa i luga o laumata e tuleia ai le polo mata i tua i totonu o le pusa ua tumu i le toto, ma pa'u ai loa le alātoto tutotonu. Afai e te manaʻomia le puipuia o le mata i le taimi o felauaiga, faʻapipiʻi se mea maaa pe palasitika Fox eye shield* (poʻo le pito i lalo o se ipu pepa) ina ia faʻapipiʻi lona au ** i luga o le ponaivi muaulu ma le alafau**, aua le paʻi i le kelope.
- A'oa'o le tagata ma'i 'A'E 'A'A'E feula le isu, mafatua ma le gutu tapuni, tale malosi, punou i luga, pe fa'ama'i (Valsalva). O manu'a tu'u fa'a'au'au e masani ona ta'e le puipui o le ogatotonu manifinifi pepa po'o le fola o le mata e lata ane i le ethmoid ma le maxillary sinus. O le feulaina o le isu e sasaa ai le ea maualuga mai le gutu o le isu i le gau i totonu o le mata (tension orbital emphysema), a'o tale, pua'i, po'o le fa'amalosi e fa'aoso ai le mamafa o le toto ma faatelevave ai le tafe toto i tua o le mata.
- **Afai faatoa uma ona faia se taotoga laumata (blepharoplasty) ma su'i pa'u i fafo po o se mea faapipii o lo o uu ai se ofu, ia mataala le fomai tipitipi ma alu sa'o i le potu o faalavelave faafuasei. I totonu o le falema'i po'o le falema'i, tu'u fa'afuase'i fusi fa'afuifu mai fafo ma tatala suture manu'a pito i tua e mafai ona fesoasoani e fa'amalo toto papa'u a'o le'i atoa le canthotomy.
- Ia fa'amama le gutu o le tagata ma'i (leai se mea e 'ai pe inu) ma aumai se lisi o vaila'au fa'amama toto uma. Aua le tu'uina atu aspirin, ibuprofen, po'o isi tui fa'aopoopo o fa'ama'i fa'ama'i (apixaban, rivaroxaban, warfarin, clopidogrel), ona o mea fa'alavelave fa'afuase'i (e pei o le 4-factor prothrombine complex concentrate e ono mana'omia vave.
Aisea e mafua ai ona tauaso tumau le 'CT Scan First' ile Orbital Compartment Syndrome
Orbital Compartment Syndrome o se 100% su'esu'ega ile moega ile falema'i, e pei lava o le tension pneumothorax ile fatafata. O le taimi lava e amata ai ona pa'u le va'ai po'o le alia'e mai se Relative Afferent Pupillary Defect (RAPD) i tafatafa o le mata maaa, o le retina e na'o le 60 i le 90 minute a'o le'i tupu le tauaso tumau. Tuuina atu o se tagata maʻi ua gau le vaʻai ma se mata mataʻutia e faʻatali mo le 45 minute i le radiology suite mo se faʻataʻitaʻiga CT mata ** aʻo leʻi faia se moega ** Lateral Canthotomy ma Inferior Cantholysis (LCIC) ** o se faʻalavelave faʻafomaʻi sese. E muamua le decompression; O ata CT e sau pe a uma ona tipi le tendon ma toe faʻaleleia le toto i le retina.
La'au fa'ai'uga: fa'ata'ita'iina o manu'a i luga ole laiga, proptosis, ma le fa'ama'i o le fa'ama'i¶
flowchart TD
Start["Mata ma'a'a mata, Ta'otoga laumata (Blepharoplasty), Ta'otoga Sinus, po'o le Retrobulbar Block"] --> CheckOCS{"Siaki le 5 Cardinal Signs of Orbital Compartment Syndrome: 1. Proptosis (Bulging Eye) 2. Rock-Gard Globe/Tight Eyelids 3. Fa'aitiitia le Va'ai 4. Fa'a'aisa Mata Gaioi 5. Pupil Defect (RAPD)?"}
CheckOCS -->|"IOE: Proptosis + Tense Globe + Va'ai Ga'i po'o le RAPD"| Emergency["SYNDROME ORBITAL COMPARTMENT SYNDROME FA'ATA'ATA'I VAA'I (60 i le 90 Minute Retinal Ischemia Window): Valaau 911 / 112 / 999"]
CheckOCS -->|"LEAI: Siaki Tatala Tatala Fa'ailoga Globe"| OpenGlobe{"Loimata mata/mata'i le pupil, potu pito i luma mafolafola, o'o mai i fafo a'ai mata, po'o le 360-tikeri chemosis toto ma mata vaivai?"}
OpenGlobe -->|"IOE"| Ruptured["Ua masalomia le Ta'e o le Globe Globe: Fa'amauina le talita Fox malo i luga o le ivi ponaivi NA'O, leai se mamafa i mata, anti-emetics, toe fa'anatinati le potu ta'i"]
OpenGlobe -->|"LEAI: Va'ai masani, laumata malu, pupil masani, gaio'i mata"| Fracture["Su'esu'e mo le Fa'alavelave Fa'aletonu ole Orbital Blowout Fracture po'o le Hyphema: Nofo sa'o, LEAI le isu, vave ile falema'i ophthalmology & CT su'esu'ega"]
Emergency --> FirstAid["1. Nofo Sa'o ile 45-90 Degree; Fa'asa'o LEAI Fufulu Mata, LEAI Omiga i luga o le Kelope, ma LEAI I'Usu e feula pe fa'ama'i"]
FirstAid --> NoCT["2. AUA LE TAILO MO LE CT SCAN: O le Su'esu'ega i autafa o le moega e ta'u mai ai le fa'aletonu vave pe a fa'aitiitia le va'ai po'o le IOP > 40 mmHg."]
NoCT --> LCIC["3. Fa'alavelave Fa'afuase'i Canthotomy Lateral Canthotomy & Inferior Cantholysis (LCIC) + IV Mannitol / Acetazolamide / High-Dose Corticosteroids"]
Patophysiology: aisea e amio ai le ponaivi orbit e pei o se kuka fa'amaufa'ailoga¶
Ina ia malamalama pe aisea e mafai ai e le sipuniti o le toto i tua o le mata ona faatauasoina se tagata i le itula ae o le mata uliuli tele i luga o le alafau e le afaina, e tatau ona e tilotilo i le tino o le orbital cavity ma le orbital septum:
SUPERIOR ORBITAL WALL (Rigid Frontal Bone Roof)
+-------------------------------------------------------+
| BONY ORBITAL CONE |
| Total Volume = ONLY 30 mL (2 Tablespoons) |
| |
| [ RETROBULBAR FAT & MUSCLES ] |======\
| * RUPTURED INFRAORBITAL OR * |OPTIC |
| * ETHMOIDAL ARTERY BLEEDING * ===> +------------+ |NERVE |
| * (High Pressure > 50 mmHg) * | EYEBALL | |(CN II)|
| | (Pushed | | & CRA |
| Medial & Lateral Bony Walls | Forward) | |Crushed|
+----------------------------------------+------------+ +======/
INFERIOR ORBITAL WALL (Rigid Maxillary Floor) |
^ |
| |
ANTERIOR DOOR BLOCKED BY: | v
1. Fibrous Orbital Septum | LATERAL CANTHAL
2. Medial & Lateral Canthal | TENDON (Anchors
Tendons (Tethers Eyelids | eyelids tight to
Tightly to Bone) | the bony rim)
- Se pusa ponaivi 30-mililita e le mafai ona fa'agaoioia: O le mata o le tagata o se pyramid puipui e fa o le ponaivi malo (o le taualuga, fola, puipui ogatotonu, ma le puipui pito i tua) e fa'asolo i tua i se pito vaapiapi e ulu atu ai le neura mata i totonu o le ulupoo. O le voluma atoa o le ta'amilosaga a tagata matutua e na'o le 30 mililita (pe tusa ma le 2 sipuni tele), ua mae'a fa'apipi'i lelei i le mata mata (7 mL), neura mata, ono maso fa'apitoa, neura, ma le ga'o i tua.
- O le faitotoa pito i luma loka (Orbital Septum ma Canthal Tendons): Talu ai e le mafai ona faalautele atu i fafo puipui ponaivi e fa, e na o le pau lava le auala mo le siitia o le mamafa i totonu o le mata e sola ese ai o le i luma e ala i le tuleia o le mata i fafo o le sola (proptosis). Ae ui i lea, o le pito i luma o le taamilomilo e faʻamaufaʻailogaina i se laupepa faigata e taʻua o le orbital septum ma faʻapipiʻi mau i totonu ma fafo ponaivi rim e medial ma lateral tendons canthal (lea e taula ai laumata pito i luga ma lalo e pei o manoa kitara fufusi i luma o le mata).
- Preseptal vs. Postseptal (Retrobulbar) Toto:
- Preseptal Hematoma (Faigofie "Mata Uliuli"): E aoina le toto i luma o le orbital septum i totonu o le pa'u matala o laumata ma alafau. E tusa lava pe fulafula tele laumata lanu viole, e tumau pea le malu o le mata mata i lalo, masani i le tulaga, ma saogalemu atoatoa.
- Postseptal / Retrobulbar Hemorrhage (Orbital Compartment Syndrome): O le toto e aoina i tua o le orbital septum i totonu o le 30 mL ponaivi ua fa'amaufa'ailogaina (e masani lava mai le gau ** infraorbital artery, mua po'o tua ethmoidal alatoto, po'o le ophthalmic vein**). O le taimi lava e tuleia ai le polo mata i luma na o ni nai milimita, ona o'o loa lea o le tendon canthal pito i lona tapula'a ma loka ai laumata mata i le kelope.
- O le Vascular Strangulation Cascade (Aisea o le IOP > 40 mmHg e tauaso ai le mata): A le mafai loa ona faaloaloa i luma laumata, o isi mililita uma o le toto i tua o le mata e oso ai le intraorbital ma intraocular pressure (IOP) mai lona masani 10 i le 21 mmHg e oo atu i le 40, 60, po o le 100+ mmHg. Pe a sili atu le mamafa o le orbital i le mamafa o le pa'u o ** ala pupuu ciliary ciliary i tua** (lea e fafagaina ai le ulu o le neura mata) ma le gatotonu o le mata o le mata (lea e fafaga ai le mata i totonu), e taofi atoa le tafe toto i le retina ma optic nerve, ma mafua ai le ischemic optic neuropathy ma le central retinal artery occlusion (CRAO).
O mafua'aga masani o le tafetotoi o le retrobulbar ma le fa'alavelave fa'alavelave¶
E ui o le maualuga o le malosi o le faʻalavelave faʻafuaseʻi o le #1 mafuaʻaga i matagaluega faʻafuaseʻi, o le tele o taotoga, fomaʻi, ma faʻalavelave faʻafuaseʻi faʻafuaseʻi e maua ai le faʻamaʻi tutusa o le Orbital Compartment Syndrome:
| Etiology Vaega | Fa'aoso fa'apitoa | Fa'asologa Fa'asologa Fa'asologa masani | Nuances Tau Falema'i Autu |
|---|---|---|---|
| 1. Manu'a Facial & Orbital (Mafua'aga Sili ona Masani) | Tu'i moto, tu'ilima i ta'aloga, polo pesipolo/golf, fa'apipi'i taga ea ta'avale afi, pa'u i luga o foliga o tagata matutua i vai fa'amama toto, po'o gau zygomaticomaxillary complex (ZMC). | Minute i le 6 itula pe a uma le a'afiaga (o nisi taimi e tolopo ai le 24 i le 48 itula pe a fai e ave e le tagata maʻi le apixaban, rivaroxaban, warfarin, poʻo aspirin). | Siaki i taimi uma pe o se fasi ponaivi ma'ai po'o se a'afiaga maualuga na mafua ai se tatala globe matala a'o le'i tu'u sa'o le tonometer i le ivi. |
| 2. Fa'ata'otoga Laumata po'o le toto toto (Blepharoplasty) | La'ei pito i lalo po'o le pito i luga blepharoplasty (si'i laumata), ta'otoga fa'ama'i fa'aa'ai, po'o le ta'otoga endoscopic sinus (FESS) e soli ai le lamina papyracea. | O le maualuga o le lamatiaga i le muamua 3 i le 6 itula talu ona uma le taotoga (e oo atu i le 24 itula), e masani ona tupu pe a mou atu le fa'ama'i fa'amasani i le lotoifale pe tale/puai le tagata ma'i i le toe malosi. | O le toe to'esea o ga'o fa'ata'amilo i le taimi ole blepharoplasty pito i lalo e mafai ona tu'u ai se va'a tipi e toe to'a i tua ole va'a fa'asolo lea e tafe lemu ai le toto. |
| 3. poloka fa'ama'i mata | Retrobulbar po'o peribulbar nila nila poloka faia a'o le'i faia le fa'ata, vitreoretinal, po'o le taotoga glaucoma. | ** Vave (1 i le 10 minute)** pe a uma le tui o le nila i tua o le kelope. | E va'aia e le foma'i mata le proptosis vave, tapuni pupuni, ma le kelope malo papa i luga o le laulau ta'oto ma fai loa le canthotomy pe fa'aleaogaina le taotoga. |
| 4. Tension Orbital Emphysema ("Air Tamponade") | O se tagata ma'i o lo'o maua i le puipui o le ogatotonu po'o le gau o le fola o le fale e feula malosi lona isu pe mafatua ma tapuni o latou pogaiisu. | Va'ai vave le lona lua e feula le isu o le ma'i. | O le ea e fa'amalosi e ala i le sinus gau i totonu o le taamilosaga, ma faia ai se ** tasi ala polo-valve mailei** lea e oomi ai e le ea le neura mata e pei lava o le toto (audible/palpable rice-Krispies crepitus faataamilo i le taamilosaga). |
| 5. Fa'ato'ato'a/Foma'i Retrobulbar toto | O ma'i o lo'o maua i le systemic anticoagulants po'o thrombolytics (tPA), hemophilia, scurvy, orbital vascular malformations/varices, po'o le Valsalva fa'atupu vevesi (su'i tigaina, fanautama, siisii mamafa). | E oso fa'afuase'i ile tale, pua'i, po'o le tiga e aunoa ma se manu'a i fafo. | E masani ona fa'aseseina i le amataga o le ulu po'o le ulu o le ulu se'ia iloa le proptosis ma le leiloa o le va'ai. |
Iloaina o le Orbital Compartment Syndrome vs. se "mata uliuli" e le afaina.¶
Talu ai e toetoe lava o tagata ma'i manu'a uma e fulafula, laumata manu'a, e tatau ona iloa e tagata o lo'o tutu mai ma foma'i pe fa'apefea ona iloa le eseesega o le mata uliuli mata'utia ** mai le mata'utia ** retrobulbar hemorrhage ** ma le ** matala ta'e kelope**:
Laulau fa'atusatusa i autafa o le moega: Preseptal Black Eye vs. Retrobulbar Hemorrhage vs. Open Globe Rupture¶
| Vaega o Su'esu'ega Fa'afoma'i | Simple Preseptal Periorbital Hematoma ("Mata Uuliuli") | Retrobulbar Hemorrhage / Orbital Compartment Syndrome (OCS) | Tatala / Tatala Kelo (Penetrating or Blunt Burst) |
|---|---|---|---|
| ** Tete'e laumata & mafai ona tatala le mata** | O laumata e fulafula, vaivai, ma puaoa; e mafai e le foma'i ona si'i malie le laumata pito i luga ma se tamatamailima po'o se kipepepe e toe fa'afo'i e aunoa ma se tetee tele. | O laumata e fa'aloaloa ma le pa'u ma "fafie" ("maa-malo") i luga o le ivi ivi; e toetoe a le mafai ona toso ese laumata i ou tamatamailima. | E mafai ona fulafula pe gau laumata; 'AUA LE tosoina fa'amalosi laumata, aua o le oomi e mafai ona 'ave'esea ai le tioata ma le gel vitreous mai le mata. |
| Tulaga Mata Mata (Proptosis vs. Enophthalmos) | E saofai le mata mata i se le loloto masani e fetaui ma le mata e le'i manu'a (vaai i lalo mai luga o le muaulu o le tagata ma'i i luga o laumata). | Fa'ailoga Axial Proptosis (Exophthalmos): O le mata o le mata e tuleia i luma ma fa'aoso i fafo ia te oe pe a faatusatusa i le isi mata. | E masani ona va'aia le polo mata pa'u i tua (enophthalmos) po'o le fa'a'ese'e/fa'aletonu. |
| Va'ai Va'ai ( Faitau / Faitau Tamailima ) | ** Va'aiga masani** (20/20 po'o le laina fa'avae pe a alu ese malie le laumata fula mai le ala). | Fa'aitiiti vave le va'ai: Fa'apogai, leiloa le lanu mumu (dyschromatopsia), leiloa le va'ai pito, fa'aitiitia i le Faitauina o Tamatamailima, Malamalama Malamalama, po'o le Pogisa. | Fa'aitiitia le va'ai (e masani lava o le Gaioiga o Lima po'o le Na'o le Malamalama). |
| Su'ega a Tamaiti A'oga ma Su'ega Uila Uila (RAPD) | Tutusa, lapotopoto, vave ona gaoioi tamaiti aoga; leai RAPD. | Fa'ate'a po'o le tama'ita'i o lo'o fa'atupula'ia le pupil ma se fa'ailoga lelei Relative Afferent Pupillary Defect (RAPD / Marcus Gunn pupil): pe a sulu mai le malamalama mai le mata lelei i le mata manu'a, o tamaiti uma e lua e fa'ateteleina. | ** "Teardrop" po'o le pupil pito maualuga** o lo'o fa'asino i le nofoaga o lo'o masae ai le scleral/corneal. |
| Gaioiga Mata (Extraocular Motility) | Gaioiga atoatoa, leai se tiga i itu uma e 6 (I luga, Lalo, Tauagavale, Taumatau). | Frozen Eye (Ophthalmoplegia): Tuga tiga ma le le mafai ona faagaioi le mata i itu uma ona o le mamafa i totonu o le musele e pipili ai maso ma Nerves Cranial III, IV, ma VI. | Fa'atapula'a pe fa'atiga le gaioi (pe fa'atapula'a le va'ai i luga na'o ia pe a fa'aesea le musele pito i lalo i se gau gau). |
| Conjunctiva (Pa'epa'e o le Mata) | sclera pa'epa'e masani po'o fa'apalapala mumu sesega-mumu fa'apa'i toto toto. | Tose 360-degree bloody chemosis: Fufula, paluni, conjunctiva toto pei o le jelly o lo'o fa'aoso i le va o laumata fufusi. | 360-tikeri hemorrhagic chemosis (sele-pei ma'i pa'u toto i tafatafa o le mata) po'o le lanu uliuli o le uveal o lo'o fa'aalia e ala i le masae o le scleral. |
| O'o'o ile Mata (IOP ile Tonometer) | masani (10 i le 21 mmHg). | Siitia tele: > 40 mmHg (masani 50 i le 100+ mmHg). | Maualalo maualalo / hypotonic (masani < 5 to 8 mmHg), e ui o le tonometry e matua fa'asalaina. |
Fa'afefea ona siaki mo Proptosis ma se Afferent Pupillary Defect (RAPD) ile 30 sekone¶
- O le Su'esu'ega o le Muulu o le "Bird's-Eye" mo Proptosis: Tu sa'o i tua po'o luga a'e o le ulu o le ma'i nofonofo, fa'asaga teisi o latou auvae i luga, ma va'ai sa'o i lalo i luga o latou muaulu fa'asaga o latou matamata i alafau uma e lua. I se mata uliuli faigofie, na'o le pa'u laumata vaivai e fa'afefe. I le retrobulbar hemorrhage, o le a e va'ai ai i le kone o le mata o le mata ua a'afia ** o lo'o fa'aoso i luma i le tele o mita i tua atu o le tuasivi o le muaulu** fa'atusatusa i le mata e le'i manu'a.
- ** Le Su'ega Red Desaturation (Earliest Sign of Optic Nerve Compression):** Uu se mea mumu sesega (pei o se tapuni fagu mūmū po'o se tapuni vaila'au fa'afuase'i) i luma o le mata lelei o le ma'i, sosoo ai ma luma o le mata manu'a. Aʻo leʻi leiloa e le tagata maʻi le mafai ona faitau tusi, o le neura optic ischemic e leiloa le malosi e iloa ai le mumu mumu: o le a lipotia e le tagata maʻi o le pulou mumu e foliga "faʻafefe, fufulu moli moli, lanu enaena, poʻo le efuefu" i le mata manuʻa.
- ** Le Su'ega Uila Uila mo le RAPD (Marcus Gunn Pupil):** E tusa lava pe ua le iloa e le tagata ma'i, ua tui, pe fula tele e faitau ai le siata o mata, o le Swinging Flashlight Test e ta'u vave atu ia te oe pe a mate le neura mata:
- Fufulu moli o le potu ma faasusulu atu se moli peni i le mata e le'i manu'a (lelei) mo le 3 sekone: o le tamaitiiti aoga lelei ma le tamaititi ua manu'a ua fuimau (tali i le maliega).
- Fa'asa'o vave le ave moli i luga o le alalaupapa o le isu i totonu o le mata manu'a: talu ai e le mafai e le neura optic optic i le mata manu'a ona tu'uina atu le faailoilo moli i le fai'ai, e manatu le fai'ai ua pogisa le potu, ma o tamaiti aoga uma e lua ua vaʻaia (faʻalautele) saʻo i le ave o le malamalama. O se RAPD lelei i se mata tete'e, o se fa'amaoniga atoatoa mo le Lateral Canthotomy ma Cantholysis vave.
Fa'alavelave fa'afuase'i ile falema'i: Lateral Canthotomy ma Inferior Cantholysis (LCIC)¶
A o'o atu se tagata ma'i i le matagaluega fa'afuase'i ma le Orbital Compartment Syndrome, e faia e le foma'i fa'afuase'i po'o le foma'i mata se ta'aloga e 2-minute i tafatafa o le moega e ta'ua o le Lateral Canthotomy and Inferior Cantholysis (LCIC).
Aisea e le lava ai le tipiina o le paʻu ("Canthotomy"): o le tino o le Cantholysis¶
O se penina ta'otoga mata'utia o lo'o a'oa'oina i so'o se vaila'au fa'afuase'i ma le nofomau i manu'a o le eseesega lea i le va o le Laasaga 1 (Lateral Canthotomy) ma le Laasaga 2 (Inferior Cantholysis):
OUTER CORNER OF THE EYE (LATERAL CANTHUS)
[Upper Eyelid Tarsal Plate]
\
\ Superior Crus of Lateral Canthal Tendon
\ (Cut in Step 3 ONLY if IOP stays > 40 mmHg)
\
(CORNEA) +=======> [LATERAL CANTHOTOMY INCISION]
/ (Step 1: 1-2 cm skin cut to bony rim)
/
/ *** INFERIOR CRUS OF LATERAL CANTHAL TENDON ***
/ (Step 2: MUST Strum & Snip This "Guitar String"
[Lower Eyelid] Tendon to Release the Lower Eyelid & Drop IOP.)
- Aisea ua le manuia ai le Laasaga 1 (Canthotomy): O le tipi faalava o le pa'u i le tulimanu pito i fafo o le mata (lateral canthotomy) e na'o le fa'aitiitia o le mamafa o le i'a pe tusa o le 10 i le 14 mmHg ona o le loloto o le 'a'a'ai ** i lalo o le pa'u pito i lalo o le lateral canthal tendon** o lo'o fa'amauina pea le laumata pito i lalo o le ponaivi tarsal lateral.
- Aisea o le Laasaga 2 (Inferior Cantholysis) o le laasaga e laveai ai le vaai: O le tosoina o le laumata pito i lalo i luma i le malosi e iloa ai se fusi pa'epa'e mafiafia, e pei o se ** manoa kitara ua fa'alogo lelei** pe a taina i le pito o seleulu mata'i. O le tipiina o lena tendon maualalo (inferior cantholysis) e matua tatalaina atoa ai le laumata pito i lalo, e mafai ai e le mata mata ona see agai i luma i le 4 i le 6 millimita, faamatuu atu le toto retrobulbar ua maileia, ma vave ona pa'u i lalo le mamafa o le mata i le 30 i le 50+ mmHg.
Fa'ailoga falema'i ma la'asaga ta'i la'asaga galuega a le falema'i mo le LCIC¶
- Fa'ailoga Fa'atonu (Fa'atino Vave ile Itu Moega A'o le'i CT):
- Tala'aga o manu'a i luga ole toto, taotoga laumata, po'o poloka retrobulbar PLUS proptosis/tense globe PLUS SO'O SE TASI o:
- Fa'aitiitia le va'aia,
- Fa'aletonu o le Pupillary Afferent Relative Afferent (RAPD), PO
- O'omi o le mata (IOP) > 40 mmHg.
- Laasaga i lea Laasaga i autafa o le moega (Faia e Fomai):
- Sauniuniga & Fa'ama'i: Fa'amama le tulimanu pito i fafo o le mata i le povidone-iodine mata ma tui le 1 i le 2 mL o le 1% po'o le 2% lidocaine fa'atasi ma le 1:100,000 epinephrine sa'o i totonu o le canthus pito i tua e fa'asaga i le ivi pito i tua (e le'o aga'i i le kelope).
- Devascularize (Clamp): Oomi se hemostat sa'o faalava i luga o le canthus pito i lalo agai i lalo i le ponaivi pito i tua orbital rim mo 30 i le 60 sekone e nutimomoia ai ala toto ma fai ai se ala e leai se toto.
- Laasaga 1 - Lateral Canthotomy: Fa'aaogā seleulu fa'amata'i po'o seleulu Stevens tenotomy, 'oti fa'alava i luga o le laina nuti'i mai le tulimanu pito i fafo o le mata 1 i le 2 senitimita i le pito i tua e o'o atu lava i le fa'ai'u o le ponaivi.
- Laasaga 2 - Inferior Cantholysis: Uu le pito pito i fafo o le laumata pito i lalo i tui nifo ma toso mau i luma ma agai i luga agai i le taualuga (e ese mai le mata). Fa'aaoga le pito tapuni o le seleulu e pa'u ai ("strum") le filo fufusi i lalo o le i'a o le canthal tendon i fafo e taula ai le tapuni pito i lalo i le ponaivi, fa'asino le pito seleulu i lalo/mamao ese mai le kelope, ma tipi atoa le manoa seia pa'u atoatoa le laumata pito i lalo.
- ** Toe Su'esu'e IOP & Va'aiga Vave:** Toe fua le mamafa o le mata i totonu ole 2 i le 5 minute. Afai e tumau pea le IOP > 40 mmHg, alu i le Laasaga 3 (Superior Cantholysis) e ala i le tipiina o le pito i luga o le tendon canthal pito i lalo ole laumata pito i luga.
- ** Fa'amatalaga Fa'amālōlōina Fa'aola mo Ma'i:** Fa'amautinoa le ma'i ma le aiga o le vaevaega o le canthotomy i le pito i tua e matua fa'amalolo lelei ma e faigofie ona su'iina e se foma'i tipitipi mata i le 3 i le 5 aso mulimuli ane pe a uma uma fula o le orbital, toetoe a leai se ma'ila e iloa.
Fa'aopoopo fa'afoma'i (Fa'aaogā fa'atasi ma le LCIC, aua lava ne'i suitulaga i le tipiina o le tendon)¶
A'o fa'atulaga mo le LCIC i tafatafa o le moega po'o le taimi mulimuli ane, e fa'atino e foma'i fa'alavelave fa'afuase'i togafitiga fa'afoma'i e fa'aitiitia ai le voluma vitreous, taofia le gaosiga o le malie, ma fa'aitiitia ai le edema neura mata:
- Mannitol i totonu ole toto: 1 to 2 g/kg IV fa'ainu i luga ole 30 minute (su'i hyperosmotic e toso mai le vai mai le mata ma le taamilosaga).
- Acetazolamide (Diamox): 500 mg IV bolus (carbonic anhydrase inhibitor lea e tapunia ai le gaosiga o le vai i totonu o le mata).
- Topik IOP-Lowering Drops: Timolol 0.5% ma brimonidine pa'u (aloese pe a masalomia le kelope tatala).
- Corticosteroids Fa'asuavai Maualuga: Methylprednisolone (250 mg to 1,000 mg IV) poʻo le dexamethasone e faʻaitiitia ai le afaina o le neuropathy mataʻutia.
- ** Anticoagulant Reversal & Antiemetics:** Intravenous ondansetron e puipuia ai le fa'asuati fa'aoso i le toto, fa'atonutonuina o le toto, ma le vave fa'aliliuina o warfarin, apixaban, po'o rivaroxaban.
Aua ne'i fa'aogaina se fa'apipi'i pe fa'aoga sa'o le aisa ile mata tete'e ma fa'apupula
E masani ona tuu e tagata e tutu lelei ma faiaoga afeleti se pusa aisa pe afifiina se fusi oomi i luga o le mata fula o se tagata taalo pe a uma ona aafia foliga. Afai o le tagata ma'i e maua i le retrobulbar toto, o le mamafa mai fafo mai se taga aisa po'o se fasi kausa fufusi e fa'apipi'i ai le mata i tua i totonu o le ponaivi ua tumu i le toto, fa'aosoina le toto i luga a'e o le totoga o le aluga o le aluga tutotonu ma fa'avaveina le ischemia o le retina. Tu'u pea le mata e le ufiufia pe puipui i se talipupuni malo fa'ato'a fa'amau tonu i luga o le ivi ivi ma le alafau.
Ae fa'afefea pe a maua e le tagata ma'i le Tension Orbital Emphysema (Ea) nai lo le toto?
Afai e tupu fa'afuase'i le proptosis, laumata fu'ai, crepitus subcutaneous, ma leiloa le va'ai i le taimi lava e uma ai le ** feula o latou isu** pe a mae'a le gau o le puipui po'o le fola o le fale, e fa'apipi'i le ta'amilosaga i le ea maualuga ua pu'eina (tension orbital emphysema). E le gata i le Lateral Canthotomy ma le Cantholysis, e mafai e se foma'i fa'afuase'i po'o se foma'i mata ona faia le fa'a'ave'esea o le tui o le nila (fa'aofi se nila 20-i-22-fua o lo'o fa'apipi'i i se tui e tumu i le masima i totonu o le taga ea i lalo o le CT po'o fa'ailoga fa'aanatomical i luga o le fa'alava o le taualuga/fola o le ea e alu ese mai le pito i luga ole laiga.
Numera fa'aitulagi o fa'alavelave fa'afuase'i ma fa'atonuga a le lala sooupu¶
O le masalomia o le tafetotoi o le retrobulbar po'o le ma'i o le orbital compartment o se Vaega 1 / Fa'amuamua 1 ophthalmology ma fa'alavelave fa'afuase'i fa'atasi ai ma le fa'amalama fa'ama'i e 60-i-90-minute le fa'amalama o le faitoto'a i le fa'ama'i:
- United States ma Kanata: vili le 911 mo le felauaiga i le nofoaga lata ane ** Level 1 po o le Level 2 Trauma Center** po o Falemai Faalavelave Tutupu Faafuasei (aua nei alu i le ofisa o mata po o le nofoaga autu mo le tausiga faanatinati). Pulea e American Academy of Ophthalmology (AAO) ma American College of Surgeons ATLS (Advanced Trauma Life Support) trauma protocols, lea e fa'atulafonoina ai le canthotomy i tafatafa o le moega i le trauma bay e le foma'i fa'afuase'i a'o le'i faia le CT scan.
- United Kingdom: vili le 999 pe alu vave i se falemai tele Matagaluega o Faalavelave Tutupu Faafuasei (A&E). I lalo o le Royal College of Emergency Medicine (RCEM) ma Royal College of Ophthalmologists tulaga fa'aleagaina, Fa'alavelave Fa'afuase'i Foma'i Resitara ma Faufautua ua a'oa'oina ma fa'amaonia e fa'atino vave i tafatafa o le moega Lateral Canthotomy ma Cantholysis e aunoa ma le fa'atali mo le o'o mai i luga o le telefoni.
- Iuni Europa: vili 112. Puleaina i lalo ole toe fa'aolaina o manu'a a Europa ma fa'atonuga ole mata fa'afuase'i.
- Ausetalia ma Niu Sila: vili le 000 i Ausetalia poo le 111 i Niu Sila. Puleaina i lalo o Australasian College for Emergency Medicine (ACEM) ma RANZCO acute orbital trauma guidelines.
- Initia ma Asia-Pasefika: vili le 112 (po o le 108 i Initia), 995 i Sigapoa, 119 i Iapani ma Korea i Saute, po o le 999 i Malaysia ma Hong Kong. Fa'agasolo ile falema'i tele fa'alavelave fa'afuase'i po'o le falema'i mata'utia mata.
Fesili e fai soo¶
E fa'afefea ona ou iloa le eseesega i le va o le mata uliuli masani ma le tafetotoi o le retrobulbar?¶
I se mata uliuli masani (preseptal hematoma), e nofo le toto i totonu o le paʻu matala i luma o laumata: e tusa lava pe foliga lanu violē ma fulafula laumata, e lagona le vaivai, o le mata mata e nofo i se loloto masani, o le gaioiga o mata e masani lava, ma e manino atoatoa le vaʻai pe a e siiina malie le tapuni. I se tafetotoi i tua, o le toto e maileia i tua o le mata mata i totonu o le ponaivi, tulei le mata mata i luma (proptosis), faʻaloaloa laumata mata-malosi i le ponaivi ina ia le mafai ona toso matala, malulu mata feʻaveaʻi, ma mafua ai le loloto o le tiga ma le vaʻaia.
Aisea e taua tele ai le faamalama 60-i-90-minute ile Orbital Compartment Syndrome?¶
O le retina o se faʻaopoopoga o le faiʻai e maua ai le maualuga o le okesene i le kalama o soʻo se mea i totonu o le tino o le tagata. A tafetotoi i totonu o le 30-milililiter ponaivi mata ivi malō e fa'aoso ai le mamafa i luga a'e o le 40 i le 50 mmHg, e fa'apipi'i ai le alātoto tutotonu ma le tama'i alā ciliary e fafagaina ai le neura mata. O suʻesuʻega faʻataʻitaʻiga ma suʻesuʻega faʻapitoa e faʻaalia ai pe a maeʻa le 60 i le 90 minute (ma toetoe lava i tua atu o le 120 minute) o le faʻamaʻi atoa o le retinal ischemia, e mate tumau sela ganglion retinal, e iʻu ai i le tauaso e le mafai ona suia seʻi vagana ua tipi le tendon canthal i le taimi.
Aisea e le tatau ai ona fa'atali foma'i mo se su'esu'ega CT a'o le'i faia se lateral canthotomy?¶
Orbital Compartment Syndrome e su'esu'e ile falema'i ile moega ile itiiti ifo i le lua minute ile siaki ole proptosis,se kelope malo ma'a'a, ma le fa'aitiitia o le va'ai po'o se fa'aletonu pupillary afferent (RAPD). O le felauaiga o se tagata maʻi i le radiology suite, maua se faʻataʻitaʻiga CT mata, ma faʻatali mo le toe faʻaleleia o ata e masani ona faʻaaogaina le 30 i le 60 minute o le 90-minute retinal survival window. O le tipiina o le tendon canthal pito i tua i tafatafa o le moega e lua minute i lalo o le faʻamaʻi faʻapitonuʻu, vave toe faʻafoʻi le toto toto, ma faʻatagaina le tagata maʻi e faia se CT scan saogalemu mulimuli ane.
Aisea ua faasa ai ona ou feula lo'u isu pe a uma ona lavea le mata?¶
O le a'afiaga o le mata e masani ona ta'e ai le puipui pito sili ona manifinifi (lamina papyracea) po'o le fola o le mata, lea e fa'atasi ai le puipui ma lou ethmoid ma le isu maxillary nasal. A e feula lou isu, o le mamafa o totonu o au isu e oso i luga atu i le 80 i le 100 mmHg, ma fa'aoso le ea i le ponaivi ta'e sa'o i tua o lau polo mata. Talu ai ona o le aano vaivai e galue e pei o se alavai e tasi le ala, o le ea e saisaitia i tua o le mata (tension orbital emphysema) ma nutimomoia ai lou neura mata e pei lava o le toto.
E mafai ona tupu le toto i tua pe a uma le taotoga o laumata (blepharoplasty)?¶
Ioe. Retrobulbar hemorrhage o se faʻalavelave mataʻutia mataʻutia o le blepharoplasty laumata pito i luga poʻo le pito i lalo, e masani ona tupu i totonu ole 3 i le 24 itula muamua pe a maeʻa le taotoga pe a maeʻa le epinephrine faʻamaʻi ile lotoifale poʻo pe a tale le tagata maʻi, puaʻi, punou, pe tiga. Afai e te atia'e fa'afuase'i tu'ina tiga loloto i le mata e tasi, fula tele vave e tuleia ai le mata i luma, po'o le va'ai faanenefu pe a uma le taotoga o laumata, vala'au le 911 ma lau foma'i tipitipi i le taimi lava lea e mafai ona tatala fusi ma su'i ma faia se canthotomy.
E fa'aleagaina tumau mata pe fa'aleagaina le polo mata ile canthotomy ile pito?¶
Leai. O le lateral canthotomy ma le cantholysis e le tipiina ai le mata; e fai ai le 1-i-2-senimita fa'ata'atia fa'alava i le tulimanu pito i fafo o laumata ma tipi le tama'i ivi fibrous e taula ai le laumata pito i lalo i le ponaivi. A uma loa le tafe toto ma le fula i le 3 i le 5 aso, ona su'iina lea e se foma'i mata po'o se fomai tipitipi mata i tua i tua i tua o le manoa ma le tulimanu pito i fafo i le pi'opi'o o le pa'u-vae, ma tu'u ai se ma'ila tau le iloa a'o sefe le vaai a le ma'i.
Punavai ma ta'iala aloa'ia¶
- American Academy of Ophthalmology (AAO, United States): EyeWiki & Clinical Practice Guidelines: Orbital Compartment Syndrome, Retrobulbar Hemorrhage, ma Lateral Canthotomy and Cantholysis.
- American College of Surgeons (ACS, United States): Advanced Trauma Life Support (ATLS) Student Course Manual (Ocular Trauma and Bedside Orbital Decompression Protocols).
- ** Royal College of Emergency Medicine (RCEM) & Royal College of Ophthalmologists (United Kingdom):** Best Practice Guideline: Puleaina o Traumatic Orbital Compartment Syndrome (OCS) i le Matagaluega o Faalavelave Tutupu Faafuasei.
- ** Lima V et al. (Taimi o le Oral and Maxillofacial Surgery) & Hayreh SS (Experimental Eye Research):** Ocular Ischemia and Tolerance Time of the Retina to Acute Central Retinal Artery Compression (90-i-100-Minute Window).
- ** International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC):** International First Aid, Resuscitation, and Education Guidelines: Eye Trauma and Protective Shielding.
Fai se kosi fa'amaonia fesoasoani muamua ma fa'afeso'ota'i fa'apolofesa
O lenei taʻiala e tuʻuina atu ai faʻamatalaga faʻafuaseʻi ma aʻoaʻoga fesoasoani muamua ma e le suitulaga i suʻesuʻega faʻapolofesa faʻafomaʻi poʻo le faʻamaʻiina o taotoga ile falemaʻi. Ina ia aʻoaʻo pe faʻafefea ona puipuia mata manuʻa, iloa le teʻi, ma pulea faʻalavelave faʻalavelave faʻafuaseʻi ma le saogalemu, fai se kosi fesoasoani muamua e ala i le Koluse Mumu, St John Ambulance, poʻo se kamupani faʻamaonia faʻapitonuʻu.