Faʻalavelave faʻafuaseʻi i fafo i le taumalulu: vai malulu, leiloa i le kiona, paʻepaʻe, ma mafanafana seia oʻo ina laveaʻiina¶
Emergency numbers differ by country. O lenei itulau e fa'aaoga ai le 911, le numera mo le Iunaite Setete ma Kanata. E tele isi atunuu e faʻaaoga le 112, 999, poʻo se isi numera. Su'e le numera mo lou atunuu.
O le taumalulu i fafo e matagofie ma le lotofaamagalo. O le pa'ū i totonu o le vaituloto o le aisa, o le pa'epa'e fa'afuase'i i luga o le tuasivi, o le pa'u o le fa'ase'e i luga o le ma'aa'aa'a po'o le liliu sese i le afiafi e ono lamatia ai le ola i totonu o le itula, aua o le malulu e aveesea ai le malosi, fa'amasinoga ma le vevela i le taimi e tasi. O le tele o tagata e sao mai faʻalavelave faʻafuaseʻi i le taumalulu latou te faia ni mea lelei se tolu: latou te taofi ma mafaufau aʻo leʻi faia, latou te puipuia i latou lava mai le malulu ma le matagi, ma latou faʻafaigofie mo tagata laveaʻi ona maua i latou.
O lenei taiala e aofia ai le faatofuina o le vai malulu, leiloa i le kiona, savaliga sopo i se mea papa'e, faase'e ma faase'e faalavelave, fausia o se malutaga ma faailoilo, mafanafana seia oo mai le laveai, ma sauniuniga e faigofie ai nei mea uma. E fausia i luga vao maalili ma malulu, pau i le aisa ma leiloa a'o savaliga po o tolauapiga.
Fai nei loa¶
- Taofi le gaioi pe afai e te leiloa, fa'aletonu po'o se pa'epa'e. Aua le savali pea ma le faamoemoe e maua le ala. Nofo i luga o lau ato poʻo se faʻamaufaʻailoga, mai le matagi.
- Valaau lau numera faʻafuaseʻi i le lotoifale (911 i le Iunaite Setete ma Kanata, 112 i le isi itu o le Iuni a Europa, 999 i le United Kingdom) pe a iai sau faʻailoga, pe lafo se feʻau i se satelite avefeʻau poʻo lou tagata suʻe suʻe. E alu fe'au tusitusia i nisi taimi pe a leai ni leo. Vaai numera fa'afuase'i mo isi atunuu.
- Tuu i luga o lau matutu uma e te maua, e aofia ai se pulou, totigilima ma se atigi matagi. Alu ese mai le matagi ma le kiona, ma puipui oe mai le eleele.
- Afai na e pa'ū i totonu o le vai malulu, mulimuli i laasaga i le vaega vai malulu i lalo: pulea lou manava, taofi lou ulu i luga aʻe, ma alu i fafo ma mafanafana i le vave e te mafaia.
- 'A'ai ma inu i se mea mafanafana ma suamalie pe a e maua. E susunuina e lou tino mea'ai e maua ai le vevela.
- Fa'afaigofie ona su'e: nofo i se nofoaga e tasi, fa'aoga se fa'aili, tu'u mea pupula i le avanoa, ma fa'amafanafana lau telefoni ma sui i le tulaga maualalo le malosi.
Faatofuina i le vai malulu¶
O le vai malulu e mate i vaega, ma o le laasaga muamua e le o le maalili. O le te'i fa'afuase'i o le vai malulu e mafua ai le manava fa'afuase'i ma le manava vave, lea e mafai ona malemo i le minute muamua. O le tulafono "1-10-1" a'oa'oina lautele mai vaega o le saogalemu o le vai a Kanata o lo'o tu'uina mai ai se ata lelei o mea e tutupu i le vai e tusa ma le 10 tikeri Celsius (50 tikeri Fahrenheit) pe sili atu le malulu.
| Tulaga | Taimi | O le a le mea e tupu | O le a le mea e fai |
|---|---|---|---|
| Te'i malulu | Muamua 1 minute | Manava, manava vave, popolevale | Taofi lou ulu i luga aʻe o le vai, faʻafefe, ma taulaʻi i le manava lemu |
| A'au toilalo | Le isi 10 minute | Ua vaivai lima ma vae ma le toe galue | Fa'aaoga minute nei e alu ai i fafo, a'e i luga o se mea opeopea pe vala'au mo se fesoasoani |
| Ma'alili | E oʻo ile 1 itula pe sili atu | E pa'ū le vevela o le aʻa, fenumiai, leiloa le malamalama | Alu ese mai le vai ma mafanafana, ma laveai vave |
E eseese taimi i le vevela o le vai, lavalava, tino ma le malosi, o lea ia fai i latou o se taʻiala ae le o se faʻamaoniga. Ua umi atu le ola o tagata i le vai malulu, ae o isi ua feoti i se taimi itiiti. O se ofu faaola e matua fa'aleleia atili ai ou avanoa, aua e te fa'aopeopea pe a le toe galue ou maso.
Afai e te pa'u i le aisa¶
- Aua le popole. Fa'atalitali le gasp reflex, ma pulea lou manava e ala i le nofo to'a mo le minute muamua.
- Liliu atu i le itu na e sau ai, talu ai o lena aisa na taofia oe muamua.
- Tuu ou lima i luga o le aisa e le'i motusia ma kiki ou vae e fa'afola lou tino i luga.
- Kiki e pei e aau, ma toso oe i fafo i luga o le aisa ma ou lima, ona taʻavale ese lea mai le pu. Aua le tu i luga seia e mamao ese mai le vaega malepelepe.
- Totolo pe ta'avale i tua ile matafaga ile ala na e sau ai.
- Alu i le malutaga ma amata fa'amafanafana, tusa lava pe e te lagona lelei, aua o le malulu e fa'aauau pea ona fa'amama ai le vevela o lou tino.
Mo le saogalemu o le aisa, auala laveai ma taiala mafiafia aisa, faitau pau i le aisa. E le mautinoa le mafiafia o le aisa. O le tele o ofisa e fautuaina ia le itiiti ifo i le 10 senitimita (4 inisi) o le aisa manino ma le malo mo le savali, ae o vaitafe, vaipuna, vai ma le ufitia o le kiona e mafai ona vaivai ai le aisa i nofoaga, o lea siaki ma pulega i le lotoifale ma aloese mai le aisa e te le iloa.
Afai e le mafai ona e alu i fafo¶
Ia tumau pea i le tulaga FESOASOANI (Heat Escape Lessening Posture) pe afai e iai sau ofu faaola: uu ou tulivae i lou fatafata ma pipii ou lima i ou itu. O lenei mea e taofia ai le vevela i totonu. Afai e te faatasi ma isi, faapupuu faatasi. Aua le aau mamao, aua o le aau e saosaoa ai le vevela. Aau pe a latalata se vaa, matafaga po o se mea opeopea.
Faasaoina o se isi tagata¶
Aua le tamoe i luga o le aisa. Valaau muamua lau numera fa'alavelave fa'afuase'i. Ona, afai e saogalemu, aapa atu i se mea umi e pei o se apefai, lala po o se maea mai eleele malo, pe togi se maea, polo mama po o se mea e opeopea. Fa'amaulalo oe ma fa'alafola i luga o le aisa pe a tatau ona e alu i ai, ma se mea e fa'asalalau ai lou mamafa. O le tele o tagata laveai ua avea ma tagata afaina, o lea aua le tuʻuina oe i se tulaga lamatia.
A uma ona e alu ese mai le vai¶
- Alu ese mai le matagi ma i totonu o se malutaga, se taavale, se fale po o se faleie.
- Aveese lavalava susu, e aveese ai le vevela mai lou tino, ma sui i ni fa'amamago. Afai e leai ni ou lavalava mago, soloi ese mea susu ma afifi oe i se palanikeke, palanikeke avanoa poʻo se ato moe.
- Afifi le tino, ulu ma le ua, ma faaeseese mai le eleele.
- Tu'u meainu mafanafana ma suamalie pe a ala le tagata ma mafai ona folo. Aloese mai le ava malosi ma le caffeine.
- Taulima lemu le tagata. O le gaioi gaogao e mafai ona fa'aoso ai fa'afitauli fati o le fatu i se tagata malulu tele.
- Valaau lau numera fa'alavelave fa'afuase'i mo so'o se tasi ua fa'atofuina, tusa lava pe foliga lelei. Ole vai ile mama ma le pa'u o le vevela e mafai ona aliali mai mulimuli ane.
Mo laasaga atoa, tagai maalili ma le malulu. Afai e le tali mai le tagata ma e le manava masani, amata CPR ma faʻaauau seia oʻo mai le fesoasoani. E mafai ona toe malosi tagata maʻalili pe a uma se taimi umi e aunoa ma se fatu, o lea aua le vave tu. Vaai CPR.
Danger
Aua ne'i alu i totonu o le vai malulu e laveai ai se tasi e aunoa ma se masini faaopeopea ma se fuafuaga. O le te'i malulu ma le toilalo aau e mafai ona ave se laveai malosi i totonu o minute. Valaau mo se fesoasoani, aapa pe togi mai se tulaga saogalemu, ma aloese mai le vai.
Ta'avale kiona, ATV ma ta'avale i luga o le aisa¶
E sili atu ona faigofie ona soli e taavale le aisa nai lo tagata. Afai e te tietie pe tietie i vaituloto aisa, siaki le mafiafia o le aisa ma tulaga i le lotoifale, fai se suti faʻafefete, ave faʻaisa aisa i lou ua, ma aloese mai le tietie i le po. Mo le mea e fai pe a maeʻa se faʻalavelave, vaʻai taavale kiona po'o le ATV na malepe i le vaituloto aisa. Mo vaa ma vai tatala i le taumalulu, faitau fe'avea'i va'a ma ola vai malulu.
Ua leiloa i le kiona¶
O le kiona e nana ai ala, fa'amafola fa'ailoga ma ufiufi tulagavae, ma o aso pupuu o le taumalulu e itiiti se taimi e fa'asa'o ai se mea sese. O le malulu ma le vaivai e faʻaitiitia ai le mafaufau manino. O le faʻamoemoe o le aloese mai le faʻaleagaina o mea.
Fa'aaoga le auala STOP¶
- Taofi. Aua le toe laa. Nofo i lalo, inu, 'ai ma manava.
- ** Mafaufau.** O fea na e iloa mulimuli ai lou tulaga? O le a le umi ua mavae? E fia le malamalama o le ao, mea'ai, vai ma lavalava o lo'o ia te oe? O ai na te iloa lau fuafuaga?
- Matau. Vaai i le tau, fanua, matagi ma lau maa. Siaki lau faafanua, GPS ma lau telefoni. Matau so'o se malutaga lata ane.
- Fuafua. Filifili pe nofo pe alu, ma le mea e fai muamua. Afai e masalosalo, nofo tumau.
Nofo pe alu¶
O le tele o 'au su'esu'e ma lavea'i e fautuaina tagata ua leiloloa e nonofo i se nofoaga se'i vagana ua i ai i se tulaga lamatia pe iloa tonu le auala e o'o atu ai i le saogalemu. O se tagata nofo tumau e faigofie ona maua ma faʻaitiitia le malosi. Fa'ato'a si'i pe a:
- E te iloa ma le mautinoa le nofoaga saogalemu aupito lata ane, ma e mafai ona e ausia i se taimi lelei ma tulaga saogalemu.
- O lou nofoaga i le taimi nei e le saogalemu, mo se faʻataʻitaʻiga i se ala avalanche, i lalo o se konise, luga o le aisa manifinifi poʻo totonu o se sone lolovaia.
- E tatau ona e alu i sina mamao e o'o atu i le malutaga mai le matagi po'o le su'eina o se nofoaga matala mo fa'ailoga.
Afai e te gaoioi, fa'ailoga lou ala i laau, ma'a po'o mea lanu felanulanua'i ina ia mafai ona e toe fo'i mai, ma tu'u se fa'amatalaga pe a e tu'ua se ta'avale. Mulimuli i ou lava ala i tua pe a mafai ona e vaʻaia. Aua le mulimuli i se vaitafe po o se tuasivi sei vagana ua e iloa le mea e tau i ai, ma aloese mai malifa tifato ma alalaupapa i le leaga o le vaai.
Afai e iai sau telefoni¶
Valaau pe tusi lau numera faʻafuaseʻi faʻapitonuʻu, faʻamatala auʻiliʻili lou nofoaga, ma fai mai ua e leiloa i le kiona. Fa'asoa au fa'amaopoopo pe a mafai e lau telefoni ona fa'aali atu, ma fa'alatalata le telefoni i lou tino ina ia mafanafana, aua e mate vave maa i le malulu. Auina atu ni savali pupuu nai lo le faia o ni telefoni uumi. Su'e le susulu o le lau i lalo, tapuni isi polokalama ma fa'aoga le va'alele i le va o fe'au pe a e mana'o e sefe le paoa. I nisi atunuu e mafai ona e auina atu se tusi faʻafuaseʻi. Afai e te tauaveina se faailoilo su'esu'e patino po'o se avefe'au satelite, fa'agaoioi ma tu'u i le avanoa ma se va'aiga manino o le lagi.
Pa'epa'e ma leaga le va'aia¶
E tupu le pa'epa'e pe a feula pe to'ulu le kiona ma le malamalama mafolafola e aveese ai le loloto ma le fa'atusatusaga. Ua leiloa e tagata lo latou lagona o luga ma lalo, ma latou savavali i li'o po'o se matau'a.
O le a le mea e fai¶
- Taofi loa pe afai e le mafai ona e iloa atu ou vae, le tafailagi po o le tagata o loo i luma. Aua le agai i se nofoaga e le mafai ona e iloa atu.
- Nofo faatasi. Nonoa i luga pe tumau i le pa'i atu i le vaega pe a ogaoga tulaga, ma faitau soo ulu.
- Tuu i luga o fata ma se ufiufi mata. Fai se malutaga mai le matagi i tua o se papa, se laau poʻo se lua i le kiona.
- Fa'aoga lau fa'afanua, tapasa ma le GPS e siaki ai le mea o lo'o e i ai, ma 'aua le fa'atuatuaina lou lagona o le fa'atonuga i se pa'epa'e. E savavali tagata i pioga e aunoa ma le iloaina.
- Afai e tatau ona e minoi, filifili se laina saogalemu, alu lemu, ma su'e le eleele i luma i se pou po o se pou faasee. Aloese mai malifa, pito ma vai matala.
- Mulimuli i ou ala i tua pe afai o loʻo iloa pea ma saogalemu le auala, pe faʻatali mo se malologa i le tau.
- Aua le tuua le vaega pe auina atu se tagata e toatasi e muamua atu e sikau na o ia.
Mo le ave taavale i afa ma le kiona, faitau afā o le eleele, agi le kiona pa'epa'e ma laina e nonoa ai le maea. Afai oe i totonu o se taavale, nofo i le taavale, ma vaai malepe taavale.
tauaso kiona¶
O le kiona susulu e mafai ona mu mata i totonu o itula, e oo lava i aso puaoa. Fai matatioata po o matatioata e iai le puipuiga atoa ole UV. Afai e faanenefu le va'ai ma e lagona le ma'ema'ea o mata, ufiufi i se ie susu ma malolo i le pogisa. Vaai tauaso kiona.
Faalavelave faasee ma faasee¶
O le faasee, faasee ma le faasee i le kiona e mafua ai le faitau afe o manuʻa i taumalulu uma, o le tele lava mai le pa'ū ma feteʻenaʻi. Manu'a ulu ma manu'a tu'ulafoa'i e sili ona ogaoga. O tamaiti ma tagata amata e sili atu ona lamatia, ma o le faasee i luga o auala, latalata i laau poʻo luga ole aisa e sili ona lamatia.
Puipuia o manu'a¶
- Fai se pulou ua fuafuaina mo taaloga kiona pe ae faasee, laupapa kiona po o le faasee. O pulou uila e le ufiufi tutusa a'afiaga.
- Nofo muamua pe taoto vae i luga o faasee, ma aloese mai le alu muamua i lalo.
- Filifili malifa e manino, malu le tafe ma leai ni laau, papa, pa, auala, vai, poʻo taʻavale paka.
- Aloese mai mauga aisa pe tumutumu ma aua le faasee i le po e aunoa ma se malamalama.
- Taofi se mamao saogalemu mai isi ma va'ai ae e te le'i amata.
- Aua le tosoina faasee i tua o taavale.
- Faafetaui le gaoioiga i lou tomai, ma fai ni lesona.
- Siaki tulaga ma soʻo se lapataiga o le avalance i luga o mauga. Afai e te fuafua e alu ese ma ala ua faailogaina, ave le toleniga sa'o ma mea e faaaoga, ma malaga faatasi ma soa ua aoaoina.
Ina ua uma se faalavelave¶
- Taofi ma siaki le vaaiga. Ia mautinoa o oe ma le tagata manu'a e o ese mai le ala o isi, ma faailoga le nofoaga e ala i le sopoia o faasee po o faasee i luga o le mauga o le tagata.
- Valaau mo se fesoasoani mai le patrol ski po'o lau numera fa'afuase'i i le lotoifale. Tuuina atu le nofoaga tonu.
- Aua nei fa'agaoioi se tasi e ono manu'a le ulu, ua, po'o tua. Taofi le tagata ma mafanafana, ma lagolago le ulu i le tulaga na maua. Vaai manu'a ivi.
- Siaki le manava ma amata CPR pe afai e le tali mai le tagata ma e le manava masani.
- Pulea le toto i le mamafa malosi, ma togafitia mo le te'i e ala i le faʻamafanafanaina o le tagata ma taoto i lalo.
- Fa'amama le tagata mai le kiona i se ato, se peleue po'o se ie moe, ma ufiufi o latou ulu ma le ua.
- Va'ai le tagata mo fa'ailoga o le manu'a o le ulu, e pei o le fenumia'i, pua'i, tulemomoe po'o le tigaina o le ulu. Vaai manu'a ulu.
- Togafitiga ponaivi gaui e ala i le faamalo i le tulaga e maua pe a umi se taimi e te faatali ai. Vaai gaui ponaivi ma sprains.
Mo nisi fa'amatalaga e uiga i manu'a ma'ea ma mea e fai, va'ai fa'alavelave fa'ase'e, fa'a-kiona ma fa'alavelave. Mo le tulaga matautia o le pa'u muamua i le kiona faataamilo i laau, faitau o le faatofuina lelei o laau ma le mafiafia o le kiona.
fanua Avalanche¶
Avalanches e maliliu ai tagata o loʻo faimalaga i fanua tuʻufaʻatasia i tua e aunoa ma ni aʻoaʻoga. Afai e te tu'ua nofoaga fa'atonutonu, siaki le va'aiga o le avalanche i le lotoifale, alu i se ala, ma ave se transceiver, su'esu'e ma suo, ma iloa fa'aoga. Afai ua tanumia se soa, sui i le faiga su'esu'e ma amata loa le sailiga, talu ai e vave ona pa'u avanoa e ola ai i le 15 minute muamua. E le suia e lenei ta'iala a'oa'oga mo le avalanche.
Malu ma tumau mafanafana seia laveai¶
A le oo mai se laveai mo ni itula, o le malutaga e avea ma au faamuamua muamua. E taofi le matagi, fa'amamago ma fa'aitiitia le vevela. Fai lenei mea ae e te le'i vaivai, ma a'o le'i pogisa.
Filifili se nofoaga¶
- Filifili se nofoaga mai le matagi, mamao ese mai mauga avalanche, cornice, mato, sone lolovaia, ma laau mate pe mamafatu.
- Va'ai mo matagi fa'anatura e pei o se ma'a tele, la'au mafiafia e lanu meamata, o'o po'o se tafetafea. Aloese mai vaieli o laau, o lua mata'utia ia e siomia ai ogalaau.
- Tumau e iloa atu pe a e manaʻo e maua, mo se faʻataʻitaʻiga i le pito o se nofoaga matala nai lo le loloto i totonu o le togavao.
Fausia se malutaga vave¶
- Fa'amama muamua mai le eleele. O le kiona ma le eleele malulu e sili atu le vevela nai lo le ea. Nofo pe taoto i luga o lau ato, foam foam, lavalava fa'apolopolo, se vaega o lala lanumeamata po'o so'o se mea mamago.
- Faia se matagi. Faaaoga lou faleie, se tapoleni, se palanikeke avanoa po o se puipui o poloka kiona. E oo lava i se puipui faigofie e fesoasoani.
- Eli se lua kiona. I le kiona loloto, eli se lua teisi umi atu nai lo lou tino, ufiufi i se tapoleni po o lala, ma faaputuputu le kiona i luga. Tuu se manava.
- Fau se ana kiona pe afai e iai sau toleniga. E alu le tele o itula ma lavalava susu, ma e tatau ona e tatalaina se pu ea ma le faitotoa i lalo ifo o le tulaga moe. Aua le fa'amauina oe i totonu.
- Fa'aoga se taga u'amea po'o se palanikeke fa'afuase'i. O se ato pipi e taofia ai le savili ma le susu. O se palanikeke avanoa e atagia ai sina vevela ae sili ona aoga i totonu o se ato po'o lalo o se peleue.
- Fetufa'ai le vevela. Nofo fa'atasi ma isi, tua i tua po'o fa'atasi, ma le tagata la'ititi i le ogatotonu.
Tumau mafanafana¶
- La'ei fa'alava: o se fa'amau fa'amau, o se fa'agata ogatotonu ma se atigi savili e le susu. E mafanafana le fulufulu mamoe ma ie gaosia pe a susū, a'o le cotton e leai.
- Ia ufiufi lou ulu, ua, lima ma vae. Fa'amau totini mago ma tatala ou seevae ina ia le poloka le ta'amilosaga.
- Aloese mai le afu. Aveese se apa ae e te leʻi amata galue malosi, ma toe tuʻu pe a e tu.
- 'A'ai soo i nai mea'ai laiti, aemaise o ga'o ma suka. Inu vai mafanafana pe a mafai, ma inu vai e tusa lava pe e te le fia inu.
- Aua le 'ai le kiona pe a e malulu. E fa'aitiitia ai le vevela o le tino. Liu muamua i totonu o se atigipusa e faʻaaoga ai se ogaumu, poʻo lalo o ou lavalava i totonu o se fagu faʻamaufaʻailoga pe afai e leai sau ogaumu.
- Aloese mai le ava malosi ma le tapaa. O le ava malosi e faalautele ai alātoto ma faatelevave ai le vevela.
- Fa'agaoi ou lima ma vae ma fa'amalo ou maso i ni pupu pupuu e maua ai le vevela. Aua le faamalositino seia oo ina vaivai.
- Fa'amamago. Fufulu ese le kiona, ma mago totini lima po o totini i tafatafa o lou tino.
- Fa'aaogā pusa vevela i totonu o lavalava e lata ane i totonu, ae le fa'asaga sa'o i le pa'u.
Afi¶
Afai e iai sau moli, afitusi ma mea mago, o le afi e maua ai le mafanafana, faʻailoga ma le faʻamalosia o le agaga. Fausia i luga o se tulaga o ogalaau lanumeamata po o maa i luga o le kiona, tuu laiti ma malu, ma tuu ese mai lou malutaga ma lala laau e toulu ai le kiona. Aua ne'i susunuina se afi i totonu o se ana kiona tapuni e aunoa ma se savili, ma aua ne'i fa'aaogaina se ogaumu i totonu o se faleie tapuni. Vaai carbon monoxide.
Fa'ailoga mo le lavea'i¶
| Fa'ailoga | Fa'afefea ona fa'aoga |
|---|---|
| Faaili | E tolu ta pupuu, toe fai. O le faaili e alu mamao atu nai lo se leo ma e itiiti se malosi e alu ai |
| Telefoni po o faailoilo | Valaau, feau tusitusia pe fa'agaoioia se su'e su'e su'e po'o satelite avefe'au |
| moliuila po'o le moli ulu | E tolu moli, toe fai, i le po |
| Fa'ata po'o se mea iila | Emo agai atu i vaalele ma tagata mamao ile la |
| Laei pupula po'o mea faigaluega | Fa'asalalau mea i fafo, pei ole moli po'o le mumu |
| Fa'ailoga o le eleele | Fa'ailoga se X tele po'o le SOS i le kiona, pe fa'ata'atia lala, ia le itiiti ifo i le 3 mita (10 futu) le lautele |
| Asu po o le afi | Fa'aopoopo mea lanu meamata mo le asu pa'epa'e i le ao, ma se afi pupula i le po |
| Tumau tu'u | Tumau i se nofoaga e tasi ina ia mafai e tagata suʻesuʻe ona maua oe |
O le tulafono o le tolu o le fa'alavelave fa'ava-o-malo: ili faaili, tolu alaga, tolu afi pe tolu moli. Fa'aoga, ona fa'alogo lea mo se tali, atonu e lua fa'ailoga.
Iloaina manu'a malulu¶
Siaki soo oe lava ma au soa. O le malulu e fa'aleagaina ai le fa'amasinoga, o lea e le iloa ai e se tagata moe po'o le le mautonu o lo'o i ai i se fa'alavelave.
| Tulaga | Faailoga | Tali muamua |
|---|---|---|
| Maalili mama | Tetete, manava vave, lima malulu, fa'avalevalea | Malu, laulau mago, meainu suamalie mafanafana, gaioiga mama |
| Ma'alili malūlū | Tetete sauā ona tu ai lea, tautala le mautonu, fememeai, tautevateva | Uu lemu, fa'amama, fa'alavalava, vala'au mo se fesoasoani |
| Maalili malosi | Le tali, telegese pe leai foi se fatu, malo malo | Valaau mo se fesoasoani, taulima lemu, amata CPR pe a le manava |
| Frostnip | Pepa, pa'epa'e po'o le pa'epa'e pa'u e toe fo'i i le tulaga masani i le mafanafana | Faamafanafana malie i le vevela o le tino |
| Fa'aaisa | Ma'a'a, ga'o, pa'epa'e po'o le efuefu pa'u, fa'alogo | Puipui, aua le mimilo, aua le liu pe a mafai ona toe fa'aaisa, saili le tausiga |
| vae vae | Ma'alili, susu, fulafula, ma'i vae | Fa'amamago, mafanafana ma si'i vae, saili le tausiga. Vaai vae vae |
Vaai maalili ma le malulu ma vao maalili ma malulu mo laasaga o togafitiga. Aua le mimilo le pa'u ua aisa, aua le fa'aogaina le vevela tuusa'o, ma 'aua ne'i fa'amalulu se vae malulu pe afai e tatau ona e savali i ai ma e ono toe fa'aaisa.
Warning
O fa'ailoga o le mālūlū feololo, e pei o le fememea'i, tautevateva ma tautala fa'avalevalea, e faigofie ona fa'aseseina o le vaivai po'o le ita leaga. Afai ua amata ona uiga ese se soa i le malulu, taofi, malu, faaopoopo i ai laulau ma meainu mafanafana, ma fai i latou e pei o le maalili seiloga ua faamaonia.
Fa'ai'uga fa'asolo pe a tupu se mea fa'aletonu i fafo¶
flowchart TD
A["Fa'alavelave tau malulu i fafo"] --> B{"I le vai po o luga ole aisa malepelepe?"}
B -->|"Ioe"| C["Pulea le manava, faaopeopea, kiki i le pito aisa<br/>ma alu i fafo ona mafanafana ai lea"]
B -->|"Leai"| D{"Manu'a pe le mafai ona savali?"}
D -->|"Ioe"| E["Valaau mo se fesoasoani, fa'amama le tagata<br/>ma taofi i latou"]
D -->|"Leai"| F{"Ua leiloa pe ua pa'epa'e?"}
F -->|"Ioe"| G["Taofi, mafaufau, matau ma fuafua<br/>tumau se'i vagana ua le saogalemu"]
F -->|"Leai"| H["Siaki le tau ma le ao<br/>ma toe foʻi vave"]
C --> I["Malu, apa mago, meainu mafanafana"]
E --> I
G --> I
I --> J["Fa'ailo ma le faaili, malamalama ma le fa'ailo"]
J --> K["Fa'asao le malosi ma le vevela<br/>ma fa'atali mo se lavea'i"]
Saunia ae e te lei alu¶
O faʻalavelave faʻafuaseʻi sili ona lelei o le taumalulu e le tupu lava. E laititi le tau o sauniuniga ma faafaigofie ai mea uma i luga.
Fuafua ma taʻu atu i se tasi¶
- Siaki le tala o le tau, avalanche bulletin, lipoti aisa ma itula o le ao. Toe foʻi i tua pe a suia tulaga.
- Tu'u se fuafuaga malaga i se tasi e fa'atuatuaina: ala, tele vaega, fa'amatalaga ta'avale, taimi fa'amoemoe e toe fo'i mai ai ma le mea e fai pe a e tuai.
- Malaga ma isi pe a mafai, ma fa'atasi le vaega.
- Filifili auala e fetaui ma le tomai o le tagata e le lava le poto masani.
- Amata vave, seti se taimi liliu ma tumau i ai.
Ave mea taua¶
- Fa'afanua, tapasa ma se GPS po'o se telefoni feavea'i ma fa'afanua tuusao. Vaai ola telefoni feaveai tuusao pe afai e te manaʻo i se filifiliga faʻavae telefoni.
- Fa'alava fa'aopoopo, pulou, totigilima, ma se atigi e le susu
- Fale mo fa'alavelave fa'afuase'i, e pei o se taga u'amea po'o se ato mamafa tele, ma se pusa foam
- Molī ulu ma ma'a fa'aagaga
- Fa'aili, fa'ata ma se su'e su'e su'e po'o satelite avefe'au mo nofoaga mamao
- Mea'ai ma se vai vevela i totonu o se fagu fa'amama, ma sili atu nai lo le mea e te fa'amoemoe e mana'omia
- O afi afi, afi afi mama ma le susu
- Pusa fesoasoani muamua ma se palanikeke avanoa ma pusa vevela. Vaai pusa fesoasoani muamua.
- Naifi po o multitool, ma mea toe faaleleia
- Puipui o le la ma mata tioata
- Pi'i aisa po'o tui lavea'i pe afai e te malaga i luga o vai aisa
Taofi maa avanoa ma lau telefoni i totonu o se taga mafanafana. O maa Lithium e umi atu ile malulu nai lo sela alkaline. Teu mea taua i totonu o se pusa e te tauaveina, ae le o totonu o le taavale.
Faafetaui mea faigaluega i le malaga¶
Mo femalagaiga i taavale, teu se pusa taumalulu i totonu o le taavale. Vaai ta'avale mo le taumalulu o le blizzard survival kit ma pusa fa'alavelave ta'avale. Mo le alu i fafo i vae, o se pusa aso ma mea o loʻo i luga e naʻo ni nai minute e sauni ai.
Lisi siaki a'o le'i faia se tafaoga i le taumalulu¶
- Sa ou siakiina faamatalaga o le tau, aisa ma avalanche.
- Ua i ai i se tasi la'u fuafuaga ma le taimi e toe foi mai ai.
- Ou te tauaveina le faafanua, tapasa ma se telefoni ua uma ona totogi, ma se faletupe malosi.
- E iai fo'i a'u fa'ailoga fa'aopoopo, pulou, totigilima, ma se atigi, fa'atasi ai ma se malutaga fa'afuase'i.
- E iai la'u mea'ai, se vai inu vevela, fa'aili ma se moli.
- E iai la'u moli ma le afi.
- Ou te fai se pulou mo taaloga kiona, ma filifili aisa pe a ou sopoia aisa.
- Ou te iloa ona togafitia le maalili ma le maalili.
Fesili e fai soo¶
O le a se mea e tatau ona ou faia muamua pe a ou pau i le vai malulu?¶
Ia to'a ma pulea lau manava mo le minute muamua, aua o le te'i malulu e mafua ai le manava e mafai ona malemo. Taofi lou ulu i luga aʻe o le vai, liliu i le mea na e sau ai, tuu ou lima i luga o le aisa ma kiki e tosoina oe lava i luga, ona taʻavale ese lea mai le pu. Fa'a mafanafana vave ma vili lau numera fa'afuase'i i le lotoifale tusa lava pe e te lagona lelei.
E tatau ona ou nofo pe savali pea pe a ou leiloa i le kiona?¶
Tumau i le tele o tulaga, talu ai o se tagata e nofo i se nofoaga e tasi e faigofie ona maua ma leiloa le malosi ma le vevela. Fa'ato'a fealua'i pe afai e te iloa mautinoa le mea o iai le saogalemu, pe a lamatia lou tulaga, pe alu ese mai le matagi. Fai se malutaga, puipui oe mai le eleele, ma faailo i se faaili, mea susulu ma lau telefoni.
E fa'afefea ona ou mafanafana se'ia taunu'u mai tagata lavea'i?¶
Tu'u i luga o fa'amamago, ufiufi lou ulu, lima ma vae, fa'amama mai le kiona, ma alu ese mai le matagi. Taumamafa soo ma inu vai mafanafana, aloese mai le afu ma le ava malosi, ma faapupuu ma isi pe a e mafaia. Fa'agaioi pea ou lima ma ou vae i ni pa pupuu, ma fa'amafanafana lau telefoni ina ia aoga.
O a ni faailoilo lapatai o se manu'a tuga i le faasee po o le faasee?¶
Togafiti so'o se ta'i o le ulu e leiloa le mafaufau, fememea'i, pua'i, tiga tiga o le ua po'o le tua, fa'aletonu po'o le vaivai, po'o le pi'o o le vae e ogaoga. Taofi le tagata ma mafanafana ma valaʻau le patrol ski poʻo lau numera faʻafuaseʻi i le lotoifale. Aua ne'i fa'agaoioi se tasi e ono manu'a tu'ulafoa'i se'i vagana ua i ai i se tulaga lamatia vave.
Punavai ua siaki¶
O lenei taʻiala na siakiina e faasaga i le National Weather Service (United States) tau malulu ma matagi malulu itulau, o le Centers for Disease Control and Prevention (United States) taʻiala i le maalili ma le malulu, le National Park Service (United States) fautuaga mo le saogalemu o le taumalulu, le American Red Cross safety winter and first aid page, the Canadian Red Cross and the Lifesaving Society of Canada cold water guidance, the Royal Life cold water guide, the Royal Life cold water advice (United Kingdom) itulau o le maalili, le Met Office (United Kingdom) fautuaga tau taumalulu, Mountain Rescue England ma Uelese taiala i tagata savali ua leiloloa ma pa'ulia, ma itulau saogalemu o le taumalulu a le Health Canada. Afai e eseese ofisa i taimi poʻo mamao, o le faʻaogaina atili o fuainumera faʻaeteete.
Aoao fesoasoani muamua¶
O se a'oa'oga fesoasoani muamua e tu'uina atu ai ia te oe le fa'ata'ita'iga e faia ai se eseesega moni i le malulu, pe a fa'alogoina tamatama'ilima ma fa'agesegese le mafaufau. O le Koluse Mumu, St John Ambulance ma le 'au'aunaga fa'apitonu'u latou te a'oa'oina fesoasoani muamua i vao, CPR ma le ma'alili. Fai se kosi ao lei oo i le taumalulu ma aumai se uo.