Fa'alavelave Fa'afuase'i i Aso Ta'itasi Methotrexate Sova: Aisea e Avea ai se Pill Vaiaso Ta'itasi i Aso Ta'itasi o se Fa'alavelave Fa'afoma'i¶
Emergency numbers differ by country. O lenei itulau e fa'aaoga ai le 911, le numera mo le Iunaite Setete ma Kanata. E tele isi atunuu e faʻaaoga le 112, 999, poʻo se isi numera. Su'e le numera mo lou atunuu.
Methotrexate (Trexall, Rheumatrex, Otrexup, Rasuvo, Metoject) o se tasi lea o vailaʻau faʻamaʻi e sili ona lauiloa i le lalolagi mo rheumatoid arthritis, psoriasis, psoriatic arthritis, lupus, ma Crohn's disease. E le pei o isi fualaau uma o lo'o i totonu o le kapoti vaila'au a le tagata ma'i, o le oral methotrexate maualalo (7.5 mg to 25 mg, e masani ona ave i le tolu i le sefulu 2.5 mg papa'a samasama) ua fa'atonuina e inu NA'O LE TASI I LE VAIASO i se aso filifilia e tasi. O le mea la lea, fa'afuase'i ona ave se fua o le methotrexate ta'i vaiaso ta'i tasi i aso ta'itasi - ona o se fa'ailoga fenumia'i o talavai, fa'aletonu le fa'afeiloa'iga o le falema'i, fa'atumu sese e se tausi ma'i se pusa vaifa'a 7 aso, po'o le pa'u vaivai o le mafaufau - ua iloa e le Institute for Safe Medication Practices (ISMPO), le World Health Organization (ISMP), ma le Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi. fa'aletonu o vaila'au "maualuga" i tagata matutua. O le mea e le masani ai, ** foloina se tasi o le tele o le inumaga o le methotrexate tabs (e pei o se tamaititi poʻo se tagata matua o loʻo foloina le luasefulu. 2.5 mg pills i le taimi e tasi) e seasea mafua ai se oona ogaoga** ona o le saturable folate fela'ua'i a le inumaga o le tagata (PCFT) e na'o se vaega fa'atapula'a e mafai ona mitiia i le taimi e tasi ma fa'amama e fatuga'o maloloina le toega i totonu o itula. I se tuufaafeagai tele, e tutusa 5 mg to 15 mg o le methotrexate i aso uma mo le 4 i le 7+ aso sosoo o loʻo faʻaauau pea le faʻaalia o vailaʻau faʻasolosolo i le taʻamilosaga uma o le vaevaega o sela, maileia ** methotrexate polyglutamates ** i totonu o sela ma faʻaosoina ** faʻalavelave faʻafuaseʻi aplasia gaʻo ponaivi (pancytopenia ma agranulocytosis), necrotic oral ma gastrointestinal ulceration (mucositis gastrointestinal), maʻi fatugaʻo, maʻi gastrointestinal. te'i septic**. E sili atu le faitioina, Ordinary over-the-counter Folic Acid (Vitamin B9) E LE MAFAI ona toe faʻafoʻi le oona o le methotrexate ona o le enzyme e manaʻomia e faʻagaoioia ai le folic acid (dihydrofolate reductase, DHFR) ua poloka atoa e le methotrexate; o le ola e manaʻomia vave le faʻatonuina o le falemaʻi o le **Folinic Acid (Leucovorin / Calcium Folinate) poʻo le Levoleucovorin **, faʻamalosi ** intravenous sodium bicarbonate urinary alkalinization , ma, i le faaletonu o fatu, recombinant ** Glucarpidase (Voraxaze).
Afai o oe po'o se tasi e pele ia te oe na fa'afuase'i ona inuina fualaau o le methotrexate i vaiaso ta'i vaiaso mo 3 pe sili atu aso fa'asolosolo (po'o le vave inu lona lua o vaiaso), pe afai fo'i e maua e se tasi i le methotrexate ni ma'i tiga o le gutu, fa'a'i mata, fiva, manu'a, po'o se mea uliuli, vala'au lau numera fa'afuase'i i le lotoifale (911 i le Iunaite Setete ma Kanata, 112 i le Iuni a Europa, 119 i le Iunaite Setete, 112 i le Iunaite Setete, 19). numera fa'afuase'i directory poo le Pulea oona i le taimi lava lena, ma toe iloilo sepsis ma septic te'i, 5-fluorouracil ma capecitabine chemotherapy ova le inumaga, ma oona fesoasoani muamua.
Fai nei loa¶
- TUMAU uma isi tui ole Methotrexate MA taofi uma NSAID ma PPI i le taimi lava lena: Aua le toe inuina se isi fualaau methotrexate poo tui. I le taimi lava e tasi, ia vave uu ** nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs: ibuprofen, naproxen, meloxicam, celecoxib, aspirin)**, proton pump inhibitors (PPIs: omeprazole, pantoprazole), ma trimethoprim-sulfamethoxazole (Bactrim / Septra), o ia mea uma e poloka ai fatugaʻo mai le excavata vave ona leaga ai le gaʻo.
- Alu i le Matagaluega o Faalavelave Tutupu Faafuasei pe valaau vave i le Poison Control pe afai e inu le methotrexate i aso taitasi mo le 3 pe sili atu aso sosoo - E TUSA ATU I LE TAGATA 100% LELEI: Aua ne'i faatali se'i aliali mai faailoga. A maeʻa le 3 i le 5 + aso sosoo o le methotrexate i aso taʻitasi, o sela o le gaʻo ponaivi ma le ufiufi o le intestinal ua uma ona mate lemu, e ui lava o le numera o le toto o le aso muamua (CBC) ma le serum methotrexate e foliga mai e maualalo pe "le mafai ona iloa." O le amataga o le Folinic Acid (Leucovorin) na amata a'o le'i aliali mai le papala o le gutu ma le neutropenia e laveai ai ola.
- Aua le suitulaga i le Folic Acid (Vitamin B9) i luga o le faleoloa mo le talavai Folinic Acid (Leucovorin): Uu sina luutaga masani.
1 mgfolic acid tablets mai le fale talavai e le aoga ma e LE puipuia ai oe. Folic acid e le mafai ona gaoioi se'ia o'o ina liua e le enzyme dihydrofolate reductase (DHFR) - o le enzyme sa'o lea ua loka e le methotrexate. E mana'omia e le tagata ma'i Folinic Acid (Leucovorin / Calcium Folinate /5-formyltetrahydrofolate) po'o le Levoleucovorin, lea e pasi uma ai le enzyme DHFR poloka e toe amata ai le fa'asologa o DNA. - ** Su'esu'e totonu o le gutu, laugutu, ma aulamu mo vave "Herald Ulcers" (Oral Stomatitis / Mucositis): Talu ai o sela o lo'o i totonu o le gutu ma le fa'a'i e vaeluaina i le ta'i 3 i le 5 aso, ** tiga le mumu, mu, papa'e/samasama, po'o le papa'u papa'u i totonu o alafau, laugutu, laulaufaiva, po'o ga'o e sili ona malosi le fa'ailoga. fa'aleagaina le ga'o ponaivi ma le gastrointestinal tract (mucositis e muamua atu i le faaletonu o le ponaivi i le 24 i le 72 itula).
- Siaki le vevela o le tagata ma togafitia soʻo se fiva (
>= 38.0 C / 100.4 F) e avea ma Neutropenic Sepsis e lamatia ai le ola: I se tagata maʻi na inu i aso taʻitasi le methotrexate (poʻo lona fatugaʻo ua paʻu aʻo faia i vaiaso taʻitasi methotrexate), o le fiva, maʻalili, tiga o le faʻaʻi, tale, poʻo le fenumiai e faʻaalia ai ** febrile neutropenia (zero infection-fighting neutrophil broad white blood cell)**ma e manaʻomia ai faʻalavelave faʻafuaseʻi 6 minute faʻamaʻi. - Lapata'i le foma'i potu fa'alavelave fa'afuase'i: AUA LE fa'alagolago i se tasi "maualalo po'o le leaga" Serum Methotrexate toto maualuga i le soona inu tele i aso uma: Falemai nomograms mo serum methotrexate maualuga (
> 10 micromol/L at 24h) na fuafuaina fa'apitoa mo ** fa'ama'i 24-itula maualuga IV oncology infusions**. I se gasegase na ave10 mgtautala tautala i aso uma mo le 7 aso, e mafai ona faitau le serum methotrexate level< 0.05 micromol/La'o lethal ** intracellular methotrexate polyglutamates (MTX-PGs)** o lo'o loka i totonu ole ga'o ponaivi ma sela o le manava e mafua ai le pancytopenia. E tatau ona togafitia fa'amalosi le inu tele i aso ta'itasi ma le Leucovorin e fa'atatau i tala fa'asolopito ma su'esu'ega a le falema'i/su'esu'e tusa lava po'o le a le maualalo o le toto methotrexate.
Le Fegalegaleaiga Mataʻutia Fualaau e Liliu ai se fua masani o le Methotrexate i vaiaso taʻitasi i se faʻalavelave mataʻutia: Trimethoprim-Sulfamethoxazole (Bactrim / Septra)
E tusa lava pe ave sa'o e se tagata matua a latou methotrexate fa'atasi i le vaiaso, o le fa'atonuina o le urinary tract po'o le fa'ama'i pa'u Trimethoprim-Sulfamethoxazole (Bactrim, Septra, Co-trimoxazole) po'o le Trimethoprim e tupu ai se fa'alavelave fa'afuase'i, e masani ona oti ai ni fegalegaleaiga fa'alua: 1. Direct Synergistic Folate Blockade: O le Trimethoprim lava ia o se dihydrofolate reductase (DHFR) inhibitor, e faaluaina ai le poloka a le methotrexate o le DNA synthesis i totonu o le ponaivi. 2. Renal Tubular Secretion Blockade: O le trimethoprim ma le sulfonamides e tauva mo tagata e feavea'i tubular anion/cation organic renal ma aveese le methotrexate mai le plasma albumin, ma mafua ai le maualuga o le maualuga o le toto methotrexate. Aua le fa'atonuina pe ave le Trimethoprim po'o le Bactrim/Septra pe a e inuina le Methotrexate. O isi fa'aoso fa'afuase'i o le methotrexate i vaiaso ta'i vaiaso e aofia ai acute dehydration / acute kidney injury (AKI), high-dose NSAIDs, penicillins (amoxicillin, piperacillin-tazobactamne) inhibitors, **probetamne, probetamne. (PPI).
La'au fa'ai'uga: Fa'ata'ita'iina le tu'ina o le fa'ai'uga tasi ma le fa'aletonu ole tu'uina i aso ta'itasi ma le fa'aletonu ole fatuga'o.¶
flowchart TD
Start["Ua masalomia o le Methotrexate (MTX) Ova le inumaga, Sese o le Tuso, po'o le Oona"] --> ClassifyType{"O le fea Fa'ata'ita'iga Fa'afoma'i na tupu?"}
ClassifyType -->|Pattern 1: Chronic / Subacute Daily Dosing Error (Weekly Dose Taken Daily for >= 3 Days) OR Weekly Dose + Acute Kidney Injury / Bactrim Interaction| ChronicDanger["LETALI LETHALITI ATUAGA: Fa'aauauina le Si'osi'omaga o Selula Mailei Intracellular Methotrexate Polyglutamates (MTX-PGs) I totonu o Ponaivi & Gut Crypts (Manatua: Serum MTX Level e ono Va'ai maualalo/masani)"]
ClassifyType -->|Pattern 2: Single Acute Oral Overdose in Healthy Child/Adult (e.g., Swallowed Multiple 2.5 mg Tablets All at Once)| AcuteOral["LOW-TO-MODERate Systemic Toxicity Tulaga lamatia: Intestinal Folate Transporter (PCFT) Saturates Luga - 15-20 mg; Ova'a e le'i so'ona i le Gut & Fa'amama vave e fatuga'o masani"]
ClassifyType -->|Pattern 3: Massive IV / High-Dose Oncology Overdose OR Accidental Intrathecal (Spinal) Overdose| MassiveIV_IT["FAMA'I FA'AMATALAGA: - Tulaga maualuga IV + Fa'aletonu o le Renal -> Crystalline Nephropathy & Marrow Ablation - Intrathecal Overdose -> Rapid Ascending Chemical Arachnoiditis, Tulaga Epilepticus, Koma, Maliu."]
ChronicDanger --> ImmediateWorkup["Fa'atonu ED Galuega & Fa'atino: 1. STOP Methotrexate, NSAIDs, PPIs, & Trimethoprim 2. Tusi le STAT CBC fa'atasi ai ma le Eseese (ANC, Platelets), CMP (Creatinine, AST/ALT), & Serum MTX Level 3. Su'esu'e le gutu mo le ma'i (Mucositis) & Siaki le Tempropenia."]
ImmediateWorkup --> LeucovorinStart["LAVA FOLINIC ACID (LEUCOVORIN) LAVA (Aua le Faatali mo le Serum MTX Level; AUA'I LE Fa'aaogā Folic Acid): - Tulaga Fa'ama'i Fa'aosoina: Leucovorin 15 mg i le 25 mg (po'o le 10-15 mg/m2) IV po'o PO Ta'i 6 Itula Ta'itasi - Severe Mucositis/Pancytopenia MTX1000/2000/2008. (po'o le 100-150 mg) IV Ta'i 3 i le 6 Itula Ta'i 3 I le 6 Itula Se'ia Toe Maua le Toto & Fa'amalolo Mucositis"]
LeucovorinStart --> RenalSupport["Fa'amama o Renal & Bone Marrow Rescue Bundle: 1. Aggressive IV Hydration + Sodium Bicarbonate Infusions e Taofia ai le Urine pH >= 7.5 i le 8.0 (Fa'ateleina le MTX Solubility 10-Fold & Prevents Renal Tubule Precipitation) 2. Filgrastim (G-CSF/5 mcg. 1,000) + Broad-Spectrum IV Antibiotics if Febrile 3. GLUCARPIDASE (VORAXAZE 50 Units/kg IV i luga ole 5 min) pe a Acute Kidney Manua + Persistently High Serum MTX (> 1-2 micromol/L)"]
AcuteOral --> AcuteOralCare["1. Aisa Fa'agaoioi (1 g/kg) pe a <1-2 Itula Mai tua o le Ingestion 2. IV Hydration + Siaki 6-hr & 24-hr Serum MTX Level, Creatinine, & CBC 3. Tu'u Oral/IV Leucovorin (10-15 mg/m2 Q6H mo 3-10 kilokalama) > pe a fai 1 3-10 kilokalama > 1. mg) po'o le Tama'i Ma'i 'ai > 0.5 mg/kg (po'o le > 10-20 mg)"]
MassiveIV_IT --> IT_Emergency["Afai Faʻafuaseʻi Faʻafuaseʻi Intrathecal (Spinal) Faʻalavelave: FAʻAMATALAGA NEUROSURGICAL EMERGENCY -> Faia Faʻafuaseʻi Lumbar Puncture CSF Drainage + Isotonic Saline Ventriculolumbar CSF Lavage + Intrathecal Glucarpidase (2,000 Units IT) + IV Dexamethasone + Systemic Leucovorin Int."]
Pathophysiology: Aisea e ave ai 10 mg O aso ta'itasi mo le 7 Aso Fa'amaoti A'o foloina 70 mg O mea uma i le taimi e tasi e masani ona mafua ai le le afaina¶
O se tasi o fa'amatalaga e sili ona fa'afeagai i le falema'i oona o le mafua'aga lea o le umi o le fa'atulagaga e sili atu le sili atu nai lo le aofa'i o le miligram fua i le tu'u gutu o le methotrexate:
1. Saturable Intestinal absorption (PCFT) ma le kilia vave o Renal o se tui e tasi¶
- O le Intestinal Bottleneck: Oral methotrexate e le sosolo solo i luga o le puipui o le gutu; e tatau ona pamu malosi i luga o le duodenum ma le jejunum e le Proton-Coupled Folate Transporter (
PCFT / SLC46A1). O lenei felauaiga ** e tumu i tui i luga15 mg to 25 mg(-0.2 to 0.3 mg/kg)**. - Afai e folo e se tamaititi po'o se tagata matua le tolusefulu
2.5 mgpapa (75 mgaofa'i) uma i le minute lava e tasi, e tumu le fe'avea'i o le gutu: pa'u mai le bioavailability70%lalo i< 15% to 20%, o lea o le tele o fualaau e pasi atu e leʻi faʻaaogaina i totonu o le nofoa. - Pu'upu'u Plasma Exposure vs. S-Phase Cell Cycle: Po'o le a lava le vaega o lena tui e tasi e ulu atu i le toto e 80% i le 90% e alu ese e le suia e fatuga'o maloloina i totonu o le 12 i le 24 itula. Ona o le methotrexate o se S-phase (DNA synthesis phase)-specific antimetabolite, o se galu puupuu e 12-itula o le methotrexate e aafia ai na o le vaega itiiti o le ga'o ponaivi ma le gut stem cell lea na tupu na fa'apipi'iina le DNA i na itula; o le taimi lava e fa'amama ai le vaila'au, o sela o lo'o totoe o lo'o totoe e vaeluaina masani ma toe fa'atumu le ga'o ponaivi e aunoa ma se manu'a.
2. Aisea e fai ai tui ile aso (>= 3 to 7 Days) Fa'atupu ai le Mata'utia Intracellular Polyglutamation¶
Pe a ave e se tagata maʻi sina mea itiiti 2.5 mg to 15 mg fua ta'i 24 itula (po'o itula ta'i 12 uma) mo 4, 5, 7, po'o le 14 aso fa'asolosolo:
- 100% Bioavailability i Aso Ta'itasi: Aua e la'ititi le fuata'i ta'itasi i aso ta'itasi (
<= 15 mg), o le intestinal folate transporter e le fa'asusu - mitiia70% to 90%o fualaau ta'itasi ta'itasi. - Fa'aauau S-Vaega Fa'atino: Fa'atumauina le methotrexate i totonu o le toto i lea aso ma lea aso e pu'eina se tasi o ga'o ga'o ponaivi, sela mucosal gutu, ma le intestinal crypt cell a'o ulu atu i le S-vaega o le mitosis, soloi'esea atoa ai le vaita'ele o le sela.
- ** Intracellular Methotrexate Polyglutamate (
MTX-PG) Mailei**: I totonu o gaʻo ponaivi, ate, ma sela o le gutu, o le enzyme folylpolyglutamate synthetase (FPGS) e faʻapipiʻi filifili o le 2 i le 7 molelaʻau glutamate faaopoopo i luga o le methotrexate, ma liua i le Methotrexate Polyglutamates (MTX-PG2e ala iMTX-PG7). - E le pei o le methotrexate maua fua i totonu o le toto, o nei polyglutamates lapopoa ma leaga e le mafai ona alu ese mai le sela sela ma tumau ai i totonu o sela mo vaiaso pe a uma le maualuga o le methotrexate o le toto ua pa'ū i le zero.
MTX-PGsloka e le mafai ona toe fa'afo'isia Dihydrofolate Reductase (DHFR), Thymidylate Synthase (TS), ma le AICAR transformylase, e taofia atoa ai le purine (adenine/guanine) ma le pyrimidine (thymidine) fa'asologa o DNA.
Matai Fa'atusatusaga: Folic Acid (Vitamin B9) vs Folinic Acid (Leucovorin) vs Glucarpidase (Voraxaze)¶
| Igoa o Vailaau & Fau | Fa'asinomaga Biochemical | E galue i le Methotrexate Overdose / Toxicity? | Faiga Sa'o o Fa'atinoga & Matafaioi Falema'i |
|---|---|---|---|
| 1. Folic Acid (Vitimin B9 masani) (1 mg po'o le 5 mg o le gutu, OTC multivitamins) |
Pteroylglutamic Acid (Oxidized, ** inactive** synthetic synthetic preamble). | LEAI - LE'AI LOTO I LE OVERDOSE (Aua ne'i fa'aogaina mo le laveai methotrexate). | E manaʻomia le faʻaitiitia o le enzymatic e lua-laasaga e le Dihydrofolate Reductase (DHFR) e avea ma tetrahydrofolate malosi (THF). Talu ai ona o le methotrexate e saisaitia le DHFR ma le 1,000-piiga sili atu le sootaga nai lo le folic acid, folic acid ua poloka atoa mai le faagaoioia i le taimi o le oona o le methotrexate. (Na'o le fa'aaogaina i 1-5 mg/week i taimi masani o togafitiga saogalemu e faʻaitiitia ai aʻafiaga itu). |
| 2. Folinic Acid (Leucovorin / Calcium Folinate) & Levoleucovorin (Fusilev, Khapzory) (Oral 5 mg, 15 mg, 25 mg tablets & Intravenous vials) |
5-Formyl-Tetrahydrofolate (5-formyl-THF) (Fa'aitiitiga, fa'ato'aga malosi atoatoa cofactor; Levoleucovorin o le ga'o mama. L-isomer tui ile afa mg dose ole racemic Leucovorin). |
IOE - FA'AALIGA SELELE FA'ASAO OLA FA'ATAUmua (Vaega A Fa'atonu Fa'alavelave Fa'afuase'i). | Lafoa'i atoa le enzyme DHFR poloka: ulu atu i sela e ala i le Reduced Folate Carrier (RFC), liliu sa'o i totonu 5,10-methylene-THF, ma ** toe amata loa le thymidine ma le purine DNA synthesis** i totonu o ga'o ponaivi ma sela o le ga'o a'o tauva ma le methotrexate mo le fa'aogaina o le cellular ma le polyglutamation. |
| 3. Glucarpidase (Voraxaze) (* Inuvenous 1,000-Iunite fagu lyophilized; 50 Units/kg IV bolus i luga ole 5 minute*) |
** Recombinant Bacterial Carboxypeptidase G2 Enzyme**. |
IOE - CLEAVER ENZYMATIC EXTRACELLULAR (Mo le ogaoga o le MTX oona ma Manu'a Matu'i Fatugao / Fa'atuai le kilia Renal). | Tu'u ese le methotrexate extracellular i totonu o le toto i ni metabolites e lua e le mafai, e le oona (DAMPA ma le glutamate) ia e alu ese e le ate, faaitiitia ai le maualuga o le plasma methotrexate e ala i > 97% i totonu ole 15 minute. (Manatua: E le sopoia le sela sela, o lea E tatau lava ona faaauau pea le Leucovorin e laveai ai MTX-PG i totonu o le tino). |
4. Sodium Bicarbonate i totonu ole toto (NaHCO3) Fa'asalaina ile Urinary |
150 mEq Sodium Bicarbonate i totonu 1 Liter D5W tui i 150 to 250 mL/hour. |
IOE - FA'AVAE FA'AVAE FA'AVAE FA'AVAE (Ta'uā i so'o se taimi e si'itia ai le MTX o le toto pe iai fo'i manu'a fatu). | Methotrexate ma ona metabolite (7-OH-MTX) o ni mea vaivai ia e fa'asolo e pei o ni tioata ma'ai i totonu o tubula fatuga'o acidic (pH < 6.0), e mafua ai le faaletonu o le fatu. ** Siitia le urine pH mai 6.0 ia >= 7.5 to 8.0 fa'ateleina le solubility o le methotrexate fa'a 10 fa'alua** ma taofia ai le toe fa'afo'i mai o le tubular ("tapu'iga iona" i le mimi), fa'atele ai le kilia o fatu. |
Fa'asologa o taimi ole Subacute / Aso Ta'itasi Methotrexate Ova Toso (O le a le mea e tupu i lea aso ma lea aso)¶
Talu ai ona o tagata mama'i e fa'afuase'i ona fa'aaogaina le methotrexate i vaiaso ta'itasi e lagona le masani lelei mo nai aso muamua, o le iloaina o le tolu-tulaga o le alualu i luma o le falema'i e taua tele:
- Laasaga 1: Ole Silent Intracellular Accumulation Phase (Aso 1 i le 4 ole tui ile aso):
- O le tagata maʻi e lagona lelei pe naʻo le naʻo le faufau, anorexia, poʻo le vaivai aʻo iai
MTX-PGsfa'aputu i totonu o sela vaevae. - Gaioiga: Afai o lo'o maua i'inei le mea sese ole tui (
>= 3 consecutive days), amata tutala po'o IV Leucovorin (15 mg every 6 hours) ma le fa'asusu o le IV e puipuia ai toetoe lava o a'afiaga uma i lalo. - Laasaga 2: Le Herald Mucosal & Hepatorenal Phase (Aso 4 i le 8):
- Stomatitis Oral Tiga/Mucositis: Erythema mu, papa'u tiga papa'u i laugutu i totonu, mucosa buccal, laulaufaiva, ma le gutu malo, ma fa'atiga ai le foloina o le vai po'o le faua (odynophagia).
- Cutaneous Psoriatic Plaque Erosion: I tagata mama'i e maua i le psoriasis, o pa'u o lo'o i ai nei e fa'afuase'i ona mūmū mu, mu'amu'amu, ma'afu, ma necrotic ("methotrexate epidermal necrosis", fa'ata'ita'i i le Stevens-Johnson Syndrome / TEN), e masani ona fa'atasi ma le manunu'a o le la.
- ** Fa'ailoga o le Gastrointestinal & Hepatic**: Su'i, tiga le manava o le manava, tatā vai po'o le toto (enteritis), si'i a'e transaminases o le ate (
AST/ALT), ma le maualuga o le creatinine serum. - Laasaga 3: Fa'alavelave Fa'afuase'i o Ga'o Ivi Aplasia & Neutropenic Sepsis (Aso 6 i le 14+):
- Ona o sela pa'epa'e fe'avea'i (
neutrophilsafa-ola6 to 8 hours) maplatelets(7 to 10 days) ua le toe suia i le ga'o ponaivi ua faaleagaina, o le Complete Blood Count (CBC) ua pa'u i le va o le Aso 6 ma le Aso 12:- ** Leukopenia ogaoga & Agranulocytosis (
ANC < 500/mcL, masani0/mcL)**: O siama ma sigi e feliua'i i luga o le gutu papala ma le alavaa sa'o i totonu o le toto, ma mafua ai le fulminant septic shock, niumonia, ma typhlitis. - Tiga Tulaga Thrombocytopenia (
Platelets < 20,000/mcL): Fa'ato'ato'a tafe toto a'u, epistaxis, petechiae, melena (fa'auli fa'anofo tuai), ma le toto toto. - Aneemia Matutua: Pulu, fe'au, ma tachycardia.
- ** Leukopenia ogaoga & Agranulocytosis (
- (Manatua: E tusa lava pe ese mai le soona inu, e mafai e le methotrexate ona mafua ai le ma'i ma'i idiosyncratic Hypersensitivity Pneumonitis i soo se taimi a o faagasolo togafitiga, e maua mai i le tale mago, fiva, hypoxia, ma le susu o le mama mata tioata lua).
Laasaga-ma-Laasaga Falemaʻi Polokalama Pulega mo Methotrexate Ova le inumaga¶
1. Folinic Acid (Leucovorin) Rescue Dosing & Le "2-Hour Separation Rule" mai Glucarpidase¶
- Aua le Faatuai Leucovorin: Tu'u le fua muamua o le Intravenous Folinic Acid (Leucovorin) i totonu o le 1 itula o le tuuina atu (ona o le edema o le manava i le mucositis e afaina ai le manava o le gutu ma o le Leucovorin lava ia o le miti o le gutu e tumu i luga.
25 to 40 mg, fa'aoga i taimi uma le Intravenous route mo le feololo i le ogaoga oona po'o tui.> 25 mg): - Sese ole Tu'uina i Aso Ta'itasi (Asymptomatic po'o Fa'amama, Gaioiina o Renal masani, MTX Serum maualalo): Leucovorin
15 mg to 25 mg(po o10 to 15 mg/m2) IV (po'o PO) ta'i 6 itula mo le itiiti ifo i le 3 i le 7+ aso se'ia fa'amaonia e le CBC fa'asolosolo le maualuga/mautu o le neutrophil ma le platelet mo le 48 itula. - ** Fa'ailoga Fa'ailoga Fa'ama'i (Mucositis, Leukopenia/Thrombocytopenia, po'o le AKI) PO'O le Si'itia Serum MTX (
> 0.1 to 1.0 micromol/L): Leucovorin100 mg/m2(po o100 mg to 150 mg) IV ta'i 3 i le 6 itula (ta'ita'ia e le Bleyer nomogram pe a ma'i maualuga-dose, po'o fa'aauau pea i le fa'ama'i oona i aso ta'itasi seia o'o ina fa'ato'a uma fa'afitauli o le hematologic ma ma'i ma'i mucosal, tusa lava pe ua uma le MTX i le toto.< 0.05 micromol/L). - ** Fa'atuputeleina o le Serum MTX (
>= 10 micromol/Li le 24h pe>= 100 micromol/L)**: Fa'ateleina le Leucovorin i1,000 mg/m2IV i itula uma e 6 e ala i le laina tutotonu (matamata i le serum calcium, ona o tui tetele o le Calcium Folinate e maua ai le maualuga o le calcium; fa'asusu lemu ile<= 160 mg/minutepe sui i le Levoleucovorin i50%ole fua ole racemic). - O le Glucarpidase (Voraxaze) Tulafono Tuuese 2 Itula:
- Afai e maua e le tagata ma'i ** manu'a tuga o fatuga'o / tuai le kiliaina** ma le maualuga pea o le plasma methotrexate (
> 1 to 2 micromol/L) ma maua le Intravenous Glucarpidase (50 Units/kg IV over 5 minutes), ia manatua o le Glucarpidase fo'i na te fa'amama le Leucovorin pe afai o lo'o i totonu o le toto i le taimi e tasi. - Tulafono: Aua le tuuina atu le Leucovorin i totonu o le 2 itula AO LE'I MA'I pe 2 itula PEA MATA'IA le infusion o le Glucarpidase, ona toe faaauau lea o le maualuga o le inumaga IV Leucovorin 2 itula pe a uma le Glucarpidase.
- (Lapataiga a le Laboratory Artifact: A maeʻa ona tuʻuina atu le Glucarpidase, o le metabolite cleaved DAMPA e faʻafesoʻotaʻi faʻatasi ma le falemaʻi masani immunoassay suʻega toto mo le 48 i le 72 itula, ma faʻaalia ai le maualuga o le methotrexate i le toto seʻi vagana ua fuaina e HPLC / LC-MS/MS).
2. Fa'aputuga Lagolago malosi: Fa'asalaina ole Urinary, G-CSF, ma le Tausiga Mucositis¶
- Urinary Alkalinization & High-Output Diuresis: Infuse isotonic sodium bicarbonate (
150 mEq NaHCO3i totonu1 L D5Wi150 to 250 mL/hr) ia fa'atumauina o le fa'auluina o le urine> 2 mL/kg/hrma ** urine dipstick pH>= 7.5 to 8.0**; mata'itu ma sui le potassium ma le magnesium. - Granulocyte Colony-Stimulating Factor (G-CSF / Filgrastim): I so'o se gasegase e maua i le methotrexate neutropenia (
ANC < 1,000/mcL), amata loa lava Filgrastim subcutaneous (5 mcg/kg/day) e faatelevave ai le toe maua mai o le neutrophil ivi ponaivi i ni nai aso, ma faaitiitia ai le oti mai septic shock. - Empiric Broad-Spectrum IV Antibiotics for Febrile Neutropenia: Afai e o'o le vevela
>= 38.0 C (100.4 F)peANC < 500/mcL, tusi ni seti se lua o aganu'u toto ma amata le anti-pseudomonal beta-lactam therapy (cefepime, piperacillin-tazobactam [fa'aeteete pe afai o lo'o ta'amilo pea le MTX], po'o le meropenem) fa'atasi ai ma le vancomycin (pe afai o lo'o i ai le mucositis oral oral Grade 3-4 po'o le pa'u o le pa'u) ma le antifungal. - ** Lagolago Mucositis ma Cholestyramine **: Saunia Folinic Acid (Leucovorin) fa'agutu gutu (sua ma feanu/ folo), lidocaine viscous/diphenhydramine/antacid fufulu gutu, ma mafaufau Colestyramine gutu (
4 grams PO every 6 hours) po'o le Multi-Dose Activated Charcoal e fusifusia ai le methotrexate o lo'o fa'asolo atu ile biliary enterohepatic recirculation ile gutu.
Ole mea sese ole auala e tasi e sili ona oti: ole fa'alavelave fa'afuase'i ile Intrathecal (Spinal) Methotrexate ova le inumaga.
Afai e tui fa'afuase'i se fua tele o le methotrexate i totonu o le cerebrospinal fluid (intrathecally) i le taimi e tui ai le lumbar, ose fa'alavelave fa'afuase'i ole neurosurgical ola-ma-maliu:
- Va'ai vave le CSF Drainage & Lavage: Tuu le nila tu'i lumbar i le nofoaga (pe fai se LP toe fai vave), fa'ataga 15 to 20 mL ole CSF e alu ese ile kalave (aua lava ne'i fa'avavevave i se tui), ma fa'amaopoopo vave le neurosurgical ventriculolumbar CSF fa'apa'u fa'atasi ma le fa'amafanafanaina o le isotonic saline / lactated Ringer's fa'atasi ai ma le Intrathecal Glucarpidase (2,000 Units tui sa'o i totonu ole CSF ile 5 minute) ma le maualuga IV Dexamethasone ma le IV Leucovorin.
- 'A'E LE TU'UINA LE LEUCOVORIN (FOLINIC ACID) I LE FA'AALIGA FA'AALIGA: O le Intrathecal Leucovorin e ** vave ona oti** i tagata (e mafua ai le epilepticus ma le oti). Leucovorin e tatau ona NA'O e tu'uina atu ile toto po'o le tautala.
Numera fa'aitulagi o fa'alavelave fa'afuase'i ma fa'atonuga a le lala sooupu¶
| Itulagi / Atunu'u | Numera o Falema'i Fa'afuase'i | National Poison Control Line Fesoasoani | Fa'amatalaga Fa'apitoa mo Falema'i |
|---|---|---|---|
| Amerika ma Kanata | 911 | US: 1-800-222-1222 (America's Poison Centers) / Kanata: 1-844-POISON-X | ISMP Fa'atatau i Vailaau Saogalemu Fa'ata'ita'iga Sili e fa'atulafonoina le tu'uina atu i vaiaso ta'itasi (calendar blister packs) ma lapata'iga fa'agata mo fale talavai mo fa'atonuga o le methotrexate i aso uma; Leucovorin o se Category A ED antidote ma Glucarpidase (Voraxaze) o loʻo maua e ala i le 24/7 faʻalavelave faʻafuaseʻi (BTG / SERB Specialty Pharmaceuticals). |
| ** Malo Tele** | 999 (poo 112) | NHS 111 (Faalapotopotoga) / NPIS TOXBASE (0344 892 0111 mo foma'i) | NHS Patient Safety Alert & MHRA fa'atapula'a le methotrexate tu'u gutu i le malosi e tasi (2.5 mg laulau NA'O; 10 mg papa'a ua fa'alotovaivai/fa'ate'aina) fa'amalosi "Ta'atasi i le Vaiaso" afifiina; Calcium Folinate (Folinic Acid) o se Category A vave ED antidote, ma Glucarpidase o loʻo faia i le UK National Antidote Supraregional Network. |
| Iuni Europa | 112 | Fa'afeso'ota'i le nofoaga autu oona a le atunu'u e ala i le 112 (fa'ata'ita'iga, Siamani +49 30 19240, Farani 01 40 05 48 48) | European Medicines Agency (EMA) Pharmacovigilance Risk Assessment Committee (PRAC) e fa'atulafonoina se kata mataala ma'i i totonu o pusa methotrexate uma, fa'apipi'i fa'ama'i-na'o le tu'uina atu, ma fa'ailoga fa'apolokalame lapataiga fa'asaga i tui i aso uma. |
| Ausetalia & Niu Sila | Ausetalia: 000 / Niu Sila: 111 | Ausetalia: 13 11 26 (Poisons Information Centre) / Niu Sila: 0800 764 766 | Tagata Fa'atonuga o Mea Fa'afoma'i (TGA) ma Komisi Ausetalia mo le Saogalemu ma le Tulaga Lelei i Tausiga Fa'alesoifua maloloina Fa'atonuga mo Vailaau Tu'ufa'atasi e mana'omia vave fa'asino ile falema'i ma IV Calcium Folinate (15-100 mg Q6H) mo >= 3 aso sosoo ole tui ole methotrexate ile aso. |
| Initia ma Asia-Pasefika | Initia: 112 / 108 / Singapore: 995 / Iapani: 119 | Initia: AIIMS Poison Center (1800-116-117) | Ole maualuga ole a'afiaga ole fa'atautala po'o le le lelei ona fa'ailoga i aso ta'itasi methotrexate mea sese (Folitrax, Biotrexate) ma fa'atasi fa'atasi ma le Co-trimoxazole (Septra); vave IV Calcium Folinate ma Filgrastim laveai ua faamamafaina. |
Fesili e fai soo¶
Aisea e le mafai ai ona ou inuina fualaau faaopoopo Folic Acid (Vitamin B9) pe a fa'afuase'i ona ou inuina la'u Methotrexate i vaiaso taitasi i aso uma mo le vaiaso?¶
O lo'o i luga ole fa'atautala po'o fa'atonuga ole Folic Acid (pteroylglutamic acid) ose vaitamini e le o toaga e leai sona malosi e lavea'i ai sela i le taimi o le fa'aogaina o le methotrexate. Ina ia galue i totonu o lou tino, o le folic acid e tatau ona fa'agaoioia muamua e se enzyme e ta'ua o le Dihydrofolate Reductase (DHFR) - o le enzyme sa'o lea ua loka atoa ma fa'aletonu le methotrexate. Ina ia faʻasaoina le gaʻo ponaivi ma le faʻaogaina o le manava, e tatau i falemaʻi ona tuʻuina atu le Folinic Acid (e taʻua foi o le Leucovorin poʻo le Calcium Folinate), o se folate faʻaagaoioia muamua e faʻamalo atoa ai le DHFR enzyme poloka ma toe faʻafouina le DNA synthesis vave.
Aisea e masani ai ona oti le 10 mg o le Methotrexate i aso uma mo le 6 aso (60 mg), a'o le tamaititi na te foloina le luasefulufa 2.5 mg pepa i le taimi e tasi (60 mg atoa) e masani lava ona vaivai pe leai ni auga?¶
A folo e se tasi le 60 mg o le oral methotrexate i le taimi e tasi, o le folate transporter i totonu o le tootoo laiti e sua i le tusa ma le 15 i le 20 mg, o le tele o fualaau faaopoopo e le mafai ona mitiia i totonu o le toto, ma fatugaʻo maloloina e fufulu ese le vaega o loʻo mitiia i totonu ole 12 i le 24 itula. Talu ai ona o le methotrexate e na'o le tapeina o sela a'o latou vaevae malosi (fa'apipi'i le DNA i le S-vaega), o se fa'aaliga puupuu 12-itula e le afaina ai le tele o sela o ga'o ponaivi. I se faʻatusatusaga, o le aveina o le 10 mg i aso uma mo le 6 aso sosoo e mafai ai ona faʻaogaina le 100% gut i aso uma ma faʻaauau pea le maualuga o vailaʻau oona i totonu o taʻamilosaga vaevaega taʻitasi mo le vaiaso atoa, faʻapipiʻi polyglutamates methotrexate i totonu o sela ma soloiesea atoa le gaʻo ponaivi ma le intestinal.
Afai o le su'ega o le toto ile falema'i e fa'aalia ai lo'u "Serum Methotrexate Level" e leai se mea pe le mafai ona iloa pe a uma ona ou inuina le methotrexate i aso uma mo le vaiaso, o lona uiga ua ou saogalemu?¶
Leai - o se tasi lea o mailei sili ona mataʻutia i vailaʻau faʻafuaseʻi. Ole su'esu'ega masani ole toto ile falema'i e na'o fua ole methotrexate o lo'o opeopea ile plasma vai ole toto, ma o numera tipi o le nomogram o lo'o lolomi ile lipoti a le falesuesue e fa'atatau ile tasi 24-itula maualuga fa'a'ai ole kanesa tui toto. Pe a ave e se tasi le methotrexate tuugutu maualalo i aso uma mo ni nai aso, e ulu atu le methotrexate i le ga'o ponaivi ma sela o le manava ma e iai isi si'usi'u glutamate e pipii i ai (fausia methotrexate polyglutamates) e lokaina i totonu o sela mo vaiaso a'o pa'ū le maualuga o le plasma toto i lalo ole tapulaa su'esu'e a le fale suesue. O tagata mama'i o lo'o iai fa'aletonu i aso ta'itasi o le methotrexate e tatau ona maua le Intravenous Leucovorin lavea'i atoa e fa'atatau i lo latou fa'aigoaina o tala'aga, gutu o le gutu, ma le faitau aofa'i o le toto - e tusa lava pe leai le maualuga o le methotrexate i le toto.
Aisea ua ta'ua ai le tiga o le gutu (stomatitis) o se fu'a mūmū fa'afuase'i i se tasi o lo'o tagofia le Methotrexate?¶
O sela epithelial o loʻo faʻapipiʻiina totonu o alafau, laugutu, aulamu, ma le faʻaʻi e vaeluaina ma suia i latou i le 3 i le 5 aso - e sili atu le vave nai lo se isi lava mea i totonu o le tino. Pe a oʻo le methotrexate i le maualuga o le intracellular oona (pe mai se mea sese i aso taʻitasi, faʻaitiitia le gaioiga o fatugaʻo, poʻo se fegalegaleaiga faʻasaina e pei o le Bactrim), o le gutu o le gutu o le mea muamua lava lea e taofi le vaeluaina ma malepe i totonu o le maʻi tigaina (mucositis). O nei papala gutu e fai ma fa'ailo vave e 24-i-72-itula e fa'ailoa mai ai ua le toe vaeluaina fo'i sela o le ga'o ponaivi o le tagata ma'i ma o le neutropenia e lamatia ai le ola (zero sela o le toto pa'epa'e) ma le thrombocytopenia ua lata ona taia.
Aisea e matua fa'asaina ai le vaila'au Trimethoprim-Sulfamethoxazole (Bactrim / Septra) mo tagata mama'i e ave le Methotrexate?¶
Trimethoprim-sulfamethoxazole (e masani ona faʻatonuina mo faʻamaʻi pipisi o le urinary, bronchitis, ma faʻamaʻi paʻu) osofaʻia se tagata maʻi i le methotrexate e ala i ni auala oti se lua i le taimi e tasi: muamua, trimethoprim poloka le Dihydrofolate Reductase (DHFR) folate enzyme tutusa e pei o le methotrexate, fausia ai se ponaivi o le DNA e poloka uma ai le gaosiga o le DNA; lona lua, o vaega uma e lua e poloka ai fatuga'o tubules mai le alu ese o le methotrexate i totonu o le mimi ma tu'itu'i le methotrexate mai polotini o le toto, ma mafua ai le maualuga o le toto ma le aano o le methotrexate i le maualuga o le oti e oo lava i se fua masani e tasi i le vaiaso.
Taiala fa'atatau¶
- 5-Fluorouracil (5-FU) kulimi fagafao fagafao fagafao fagafao ma ova le inu o le capecitabine tagata.
- Sepsis ma septic te'i iloa ma tali faʻafuaseʻi
- Manu'a tu'i fatuga'o, rhabdomyolysis, ma le fa'ata'ita'iga o le urine
- Malosi le pulea o le toto ma le te'i toto
- Fa'aonaina fesoasoani muamua ma fa'ata'ita'iga fa'atonutonuina oona
Punavai ma ta'iala aloa'ia¶
- Institute for Safe Medication Practices (ISMP): Target Medication Safety Practices Best Practices for Hospitals and Community Pharmacies: Preventing Fatal Daily instead of Weekly Oral Methotrexate Dosing Errors.
- Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi (WHO) & European Medicines Agency (EMA): Medication Safety in High-Risk Situations and PRAC Recommendations to Prevent Matuia ma Mataʻutia Dosing Mea sese i le Methotrexate.
- Togafitiga Extracorporeal i le Oona (EXTRIP) Workgroup & American College of Medical Toxicology (ACMT): * Faʻataʻitaʻiga Faʻataʻitaʻiga Faʻataʻitaʻi mo Methotrexate Oona: Folinic Acid (Leucovorin), Urinary Alkalinization, Glucarpidase, ma High-Flux Hemodialysis *.
- National Poisons Information Service (NPIS, United Kingdom) & Vailaau Fa'afoma'i ma Mea Tau Soifua Maloloina Fa'atonu Ofisa (MHRA): TOXBASE Falema'i Pulea ole Acute and Chronic Methotrexate Overdose and Trimethoprim Drug Interactions.
- United States Food and Drug Administration (FDA): * Faʻatonu Faʻamatalaga ma Faʻamatalaga Saogalemu mo Methotrexate, Leucovorin Calcium, ma Voraxaze (Glucarpidase)*.
O lenei ta'iala e mo fa'amatalaga fa'amatalaga ma e le suitulaga i su'esu'ega fa'afoma'i fa'apolofesa, fa'atalanoaga mo le Fa'a'ona, po'o le tausiga o le oncology/toxicology ile falema'i. Talu ai ona o mea sese o le tuiina o le methotrexate i aso taitasi ma fegalegaleai o fualaau faasaina e mafai ona mafua ai le tuai, le manuia o le gaʻo o le ponaivi ma le teteʻi septic, matou te fautuaina malosi le faia o se fesoasoani muamua ma le CPR faʻamaonia e ala i le International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies (IFRC), lau sosaiete a le Koluse Mumu a le atunuu, St John Ambulance, poʻo se tagata faʻamaonia faʻapitonuʻu.