Box Jellyfish, Irukandji Syndrome, ma Portuguese Man o' War Stings: Vinegar vs Veveta Protocol¶
Emergency numbers differ by country. O lenei itulau e fa'aaoga ai le 911, le numera mo le Iunaite Setete ma Kanata. E tele isi atunuu e faʻaaoga le 112, 999, poʻo se isi numera. Su'e le numera mo lou atunuu.
O a'afiaga o le gataifale e afua mai i fa'ase'ega tiga i gataifale e le Portuguese Man o' War (Physalia physalis ma Physalia utriculus) e o'o atu ai i le pu'eina vave o le fatu e mafua mai i le i'a tele o le pusa Indo-Pacific (Chironex fleckeri) ma le tuai o le ma'i o Irukola, fa'aleagaina o le ola. barnesi* ma isi atigi pusa carybdeid). I soo se ituaiga o jellyfish ma siphonophore, e na'o le 10 i le 30 pasene o kapoti stinging microscopic (nematocysts) i luga o se a'u pipi'i e mu moni lava pe a fa'afeso'ota'i muamua ma pa'u o le tagata; o le 70 i le 90 pasene o totoe o lo'o nonofo i luga o le epidermis e pei o le faitau miliona o fana harpoon microscopic e fa'atali mo se vaila'au po'o se mea fa'ainisinia. O le sese o le filifilia o le vai fufulu, e pei o le liligiina o vai fou po o fagu vai inu i luga o se tui, olo le pa'u i se solo po'o le oneone, po'o le fa'aaogaina o le ava malosi po'o le mimi, e fa'aoso vave ai le osmotic po'o masini masini o nematocysts e le'i mu, fa'aluaina pe fa'atoluina le uta oona na tui i totonu o le pa'u o le tagata manu'a. Afai e tigaina se tagata aau i se tui tuga i ogasami vevela, pa'u i lalo, faigata ona manava, pe oo foi i le tuai tele o le tua ma le fatafata, valaau i le tou lotoifale. numera fa'afuase'i vave ma sauni e amata CPR. Toe iloilo fo'i le matou uso ta'ita'i i luga tui masani o jellyfish, malemo ma laveai vai, ma anaphylaxis ma fa'ama'i tuga.
O lau fa'amuamua vave o le aveese ma le saogalemu mai le tagata manua mai le vai, aua ne'i oloina le tui pe sasaa le vai fou i luga o le pa'u, lolovaia ** vineta aiga (4 i le 6 pasene acetic acid) fa'aauau pea mo le itiiti ifo i le 30 sekone** i luga o so'o se box jellyfish po'o Irukandji sting (po'o le tui vevela o meaola e le o iloa) a'o le'i fa'agata tumau le fa'aogaina o meaola e le'i iloa. 42 i le 45 tikeri Celsius (107.6 i le 113 tikeri Fahrenheit) faatofuina i le vai vevela mo le 20 i le 45 minute e fa'amuta ai polotini oona e le mafai ona vevela ma fa'amama ai le tiga tuga pe a aveese 'ese'ese.
Fai nei loa¶
- Toso ese le tagata manua mai le vai vave, taofi i latou e taoto, ma valaau lau numera faʻafuaseʻi i le lotoifale mo soʻo se tui vevela, fatafata poʻo le tua, se manava, poʻo le tui e ufiufi ai se vaega tele. Telefoni le 911 i le Iunaite Setete ma Kanata, 000 i Ausetalia, 111 i Niu Sila, 112 i le isi itu o le Iuni a Europa, 999 i le matou faatonu o le United Kingdom. numera fa'afuase'i. E mafai ona pu'eina le fatu po'o le manava i totonu o le 2 i le 5 minute pe a tu'ua le vai.
- 'A'E LE'I sasaa vai fou, vai paipa, fagu vai inu, aisa liusuavai, ava malosi, methylated spirits, po'o mimi i so'o se jellyfish po'o Man o' War sting, ma aua ne'i oloina le pa'u i se solo, susu lima, po'o le oneone. O le vai fou e fa'afuase'i ona fa'alili le mamafa o le osmotic hypotonic i luga o le puipui o le pa'u nematocysts. Afai e leai se vineta po'o se vai vevela e vave ona maua, o le suavai (vai masima o le sami) e na'o le pau lea o le vai fufulu le tumau aua e fetaui ma le salinity osmotic o nematocysts.
- Mo so'o se mea e masalomia Box Jellyfish (Chironex), Irukandji, po'o le le iloa o le tui o le jellyfish: fa'afefeteina le vaega atoa o le tui i le vineka o le fale (4% i le 6% acetic acid) mo le 30 sekone atoa AO LE'I pa'i i so'o se tentacles. O le acetic acid e suia tumau ai le polotini o le i'a e le'i mu Cubojizoa (ma le nematojizoa*Cubojiso) e le mafai la ona alu ese pe a si'i ese 'ese. Na'o le 30 sekone o le fa'ainu o le vineta e tatau ona e se'i ese a'ai o totoe e fa'aoga ai ni tweezers, tamatamai lima totinilima, se la'au, po'o se pito atigi.
- Mo se tui Bluebottle / Portuguese Man o' War (Physalia) i vai e le o se teropika (po'o le taimi e iloa lelei ai le Physalia i lona kasa lanumoana opeopea): aua ne'i fa'aulu muamua le vineta; 'ese'ese le manoa lanu moana e va'aia ma fufulu ile suasami, ona faatofu lea i le vai vevela. I lalo o tulafono a le Australian Resuscitation Council (ANZCOR Guideline 9.4.5), aua o le vineka e mafua ai ona alu sina vaega i totonu o nisi Physalia physalis fa'ata'ita'iga tele-tentacled ae le'o fa'ate'aina le Physalia utriccles picksle *Pysalia utriccles tentacles muamua. fufulu ile suasami, ma faatofu le vae ile 45 tikeri Celsius (113 tikeri Fahrenheit) vai vevela mo le 20 minute. Peita'i, i totonu o le teropika i matu o Ausetalia po'o le Indo-Pacific lea e fa'asoa ai le vai, afai e te le 100 pasene le mautinoa o se fagu lanumoana e le afaina, fa'aaoga muamua le vineka.
- 'A'E LE'A fa'aogaina se Pressure Immobilization Bandage (PIB) po'o le arterial tourniquet i se tui o le i'a. O le afifiina o se fusi fa'amau i luga o le tui o le i'a e nutimomoia sa'o ai le faitau miliona o nematocysts e le'i mu i totonu o le dermis ma fa'atumauina le oona cytolytic ma cardiotoxic i totonu o le moega.
- Mata'ai tagata aau uma i le teropika mo le 30 i le 60 minute pe a uma sina ū itiiti namu mo le tuai mai o le Irukandji Syndrome. Afai e tupu a'e le tagata manua pei o se galu ** tiga tiga i lalo o le tua, fufusi o le fatafata, ma'i manava, afu tele, pua'i faifaipea ma le le mautonu** 45 minute pe a uma se tui laʻititi, faʻanatinati loa i latou i le falemaʻi faʻalavelave faʻafuaseʻi mo vailaʻau faʻamalositino, magnesium sulfate, ma le faʻatonutonuina o le toto e faʻafefe ai le ola toto maualuga (o le toto e masani ona sili atu i le 220/130 mmHg).
Chironex fleckeri cardiac arrest i totonu ole 2 i le 5 minute: CPR e sau i luma o mea uma
O se atigipusa Indo-Pacific atigi tele e tele-tentacled (Chironex fleckeri) fa'afeso'ota'i e momoli atu le 2 i le 3 mita (6.5 i le 10 futu) po'o le sili atu o fa'ailoga apefai aisa i luga o le fatafata ma vae o se tamaitiiti po'o se tagata matua e tui sa'o ai cardiotoxins (CfTXfTX-2, *) CfTXfTX-2, ) membranes, lolovaia sela o le fatu i le calcium ma le potassium ma taofi le fatu i le systolic contction i totonu 2 i le 5 minute. Afai e pa'u se pusa i'a o lo'o a'afia, lanuoana, pe taofi le manava i luga o le matafaga, amata fa'aauau klzzwxh:004 i le taimi lava a o sasaa e le tagata laveai lona lua le vineka i luga o tentacles ma valaau fomaʻi o loʻo tauaveina CSL Box Jellyfish Antivenom.
Laau fa'ai'uga: fa'ailoaina o ituaiga o i'a, vineka vs suasami, ma Irukandji triage¶
flowchart TD
A["U'i a'ai ole gataifale po'o tiga fa'afuase'i ile vai sami"] --> B["Aveese le tagata manua mai le vai; tumau pea; 'Aua ne'i mimilo pe fa'aaoga vai fou"]
B --> C{"Siaki le tali atu ma le manava vave"}
C -->|Unresponsive or not breathing| D["Valaau le EMS + amata loa le CPR + lolovaia tentacles ma le vineka"]
C -->|Conscious and breathing| E{"O fea na tupu ai le tui ma o a ituaiga o loʻo masalomia?"}
E -->|Tropical Indo-Pacific, Northern Australia, Hawaii, Caribbean, or UNKNOWN tropical sting| F["Pusa Jellyfish (Chironex / Chiropsalmus) poʻo Irukandji lamatiaga"]
E -->|Confirmed floating blue gas-bladder (Portuguese Man o' War / Bluebottle) in non-box-jellyfish waters| G["Physalia (Man o' War / Bluebottle) protocol"]
E -->|Temperate coastal jellyfish (Sea Nettle, Mauve Stinger, Lion's Mane, Moon Jelly)| H["Scyphozoa (True Jellyfish) protocol"]
F --> I["Lologa ma le agalelei i le Vinegar Aiga (4% i le 6% acetic acid) mo le itiiti ifo i le 30 sekone"]
I --> J["Aveese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese 'ese ma tweezers po'o tamatamai lima totini lima"]
J --> K{"Maua le sasa o le Chirodropid pe tuai 5 i le 45 minute tiga i tua, pua'i, malaia o lo'o lata mai?"}
K -->|Yes: Major Box Jellyfish or Irukandji Syndrome| L["Fa'anatinati EMS felauaiga: Pusa Jellyfish Antivenom po'o IV fentanyl + magnesium + antihypertensives"]
K -->|Mild localized pain after vinegar + tentacle removal| M["Faatofu i le vai vevela 42 i le 45 C (108 i le 113 F) mo le 20 i le 45 minute"]
G --> N["AUA LE faaaogaina le vineka; 'ese'ese 'ese'ese lanu moana va'aia fa'atasi ma tweezers/totini lima + fufulu ile Suasami"]
N --> M
H --> O["Fufulu ile Vinegar po'o le Suasami (e le'o se vai fou) + se'i 'ese 'ese"]
O --> M
Nematocyst biophysics: aisea e 70% i le 90% o sela tui e tumau pea le le mu i luga o lou paʻu¶
I millimita ta'itasi o se jellyfish po'o le Man o' War tentacle o lo'o i ai le faitau afe o sela fa'apitoa fa'apitoa e ta'ua o le cnidocytes, o lo'o i ai i fale ta'itasi se kapoti collagenous (nematocyst) o lo'o i ai se filo o'o'o fa'a'o'o'ai i lalo o le ** 150 atemosifia (2,200 psi)** o le osmotic pressure, fa'amaufa'ailogaina ** i se lauulu fa'amau, fa'amaufa'ailogaina ** (cnidocil).
- 700-nanosecond tui pa'u: Pe a fa'aosoina i kemikolo ma fa'ainisinia, o le operculum e pa matala ma o le sitaili fa'alava e tu'i i fafo i le sili atu i le 40,000 i le 5,000,000 g i lalo ifo o le 700 nanoseconds, tu'ia le 200 i le 800 micrometers le loloto i totonu o le **le dermal moega.
- Aisea e mafua ai le tele o le tafe mai o le vai fou, oloina, ava malosi, ma le mimi: Na'o le 10 i le 30 pasene o nematocysts e mu i le taimi muamua o fesootaiga; 70 i le 90 pasene e tumau pea ma le mu i luga o le pa'u.
- Suavai Fou (Tape, Ta'ele, Suavai Fagu, po'o le Aisa Li'u): O nematocyst o le gataifale e fetaui ma le suasami o le sami (1,000 mOsm/L, po'o le 3.5% masima). Liligi le vai fou (0 mOsm/L) i luga o 'a'ai pipi'i e fa'atupu ai le fa'ao'o vave o le hypotonic osmotic lea e mafua ai le ** miliona o nematocysts e le'i mu e pa i le taimi e tasi i totonu o le pa'u**. 'Aua ne'i fa'aogaina se ta'ele i le matafaga se'ia tapē uma 'ese'ese ma aveese.
- Ulu i le Solo, oneone, po'o lima e leai ni lima: O le fa'amalosi fa'ainisinia e ta'avale ai le 'aga'au i luga o le pa'u fou, fa'asa'e ai fa'aoso o le cnidocil e le'i mu ma fa'amatala kapoti.
- ** Ethanol (Usu Alcohol, Spirits), Ammonia, ma le Urine Tagata:** Ole su'esu'ega a le fale su'esu'e e fa'amaonia ai le ava malosi ma le ammonia e fa'aoso vave ai le nematocyst, a'o le mimi o le tagata e masani ona hypotonic pe a fa'atusatusa i le sami ma fa'aoso atili ai le fana a'o fa'aleagaina micro-punctures.
Le Vinegar vs Hot Water Science: aisea latou te faia ai ni galuega eseese se lua¶
Vinaka (4% i le 6% acetic acid) ma le faatofu i le vai vevela (42 i le 45 tikeri Celsius, po o le 107.6 i le 113 tikeri Fahrenheit) e tulimata'i vaega eseese e lua o le tui o le jellyfish i le faasologa:
Vaega 1: Vinegar (4% i le 6% Acetic Acid) mo le faʻagataina o Nematocysts e leʻi faʻaaogaina.¶
- O le a le mea e fai e le vineta: O le vineka pa'epa'e po'o le malt vineta (4% i le 6% acetic acid) e le'o** fa'ate'a ai le 'ona ua uma ona tui. Nai lo lena, pe a sasaa ma le agalelei i luga o 'a'ai pipi'i mo a itiiti ifo i le 30 sekone, o le acetic acid denatures ma loka tapunia le fausaga o porotini o le Cubozoan (Pusa Jellyfish ma Irukandji) nematocyst capsules ina ia latou le mafai ona mu pe a aveese 'ese'ese.
- Vika fa'atulafonoina: O Chirodropid Box Jellyfish (Chironex fleckeri, Chironex yamaguchii, Chiropsalmus), uma Carybdeid Box Jellyfish mafua ai le ma'i Irukandji (Carukia barnesi, Malo kingi, Alatina alatabnyasting le iloa), ma le tropical jellyfish. po'o vai i lalo o le teropika* (Northern Australia, Southeast Asia, Saute Iapani, Hawaii, Caribbean, ma Fagaloa o Mekisiko). (Gulf of Mexico)
Vaega 2: Fa'atofuina o le Suavai Vevela (42 i le 45 tikeri Celsius) mo le Fa'a'au'au o Venom¶
- O le a le mea e fai e le vai vevela: O le taimi lava e te'a ese ai a'ai, e fa'aosoina le tiga e le tu'iina o le polotini oona i le dermis. O le tele o polotini oona cnidarian e tatala ma leiloa le gaioiina o meaola i luga atu o le 40 i le 42 tikeri Celsius (104 i le 107.6 tikeri Fahrenheit), aʻo tumau pea le vevela e le faʻafefe (42 i le 45 tikeri Celsius, poʻo le 107.6 i le 113 tikeri Fahrenheit) faʻagaoioia TRPV1 faʻamalama tiga faʻailoga e poloka ai C-fi.
- Talosaga saogalemu: Aveese muamua 'ese'ese uma. Su'e le vevela o le vai i se fua vevela po'o se lima e le'i tu'ia (aua ne'i sili atu i le 45 tikeri Celsius / 113 tikeri Fahrenheit), ma faatofu pe taele le vaega ua tui mo 20 i le 45 minute. Afai e le maua se vai vevela i se matafaga mamao, o le pepa malulu mago afifi i le ie mo le 15 minute o se filifiliga lona lua, e ui o suʻega faʻafuaseʻi e faʻamaonia ai e 45 tikeri Celsius le vai vevela e sili atu nai lo le aisa.
Fa'atusatusaga o fa'ama'i tetele e 4 o le gataifale ma fa'ama'i cnidarian¶
| Fa'aaliga | Ole I'a Tele Pusa (Chironex fleckeri) | Irukandji Syndrome (Carukia barnesi, Malo kingi, Alatina) | Potukale Man o' Taua / Bluebottle (Physalia) | Scyphozoan Jellyfish (Sea Nettle, Mauve Stinger, Lion's Mane) |
|---|---|---|---|---|
| ** Vasega & Bell Tele** | Cubozoa (Chirodropida): logo atigipusa lanumoana sesega 20 i le 30 cm (8 i le 12 in) lautele, e oo atu i le 60 lipine a'ai e o'o i le 3 mita (10 ft) | Cubozoa (Carybdeida): logo manino 1 i le 3 cm (0.4 i le 1.2 in) lautele ma 4 lauulu e pei o a'ai; nematocysts i logo ma tentacles | Hydrozoa (Siphonophorae): opeopea lanu moana-lanu piniki tami kasa 5 i le 30 cm i luga o le fogaeleele, e mulimuli atu i ai le lanu moana e 2 i le 30 mita le umi. | Scyphozoa (Chrysaora, Pelagia, Cyanea): logo dome 10 i le 50 cm le lautele ma lima tuugutu mulimuli ma ivi. |
| Mata'elega | Teropika i Matu Ausetalia (Nove ia Me) ma Indo-Pacific (Initonesia, Taialani, Meleisia, Filipaina, PNG, Vietnam) | Teropika Ausetalia, Indo-Pacific, Thailand, Hawaii, Caribbean, Florida (e masani lava i fafo i luga o amu ma matafaga) | Atalani ma Fagaloa o Mekisiko (P. physalis multi-tentacled); Pasefika ma Ausetalia (P. utriculus tasi le 'au'au autu) (Gulf of Mexico) | Ogasami i le lalolagi atoa (Atelani, Pasefika, Metitirani, Sami i Matu, gataifale o Peretania) |
| Fa'ailoga Pa'u & Tiga | Ave 10/10 fa'ailoga-u'amea tiga; lautele ** fa'a'aisa koluse fo'i (apefa'i) uefu sasa** liu lanu viole-uliuli | La'ititi la'ititi muamua: tui vaivai e utia e namu ma tama'i pa'u aano kusi po'o mumu vaivai; e leai se sasa e sasa | Ma'ai ma'ai tiga vave; laina laina ** u'u mumu lopa ( manoa penina )** ma papules ogatotonu papa'e | Mumu mumu vave ma si'i a'e ala 'au'au |
| Fa'amata'u Fa'atonu | Tagata fatu ma le manava i totonu ole 2 i le 5 minute mai cardiotoxins (CfTX) ma le hyperkalemia. | ** Fa'atuai (5 i le 45 min) Catecholamine Storm**: tua, fatafata, ma le manava o le manava, BP i luga ole 220/130 mmHg, pua'i, ** malaia o lo'o lata mai**, pulmonary edema, stroke. | Ma'i fa'apitoa e seasea (1% i le 5%): faafaufau, fa'a'au'au po'o le tiga o le lymph node, bronchospasm i nisi taimi po'o le anaphylaxis. | Muamua tiga i le lotoifale ma dermatitis; O tui tetele a le Leona e mafai ona fa'agogo po'o le uii |
| Laasaga 1 Fufulu | Tafe i le Vinegar (4% i le 6% acetic acid) mo le itiiti ifo i le 30 sekone a'o le'i aveese ni tentacle. | Tafe i le Vinegar (4% i le 6% acetic acid) mo le itiiti ifo i le 30 sekone e tape ai logo ma tentacle nematocysts | Fili ese 'ese'ese lanu moana + fufulu ile Suavai (ANZCOR: leai se vineta fa'amautu Physalia; Suavai Vevela 45 C mo le 20 min) | Fufulu ile Vinaka po'o le Suasami (e le'i fou lava), se'i ese a'ai, ona Suavai Vevela (42 i le 45 C) |
| Tagata Falema'i | CPR vave + IV poʻo le IM CSL Box Jellyfish Antivenom (3 i le 6 ampoules IV i le puʻeina; 1 ampoule mo tiga ogaoga) + IV magnesium | Leai se vailaau fa'ama'i; titrated IV fentanyl/morphine + IV Magnesium Sulfate + IV GTN / phentolamine mo le toto maualuga + CPAP | Faatofu i le vai vevela 45 C (113 F) mo le 20 min; analgesics; epinephrine pe a IgE anaphylaxis | Faatofu i le vai vevela 42 i le 45 C (108 i le 113 F) mo le 20 i le 45 min; vaila'au fa'asolosolo ma vaila'au fa'ama'i |
Major Box Jellyfish (Chironex fleckeri) ma le fa'aolaina vave o le fatu¶
Chironex fleckeri (le Indo-Pacific sea wasp) e tulituli i ** papa'u, to'a le gataifale vai ma lata ane i gutu o le vaitafe** i le vaitau timuga o le teropika (Oketopa ia Me i Ausetalia i Matu, tausaga ta'amilo i Asia i Sautesasae) ma e mafai ona oti i le 2 i le 5 minute:
- Su'ega apefa'i ma 120-lua le cardiotoxicity: O 'ai'ai mafolafola e alu lautele (5 i le 10 milimita, po'o le 0.2 i le 0.4 inisi) pa'epa'e-'aisa ** fa'a'apefa'i fa'alava fe'ai** e vave ona liu lanu viole ma necrotic. Pore-forming cardiotoxins (CfTX-1, CfTX-2) tu'i pu transmembrane i myocytes cardiac ma erythrocytes, mafua ai le mamafa o le calcium ma ** hyperkalemia maʻi** e loka ai le fatu i le systolic tu i totonu o minute.
- Fa'alavelave Fa'afuase'i ma Fa'atonu Fa'atonu:
- Toso le tagata manua i luga o le oneone mago. Afai e le tali mai pe manava, amata faaauau CPR vave a'o lofia e le tagata lavea'i lona lua ala 'au'au uma i le ** vineka aiga (4% i le 6% acetic acid) mo le itiiti ifo i le 30 sekone**. Aua ne'i fa'atuai fa'amalosi fatafata e su'e ai le vineta.
- CSL Box Jellyfish Antivenom: Ole fua masani o le 1 ampoule (20,000 iunite) faʻafefeteina 1:10 i le saline IV i luga ole 5 i le 10 minute (poʻo le tuʻuina atu ** IM e leʻi faʻafefeteina ** i luga o le matafaga e fomaʻi pe a tuai le avanoa IV). I le saisai fatu po'o le te'i, tulei le 3 i le 6 ampoules (60,000 i le 120,000 iunite) IV vave, fa'aopoopo i le IV magnesium sulfate (0.15 i le 0.3 mmol/kg, e o'o atu i le 10 mmol IV bolus) e fai ma sui o le calcium antagonist.
Irukandji Syndrome: o le i'a itiiti e le vaaia e mafua ai le tuai o le afa catecholamine.¶
Fa'aigoa i le Irukandji Indigenous people o North Queensland, Irukandji syndrome e mafua mai i le manino 4-tentacled carybdeid box jellyfish (Carukia barnesi, na'o le 1 i le 2 senitimita po o le 0.4 i le 0.8 inisi le lautele, faaopoopo i ai Malo kingi, Alatina , ,************************************************************* nematocysts i luga uma o latou logo ma tentacles:
- O le 30-Minute Fa'atuai: O le tui muamua i le ua, fatafata, po'o le lima e pei o se tui la'ititi o le namu ma leai ni ala sasa, na'o le mūmū sesega po'o ni tama'i papula o le kusi. I le va o le 5 ma le 45 minute mulimuli ane (pe tusa o le 25 i le 30 minute), o le presynaptic sodium-channel neurotoxins e faʻaosoina ai se faʻasaʻolotoga o endogenous norepinephrine ma epinephrine (100 i le 1,000 taimi masani maualuga plasma).
- O Fa'ailoga e 6 o le Irukandji Catecholamine Storm:
- Mago loloto e pei o le galu: Ma'i tiga tiga e amata mai i le lalo pito i tua (sacral/lumbar spine) ma afifi faataamilo i ** puipui o le fatafata, ivi, manava, tauau, ma ogavae**.
- Psychological Sense of Impending Doom: Olomatamata'u mata'utia, tagi, fa'amaonia o le oti lata mai, ma le fa'aletonu o le afi (akathisia).
- Afā tuto'atasi: Susū afu (diaphoresis), pa'u, enaena, tetete, ma su'i faifai pea.
- Fulminant Hypertensive Crisis: O le toto maualuga e oso i le 220/130 mmHg i le 280/160 mmHg, faatasi ai ma le tachycardia (130 i le 180 bpm) ma tigaina le ulu.
- Ta'atoto i totonu ole ulu: O le maualuga o le catecholamine toto maualuga e mafai ona ta'e ai alatoto o le cerebral, ma mafua ai le ma'i toto.
- Toxic Myocardial Stunning and Pulmonary Edema: I totonu o le 2 i le 18 itula, catecholamine cardiotoxicity mafua ai le maualuga troponin, ventricular hypokinesis agavale, ma acute cardiogenic pulmonary edema (sputum piniki frothy ma hypoxia).
- Prehospital and Hospital Protocol:
- Faaligi le nofoaga o tui i le vineka o le fale mo le 30 sekone tusa lava pe ua amata ona auga, ona o le logo microscopic po o nematocysts tentacle e tumau pea i luga o le paʻu ma faaauau pea ona fana pe a sui lavalava. Aveese vave ile falema'i.
- Tagaiga ile Falema'i (E leai se vaila'au fa'ama'i): Tu'u fa'asusu le IV Fentanyl (0.5 i le 1.0 mcg/kg i le 5 i le 10 minute) po'o le IV Morphine fa'aopoopo i le IV Ondansetron (4 i le 8 mg); fa'ainu le IV Magnesium Sulfate (0.15 i le 0.3 mmol/kg, e masani lava 10 i le 20 mmol [2.5 i le 5 kalama] i luga ole 15 i le 20 minute) e poloka ai le tu'uina atu o le catecholamine adrenal ma fa'aitiitia ai le tiga ma le toto; ma pulea le maualuga o le toto maualuga (systolic BP i luga ole 180 i le 200 mmHg) ma le IV Glyceryl Trinitrate (GTN / Nitroglycerin), IV Phentolamine (1 i le 5 mg), poo le IV Nicardipine. Aua ne'i tu'uina atu ni vaila'au fa'a-beta, e tu'u ai le vasoconstriction alpha-1 e aunoa ma se fa'afeagai ma fa'ateteleina le toto maualuga ma le edema mama.
Potukale Man o' War / Bluebottle (Physalia) tui ma pe aisea e ese ai tulafono o le vineka¶
O le Portuguese Man o' War (Bluebottle i Ausetalia ma Niu Sila) o se kolone siphonophore ma le lanu moana lanu piniki e feliuliua'i ofu kasa opeopea (3 i le 30 senitimita) i luga o le vai, e mulimuli atu i se tasi o mea autu (Physalia utriculus i le Indo-Pacifics) po o le Physalia utriculus e oo atu i le tele o mita o le Indo-Pacific) physalis * i le Atalani ma le Fagaloa o Mekisiko). O tui e tu'u ai se laina mūmū mūmū ( manoa penina)** fa'atasi ai ma le tiga o le fa'a'a'ai po'o le lima lima, ma 'ese'ese i luga o le oneone matutu e tumau pea le oona mo aso. (Gulf of Mexico)
- Fesoasoani Aloaia Fesoasoani Muamua (ANZCOR Guideline 9.4.5): Talu ai ua le mafai e le acetic acid (vinegar) ona tape atoatoa Physalia nematocysts ma faaosofia ai se vaega o le tafe mai i nisi o vaega Physalia physalis e tele-tentacled specimens:
- I Vai e le o le Teropika (po'o le taimi e iloa lelei ai le kasa lanu moana opeopea): AUA LE fa'aaogaina le vineta. Aveese ni manoa lanu moana e iai ni tui, se la'au, po'o ni tamatamai lima ua pa'u, fufulu mae'ae'a i le Suasami (e le'i fa'afefeteina), ma **fa'atofu i le Suavai vevela i le 45 tikeri Celsius (113 minute) faʻataʻitaʻiga e faʻamalolo ai le tiga i le 87% o tui Bluebottle).
- I le Teropika Waters pe a le vaaia le manu tui: **Fai muamua le Vinegar i taimi uma mo le 30 sekone **, aua o le puipuia mai le Chironex poo le Irukandji u'i e sili atu nai lo so'o se ita itiiti i le tui Bluebottle.
E fa'afefea ona aveese ma le saogalemu a'u jellyfish i luga o le matafaga e aunoa ma ni tweezers
- Laasaga 1 (Ta'e pe Fufulu Mua'i): Lologa i le vineka mo le 30 sekone (mo mea uma o le teropika, atigi pusa, Irukandji, po'o tui e le iloa) POO fa'amama ma le agalelei i le vai sami (mo fa'amaufa'ailoga Physalia bluebottles po'o jellyfish pe a le maua le vineta).
- Laasaga 2 (Si'i, Aua Ne'i Tatau pe Mimilo): Fa'aaoga tui, tui, fasi laau, lua laau, po'o tamatamailima totini lima e sii sa'o ai i luga le lipine mafiafia o le ga'o mai le pa'u. Aloese mai le sologa mamafa i luga o le pa'u a'o gaioi nematocysts e le'i mu. Afai e tatau ona e fa'aoga tamatamai lima i se fa'alavelave fa'afuase'i e lamatia ai le ola e toso ai se Chironex 'ese'ese mai le fatafata o se tamaititi pe a uma ona fa'ainu le vineka, fa'aaoga na'o le lima lima mafiafia o lou limamatua ma le tamatamai lima (lea e 400 i le 600 micrometers le mafiafia o le stratum corneum ma e tete'e i ou mata pe a uma ona pa'i i ou mata), ma aua lava ne'i pa'i i ou mata.
Fa'alavelave fa'atuai: I'a Fa'afeso'ota'i Dermatitis, U'u Imu, ma le Pa a le Seabather.¶
- Tulo'i Recurrent Allergic Dermatitis (7 i le 14 Aso Mai tua o le Sting): E tusa ma le 10 i le 25 pasene o tagata mama'i na tuia e le i'a pusa, Physalia, po'o le Pelagia noctiluca ua atia'e se tuai o le Type IV cell-mediated hypersensitivity eruption i luga o le ulua'i ala ga'o**14 aso na foliga mai ua toe fo'i i tua ** 5 aso talu ai ** E mu a'e ala ala i le mageso tele, fa'atui a'e papules mumu po'o ma'a e fa'aosoina e ni vaega o le chitin microscopic o lo'o i totonu o le dermis. O se fa'alavelave fa'afuase'i (e le o se fa'ama'i) ma e tali atu i fa'atonuga potent topical corticosteroids (pei o le 0.05% betamethasone cream) ma tuugutu H1 antihistamines.
- E U'i Tu'u Sa'o i le Mata (Cnidarian Ophthalmia): 'A'E LĒ sasaa le vineta o le fale i le mata, aua o le acetic acid e mafua ai le mu. Fa'asusu le mata mo le 15 minute i le masima isotonic sterile (0.9% sodium chloride) ma saili vave su'esu'ega o le ophthalmological slit-lamp mo fa'amama fa'amama fa'ainitaneti, aveese pa'u nematocyst corneal, ma cycloplegics autu ma steroids.
- O le Pa a le Seabather's Eruption (Sea Lice) I lalo o le Su'ega Ta'ele: O patu'u mumu e matua mageso tele e na'o lalo ifo o le suti ta'ele 4 i le 24 itula talu ona aau i vai mafanafana o le Atalani po o le Karipiane e mafua mai i togo ninii planktonic o le thimble jellyfish (***Linuche unguiculataEmonies) po'o se laina se'i. totonu o le lalaga ofu aau. Aua ne'i ta'ele i le vai fou a'o ofuina pea le ofu ta'ele, aua o le vai fou e fa'amūina ai i totonu o le pa'u o lo'o pu'eina; aveese muamua le ofu ta'ele, fufulu le suti i le vai vevela, ma togafitia le ma'i ma'i i le gutu ma le 1% hydrocortisone cream.
Numera fa'aitulagi o fa'alavelave fa'afuase'i ma fa'atonuga a le lala sooupu¶
- Ausetalia ma Niu Sila: vili le 000 i Ausetalia po o le 111 i Niu Sila (pe mataala Surf Life Saving Australia leoleo faaola). Mulimuli i le ANZCOR Guideline 9.4.5: fa'aaoga le Vinegar mo le 30 sekone i luga o tui uma o le tropical jellyfish (Chironex ma Irukandji), ma fa'aaoga le Suavai fufulu + 45 tikeri Celsius Fa'atofu Vevela mo le 20 minute i luga ole tui Bluebottle (Physalia) fa'amaonia. Valaau le Australian Poisons Information Center ile 13 11 26.
- United States ma Kanata: vili le 911 mo so'o se tui tuga, fatafata po'o tua, faigata ona manava, po'o le Hawaii, Florida, po'o le Caribbean box jellyfish fetaui. Fa'afeso'ota'i ** US Poison Control ile 1-800-222-1222**. Mulimuli i le AHA ma American Red Cross Guidelines: fufulu i le vineka, aveese 'ese'ese e aunoa ma le olo, ma faatofu i le 42 i le 45 tikeri Celsius (107.6 i le 113 tikeri Fahrenheit) vai vevela mo le 20 i le 45 minute.
- United Kingdom: vili le 999 mo le Coastguard po'o le fesoasoani a le falema'i, pe fa'afeso'ota'i RNLI Lifeguards. Mo tui i gataifale o Peretania, NHS guidelines fautuaina le fufulu i le suavai (e le o le vai fou), aveese le tentacles i tweezers, ma fa'asusu le vaega i vai mafanafana (40 i le 45 tikeri Celsius) mo le itiiti ifo i le 30 minute; 'aua ne'i fa'aogaina le mimi, vineka (i UK Physalia), po'o le aisa sa'o i luga o le pa'u.
- Iuni a Europa ma Metitirani: vili le 112 i isi setete uma o le EU. Mo le Metitirani Pelagia noctiluca (Mauve Stinger), Carybdea marsupialis (Mediterranean box jellyfish, lea e aoga ai le vineka), po o le Physalia physalis, lipoti atu ni fa'alavelave matuia i leoleo o le matafaga po'o matagaluega fa'afuase'i.
- Tailani, Initonesia, Filipaina, Iapani, ma Asia-Pasefika: vili le 1669 i Taialani, 119 i Iapani ma Korea i Saute, 995 i Sigapoa, 999 i Meleisia, po o le 112 / 118 i Initonesia. I Koh Samui atoa, Koh Phangan, Phuket, Bali, Langkawi, ma Okinawa, Chirodropid box jellyfish ma Irukandji species is endmic: fa'asusu i taimi uma so'o se tui i vinegar mo le itiiti ifo i le 30 sekone vave ma ave tu'i tigaina i le falema'i.
Fesili e fai soo¶
Aisea e le tatau ai ona e sasaa vai fou, fagu vai inu, po o le aisa liusuavai i luga o se tui?¶
E na'o le 10 i le 30 pasene o kapoti tu'i ninii (nematocysts) i luga o le afi i'u i'a pe a fa'afeso'ota'i muamua ma lou pa'u; o le 70 i le 90 pasene o totoe o lo'o tumau pea i luga o le pa'u o le masima i totonu e fetaui ma le sami o le sami. O le liligiina o vai fou i luga o na kapoti o le gataifale e lei mu e tupu ai se te'i osmotic hypotonic vave, ma mafua ai ona tafe le vai i totonu o pusa ma faaosofia ai le faitau miliona o harpoons microscopic e lei mu e pa i le taimi e tasi i totonu o lou paʻu. Fa'agata i taimi uma ia 'ese'ese pusa ma le vineka mo le 30 sekone muamua, pe fufulu ile suasami pe a le maua le vineta.
E fesoasoani moni le pipii (mimi) i luga o se tui?¶
Leai, o le mimi i luga o le tui o le jellyfish o se tala faʻasolopito mataʻutia lauiloa e taʻutaʻua e ala i le televise, ma soʻo se faʻalapotopotoga faʻafomaʻi i le lalolagi atoa (e aofia ai le Koluse Mumu, AHA, ANZCOR, ma le NHS) e matua lapataia e faasaga i ai. E fesuisuia'i le pH o le urine o le tagata ma e toetoe lava fa'afefeteina i taimi uma (hypotonic) pe a fa'atusatusa i le sami masima; O su'esu'ega a le falesu'esu'e o lo'o fa'ailoa mai ai o le sasa'aina o le mimi i luga o 'a'ai sa'u pipi'i e masani ona fa'aoso ai nematocyst e le'i fa'amumuina e alu atu ai le tele o oona i totonu o le pa'u a'o fa'aleaga manu'a tu'i laititi.
Aisea e te fa'aaoga muamua ai le vineka mo se tui Pusa Irukandji, ma le vai vevela mulimuli ane?¶
O le vineka (4 i le 6 pasene acetic acid) ma le vai vevela (42 i le 45 tikeri Celsius, po o le 107.6 i le 113 tikeri Fahrenheit) e faia ai ni galuega eseese se lua i le faasologa. Liligiina le vineka i luga o le pa'u mo le 30 sekone tumau-feso'ota'i ma loka tapuni le pito i fafo capsules porotini o le atigi pusa e le'i fa'amumu ma Irukandji nematocysts o lo'o nofo pea i luga o lou pa'u ina ia mafai ona e toso ese aano e aunoa ma le toe tui. O le taimi lava e aveese ai 'ai'au, fa'atofuina le vae tu'i i le 42 i le 45 tikeri Celsius i le vai vevela mo le 20 i le 45 minute e fa'aleagaina ai le oona o le polotini e ma'ale'ale ua uma ona tui i totonu o lou dermis ma poloka ai fa'ailoga neura tiga.
E fa'afefea ona liua se tui itiiti, tau le iloa atu, i le ma'i Irukandji e lamatia ai le ola i le 30 minute mulimuli ane?¶
Irukandji jellyfish e pei o Carukia barnesi ma Malo kingi o sa'u pusa manino na o le 1 i le 2 senitimita (afa inisi) le lautele. O lo latou tui muamua e pei o se tui namu e le afaina ma leai ni ala sasa. Ae ui i lea, i le isi 15 i le 40 minute e sosoo ai, o latou neurotoxic oona e malaga atu i le faʻalagona o le tino ma le tino, faʻaosoina se faʻasaʻolotoga o le adrenaline ma le noradrenaline i totonu o le toto. O lenei afa catecholamine e mafua ai le tiga i tua ma le fatafata, pua'i faifaipea, se lagona mata'utia o le mafaufau o le malaia o le a oo mai, o le maualuga o le toto maualuga i luga atu o le 220/130 mmHg e mafai ona mafua ai le toto toto, ma maso fatu fatu e maofa i le sua i totonu o mama.
Aisea e fautuaina ai e le fesoasoani muamua a Ausetalia le tu'uina o le vineka i luga o se tui Bluebottle (Portuguese Man o' War) ua faamaonia?¶
I su'esu'ega a le falesu'esu'e i fa'ata'ita'iga Physalia physalis (Portuguese Man o' War) fa'ata'ita'iga, o le acetic acid (vinegar) e le'i fa'ato'a fa'ato'a fa'ato'a uma ai kapoti tui e le'i fa'amu ma fa'aoso ai se vaega o lo'o tafe i nisi o vaega ta'avale. O le mea lea, pe a iloa lelei e leoleo ola i vai e le o se teropika se Bluebottle e ala i lana kasa lanumoana opeopea, latou te aveese le afu lanumoana, fufulu i le sami, ma faatofu le vae i le 45 tikeri Celsius (113 tikeri Fahrenheit) vai vevela mo le 20 minute. Ae peita'i, i ogasami o le teropika o lo'o ola ai i'a pusa mata'utia, afai e te le 100 pasene le mautinoa o le Bluebottle, e tatau lava ona e fa'afefe muamua le tui i le vineka aua e mafai ona mate le tui i totonu o ni nai minute.
Aisea na toe mumu ma magese ai o'u ala u'u o le jellyfish i le 10 aso talu ona uma le malaga i le matafaga?¶
I le va o le 5 ma le 14 aso pe a uma le tui, e oo atu i le 20 pasene o tagata afaina e atiaʻe le tuai o le Type IV allergic hypersensitivity i luga o laina saʻo o le taʻavale muamua. E tali atu lou tino puipuia i ni vaega o le chitin microscopic ma polotini mai fafo o lo'o tu'ua i le epidermis e filo nematocyst, ma mafua ai le oso a'e, matua mageso mūmū patupatu. Ose fa'alavelave fa'afuase'i ae le o se fa'ama'i siama ma e vave ona tali atu i kulimi fa'ama'i fa'ama'i fa'atutusa ma vaila'au fa'ama'i gutu.
Punavai ma ta'iala aloa'ia¶
- Australian Resuscitation Council (ANZCOR, Ausetalia ma Niu Sila): ANZCOR Guideline 9.4.5: Envenomation, Jellyfish Stings (Tropical vs. Non-Tropical / Physalia protocols, deactivation vinegar, 45 degrees Celsius, faatofuina o le vai vevela, ma CSL Box Jellyfish Antivenom).
- Queensland Health and Northern Territory Health (Ausetalia): Tropical Marine Envenomation Clinical Practice Guidelines: Chironex fleckeri and Irukandji Syndrome Management (intravenous fentanyl, magnesium sulfate infusion, and vasodilator hypertension protocols).
- American Heart Association (AHA) and American Red Cross (United States): Taʻiala mo Fesoasoani Muamua: Faʻasaʻo o le Gataifale ma Uila Iʻa.
- Au'aunaga Fa'alesoifua maloloina a le Atunu'u (NHS, United Kingdom) ma le National Poisons Information Service (NPIS): Sili i'a ma Isi Manu o le Sami: Fesoasoani Muamua ma le Pulea o Falema'i.
- Faalapotopotoga o le Soifua Maloloina a le Lalolagi (WHO): Ta'iala mo Si'osi'omaga Saogalemu o Suavai Fa'afiafia: Gataifale ma Vai Matagofie (Venomous Marine Invertebrates, Cubozoa, ma Siphonophorae).
Fai se kosi fa'amaonia fesoasoani muamua ma fa'afeso'ota'i fa'apolofesa
O lenei taʻiala e tuʻuina atu ai faʻamatalaga faʻafuaseʻi ma aʻoaʻoga fesoasoani muamua ma e le suitulaga i fomaʻi faʻapolofesa, toxicology, poʻo togafitiga tigaina. Talu ai ona o le tui o le jellyfish pusa vevela e mafai ona mafua ai le puʻeina o le fatu i totonu o minute, ave se fesoasoani muamua ma le CPR faʻamaonia e ala i le Koluse Mumu, St John Ambulance, Surf Life Saving, poʻo se aʻoaʻoga faʻapitonuʻu.