Skip to content

Fa'amama le eleele mafui'e, fa'afuna oneone, fa'asalalauina i tua, ma le fa'alava o mea faigaluega tanumia.

Emergency numbers differ by country. O lenei itulau e fa'aaoga ai le 911, le numera mo le Iunaite Setete ma Kanata. E tele isi atunuu e faʻaaoga le 112, 999, poʻo se isi numera. Su'e le numera mo lou atunuu.

I le taimi o se mafui'e feololo i mafui'e (Magnitude 5.5+), o le luluina malosi o ma'a e na'o le afa o le lamatiaga. I luga o laufanua valevalenoa o le gataifale, o vaitafe, o vaituloto anamua, ma pitonu'u e tumu i faga, o galu malū e ui atu i le oneone mafolafola, tumu vai ma palapala palapala e mafua ai ona pa'u faatasi fatu o le eleele, ma faaosofia ai le mamafa o le suavai i le eleele (pore-water pressure) aga'i i luga se'ia opeopea uma fatu oneone e aunoa ma le isi. I totonu o le 10 i le 30 sekone talu ona luluina, e toeitiiti atoa le 100 pasene o le malosi o le solo o le eleele e mou atu ma liua i se mafiafia, fa'apalapala suavai, ose mea fa'atekonolosi ua ta'ua o le suavai palapala. O fale mautotogi sima mamafa ma uafu alalaupapa e magoto pe faasipa i le 60 tikeri i o latou itu (bearing capacity failure), o vaipuna mamafa o vai palapala ma oneone e sasaa mai i ta'eta'ei i fanua ma fogafale (sand boils), malifa malie e fa'ase'e aga'i aga'i i vaitafe ma uafu (lateral spreading), ma tane lapisi gaogao i lalo o le eleele, pu, ma vaieli suauu e opeopea agai i luga i fafo o le auala e pei o pupu i totonu o se tapu ta'ele, ma'i kesi masani ma alavai. Afai e te a'afia i se mafui'e sosoo ai ma le ma'a'a o le eleele, fa'asaga i luga o fale, po'o le manogi o le kesi o lo'o tafe mai, vala'au i lou lotoifale. numera fa'afuase'i vave ma fa'afeso'ota'i a matou ta'iala mafuie: Pa'u, Ufiufi, ma Pipiimau, mafui'e mulimuli ane, toe fa'afo'i fale, ma tapuni kesi, ma goto ma lalo o le eleele.

Fai nei loa

  1. Pa'u, Ufiufi, ma Pipiimau i le taimi o lulu malosi: Aua ne'i taumafai e tamo'e i fafo a'o lulu malosi le eleele; pa'u masonry facades, ta'ei faamalama o le fogafale pito i luga, ma pa'u pa'u i luga o le pito i fafo o fale e maliliu ai le tele o tagata nai lo le liquefaction o le palapala lava ia.
  2. Ave ese vave pe a uma le tetete pe afai o loʻo sūsū lou fale, magoto, pe ua pupuni faitotoʻa ma taʻe papa faavae: E le pei o se fale i luga o le papa malo e le toe gaoioi pe a uma le mafuiʻe, o se fausaga o loʻo nofo i luga o le oneone liquefied e mafai ona faʻaauau pea ona magoto, faʻafefeteina, poʻo le paʻu i luga mo ** ni nai minute i ni itula pe a maeʻa le mafuiʻe, maʻi ma malolo. fale atoa.
  3. ** Sogisogi ma fa'alogo mo ta'e ala kasa fa'alenatura i lalo o le eleele ma tapuni lau mita kesi NA'O pe a e sogisogi i le kesi pe fa'alogo i le masi'i**: Fa'asolo i le pito o le eleele ma fa'ato'a ese'esega o fale fa'ato'a sele malō paipa u'amea ma u'amea i le mea tonu e ulu atu ai i fa'avae. Afai e te sogisogi i le manogi mercaptan fuamoa pala pe va'ai le palapala/vai o lo'o agi mai se laina paipa o lo'o tanumia, liliu le alavai mita kesi pito i fafo i le kuata-lili e fa'asaga i le paipa ma se fa'avili ma aveese i luga o le matagi.
  4. ** Alu i luga ma alu ese mai auvai, puipui o alavai, pupuni o le uafu, ma papa i luga o le gataifale**: O le palapala eleele i lalo ifo o malifa malū (e oo lava i le eleele e foliga mai e toetoe lava mafolafola, e na o le 0.5 i le 3 tikeri) faase'e i le pito i lalo i poloka tetele ua malepelepe agai i alavai tatala (lateral spreading), tatalaina ni mavaevae loloto o le eleele 1 i le 3 mita (3 i le 10 futu) le lautele.
  5. Aua ne'i tietie i luga o alalaupapa, auala tetele e latalata i luga o auala, po o auala e ufitia i le palapala palapala ("sand boil") cones po o ufi lima ua si'i a'e: Liquefaction e mafua ai ona pa'u i lalo pito e lua o se alalaupapa i le 0.5 i le 2 mita, ae tanu sima alavai a opeopea sa'o i le 0.5 mita i luga o le 0.5 mita.
  6. Tagata vai ma palapala uma o loo puna mai i pupuna oneone ma ta'eta'ei lalo e pei o otaota mata'utia ma vaila'au oona: Pe a malepe le suavai i lalo o le eleele alavai vaitaele ma faaopeopea tane septic, o le vai mamafa o le eleele e tafe atu i auala, totolo, ma potu i le fola o le eleele e matua pisia tele i siama (fa'ama'i pipisi).E. coli, Vibrio, hepatitis A) ma suauu suau'u.

Aisea ua pa'u ifo ai fale i luga o le eleele sua i le taimi o le mafui'e muamua

I faʻalavelave faʻafuaseʻi masani, e pei o le 1964 Niigata, mafuie Iapani (lea na faʻamalosia ai fale mautotogi Kawagishi-cho na faʻapipiʻi le 60 i le 80 tikeri i luga o latou itu), o le mafuie Loma Prieta i le 1989 i le Itumalo o Marina i San Francisco, le 2011 Christchurch, New Zealand mafuie, ma le mafuiʻe o Palu i le 1989, ma le mafuiʻe o Palu. papa sima papa'u po'o fala fa'avae e masani lava ona sao mai le luluina muamua a'o magoto i le 1 i le 3 mita i totonu o le oneone fa'asuavaia ma fa'alagolago i se tulimanu e iloa atu. O se fale e sili atu i le 1 i le 2 tikeri (P-Delta effect) ua suia lona ogatotonu o le kalave mai lona tulagavae faavae. E oo lava i se ma'i laititi e 4.5 ona mafui'e ua toe liusuavaia ai le oneone ua matala, ua tumu i le vai i lalo ifo o le itu pito i lalo o le fale i totonu o sekone, ma mafua ai ona pa'u i luga pe panikeke atoa. Aua ne'i toe ulu atu i se fale ua pa'u, goto, po'o le fa'avae ua ta'e e toe aumai mea.

Laau fa'ai'uga: Mafui'e fa'afefeteina le palapala ma le fa'aletonu o le eleele

flowchart TD
    Quake["Mafuie Malosi (Pa'u'u, Ufiufi, ma Pi'imau Se'ia Tu'u)"] --> CheckGround{"Taofi le Tetete: Mataituina Fale & Eleele o Lo'o Siosiomia Oe"}
    CheckGround -->|"Fa'asagaga o Fale, To'oto'o, Fa'amau Faitoto'a, po'o le palapala o lo'o tafe ile Folafola"| GasCheck{"Sogisogi i le kesi o lo'o tafe, fa'alogo i le masi, pe va'ai i Ska?"}
    GasCheck -->|"Ioe"| EvacNoSwitch["AUA LE Pa'i i Suiga Molī; Aveese vave; Tape I fafo Valve Kesi Pe a Saogalemu ile Ala i fafo"]
    GasCheck -->|"Leai"| EvacTilt["Aveese vave le Fale e ala i Fa'asitepu (E le'i Elevator); Si'i ile 1.5x le Maualuluga Fale"]
    CheckGround -->|"I fafo e lata ane i le Vaitafe, taligalu o le Uafu, po'o le Faatumu o Fagaloa"| LateralCheck{"Ta'eta'e o le Eleele Fa'atasi ma le Suavai, O Pa Fa'atumauina Fa'apupula, po'o Pusa oneone?"}
    LateralCheck -->|"Ioe"| MoveInland["Tamo'e Fa'asagatonu i uta/A'e A'e Mai Auvai, Alavai, po'o le taligalu A'o le'i Pa'u le Fa'apalapala Latele"]
    LateralCheck -->|"Leai, Latalata i le Talafatai"| TsunamiRule["Manatua le Fa'amuamua o le Tsunami: Afai i luga o le Talafatai Tatala pe a uma le mafui'e umi/malosi, ova loa i le eleele maualuga."]
    EvacTilt --> HazardZone["Aloese mai laina eletise ua pa'u i lalo, pupuga si'isi'i, alalaupapa ua goto, ma le oneone fa'apalapala ua pala."]
    MoveInland --> HazardZone
    HazardZone --> AftershockPrep["Fa'atalitali Toe Liquefaction I taimi o Mafu'e; Aua le Inuina le Suavai Tapula'i Se'ia Fa'amauina e le Fa'aoga Autu o lo'o atoatoa"]

Geotechnical mechanics: E fa'afefea ona liua le eleele malō ile pa'u vai

Ina ia malamalama pe aisea e liu oneone ai nisi o pitonuu i le taimi o se mafuie ae o fale i luga o mauga e lua kilomita le mamao e leai lava se faaletonu o le eleele, e su'esu'e e enisinia ni mea fa'atekonolosi e tolu e tatau ona iai uma i le taimi e tasi: le eleele mafolafola e leai se felagolagoma'i, suavai papa'u o le eleele, ma le ** cyclic seismic shear stress**.

1. O mea e mana'omia muamua mo le fa'afefe o le palapala

  1. O oneone mata'utia, e leai se felagolagoma'i po'o le palapala e le palasitika (Holocene deposits and uncompacted hydraulic fill):
  2. I eleele matutu po'o eleele e masani ona fa'afefeteina, o fatu ta'itasi o le oneone ma le 'ele'ele e fa'asaga le tasi i le isi i se auivi matala matala (high void ratio). O le mamafa o fale ma le palapala o lo'o i luga o lo'o lagolagoina atoa e le fete'ena'iga o fatu ma fatu i nofoaga fa'afeso'ota'i i le va o nei fasi oneone (effective stress, fa'ailogaina o sigma-prime).
  3. E seāseā liu palapala ele ele i le tulaga masani ona o platelets omea laititi e fusia fa'atasi e malosiaga fa'aeletise fa'atasi, ae o le oneone mama ma fatu ele e leai se fa'atasi ma fa'alagolago malosi i fete'ena'iga.
  4. ** Laupapa vai papa'u (I totonu o le 1 i le 15 mita / 3 i le 50 futu mai luga)**:
  5. E 100% le fa'atumuina o puipui laiti uma i le va o fatu oneone i lalo ifo o le vai e le mafai ona fa'afefeteina.
  6. Saosaoa taamilomilo lulu lulu (E le'i fa'asalaina uta):
  7. A o'o atu le mafui'e S-galu (galu solo) i luga i le koluma palapala, e sele le auivi o le oneone i tua ma luma i le tele o taimi i le 15 i le 45 sekone.
  8. O lenei tetete e luluina ai fatu oneone matala mai o latou faatulagaga matala ma faʻamalosia i latou e taumafai e faʻapipiʻi faʻatasi i se faʻatulagaga sili atu ona mafiafia ma mafiafia (contractive behavior).
  9. Ae ui i lea, talu ai ona o avanoa pupuni e tumu i vai ma o le luluina e tupu tele tele mo lena vai e tafe atu i totonu o le palapala, o fatu oneone pa'u'u e oomiina le vai puaa nai lo lena.
  10. ** Se'i malosi fa'amamafa (sigma-prime = 0)**: Omiga-vaivai (u) e a'e a'e se'ia o'o ina tutusa le mamafa atoa o le palapala i lalo (sigma). Saunia e Terzaghi's Effective Stress Equation (sigma-prime = sigma - u), pe a tutusa le mamafa o le vai pore-vai i le mamafa atoa o le mamafa o le mamafa, o le malosi o feso'ota'iga lelei i le va o fatu oneone e pa'u i le zero. Faatasi ai ma fatu o loʻo faʻapipiʻiina nei i le vai faʻamalosi e aunoa ma le paʻi atu o le tasi i le isi, o le palapala e leai se malosi o le solo ma amio e pei o se sua mamafa ma se iunite mamafa e tusa ma le 1,800 i le 2,000 kg/m3 (112 i le 125 lb/ft3), toeititi faaluaina le mafiafia nai lo le vai mama.

2. Le mea e tupu ai le liquefaction: Ituaiga fanua maualuga e lamatia

  • E le'i fa'afefeteina le fa'atumuina o le eletise ma le fanua toe maua mai: Itumalo o Taulaga, malae va'alele, atina'e e nonofo ai i le gataifale, ma atumotu faufau na faia e ala i le eliina o le oneone ma le palapala mai le fola o le faga ma pamu i tua o se taligalu e aunoa ma se fa'afefeteina loloto (e pei o le Itumalo o Marina o San Francisco, Tokyo Bay / Urayasu fanua toe maua, Kobe Back Bay Port Island, ma Boston Back Bay Port Island).
  • ** Vaitafe o vaitafe, lologa, ma alāvai lafoai (oxbows ma point bars)**: O oneone aluvial laiti ma palapala na teuina i vaitafe fetolofi i le 10,000 tausaga talu ai (e pei o le alalaupapa o le Vaitafe o Christchurch Avon i Niu Sila, le Sacramento-San Joaquin Delta, le Mississippi River New Madrid seismic zone, ma le Fraser River Delta e lata ane i Vancouver).
  • *O alalaupapa papa'e i le gataifale ma aloalo feanu: O oneone ta'ape a le matagi o lo'o nofo i luga o laulau maualuga o vai i le gataifale.

Fa'atusatusaga o fa'ama'i tetele e lima o le liquefaction

Liquefaction Phenomenon Geotechnical Mechanism Ground & Structural Signature Primary Life-Saogalemu & Atina'e Mata'utia
1. Fa'aletonu le mafai ona ave ma fa'asu'e fale/nofoa E le mafai ona toe lagolagoina e le eleele le palapala i lalo ifo o se faavae fale papa'u le mamafa o le fausaga (100 to 300+ kPa), ma mafua ai ona magoto le fale e pei o se poloka sima ua pau i le palapala. O fale e goto 0.3 i le 3.0 mita (1 i le 10 futu) i le eleele ma faasiu 5 i le 60+ tikeri; o auala savali i fafo e fa'afefete i luga fa'ata'amilo i puipui magoto; ua tapunia faitotoa ma faamalama. Fa'afuase'i le pa'u o le fausaga, fuli i taimi o mafui'e, sele kesi/eletise feso'ota'iga i totonu o le fogafale i lalo, ma saisaitia tagata i tua o fa'avaa faitoto'a.
2. Puna oneone (Mauga oneone) & Lologa lalo Suavai pua'a fa'amalosi mai le oneone fa'asuavaia 2 i le 10 mita i lalo o le 'ele'ele e fa'aoso aga'i i luga e ala i ta'eta'ei o le palapala matutu o lo'o i luga.hydraulic fracturing), amoina le oneone ma le palapala i luga. O mauga mu efuefu, lanu enaena, po'o le lanu uliuli susu susu 0.3 i le 5 mita le lautele e pa i auala, iata, ma ala i faletaavale sima ta'e/lalo papa; tafe le vai mo le 15 i le 120 minute pe a uma le lulu. Lolovaia potu i lalo o le fogafale ma fogafale i lalo o le 30 i le 60 senitimita (1 i le 2 futu) o le palapala mamafa, fa'amalo ai le eleele i lalo o auala ta'avale ma auala, ma sosolo ai le otaota mata'utia mai paipa ta'e.
3. Fa'asalalauina Fa'afa'ala'au (Paka Fa'afa'ase'e) O se pa'u o le eleele e le fa'afefeteina o lo'o ti'eti'e i le pito i lalo o le oneone fa'afefeteina e fa'ase'e fa'afa'afa'afa'afa'afa'afa'afa'afa'a (0.3 i le 5 tikeri) aga'i atu i se mata e le'i lagolagoina (vaivai, alavai, po'o le taligalu o le uafu). E malepelepe le eleele i ma'a fa'asala'i tutusa 0.5 i le 3 mita le lautele ma fa'asolo 0.5 i le 10+ mita fa'alava; taligalu fa'asaga i fafo; alalaupapa abutments oomi i totonu ma pa'u agai i auala auala. Loimata fale i le afa lea e saisaitia ai se ma'a i le pito i tua, malepe ai auvai i totonu o le vai, ma sele uma vai tanumia, alavai, ma paipa kesi maualuga maualuga e sopoia ai le sone solo.
4. Fa'avai ole tafe / Fa'alavelave Mata'utia palapala (Flow Slide) I luga o malifa e tifato i le 3 i le 5 tikeri (po'o i palapala ma'a maoa'e ma matā'ele'ele o le gataifale), e mou atu uma le malosi o totoe o le palapala liu ma tafe ifo i lalo i le saoasaoa maualuga e pei o se suavai. O pitonuu atoa, ala tetele, po'o papa'ele'ele e su'esu'e i se vaitafe tele o palapala e feoa'i ** selau mita i le tele o kilomita** i le 20 i le 50 km/h (12 i le 30 mph). Tanumia atoa ma le faaleagaina o fausaga ma tagata (e pei o le 2018 Palu, Initonesia petobo/balaroa liquefaction tafe solo ma le 1971 Lower San Fernando Dam faasee).
5. Si'itia Fa'aolaola ("Float Fa'aoga) Ona liquefied slurry oneone ei ai le density o 1.9 g/cm3, so'o se mea o'ogo po'o se mea mama o lo'o tanumia e itiiti ifo i lo le mamafa tele 1.9 g/cm3 e o'o i le tele i luga Archimedes buoyancy force ma opeopea i luga. Tanu tane fibreglass/u'amea, vaita'ele gaogao, tane e teu ai penisini, ma alavai sima pop 0.5 i le 2 mita (1.5 i le 6.5 futu) sa'o i luga mai le palapala. Ta'e ogalaau lapisi i lalo o le eleele, motusia laina suauu mai tane kesi ua tanumia, ma poloka afi afi fa'afuase'i ma olo pupuni i le ogatotonu o auala.

Iloaina ma sao mai le liusuavai i le taimi ma le mae'a ai o se mafuie

O le a le liquefaction foliga, leo, ma lagona i luga o le eleele

  1. ** O le luluina o le luluina mai le ma'ai ma'ai i le fa'agesegese, fa'aliu "vai" po'o le ta'avale o le fogava'a**: O le taimi lava e liusuavaia ai se vaega oneone o lo'o i lalo, e fa'afefeteina i fafo ma suia i galu o le 'ele'ele taimi umi (0.5 to 2 Hz) lea e toetoe a le mafai ai ona savali po'o tu.
  2. Geyser o vai palapala e oso mai i luga o le auala ma ta'eta'ei le mutia: I totonu o le 10 i le 60 sekone talu ona luluina, o le vai mamafa o le eleele e malepelepe ai le eleele. E mafai ona e va'ai atu i vai eleelea efuefu po'o le uliuli o tafe mai 0.5 i le 2 mita (1.5 i le 6.5 futu) i le ea mai ta'eta'ei laina laina, so'oga fa'alautele i auala sima, po'o tafatafa o pou telefoni ma ogalaau.
  3. Pila telefoni, moli auala, ma ta'avale paka ua magoto i luma o ou mata: O pou fe'avea'i mamafa e goto sa'o i lalo pe fa'apa'u i tulimanu fa'avalevalea a'o ga'o ma fa'a'a'ei le ma'a o lo'o si'omia ai.

La'asaga ta'i la'asaga alu ese mai se fale magoto po'o le fa'asaga i lalo

A uma loa le lulu malosi e te tu ai i luga:

  1. Siaki mo le fa'afa'asolo vave atu: Va'ai fa'avaa faitoto'a, fa'amalama fa'amalama, mea moli tautau, pe tu'u se mea lapotopoto/fagu vai i luga o le fola. Afai o le fola o lo'o fa'ase'e, pe afai e te tulei malosi i luga o se fa'avaa laupapa fa'avaa laupapa e tatala fa'amalosi ai, o le fa'avae o lou fale o lo'o fa'aletonu le fa'afefeteina.
  2. Fa'aofu seevae malolosi, tago i lau ato, ma alu loa i fafo e ala i faasitepu:
  3. Aua ne'i fa'aogaina ni lifi: E o'o lava i le 1-tikeri fa'alilifa e fa'asolo ai ala fa'ata'ita'i ma mailei ai ka'a i le va o fola.
  4. Mata'ituina lau la'a i le foliga pito i lalo e ulufafo ai: Pe a goto se fale mamafa i le 30 i le 90 senitimita (1 i le 3 futu) i le palapala sua, e mafai ona pipii le ala savali pito i fafo i luga o faitotoa o le fogafale i fafo, po o le faasitepu pito i fafo atonu na toso ese atoa mai le faapaologa e tulaueleele ai, ma tuua ai se oneone loloto matala.
  5. ** Ia mamao ese mai le paolo o le fale (1.5 times building height)**: A oo loa i fafo, aua neʻi potopoto i le auala savali i autafa o se fale fogafale tele. Alu i se paka ta'avale, va'ava'a tele, po'o se pakaga ta'avale a itiiti mai 1.5 taimi le maualuga o le fale mamao ese mai le fa'afale fa'ae'e.

E mafai ea e se tagata ona magoto ma malemo i totonu o se oneone e pupuna po o se fanua sua?

O se tala masani o ata tifaga e faapea o le liusuavaia o le mafui'e e liua ai le eleele atoa i oneone vave e folo atoa ai tagata savavali i luga o o latou ulu. I le mea moni faaletino, e le mafai e tagata soifua ona magoto atoatoa i lalo o le oneone liquefied. Ona o le slurry oneone liquefied e iai le mamafa o le 1,800 i le 2,000 kg/m3, toeititi faaluaina le mamafa o le tino o le tagata (1,000 kg/m3), Archimedes' principle of buoyancy e taofia ai se tagata tu pe pepelo mai le goto loloto atu nai lo ** tulivae-i-puimanava loloto (30 i le 80 senitimita / 1 i le 2.5 futu)** se'i vagana ua latou pa'u i totonu o se matala matala loloto matala i le itu-lafolafoa māvae māvae poʻo se ana paʻu. Ae peita'i, afai e te la'a i totonu o se pupuna oneone malosi po'o se ala fa'afefete e o'o i ou tulivae, o le oneone e fa'amausali pei o le sima susū i totonu o ni nai minute a'o tafe i fafo le vai pua'a, ma mau ai ou vae a'o latalata mai se ma'i po'o se sunami. Savali i taimi uma i luga o le vao mutia, papa sima mautu, po'o le asphalt nai lo le la'a atu i fa'afufu oneone fou.

E fa'afefea ona fa'asa'oloto se tagata po'o se ta'avale na mau i le oneone fa'afefeteina pe a mae'a le mafuie

Afai e maileia seevae po o vae o se tagata i le oneone e oo i tulivae a'o tafe i fafo le pole vai ma loka le oneone, ** aua ne'i toso sa'o i luga o latou lima**, lea e tupu ai se miti gaogao i lalo ifo o latou vae ma mafai ai ona mavaevae sooga. Nai lo lena, fai atu i le tagata e fa'agaoioi ona tapuvae i li'o lemu e toe fa'afefe ai le vai i o latou seevae (local re-liquefaction) a'o sasaa se pakete vai i o latou alofivae ma faalagolago i tua e fa'ase'e le tasi vae i fafo faalava i luga o le fogaeleele. Aua ne'i taumafai e eli i fafo taavale la'u pasese ua goto se'iloga ua te'a le mafui'e, aua e tele ina goto taavale i luga o latou au ma e tatau ona si'i i luga i luga i luga o le sa'o ma se kesi po'o le tosoina ae le o le viliina faalava.


Puleaina o mea aoga pe a mae'a le mafuie ma lamatiaga tau soifua maloloina i sone liquefaction

I mafui'e tetele i le taulaga (e pei o le mafui'e o Kalaiesetete i le 2011, lea na tulia ai le sili atu i le 400,000 tone o le palapala liquefaction i luga o magaala o le taulaga, po o mafuie o le 1995 Kobe ma Loma Prieta i le 1989), o le suavai e faaleagaina i le taimi lava e tasi: aseta "laina ola" na tanumia i itu uma i le taimi e tasi.

1. Va'a malepe fa'alua fa'atasi ma laina kesi motu (Conflagration risk)

  • Aisea e mago ai paipa afi: O le liquifaction ma le sosolo i tua e toso ese ai paipa vai a le malo ma le asbestos-sima i sooga sooga, ma pa'u ifo ai le mamafa o le vai o le aai i le zero i le taimi tonu lava na motu ai laina tautua kesi faalenatura e mu ai afi i totonu o fale laupapa fesuia'i.
  • Fa'afefea ona puipuia lou fale:
  • Aua le ** tapē otometi lau mita kesi pe afai e leai se manogi o le kesi, leai se leo masi, ma leai se fa'asologa/si'i fa'avae o lou fale (ona e tatau i kamupani fa'aoga ona su'esu'e ta'ito'atasi ma toe fa'amalama uma mita tapuni, e ono vaiaso i le taumalulu).
  • FAIA tapuni vave lau alavai kesi autu pe afai ua si'i lou fale i luga o lona faavae, pe afai o ta'eta'e pito pito e sopoia lou fanua e lata ane i le laina kesi, pe e te sogisogi i le kesi pe fa'alogo i le masi.
  • Tape lau autu vai vai a le aiga (lea e ulu atu ai le vai ile fale pe a uma le mita o le auala) e maileia ai vai inu mama i totonu o au paipa fale ma le tane faamafanafana vai a'o le'i ta'e le auala e susu ai le suavai leaga ile eleele i tua i lau paipa.

2. Tane fa'afefeteina, alavai malepe, ma le fa'amama palapala

  • Talu ai e toeitiiti atoa le 100% o le ele e fafaga i le kalave ma le PVC sanitary sanitary pipe e malepe pe a si'itia le eleele i le sili atu i le 10 senitimita (4 inisi), o le vai o le eleele e puna a'e i luga o le oneone i totonu o fanua, auala, ma fogafale e fefiloi ma otaota mata'utia.
  • Aua ne'i fa'ataga tamaiti po'o fagafao e ta'alo i le oneone e fa'apuna ai le palapala po'o le fa'apalapala fa'afefe.
  • Pe a suo le liquefaction e alu ese mai fale ma auala taavale:
  • Fai ni seevae pa'u e le susu, totigilima mamafa e le susu, puipui mata, ma le N95 / FFP2 respirator particulate (aemaise lava pe a mago le pa'u pa'u ma'a ma'a ma'a i le pefu silica i luga o le ea i aso e soso'o ai, ma mafua ai se lamatiaga ogaoga o le manava e ta'ua i Kalaiesetete o le "afa pefu liquefaction").
  • Suo palapala susū i faupuega i autafa o le auala (aua ne'i fufuluina le oneone i lalo o alavai o fale po'o alavai a le malo, aua o le oneone mamafa e vave ona fa'apipi'i ai alavai o le afa e pei o le sima ma mafua ai ona lolovaia auala i le isi timuga).

Fa'aitiitia le mafui'e: Siaki fa'afanua ma puipui lau meatotino

Afai o lo'o e nofo i se mafui'e i le gataifale, vaitafe, po'o le vaega fa'ata'oto:

  1. Siaki fa'afanua aloa'ia o lamatiaga o le li'o fa'asao:
  2. I le Iunaite Setete, suʻesuʻega faʻafanua a le setete (e pei o le California Geological Survey CGS Sone o Tulaga Lamatia, Washington DNR, Oregon DOGAMI, ma Utah UGS) ma le USGS lomia faasalalau e leai se totogi, i lea auala ma lea auala ** Liquefaction Susceptibility Maps** i luga o le initaneti.
  3. Fa'avae ma toe fa'aleleia o sone fa'amama:
  4. O le fa'amauina o le mafui'e masani (fa'amauina o laupapa sill i se fa'avae e le'i fa'amalosia le si'osi'omaga) e masani ona le lava pe a fa'asusu le palapala ma sosolo i tua, ona e toso ese le fa'avae. O fale o lo'o i totonu o sone e maualuga le sua e mana'omia ai papa fala sima fa'amalosi, fa'alava fa'auma, po'o fa'aputu'e loloto e fa'asusu i lalo i vaega mafiafia e le mafai ona liu.
  5. Fa'apipi'i mea fe'avea'i uamea-u'amea po'o so'o fa'alu'i i luga o lau mita kesi faanatura, vai fa'avevela, ma le laina autu e ulu atu ai le vai ina ia le sele ai le 15 i le 30 senitimita (6 i le 12 inisi) o le fa'anofoina o le eleele i le va o le auala ma lou fale paipa malo i le puipui.

Numera fa'aitulagi o fa'alavelave fa'afuase'i ma fa'atonuga a le lala sooupu

Itulagi / Atunu'u Numera Fa'alavelave Ofisa Aloaia o Seismic & Geotechnical Hazard Agencies
Amerika ma Kanata 911 United States Geological Survey (USGS) e maua ai faafanua lata mai i le taimi tonu PAGER ma le Ground Failure (Liquefaction & Landslide) faafanua i totonu ole 30 minute o soo se mea. M5.0+ mafuie; FEMA, CGS (Kalefonia), ma Natural Resources Canada (NRCan) fa'atautaia le fa'ailoga mo le saogalemu o fale (Red / Yellow / Green placards i lalo ole ATC-20 protocols).
Niu Sila ma Ausetalia 111 (NZ) / 000 (Ausetalia) GNS Science / GeoNet (Niu Sila), NEMA, ma Toka Tū Ake EQC e ta'ita'ia faiga aupito sili ona lelei i le lalolagi i le fa'asaoina o le suavai, lafoai palapala, ma su'esu'ega fa'ale-eleele.
Iapani 119 (Fimu/Laveaʻi) / 110 (Leoleo) O le Ofisa Vaaitau a Iapani (JMA) ma le Matagaluega o Eleele, Atinae Eseese, Felauaiga ma Tagata Tafafao Maimoa mai Fafo (MLIT) e vave tuuina atu le malosi o le mafui'e (Shindo) lapata'iga, lapata'iga o le sunami, ma fa'afanua o lamatiaga i le liquefaction a le malo.
Iuni Europa ma Peretania 112 (EU) / 999 (Peretania) European-Mediterranean Seismological Center (EMSC), INGV / Protezione Civile (Italy), ma AFAD (Turkey) e faamaopoopo le asiasiga o le fausaga o le mafuie ma le vavaeeseina o le ola.
Asia-Pasefika & Initia 112 (Initia/Initonesia) / 119 (Taiwan) / 911 (Filipina) BMKG (Initonesia), PHIVOLCS (Philippines), CWA (Taiwan), ma NDMA (Initia) latou te pulea le suavai i le gataifale, tafeaga solo, ma lapataiga o galulolo.

Fesili e fai soo

Aisea e liu vai ai le eleele malo i le taimi o se mafuie?

I eleele mafolafola, oneone po'o eleele palapala o lo'o i lalo ifo o le suasami, o le mamafa o fale ma le eleele i luga e masani lava ona lagolagoina e fete'ena'iga e fetaomi ai fatu oneone ta'itasi. Pe a luluina malosi e galu mafui'e le eleele i tua ma luma, e taumafai fatu oneone matala e to'a i se avanoa sili atu, ma oomiina ai le vai o lo'o saisaitia i pu laiti i le va o fatu. Talu ai ona o le luluina e vave tele ona tafe ese le vai, o le mamafa o le vai e maualuga tele seia oʻo ina tuleia le oneone. Faatasi ai ma fatu o loo opeopea i le vai oomi nai lo le paʻi atu o le tasi i le isi, o le palapala e mou atu uma le malosi feteʻenaʻi ma amio e pei o se paʻu vai mamafa.

O a “funa oneone” po o “mauga oneone,” ma e mataʻutia?

O pupuga oneone (fa'aigoa fo'i o le oneone po'o maugamu palapala) e tupu pe a fa'asusu se vaega o le oneone e tumu i le vai e 2 i le 10 mita i lalo ole 'ele'ele i lalo o le mamafa malosi ma fe'a'i i luga e ala i ta'eta'ei o le eleele mamago po'o sima. O lenei vai mamafa e ave ai le oneone efuefu po'o le enaena i luga, fausia ai ni faupu'ega o le palapala susu e amata mai i le 30 senitimita i le tele o mita le lautele. E mālūlū le vevela o le vai (e le o le vevela o le volcanic lava), e mata'utia pupuna o le oneone ona e o'o i fafo oga i lalo o auala ma fa'avae, lolovaia fola o le eleele i palapala mamafa, ma e masani ona pisia i otaota mata'utia mai alavai lalo ole eleele malepe.

Aisea e oso a'e ai i fafo mai le eleele i le eleele i le taimi e liusuavaia ai?

Pe a liusuavai le oneone tumu i le taimi o se mafuie, o le palapala oneone ma le vai e maua mai ai le maualuga tele o le vai e tusa ma le 1,900 kilokalama i le mita kupita (toetoe lava faaluaina le mamafa o le vai mama). E tusa ai ma le mataupu faavae a Archimedes, so'o se koneteina ga'o tanumia e mama lona mamafa atoa i le mita kupita nai lo le oneone vai, e pei o le sima sima sima, tane fa'ama'i tioata gaogao, tane suau'u i lalo o le eleele, po'o se vaita'ele tuafale, e tuleia malosi i luga ma fa'aopeopea i le 0.5 i le 2 mita mai le eleele.

E mafai ea e se tagata ona magoto i luga o lona ulu ma malemo i le oneone i le taimi o se mafuie?

Leai, e le mafai e se tagata ona magoto atoatoa i lalo o le oneone mafolafola mafolafola e ala i le pa'u na o ia. Ona o le tino o le tagata e iai le mamafa e latalata ile 1,000 kilokalama/m3 ae o le oneone liquefied slurry e latalata ile 1,900 kg/m3, o le a opeopea le tagata i le loloto o tulivae i le puimanava. Ae ui i lea, e mafai lava e le liquefaction ona maileia pe fasiotia tagata savavali i ni auala se tolu: muamua, o le taimi lava e tafe mai ai le vai mai le oneone o le oneone, o le oneone e loka i ou vae e pei o le sima malo; lona lua, o lo'o mavaevae i le pito i tua matala ma'a loloto o le eleele i tafatafa o auvai e mafai ona pa'u i ai tagata po'o ta'avale; ma lona tolu, i luga o malifa e sili atu i le 3 tikeri, liquefaction e mafai ona faʻaosoina ai se tafega tele o le tafe palapala (`flow slide`).

O le a le "lautele lautele" ma aisea e faaleagaina ai fale e latalata i vaitafe ma uafu?

O le sosolo pito e tupu pe a o'o i luga le pito i luga o le palapala o le eleele malō (lea e fausia ai fale, auala, ma paipa) i luga o se vaega o le oneone e liu suavai i le taimi o se mafuie. E tusa lava pe fa'ase'e le eleele i se tulimanu tau le iloa e na'o le 0.5 i le 2 tikeri agai i se vaitafe, alavai, vaituloto, po o le taligalu o le uafu, o le a'ai pito i luga e se'e faalava agai i lalo i luga o le oneone vai e pei o se poloka aisa o lo'o fa'ase'e ile ga'o. A'o fa'aloaloa fa'afa'afa le eleele i le 0.5 i le 5+ mita aga'i i le vai, e saeia ma matala ta'eta'ei loloto fa'atusa e masae ai fa'avae i afa ma sele uma vai tanumia, alavai, ma paipa kesi.

Afai e lilifa teisi lo'u fale i le taimi o se mafuie ae leai ni puipui malepe, pe saogalemu le nofo i totonu?

Leai, e tatau ona e alu ese ma so'o se fale ua fa'aali pe magoto i le palapala i le taimi lava e taofi ai le lulu. E tusa lava pe foliga mai e lei motusia le fa'avaa sima po'o le fa'avaa, o se fale fa'asipa ua si'itia lona totonugalemu mai le ogatotonu (`the P-Delta effect`), tu'u le mamafa tele o le kalave i le pito i lalo o le fa'avae a'o le palapala i lalo e tumau pea le vai ma vaivai. A o'o mai le ma'i malosi muamua i minute po o itula mulimuli ane, o le oneone o lo'o i lalo o le pito i lalo e toe liusuavaia toetoe lava i le taimi lava lena, e mafai ona mafua ai ona pa'u i luga le itu o se fale pe pa'u atoa. Faatali mo se inisinia faufale e asiasia ma fa'ailoga le fale.


Taiala fa'atatau

Punavai ma ta'iala aloa'ia

  • United States Geological Survey (USGS) - Polokalama o Lamatiaga mafuie: Soil Liquefaction Fact Fact, Real-Time Ground Failure Modeling, ma Lateral Spreading Hazard Assessment.
  • Federal Emergency Management Agency (FEMA) & National Earthquake Hazards Reduction Program (NEHRP, United States): Fa'aiti'itia Fa'alavelave Fa'alavelave Fa'afuase'i o Fale o lo'o iai ma Atina'e Fa'aolaola ile Liquefaction-Prone Soils.
  • GNS Science, Toka Tū Ake EQC, & Ministry of Business, Innovation and Employment (MBIE, New Zealand): Planning and Engineering Guidance for Potentially Liquefiable Land (Canterbury Earthquakes Royal Commission Lessons).
  • California Geological Survey (CGS, United States): Fa'asalalau Fa'apitoa 117A: Ta'iala mo Su'esu'ega ma Fa'aitiitia Fa'alavelave Fa'asa'o (Liquefaction and Seismic Landslides) i Kalefonia.
  • National Research Council (NRC) - National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (United States): State of the Art and Practice in the Assessment of Mafuie-Induced Soil Liquefaction ma Ona Taunuuga.