Saogalemu o fagafao i le tau malulu: fa'ata'ita'iga o le aisa, fa'ama'i fa'afefeteina o le aisa, ma tulaga o malutaga i le taumalulu.¶
O matagi malolosi o le tau malulu, ma'a mālūlū mālūlū mālūlū, ma afā aisa o lo'o i ai ni fa'alavelave mata'utia e lamatia ai le ola i manu fa'atasi. A'o fa'ailoa mai e tala fa'asolopito ta'uta'ua e iai 'ofu fulufulu manu ma e mafai lava ona tatalia le malulu, e matua'i ese lava le mea moni. O maile, pusi, ma tama'i manu lalata e faigofie ona maua i le maalili, ma'aaisa, vaila'au 'ona mai mea fa'a'ala ala savali, ma fa'alavelave fa'aletonu o totoga mai le fa'a'aisa ta'avale. O taumalulu uma lava, e afe ma afe o manu feʻai e mafatia i manuʻa e mafai ona puipuia, necrosis o le tino, ma faʻamaʻi oti ona e le mafai e tagata tausi maʻi ona iloa tapulaa faʻaletino o a latou fagafao.
O le tausiga o fagafao i le tau malulu e mana'omia ai le malamalama i le fa'atusatusaina o physiology mamame, faiga fa'a'ona, ma le fa'ainisinia lelei o le si'osi'omaga. Pe a pa'ū le vevela o le siosiomaga, fa'apipi'i a'a toto pito e puipui ai totoga 'autu, ma tu'u ai taliga, si'usi'u, ma alofivae e vaivai i le malulu. O ala savali i fafo e a'afia ile masima vaila'au e mu ai pa'u vae ma mafua ai le 'ona ole tino pe a eli ese. I le taimi nei, o pusi i fafo ma maile faigaluega o lo'o tu'u i totonu o fale e le'i fa'amamaluina pe le lelei fo'i moega e feagai ma le maalili vave pe a fa'aliliuina e le susu le moega i ni 'aisa malo.
O lenei ta'iala o lo'o tu'uina atu ai fa'atonuga fa'apitoa, fa'amanino fa'amanino mo le fa'afoeina o manu fa'atasi i le tau malulu. O loʻo faʻamatalaina ai le physiology o taifau ma feline thermoregulation, faʻataʻitaʻiga falemaʻi ma faʻamafanafanaga mo le malulu, faʻasologa autu e toe faʻamafanafanaina e puipuia ai le teʻi i tua o fagafao, faʻatusatusaga oona o vailaʻau faʻafefe aisa ma le ethylene glycol antifreeze, auala puipuia o vae, ma tulaga faʻainisinia mo fale malulu i fafo. Mo sauniuniga lautele mo afa taumalulu, tagai tapenaga o afa malulu mo le fale ma fagafao i fa'alavelave. Mo fuafuaga fa'afoma'i, fa'afeso'ota'i pusa fesoasoani muamua mo fagafao ma toleniga ma fagafao 'ona ma 'ai 'ona.
Fai nei loa¶
- Aumai maile, pusi, ma tamai fagafao i totonu o le fale pe a pa'ū le vevela i lalo ole 0 °C (32 °F) po'o le matagi e pa'u ifo i lalo -4 °C (25 °F). Fa'atapula'a malologa ile faleta'ele mo fagafao vaivai ile 5 ile 10 minute.
- Fufulu ma fa'agogo vae, vae, ma manava i le taimi lava e uma ai savaliga malulu. Fa'aaoga le vai mafanafana ma se solo e aveese ai le deicers, masima, ma polo aisa a'o le'i etoeto e le manu lona pa'u.
- Si'i taliga, pito o le si'usi'u, ma alofivae mo le aisa (lanu pa'epa'e po'o le lanumoana, malulu, fa'alogona). Toe fa'amafanafana malie ile vai malulu (38 °C i le 40 °C / 100 °F i le 104 °F); 'aua lava ne'i fa'aogaina se vai vevela po'o fe'ese'esea'iga.
- Afai o lo'o 'ai le anti'aisa (ethylene glycol) po'o masima vaila'au, fa'afeso'ota'i vave foma'i manu e pulea fa'alavelave fa'afuase'i. O le antifreeze e mafua ai necrosis fatuga'o oti e aunoa ma ni vaifofo vave.
- Fale fa'alaua'itele po'o manu faigaluega i totonu o fale maualuluga ma fa'amama fa'amoe i vao mama. Aua ne'i fa'aogaina ni palanikeke, solo, po'o vaomago, e mitiia ai le susu ma fa'a'aisa malo.
- Tu'u vai inu fou ile tanoa fa'avevela. E le mafai e manu ona fa'asusu pe a 'ai le kiona, lea e fa'aitiitia ai le vevela o le tino.
Mata'utia: O le a le mea e LĒ faia
'Aua ne'i tu'ua fagafao a aiga i fafo e aunoa ma se tausiga i taimi o le tau malulu, timu aisa, po'o lapataiga o afa malulu. 'Aua ne'i fa'aogaina ni fa'avevela afi, fa'avevela suau'u, po'o moli fa'avevela i totonu o fale fagafao; o lamepa vevela e fa'amumu ai vaomago moega ma fa'atupu ai mu e oti ai fale ma fale. 'Aua ne'i fa'aogaina ni palanikeke, solo, ie 'ie, po'o vaomago e fai ma moega i fafo; 'ie ma vaomago e mitiia le susū ma le susū mai le manava o manu, fa'aaisa i poloka aisa malo e vave toso ese ai le vevela mai le tino o manu. Aua ne'i mimilo, fa'afefe, pe fa'aoga sa'o le vevela maualuga (e pei o fa'amago lauulu, mea fa'avevela, po'o vai fa'apuna) i le pa'u malulu; O le oloina e malepelepe ai a'a o le sela fa'aaisa, ma mafua ai le oti tele o aano. 'Aua ne'i fa'atagaina fagafao e etoeto pe fa'a'ai ni mea fa'a'aisa masa'a, mea fa'a'aisa ala ta'avale, po'o le fa'aele'ele o vai i tafatafa o auala. 'Aua ne'i savalia maile i le fusi e lata ane i vaituloto aisa, vaitafe, po'o vaitu'i e mafai ai ona malemo mamate.
physiology o manu ma le faapalepale malulu i manu soa¶
O manu fa'atasi e fa'atumauina le vevela o le tino i totonu e ala i le lavelave o le metabolic, vascular, ma le fetuutuunaiga o amioga. Ae ui i lea, o lo latou gafatia e faʻafeiloaʻi le vevela o le malulu e eseese lautele i ituaiga, faʻatupu, faʻasologa o tino, ma setete o le soifua maloloina.
O le vevela o le tino masani ma le thermoregulation¶
O le vevela masani o taifau e amata mai i le 38.3 °C i le 39.2 °C (101.0 °F i le 102.5 °F), ae o le pusa masani e 38.1 °C i le 39.2 °C (100.5 °F i le 102.5 °F). O manu fa'atasi e fa'atonutonu le vevela e ala i: - Thermogenesis tetete: O le teteina o maso e le'i fuafuaina e faateleina ai le gaosiga o le vevela i le 200 i le 400 pasene, ae vave ona uma le glycogen maso skeletal. - Vasoconstriction peripheral: O le vasoconstriction fa'aalofa e fa'afefe ai le toto mai vae, taliga, ma le si'usi'u i le ogatotonu, puipuia o totoga taua a'o tu'u pito e vaivai i le malulu. - Piloerection: O musele pili e fa'ae'e ai fulufulu e maileia ai le ea i le pa'u. - Fa'a'u'u Amio: O le tu'u o vae ma le isu i lalo o le tino e fa'aitiitia ai le fa'aaliga.
Fa'atatau i luga ole vaega i le voluma ma fa'atupu fa'aletonu¶
O le pa'u o le vevela e fa'atonutonu e le fa'atusatusaga o luga-eleele-i-volume. O fa'amea meata'alo ma pusi e maualuga le fa'atusatusaga o luga-le-eleele-ma-volume, e sili atu le vave mou atu o le vevela nai lo fa'atupu tele. O le fausaga o le peleue e fuafua ai foi le puipuiga o le vevela: o ituaiga i matu (Huskies, Malamutes) e faʻapipiʻi faʻalua i lalo o laʻei mafiafia i lalo ifo o lauulu puipui e faʻafefe vai, ae o faʻatoʻa faʻapipiʻi tasi (Greyhounds, Boxers) e leai ni ofutino lalo ma vave mou atu le vevela. E le gata i lea, talu ai e 24 taimi e sili atu ai le vevela o le vai nai lo le ea, o le fulufulu susu e paʻu ai le faʻafefe, faʻavaveina le maalili e faaluasefulu.
| Va'aiga vevela | Manu'a Fa'amata'u (Fa'ato'aga Fa'alua Fa'alua i Matu) | Manu'a Fa'ata'atia (Fa'a'au La'ititi, Ofu Mafiafia) | Manu'a Mata'utia (O La'au Laiti, Ofu Pu'upu'u, Puppies, Tagata Matutua) | Manaomia Puipuiga Tausi |
|---|---|---|---|---|
| 7 °C i le 12 °C (45 °F i le 54 °F) | Fa'alelei atoatoa; faamalositino malosi saogalemu. | Fa'alelei atoatoa; savali masani saogalemu. | E masani ona saogalemu; mata'itu tama'i pe leai ni lauulu mo le tetete. | Leai se mea fa'apitoa e mana'omia mo le tele o fagafao maloloina. |
| 0 °C i le 6 °C (32 °F i le 44 °F) | E manuia i le malulu; fa'amalosia ta'aloga i fafo. | Fa'alelei mo savali masani e o'o i le 45 minute. | E vave ona tupu le malulu; faatapulaa savali i le 15 i le 20 minute; mafaufau peleue. | Mataitu taliga ma vae; fa'amago fulufulu susu vave pe a toe fo'i i totonu. |
| -6 °C i le -1 °C (20 °F i le 31 °F) | Fa'amalie mo vaitaimi feololo; mataitu vae. | Faatapulaa savali i le 20 i le 30 minute; vaavaai mo vae ua sii. | Tulaga maualuga; fa'atapula'a ile 5 i le 10 minute malolo ile faleta'ele fa'atasi ai ma 'ofu puipui. | Puipuiga o vae fa'atulafonoina (se'evae po'o ga'o); aumai uma fagafao i totonu o le fale. |
| -12 °C i le -7 °C (10 °F i le 19 °F) | Mataitu vae ma taliga; faatapulaa savali i le 30 minute. | E ono lamatia; fa'atapula'a le fa'aalia i fafo ile 10 i le 15 minute. | Tulaga lamatia; maalili vave; malolo ile faletaele i lalo ole 5 minute. | Fa'atulafonoina seevae; leai se taimi i fafo e le'i vaaia; siaki paw pads mo polo aisa. |
| Lalo -12 °C (I lalo ifo o le 10 °F) | Mata'utia mo ituaiga uma; faatapulaa tafaoga i le 10 i le 15 minute. | Matautia matautia; fa'aaliga i fafo fa'atapula'a i le fa'ate'aina. | Faʻalavelave faʻafuaseʻi e lamatia ai le ola; o le maalili ma le malulu e tupu ile minute. | Taofi uma fagafao i totonu se'i vagana le fa'amama pu'upu'u fa'ato'a fa'atasi ma le fale. |
A'afiaga fa'aletino o le matua, tulaga o le tino, ma fa'ama'i fa'ama'i¶
O tulaga fa'alesoifua maloloina e matua fa'aleagaina ai le puipuiga o le tino mai le malulu: - Pupa ma tama'i pusi: O manu laiti e le'i matutua le fa'atonuga i totonu o le hypothalamus, itiiti ga'o i lalo o le tino, ma le glycogen ma'ale'ale fa'asao, e le mafai ai ona fa'atumauina le vevela o le tino ile ea malulu. - Fagafao matutua: O manu matutua e faʻaalia le faʻaitiitia o fua o le metabolic, faʻaleagaina le fatu cardiovascular, ma le leiloa o maso paʻu. O le malulu o le tau e mafua ai le matua ma'a'a ma le tiga o manu e maua i le osteoarthritis, ma mafua ai ona latou mumusu e savavali pe aveese i fafo. - Hypothyroidism ma fa'aletonu o le endocrine: O maile e maua i le hypothyroidism e pagatia i le fa'aitiitia o fua ole metabolic basal ma le leaga o le vevela. O manu e maua i le ma'i suka, ma'i Cushing, po'o fa'ama'i fatuga'o tumau e mafatia i le fete'ena'i o le ta'amilosaga i totonu, ma fa'ateteleina ai le lamatiaga o le malulu. - Fa'ama'i fatu ma le manava: O le manava i lalo-zero ea e mafua ai le bronchoconstriction ma fa'ateleina ai le tete'e o le pulmonary vascular, fa'ateteleina fa'ailoga i fagafao e faaletonu le fatu, pa'u ala ala, po'o le feline asthma.
Frostbite i fagafao: pathophysiology, faʻataʻitaʻiga faʻapitoa, ma tulafono faʻamafanafana¶
O le fa'a'aisa o le necrosis o le tino e mafua mai i le fa'aumiumi o le fa'apa'ia o le vevela. A'o a'afia le tino atoa i le maalili, a'o le ma'a malulu e taula'i atu i a'oga pito i luga o lo'o mafatia tele i le vasoconstriction.
flowchart TD
A["Vevela o le Siosiomaga I lalo ole 0°C (32°F)"] --> B["Sympathetic Reflex Peripheral Vasoconstriction"]
B --> C["Fa'amama le toto mai pito: taliga, si'usi'u, vae, muai"]
C --> D["Extracellular ma Intracellular Ice Crystal Formation"]
D --> E["Fa'amama le fa'a'ele'ele ma le fa'a'ese'ese ole masini"]
E --> F["Fa'aleaga Endothelial ma Microvascular Thrombosis"]
F --> G["Tissue Ischemia, Edema, ma le Reperfusion Manua"]
G --> H{"Fa'aaliga Fa'afoma'i"}
H -- "Amata / Papa'u" --> I["Pallor, Erythema, Ma'alili Pa'u Numb, Tiga Fa'apitonu'u"]
H -- "tuai/Loto" --> J["Pulu, Lanu Blue-Black, Fa'amago Gangrene"]
I --> K["Suavai malū mālūlū Toe Faamafanafana: 38°C i le 40°C (100°F i le 104°F)"]
J --> K
K --> L["Aua ne'i Mimilo pe Massage: Taofi le Sele Fa'ainisinia"]
L --> M["Falema'i Veterinary: Multimodal Analgesia ma Debridement"]
Pathobiology o manu'a aano malulu¶
O le alualu i luma o le aisa e tupu i ni vaega se lua: tuusa'o cellular aisa ma lona lua vascular ischemia: 1. Fausia tioata aisa: Pe a pa'ū le vevela o le tino i lalo ole 0 °C (32 °F), o le vai i totonu o le avanoa fa'aopoopo e fa'alili aisa ma'ai ma'ai tioata. O le fa'atūina o le aisa e toso mai ai le vai mai sela e ala i le osmosis, ma fa'atupu ai le fa'atiga tele o le intracellular ma fa'aletonu eletise. Afai e fa'aauau pea ona fa'aalia, e fa'atupu mai tioata aisa i totonu o le tino, e tu'i ai sela sela ma mafua ai le lysis o le sela. 2. Microvascular thrombosis: A'o fa'asalaina aano o mea'ai aisa, o sela endothelial capillary ua fa'aleagaina e fa'asa'oloto ai mediators inflammatory, prostaglandins, ma thromboxane. O platelets e fa'apotopoto i puipui o va'a ua fa'aleagaina, e fai ai le microvascular thrombi e poloka ai le tafe toto. O le fa'agata atoatoa o le toto e o'o atu ai i le hypoxia o le tino, fa'alavelave, ma le gangrene mago.
E maualuga le lamatiaga o vaega faʻapitoa i manu faʻatasi¶
O le u o le aisa i maile ma pusi e toetoe lava a tupu i pito pito i tua e le lelei le vasula ma e itiiti le ufiufi o fulufulu: - Fautuaga o taliga (pinnae): Aemaise lava le a'afia i fa'atupu e manifinifi, sa'o, po'o taliga fa'afefete (e pei o Dobermans, Great Danes, Whippets, ma pusi pupuu o aiga). - I'uga o le si'usi'u: E masani ona a'afia i ta'ifau e uumi si'usi'u pei o sasa (Greyhounds, Pointers) po'o pusi e a'afia ile matagi aisa. - Fa'alava vae ma le upega fa'akomepiuta: Fa'afeso'ota'i ma le 'ele'ele fa'aaisa, polo aisa i le va o tamatama'ivae, ma masima fa'ama'i e solo ai suau'u fa'anatura ma fa'a'aisa le pa'u vae. - Prepuce ma scrotum: I tama'i ta'ifau, maualalo le kilia i luga o le loloto o le kiona pa'u e fa'aalia ai le pa'u ma'ale'ale o le itutino e fa'afeso'ota'i sa'o ma le kiona ma le aisa, ma mafua ai le ma'i ma'ale'a tuga.
Fa'ata'ita'iga fa'apitoa ole ma'aaisa ile fagafao¶
O manu'a u'aisa e tupu a'e i ni nai aso; O foliga vaaia muamua e masani ona natia ai le tele o le necrosis o le tino loloto: - Laasaga 1 (Frostnip): E foliga sesega le pa'u, efuefu, pe pa'epa'e aitu, ma e lagona le malulu ma le malo. E ono fa'aalia e le manu ni fa'ailoga o le tiga pe a pa'i pe etoeto tele i vae. A faʻamafanafanaina, e liua le paʻu i le mumu ma fulafula (erythema ma le edema), faʻatasi ma le mageso tele ma le faʻalavelave. E tumau pea le ola e aunoa ma se maumau tumau. - Laasaga 2 (Superficial Frostbite): O le mafiafia atoa o le pa'u ma'aisa e maua ai le ma'i ma'i ma'i manino pe serous exudate i totonu ole 24 i le 48 itula. O le pa'u e liu violē-lanu moana ma fa'alogona mau. A ma'e le ma'i po'i, o'o mai ai ma'i ma'i ma'i papala e matua a'afia tele i fa'ama'i siama lona lua. - Laasaga 3 (Deep Frostbite): E ulu atu le malulu ile pa'u ma ga'o i lalo o le pa'u ile maso, tendon, ma cartilage. O le aano o lo'o a'afia e liua i le lanu viole, ona malo, malulu, uliuli, ma e matua le lagona lava le pa'i. I luga o le lua i le tolu vaiaso, o se laina manino o le va o le lanu piniki ola ma le mea ua mate, mummified mea uliuli (gangrene mago). O le a'ano mate e iu lava ina solo, e masani ona tipi ese ai le taliga po'o le si'usi'u.
Saogalemu toe mafanafana ma fa'amautu fanua¶
Afai e masalomia le malulu: 1. Ave le manu i totonu o se potu mafanafana ma mago vave. 2. Faatofu vae, taliga, po'o le si'usi'u ua afaina ile vai vevela ile va ole 38°C ma le 40°C (100°F i le 104°F) mo le 15 i le 20 minute seia oo ina faamalulu le pa'u ma liu piniki. Mo taliga po'o le si'usi'u, fa'apipi'i fa'amama susū mafanafana fa'afou fa'aauau. 3. Pat fa'amago lemu i solo mama. Aua ne'i mimilo, fa'afefe, pe fa'afefete aano 'aisa, e fa'aoso ai tioata aisa ma'ai i totonu o puipui sela. 4. Afifi solo i le kasa e le pipi'i ma fa'apipi'i ma fa'apipi'i se kola e puipuia ai le fa'aleagaina e le tagata lava ia. 5. Felauaiga i se foma'i manu mo fa'ama'i tiga ma togafitiga fa'ama'i.
Aua ne'i fa'aogaina le vai vevela (sili atu i le 42 °C / 108 °F), fa'agogo lauulu, po'o mea fa'avevela, e mafua ai le ma'i tigaina. Aua ne'i toe fa'amafanafanaina le aano o manu pe afai e toe aisa a'o felauaiga.
Ma'alili ile fagafao: fa'avasegaina ile falema'i ma fa'atonuga ole fa'amafanafanaga¶
O le ma'alili e tupu pe a sili atu le pa'u o le vevela i le malosi o le gaosiga o le vevela o meaola, fa'aosoina le vevela i lalo ole tulaga masani ole 38.0 °C (100.4 °F).
Fa'avasegaga fa'apitoa ole maalili¶
O vaila'au fa'alavelave fa'afuase'i e fa'avasegaina le maalili i ni vaega fa'apitoa se tolu e fa'atatau i le vevela o le sa'o:
| Fa'avasegaga | Fa'asao Fa'asa'o | Fa'ailoga Falema'i ma Fa'ailoga Fa'aletino | Fa'alavelave Fa'afuase'i Manaomia |
|---|---|---|---|
| Ma'alili malūlū | 32.0 °C i le 35.0 °C (89.6 °F i le 95.0 °F) | Tetete malosi, lethargy, malulu pito, saoasaoa o le fatu, tachypnea, le mautonu. | Fa'amafanafanaga i fafo; palanikeke mago; siosiomaga mafanafana; meaai maualuga-kalori pe a mataala. |
| Fa'atama'ia le maalili | 28.0 °C i le 31.9 °C (82.4 °F i le 89.4 °F) | Tu'u tetete, tete'e tele, malo maso, vaivai fatu, bradycardia, manava lemu lemu. | Toe fa'amafanafanaina autu; fagu vai mafanafana i le fatafata/ manava; felauaiga fa'afoma'i vave. |
| Maalili Tele | I lalo ole 28.0 °C (I lalo ifo o le 82.4 °F) | Koma, tamaiti to'atele e le'i fa'agaoioi, fatu e le'i mafai ona iloa, fa'alavelave fatu fatu, taofia le fatu. | Fa'alavelave fa'afuase'i fa'amanu; vai mafanafana, sologa o le peritoneal, fesoasoani mo le ola alualu i luma. |
O le fa'alavelave fa'afuase'i ma le fa'ate'ia fa'amafanafanaina autu¶
O le mailei sili ona mata'utia i le toe fa'amafanafanaina o se manu e matua'i ma'alili o le vevela i tua.
I le maalili, malulu, ma'a'a tafe toto i vasoconstricted vae. O le tu'u sa'o o le vevela i vae po'o vae e fa'afuase'i ai le vasodilation peripheral, ma fa'atupu ai le fa'avevelaina o le fa'ate'ia (tulaga le maualuga o le toto) ma le to'a'aa'a i tua (toto acidotic malulu e toe oso i tua i le fatu, fa'aoso fa'ama'i oti ventricular arrhythmias).
Saogalemu le fa'amafanafanaga autu o le fa'amafanafanaga¶
Ina ia aloese mai le toe fa'amafanafanaina, e tatau ona fa'aoga le vevela i le tino autu (fatafata ma le manava) ae tu'u na'o pito: 1. Su'esu'e le vevela ile fa'aogaina ole fua fa'afuainumera veterinar fa'atasi ai ma le lubricating jelly. 2. Aveese uma le kiona susu, aisa, ma le susu mai le peleue faʻaaoga solo solo, pe feula le ea mafanafana (e le vevela) i luga o le tino. 3. Afifi fagu vai mafanafana (faatumu i vai pe a ma le 39 °C i le 40 °C / 102 °F i le 104 °F) i solo ie mafiafia. Tuu nei afifi mafanafana i le gaogao, alofilima (axillae), ma le fatafata. 'Aua ne'i tu'u ni fagu vai vevela po'o ni pa'u fa'avevela eletise i se pa'u manu, e mafua ai le mu tuga. 4. Afifi le manu atoa, e aofia ai fagu vai ua afifi, i le tele o vaega o palanikeke fulufulu mago po o se palanikeke mylar vevela e maileia ai le vevela. 5. Afai e nofouta le fagafao, mataalia, ma mafai ona folo e masani, ofo atu ni nai sua moa mafanafana maualalo-sodium po'o le pa'u mea'ai maualuga-kalori e maua ai le kulukose mo le gaosiga o le vevela. Aua ne'i fa'amalosi vai po'o mea'ai i totonu o se fagafao fa'agogo pe le iloa. 6. Fa'asolo loa le manu i le falema'i fa'afuase'i 24-itula mo le mata'ituina pea o le electrocardiogram, fa'amafanafanaina o le vai, ma le fa'amamaina o le okesene.
Li'u aisa vaila'au ma toxicology taumalulu¶
O vaila'au vaila'au e fa'aogaina i ala savali, auala, ma auala ta'avale o lo'o tu'uina atu ai ni fa'alavelave mata'utia mu vaila'au i vae ma o'ona e lamatia ai le ola pe a 'aina.
Fa'atusatusaga o vaila'au vaila'au ma toxicology¶
O le laulau o loʻo i lalo o loʻo faʻatusatusa ai vailaʻau faʻamaʻi masani i le taumalulu, o latou faiga faʻaletino o le oona, ma a latou talaʻaga o lamatiaga ile falemaʻi i manu faʻatasi:
| Deicing Chemical Compound | Faiga Tulaga Muamua i luga ole Aisa | Oona oona i Fagafao | Fa'ailoga Fa'afoma'i ole Ingestion/Fa'aaliga | Fuafuaga Fa'atatau ole O'ona |
|---|---|---|---|---|
| Sodium Chloride (Masima Papa) | Fa'aitiitia le tulaga malulu; malepe endothermic | Hypernatremia; fa'amama le tino; afaina o le manava | Su'i, manava manava, polydipsia, ataxia, faoa faamalosi, edema cerebral | E feololo i le maualuga; mata'utia i tui fa'apitoa |
| Calcium Chloride | fa'amavaega fa'ama'i; fa'asa'oloto le vevela tele pe a fa'afeso'ota'i le susu | Mata'utia mu vaila'au; mucosal ulcer; gastrointestinal necrosis | Hypersalivation, paw erythema ogaoga, mu gutu, pua'i, tiga o le manava | Maualuga; fa'aoso fa'afeso'ota'i tuga |
| Potassium Chloride | Fa'aitiitia le tulaga malulu; endothermic | Hyperkalemia; fa'alavelave le fa'aosoina o le fatu | Fa'atiga gastrointestinal, bradycardia tuga, fa'aletonu fatu, pa'u | Maualuga; cardiotoxicity taua |
| Magnesium Chloride | fa'amavaega fa'ama'i; aoga ile vevela maualalo | Hypermagnesemia; neuromuscular ma fatuga'o atuatuvale | Matata tele, faafaufau, vaivai, toto maualuga, manava manava | feololo; malosi laxative aafiaga |
| Urea (Carbonyl Diamide) | Deicer fetilaisa e fa'atatau i le nitrogen-corrosive | toxicosis fa'ama'i; methemoglobinemia i pusi ma maile | Tala, pua'i, manava manava, cyanosis, tetete | maualalo i le feololo; si'osi'omaga malu |
| Propylene Glycol | Fa'amama ava malosi; fagafao masani deicer | La'ititi oona i maile; e mafua ai le anemia o le tino Heinz i pusi i le maualuga | Fa'amama fa'amalie, manava manava; feline Heinz body hemolytic anemia | E maualalo i taifau; feololo i pusi |
| Ethylene Glycol (Ati'aisa Ta'avale) | Pa'u fa'amalie; suamalie-tofo afi afi sua | Metabolized e le ADH i acids oona; ma'i calcium oxalate fatuga'o necrosis | Inebriation, acidosis ogaoga, faaletonu fatugao anuric, koma, oti | FA'ATAU FA'ATAU; laiti voluma e oti |
Ethylene glycol (anti'aisa) oona: o se fa'alavelave fa'afuase'i a manu¶
O mea fa'aantisaisa ta'avale (ethylene glycol) o se tasi lea o vaila'au fa'ato'aga sili ona mata'utia. O lona tofo suamalie e tosina ai fagafao, ae o le fua aupito maualalo e mafai ona oti e i lalo ole sipuniti (1.4 mL/kg) mo pusi ma le 3 sipuni tele (4.4 mL/kg) mo taifau feololo.
Oona e fa'asolosolo i vaega e tolu: - Laasaga 1 (0.5 i le 12 itula): Inebriation, ataxia, drooling, vomiting, polyuria, polydipsia. - Laasaga 2 (12 i le 24 itula): Toe fa'afo'isia sese a'o fa'atupula'ia fa'ama'i gasegase tuga, tachycardia, ma le edema o le pulmonary. - Vaega 3 (12 i le 24 itula i pusi; 36 i le 72 itula i maile): Fa'aletonu fatuga'o. Oona glycolic ma oxalic acids e fausia ai tioata oxalate calcium e faʻalavelave ma faʻaumatia tubules renal, ma mafua ai le anuria, uremia, faoa faamalosi, ma le oti.
E tatau ona amata togafitiga ile 1 ile 3 itula ile pusi ma le 4 ile 8 itula ile maile. Fomepizole (4-MP) po'o vaila'au vaila'au ethanol e fa'agata ai le dehydrogenase o le ava, puipuia ai le fa'atupuina o metabolite oona.
Fa'atonuga o le puipuiga o vae¶
O vaila'au vaila'au ma masima ma'a tioata e mafua ai mu vaila'au fa'ama'i, dermatitis, ma ta'e tiga i le va o tamatama'ivae: 1. Fa'aoga pa puipui ole ga'o: A'o le'i savali i fafo, fa'apipi'i se ufiufi mafiafia ole fagafao-saogalemu ga'o (pei o le Musher's Secret po'o le suau'u pa'epa'e pa'epa'e mama-mea'ai) i luga o pa'u vae ma le va o le upega fa'akomepiuta. O le ga'o e fausia ai se talipupuni fa'aletino hydrophobic e taofia ai tioata masima ma polo aisa mai le pipii i le pa'u. 2. Fa'asa'o fagafao i seevae puipui: O seevae ta'ifau sili ona lelei o lo'o fa'aalia ai solo pa'u gaoa, e le mase'e ma fa'amau fa'amau ma fa'amau fa'amau e maua ai le puipuiga atoatoa mai i aisa ma'ai, masima papa, ma le malulu tele. Fa'asa'o ta'ifau i totonu o le fale fa'asolosolo fa'aaoga a'oa'oga fa'amalosi lelei a'o le'i o'o mai afā o le taumalulu. 3. Fa'atulafonoina le fa'amama o vae pe a mae'a savali: Taofi se pesini papa'u o vai mafanafana ma solo mama microfiber i lou faitoto'a. O le taimi lava e toe fo'i mai ai mai so'o se savaliga i fafo, fa'ato'ilalo vae ta'itasi e fa'amalo ai toega vaila'au, fufulu mae'ae'a i le va o upega fa'akomepiuta uma, ma fa'amago. Aua ne'i fa'atagaina lau fagafao e etoeto ona vae se'ia mae'a lenei fa'asologa o fufulu.
Inisinia malutaga malulu i fafo ma tulaga faaletulafono¶
A'o iai manu fe'ai i totonu o le fale i le taimi o le tau malulu, o pusi e feoa'i fua a le nu'u, leoleo lafumanu faigaluega, ma taifau faase'e e masani ona fa'alagolago i fausaga i fafo. O le fausiaina o se malutaga i fafo i le taumalulu e manaʻomia ai le tausisia o le fisiki vevela ma le microclimate pulega.
Le fisiki o fafo microclimate inisinia¶
O se malutaga o manu i fafo e tatau ona galue o se microclimate vevela e faʻamafanafanaina naʻo le vevela o le tino o manu: - Fua: O totonu e tatau ona fa'akomepiuta ina ia le mou atu le vevela o le tino ile ea gaogao. E tatau ona lava le avanoa o le manu e ulu atu ai, feliuliuai, ma faapupuu i luga (45 i le 60 cm / 18 i le 24 inisi tulagavae mo pusi po o tamai maile). - Maualuluga: Si'i luga ole fola ile 10 i le 15 cm (4 i le 6 inisi) i luga o fata laupapa po'o fata e taofia ai le fa'ao'oina o le vevela i le eleele. - Fa'a'ese'esega: Fa'alava uma pito e ono i laupapa fa'afu'e (XPS) e 2.5 i le 5 cm (1 i le 2 inisi) mafiafia. 'Aua ne'i fa'aogaina le fa'alava fa'alava, lea e lamu e manu ma fa'aletonu pe a susu. - Auala e ulufale ai: 'Oti le faitoto'a ogatotonu (15 i le 15 cm / 6 i le 6 inisi mo pusi) fa'atasi ai ma se fuifui vinyl, faia ai se taga faamoega i totonu e leai se ata e fa'asaga i saute po'o sasa'e mai matagi malolosi.
Mea e momoe ai: o le eseesega o le ola po o le oti i le va o vaomago ma vaomago¶
O le fa'aogaina o mea e momoe sese ai, ose mafua'aga autu lea o le maliu o le maalili i totonu o fale o manu i fafo:
| Mea Fa'amoe | Meafaitino | Meatotino mo le Susū | Mafai ona fa'avelaina le vevela | Saogalemu ma Fa'atatau Fa'atatau |
|---|---|---|---|---|
| Fa'ato'aga mama mama | O'a'a gaogao ma mago o fatu saito ua seleseleina (saito, karite, oat) | Tete'e le susu; tafe le vai i o'a o'o; tumau mago | Sili; o'o'oo'o mailei taga ea mafanafana; eli manu i totonu o le ofaga mafiafia | FAUTUAGA: O le tulaga auro mo fale i fafo |
| Meadow / Timothy Hay | La'au mutia malo e seleseleina mo fafaga a lafumanu | E maualuga le mitiia; fa'asusu le susū, kiona, ma le manava o manu | Mativa; vaomago susu fa'apipi'i i ni vaega malulu; e pala ma vave ona liu | MATA'IA: Mailei le susu, fa'aleleia le limu, ma malolo malo |
| Palanikeke, Solo, ma Ieie | Cotton, polyester, po'o le fulufulu mamoe ie lalaga | E sili ona mitiia; e fa'amalo le susū ma liusuavai le kiona | Mata'utia; ma'aisa i ni pepa malo o le aisa malo; aveese mai le vevela o manu | FATAL: E fai e pei o se poloka aisa i le tino o manu |
| Fufulu Arasi ma Pine | Su'e laau manogi ma pefu sawila | Fa'asa'o lelei; fa'apipi'i faigofie pe a susu | Mativa; pito i luga ole fale; phenols manogi e mafua ai le ogaoga o le paʻu ma le manava manava | E LE FAATUATUA: E mafua ai le dermatitis ma le sela |
O 'au'au o saito o ni faaga'au ga'o e maileia ai le ea i totonu, o lo'o fa'agaoioi pei o fagu fa'ama'i mama. E to'a e manu i vao mago, faia ai se taga mafanafana matutu e atagia ai le vevela o latou lava tino. E ese mai ai, o palanikeke ie ma vaomago e mitiia le susu mai le manava o manu, fa'asao, ma le kiona liusuavai i vae. I totonu o itula, o palanikeke e liu aisa ma'a'a ma'a'a o le aisa e aveese ai le vevela mai le tino o manu fa'aluasefulu fa'avave nai lo le ea, ma mafua ai le maalili o le maalili. Fa'apipi'i malutaga i fafo i le afa o le taualuga i vaomago fou, ma sui vao mamago palapala pe susu i masina ta'itasi.
Fa'asusu ma vai fa'avevela¶
E taua tele le fa'asusu mo le ola i le taumalulu. O le fa'amama o le vai e fa'aleagaina ai le tafe toto, fa'atelevaveina le maalili ma le malulu. E le mafai e manu ona fa'amalieina mana'oga e ala i le 'aina o le kiona: 'ai i lalo-zero le kiona e mana'omia ai le tele o le malosi fa'afoma'i e liusuavai ma fa'amafanafanaina, fa'ato'ilaloina ai le vevela o le tino ma fa'aoso vave ai le maalili.
Fa'apipi'i se tanoa vai fa'avevela fa'amaonia, mamafa-tiute, fa'atonutonu fa'afefe. Va'ai mo ipu fa'apipi'i uamea fa'apipi'i ma uamea mamafa afīfī, lamu-lemu eletise. Afai e le maua le eletise, fa'aaoga ipu pa'u lafumanu mafiafia ma fe'ai; pa'u fetu'utu'una'i e mafai ai e le au tausi ma'i ona fa'atama'ia poloka aisa ma toe fa'atumu i vai mafanafana i le tele o taimi i aso uma e aunoa ma le ta'e o le koneteina.
Siata fa'asolo mo su'esu'ega fagafao i le tau malulu, fa'amama vae, ma le tali atu i le maalili¶
flowchart TD
Start(["Fa'afo'i Mai Fagafao mai Fa'aaliga Taumalulu"]) --> A["Su'esu'ega Fa'atoa ulufale"]
A --> B["Su'esu'e Paws mo polo aisa, masima masima, po'o tipi"]
B --> C["Fufulu vae ma le manava i le vai mafanafana ma solo solo"]
C --> D{"Fa'aalia le Tetete, Fa'agavalea, Po'o le Su'e taliga/I'u?"}
D -- "Leai ni Fa'ailoga" --> E["Fa'aaogā Paw Balm; Tuuina atu Vai Fou e le'i Aisa"]
D -- "Faailoga o le Frostbite o lo'o i ai" --> F["Su'esu'e taliga, Si'usi'u, Pa'u: Pa'u, Ma'a'a, Ma'alili"]
F --> G["Fa'asa'o lemu ile Vai malū: 38°C i le 40°C (100°F i le 104°F)"]
G --> H["Aua ne'i Mimilo pe Massage: Taofi le Lisis o le Membrane"]
H --> I["Pat Dry; Afifi matala i le kasa mama; Fitu E-Collar"]
I --> J["Su'esu'ega Fa'a Veterina"]
D -- "Faailoga ole Systemic Hypothermia" --> K["Fua le Temperature Rectal Core"]
K --> L{"Fa'asao Fa'asa'o"}
L -- "32°C i le 35°C (Mumā)" --> M["Toe fa'amafanafanaina: Palanikete mago ma le potu mafanafana"]
L -- "I lalo ifo o le 32°C (E feololo i le Matutua)" --> N["Active Core Rewarming: Fagu Mafanafana i Tulima ma Fa'a"]
N --> O["AUA LE Fa'avevela Tu'uga: Taofi le Te'i Afterdrop"]
O --> J
Tulafono fa'aitulagi o le puipuiga o fagafao ma fa'atonuga malutaga¶
O le le mafai ona tuuina atu se puipuiga talafeagai mo manu fe'ai i taimi faigata o le tau malulu e aofia ai se solitulafono e molia i lalo o le saua o manu ma tulafono o le soifua manuia i le tele o pulega:
- Amerika: Pulea e tulafono a le setete ma le lotoifale. O setete i matu (Pennsylvania i lalo o le Tulafono a Libre, Niu Ioka, Ilinoi) e fa'amalosia tulafono fa'amaualuga o le tau malulu, ma fa'atupuina ai le fa'agata i fafo i tua atu o le 30 minute i lalo ole 0 °C (32 °F) o se solitulafono saua. O malutaga fa'atulafonoina i fafo e tatau ona si'itia, fa'a'ese'ese, ma fa'amomoe vaomago.
- Kanata: Fa'atulafonoina i lalo o tulafono fa'aitumalo (Ontario PAWS Act, BC SPCA). O tulafono e mulimulita'i i le Canadian Veterinary Medical Association e mana'omia ai se malutaga fa'amamago, fa'amamago ma fa'atumauina le mafanafana lelei ma le vai fa'a'aisa.
- United Kingdom: I lalo o le Animal Welfare Act 2006, o tagata e ana le tiute faaletulafono o le tausiga e puipuia ai fagafao mai mafatiaga. O le tu'ua o fagafao i timuga malūlū po'o le malulu e aunoa ma se malutaga fa'avevela e soli ai le Vaega 9, e o'o atu ai i le RSPCA moliaga ma sala tupe.
- Iuni a Europa: Fa'avae i le Feagaiga a Europa mo le Puipuia o Fagafao Fagafao ma tulafono a le atunu'u (TierSchG i Siamani, Code Rural i Farani). O tulafono a Siamani e fa'atulafonoina fale puipui i fafo ma vaomago ma fa'asa le tau malulu.
- Ausetalia: I vaega maugā o New South Wales, Vitoria, ma Tasmania, o lo'o fa'atulafonoina e le setete o le Puipuiga o Fa'asaunoa i Manu (POCTA) fale fa'amafanafana ma siaki le soifua manuia i aso uma mo manu faigaluega ma soa.
Fesili e fai soo¶
E mafai e taifau ona maua le aisa e ala i o latou vae?¶
Ioe. E ui ina iai i totonu o pad paw canine mafiafia, epithelium keratinized ma se faiga fa'afeso'ota'i fa'afeagai o le vevela fa'apitoa lea e fa'amafanafanaina ai le toto alatoto mafanafana maalili, e tumau pea ona a'afia vae i le aisa. Fa'apa'i umi ma pa'u o le kiona, sima fa'a'aisa, ma masima e fa'a'aisa vaila'au e fa'amama ai suau'u fa'anatura puipuia, e o'o atu ai i le tu'ina o le aisa, ma'a tiga o le papa, ma le ma'i o le tino. E tatau ona puipui vae i taimi uma i pa puipui po'o seevae fa'apipi'i i taimi o le tau malulu.
O le a le mea e momoe ai e sili ona saogalemu e fa'aoga i totonu o se malutaga pusi taumalulu i fafo?¶
O vao mamago fa'ato'aga (oat, karite, po'o vao saito) e na'o le pau lea o mea e momoe ai mo fale i fafo o le taumalulu. O 'au'au o saito o fa'a'au'au 'ō'ō e maileia ai taga o le ea, e maua ai le fa'amama fa'apitoa a'o fa'asao le susu. E le tatau ona e faaaogaina ni palanikeke, solo, po o vaomago; o ie lalaga ma vaomago e mitiia le susū ma le susū mai le manava o manu, e vave ona ma'aisa i ni 'aisa ma'a'a ma'a'a e toso ese ai le vevela mai le tino o manu ma fa'atupu ai le maalili.
E fa'afefea ona ou iloa pe malulu tele la'u maile i le taimi o se savaliga i le taumalulu?¶
Va'ai mo fa'ailoga o le amio ma le tu'u: tetete so'o, fa'agesegese, tomumu, musu e savali, si'i i luga se tasi pe sili atu alofivae mai le eleele aisa, fa'au'u mau i se polo pe a tu, ma saili se malutaga i lalo o vao po'o ta'avale paka. Afai e sii i luga e lau taifau ona vae pe tetete faifai pea, o lona vevela autu o loʻo pa'ū; piki le fagafao pe savali sa'o i le fale, fufulu ona vae i le vai mafanafana, ma afifi le taifau i palanikeke mago.
E oona le masima ma'a pe afai e etoeto e la'u taifau po o se pusi mai ona vae?¶
Ioe. O le masima papa e masani lava ona aofia ai le sodium chloride concentrated. Pe a savavali fagafao i ala savali ua togafitia, o tioata masima e ofi i le va o tamatamaivae ma faʻafefe ai le paʻu. Pe a etoeto e le manu ona vae i totonu o le fale e faamama ai o ia, e na te taumafaina le masima. E mafua ai le tiga tele o le gutu, fula o le manava, pua'i, ma le manava manava. I tui maualuga, e vave ona mitiia le sodium i totonu o le toto, faʻaosoina le hypernatremia e lamatia ai le ola, edema cerebral, faoa faamalosi, ma le faaletonu o fatugaʻo. Fufulu lelei vae o lau fagafao i taimi uma i vai mafanafana i le taimi lava e toe foi mai ai mai savaliga.
O le a le umi e maua ai e se fagafao le maalili i le tau malulu?¶
I tama'i fagafao laiti, pupuu, laiti, po'o matutua, e mafai ona tupu le maalili malūlū pe a ma le 10 i le 15 minute i le vevela i lalo -6 °C (20 °F), aemaise lava pe a savili pe susu. O fagafao lapopo'a lapopo'a i matu e fa'apalepale i le vevela i lalo-zero umi atu, ae so'o se fagafao e tumu lona fulufulu i le liusuavai po'o le timu aisa e mafai ona pa'u i le maalili ogaoga i lalo ifo o le 30 minute. O malologa i fafo e tatau ona pupuu ma vaavaaia i taimi faigata o le tau malulu.
Tusipasi fesoasoani muamua¶
O le tali atu lelei i fa'alavelave fagafao i le taumalulu, fa'alavelave fa'afuase'i o vaila'au, ma manu'a malulu o le si'osi'omaga e mana'omia ai tomai fa'atino. Le lesitalaina i se fesoasoani muamua fagafao ma le CPR kosi e ala i le Koluse Mumu Amerika, St. John Ambulance, British Red Cross, poʻo faʻalapotopotoga faʻapitoa mo aʻoaʻoga faʻalavelave faʻafuaseʻi e maua ai aʻoaʻoga taua. O le a e a'oa'oina le fuaina sa'o o fa'ailoga taua o fagafao, fa'atino le fa'aolaina o le fatu ma le fatu pusi, fa'amafanafana saogalemu manu malūlū e aunoa ma le fa'atupuina o le te'i oti, ma fa'alava lelei manu'a fa'afuase'i i pito ma'a. Fa'ata'ita'iga fa'ata'ita'iga e fa'amautinoa ai e mafai ona e galue fa'amaoni ma puipuia au manu pe a fa'atuai mai afā tetele o le taumalulu i le fesoasoani a foma'i manu.
Punavai ua siaki¶
O lenei taʻiala na siakiina e faʻatatau i tusitusiga faʻasoifua maloloina manu ma faʻalapotopotoga aloaia o le soifua manuia o manu: - American Veterinary Medical Association (AVMA) taʻiala mo le tau malulu - ASPCA Animal Poison Control Center (APCC) vaila'au vaila'au fa'ama'i ma fa'amatalaga oona fa'aantisaisa - Pet Poison Helpline fa'asologa o vaila'au fa'ama'i mo le ethylene glycol toxicosis - American Animal Hospital Association (AAHA) taʻiala mo le tausiga mataʻutia mo le maalili - Canadian Veterinary Medical Association (CVMA) tulafono o fa'ata'ita'iga - Royal Society for the Prevention of Cruelty to Animals (RSPCA) tulaga tau taumalulu i lalo o le Tulafono o le Soifua Manuia 2006 - Standards Australia soa ma tulafono o le soifua manuia manu faigaluega