Skip to content

Kɔnɔmaya kɔkanna karilen ani kɔnɔmaya daminɛ na joli bɔli

Kɔrɔtɔko hakɛw tɛ kelen ye jamana kelen-kelen bɛɛ la. Nin ɲɛ in bɛ baara kɛ ni 911 ye, o ye Ameriki ni Kanada jamanaw ka nimɔrɔ ye. Jamana caman wɛrɛw bɛ baara kɛ ni 112, 999 walima nimɔrɔ wɛrɛ ye. I ka jamana ka nimɔrɔ ɲini.

Kɔnɔmaya kɔkanna bɛ kɛ ni kɔnɔbara basigilen donna denso kɔnɔ ani ka daminɛ ka bonya denso kɔnɔnaba kɔkan, a ka ca a la nɔnɔbara basigilen kɔnɔ (kɛmɛsarada la 95 ka se 97 ma, a bɛ fɔ a ma ko kɔnɔmaya min bɛ kɛ kɔnɔbara la), walima a ka teli ka kɛ kɔnɔbara la, kɔnɔbara la, denso kɔnɔbara la, walima kɔnɔbara basigilen na, walima kɔnɔbara basigilen kɔfɛ. Ikomi kɔnɔbara basigilen bonya bɛ se milimɛtɛrɛ 1 fo 4 dɔrɔn ma** ani farikolo kogo belebeleba tɛ a la, denso ni denso joli sira minnu bɛ ka bonya, olu bɛ wuli ka wuli ka tɛmɛ denso kogo fɛ, a ka ca a la kɔnɔmaya dɔgɔkun 5 ni dɔgɔkun 10 cɛ (a ka ca a la sani banabagatɔ yɛrɛ k’a dɔn ko a kɔnɔma don). Ni denso karilen don, densoya ni kɔnɔbara jolisiraw bolo minnu bɛ woyo kosɛbɛ, olu bɛ joli **mililitiri 1000 fo 2500 (pinti 2 fo 5) bɔ kɔnɔbara la ka ɲɛsin kɔnɔbara ma (hémoperitoneum) ni musoya joli tɛ ye walima ni joli tɛ ye. Kɔnɔmaya kɔkanna karilen ye denba saya sababu fɔlɔ ye kɔnɔmaya kalo saba fɔlɔ kɔnɔ diɲɛ kɔnɔ, o la, a ka kan ka taa ni anpulu ye joona walasa ka opereli kɔrɔtɔlen kɛ laparoskopi la ani jolidon na.

Kɔnɔna joli bɛ kɛ ni musoya joli ka dɔgɔn walima ni joli tɛ bɔ a la: Aw ye aw janto kamankunw dimi na

Aw kana a miiri abada ko muso kɔnɔma tɛ farati la dɔrɔn bawo nɔgɔ fitini dɔ dɔrɔn de bɛ a ka fini kɔnɔ walima musoya joli tɛ bɔ a la fewu. Kɔnɔbara kɔkanna karilen na, joli kɛmɛsarada la 90 fo 95 bɛ bɔn ka don kɔnɔbara datugulen na, a tɛ bɔ musoya fɛ. Ni joli jilama ye basibɔn fa ka woyo sanfɛ ka taa san fɛ ɲɛgɛnɛsira jukɔrɔ ni banabagatɔ dalen bɛ a la, o bɛ furakisɛ (C3, C4, C5) dimi, ka dimi barikama, dimi jugumanba bila sɔgɔsɔgɔninjɛ kuncɛba la (Kehr ka taamasiɲɛ) kɛrɛfɛ dimi walima ka fasa ni a jɔlen don. Kɔnɔbara dimi ka fara a kamankun dimi kan walima ka fasa mɔgɔ o mɔgɔ la min si bɛ bangekɔlɔsi la, o ye opereli kɔrɔtɔlen ye min bɛ se ka a ka ɲɛnamaya bila farati la.

Aw bɛ o kɛ sisan

  1. Aw bɛ aw ka sigida kɔrɔtɔko nimɔrɔ wele joona ni kɔnɔmaya (walima min bɛ se ka kɛ kɔnɔma ye) dɔ bɛ ni kɔdimi fan kelen ye min ni dimi bɛ a la, a bɛ kɛ ni ɲɛnamini ye, a bɛ fasa, a fari bɛ jɛ, walima a bɛ a kamankunw dimi. Aw bɛ 911 wele Ameriki ni Kanada, 112 Erɔpu tɔnba bɛɛ la, 999 Angletɛri, walima aw bɛ o bɛɛ lajɛ kɔrɔtɔko nimɔrɔw. Aw bɛ a fɔ ka jɛya ciden ye ko: "Kɔnɔbara kɔkanna karilen sigalen don ni joli bɔli ye kɔnɔna na ani ka sɔgɔsɔgɔ," o la anpulu baarakɛlaw bɛ jolisirajiw labɛn ani ka dɔgɔtɔrɔso bangekɔlɔsi opereli yɔrɔ lasɔmi.
  2. Aw bɛ a tigi da a kɔ kan (walima ka a kɔrɔta dɔɔni a kininbolo fɛ) ani aw kana a to a ka jɔ walima ka taama. Ni aw jɔlen don walima ni aw sigilen don ɲɛgɛn kan ni joli litiri kelen ni kɔ farala ɲɔgɔn kan kɔnɔbara kɔnɔ, o bɛ kɛ sababu ye ka tansiyɔn jigin o yɔrɔnin bɛɛ (sinkope orthostatique), o bɛ kɛ sababu ye ka a hakili bɔ yɔrɔnin kelen, ka kunkolo jogin sanuyaso duguma, ani ka dusukun jɔ. Aw bɛ a to a ka da dilan kan walima duguma fo dɔgɔtɔrɔso baarakɛlaw k’a kɔrɔta ka a bila jirisunba dɔ kan.
  3. Aw kana FƆN di kosɛbɛ da la (ji, dumuni, walima dimimadafura kana kɛ a la). Kɔnɔbara kɔkanna karilen bɛ se ka jɔ opereli yɔrɔ dɔrɔn de la anestezi général fɛ. Aw bɛ banabagatɔ to ka gɛlɛya foyi tɛ da la (NPO) walasa a kana fɔɔnɔ ani ka kɔnɔbara kɔnɔfɛnw fiyɛ a fogonfogon la endotracheal intubation kɔrɔtɔlen waati. Ka fara o kan, aw kana asipirini, ibuporofɛni walima naporozɛni di abada, o bɛ joli segin joli seginni tiɲɛ ani ka kɔnɔna joli juguya.
  4. Aw kana tampon don abada, aw kana a ko abada, ani aw kana a digidigi kɔnɔbara duguma abada. Ni musoya joli bɛ yen, aw bɛ kɛnɛma **saniyalan saniyalen dɔ bila fini kɔnɔbara la walasa dɔgɔtɔrɔw ka se ka kɛnɛma joli bɔli jateminɛ ni u ye furakisɛ hakɛ jate lɛrɛ kelen kɔnɔ. Aw kana kɔnɔbara duguma digi walima ka a magaya: degunba kɛ kɔnɔmaya la min ma kari walima min bɛ bɔn, o bɛ se ka kɔnɔbara basigilen pɛrɛn ka joli bɔli jugumanba bila joli siraw la.
  5. Aw bɛ banabagatɔ sumaya ni finiw ye ani ka a dusukun tantanni ni a ninakili kɔlɔsi miniti 3 fo miniti 5 o miniti 5. Aw bɛ a datugu ni finimugu sumalen ye ani ka fɛnw bila a jukɔrɔ ni a dalen bɛ tile duguma. furakɛli (kɔnɔna funteni min bɛ \(35^\circ\text{C}\) duguma walima \(95^\circ\text{F}\)) kunbɛnni nafa ka bon kosɛbɛ barisa joli nɛnɛ bɛ bɔnɛ a seko la ka joli kuru. Ni a hakili ma bɔ, aw bɛ a kuru a a kininbolo fɛ a kɛrɛfɛla kɛnɛyacogo la walasa a fiɲɛbɔyɔrɔ ka jɛya.
  6. Aw bɛ kɔnɔmaya cogoya sɛgɛsɛgɛ ni aw ma dɔn ani ka furakɛli tariku lajɛ furakɛlikɛlaw ye. Aw ye a ka kalolabɔ laban (LMP) tile fɔlɔ kɔlɔsi, ni denso kɔnɔna minɛn dɔ bɛ a la (IUD / coil) walima ni a ye tubabu sirili kɛ ka kɔn ("tubes tied"), kɔnɔmaya kɔfɛ walima kɔnɔbara funubana min tun bɛ a la ka kɔn o ɲɛ, ani a joli suguya Rh (ni a dɔnna). Aw bɛ a fɔ dɔgɔtɔrɔso baarakɛlaw ye joona ni a ye dimi sɔrɔ k’a sɔrɔ a b’a fɛ ka a banakɔtaa da wuli walima ka koli, o ye joli jilamaw lajɛli taamasiɲɛ kɔrɔlen ye basibɔn na Pouch of Douglas.

Joli bɔli kalo saba fɔlɔ kɔnɔ ani basibɔn dimi jugumanba kɛnɛyako latigɛ jiri

Aw bɛ nin triage flowchart in kɛ muso o muso ye min si bɛ bangekɔlɔsi la (k’a ta cɛya la fo ka se kalolabɔ ma, a bɛ se ka kɛ san 12 la ka se san 52 ma) ni kɔnɔbara duguma dimi walima musoya joli bɛ bɔ a la.

flowchart TD
    Start["Muso min si bɛ bangekɔlɔsi la (san 12 ka se san 52 ma) ni:<br/>Kɔnɔmaya sɛgɛsɛgɛli ɲuman, a waati tɛmɛnen/a kɔfɛ, OR Yɔrɔ tɛ a la tuma bɛɛ<br/>PLUS Kɔnɔbara/Kɔnɔbara dimi walima musoya joli bɔli"] --> RedFlagCheck{"Yala darapo bilenmanw karilenw bɛ yen wa?<br/>1. Dimi, kungolodimi, walima farigan (syncope)<br/>2. Dimi jugumanba bɛ kɛ kamankun kuncɛ la (Kehr ka taamasiɲɛ)<br/>3. Kɔnɔbara duguma dimi jugumanba walima min bɛ juguya ka taa a fɛ fan kelen fɛ (yɔrɔ kelen fɛ)<br/>4. Dimi/degun ni aw b’a ɲini ka banakɔtaa walima koli kɛ<br/>5. Fari jɛman, nɛnɛ, nɛrɛmuguma walima dusukun tantanni teliya (>100 bpm)<br/>6. Aw bɛ a su >= maxi pad 2 lɛrɛ kelen kɔnɔ fo lɛri 2"}

    RedFlagCheck -->|"ƆWƆ: Darapo bilenman kelen o kelen bɛ yen"| Emergency911["OPERELI KƆRƆBƆLI KƆRƆBƆLI (A bɛ siga ko a karilen don kɔnɔbara kɔkan / Joli bɔli):<br/>1. Aw bɛ telefɔni 911 / 112 / 999 wele joona<br/>2. Aw bɛ aw da a kɔ kan (walima a kininbolo fɛ ni dusukunɲugun/aw hakili tɛ a la); AW KAN’a to taama ka<br/>3. Keep Strictly Nothing by Mouth (NPO) opereli kɔrɔtɔlen kama<br/>4. Aw bɛ aw fari sumaya ni finimugu ye; aw bɛ kɛnɛma saniyalan dɔrɔn de kɛ"]

    RedFlagCheck -->|"AYI: Hémodynamique stable,<br/>sɔgɔsɔgɔninjɛ tɛ, kamankun dimi tɛ"| PainVsBleed{"Taamasiɲɛ jumɛnw bɛ yen sisan?"}

    PainVsBleed -->|"Kɔnɔbara dimi nɔgɔman fo ka se a danma ma fan kelen fɛ<br/>WALIMA ‘prune-juice’ nɔnɔ jɛman dibiman"| UrgentSameDay["FARAKƐBA KA KƆNƆBƆLI ƝƐNABƆLI MIN ma tiɲɛ:<br/>Aw bɛ taa kɔrɔtɔko ɲɛmɔgɔso la walima kɔnɔmaya joona jateminɛyɔrɔ la (EPAU) BI<br/>A bɛ tile kelen kɔnɔ musoya la ultrasound + Quantitative Serum beta-hCG de wajibiya<br/>Aw kana jiginni ɲɛfɛ lajɛ kɛcogo kɔrɔlen makɔnɔ dɔgɔkun nata la"]

    PainVsBleed -->|"Kɔnɔbara cɛmancɛ la min bɛ i n’a fɔ kalolabɔ<br/>ni musoya joli bɛ bɔ pinki/bilen na"| MiscarriageEval["Kɔnɔtiɲɛ min bɛ se ka kɛ farati la, min tɛ dafa, walima min dafalen don:<br/>Aw bɛ taa OB/GYN walima kɔnɔmaya daminɛ dɔgɔtɔrɔso la lɛri 24 kɔnɔ walasa ka Ultrasound<br/>ani Rh(D) Joli suguya lajɛ (Anti-D / RhoGAM mago bɛ a la lɛri 72 kɔnɔ ni Rh-negatif)<br/>Aw bɛ taa ER la joona ni dimi jiginna fan kelen fɛ walima ni joli bɔra bɛ bonya ka taa a fɛ"]

    PainVsBleed -->|"Dimi tɛ yeelen nɔ min na dɔrɔn<br/>waati makɔnɔnen lamini na"| LightSpotEval["A bɛ se ka kɛ ko a bɛ se ka don joli la Joli bɔli, kɔnɔbara basigilen, walima joli segincogo jukɔrɔ:<br/>Aw bɛ aw yɛrɛ tanga tamponw ni cɛnimusoya ma; waati boloda teliya la ultrasound<br/> walasa ka kɔnɔtiɲɛ (IUP) jira denso kɔnɔ"]

Ka kɔnɔmaya kalo saba fɔlɔ joli bɔli ni kɔdimi sababuw suma ɲɔgɔn na

Ikomi kɔnɔmaya bɛɛ la, fo ka se kɔnɔmaya kɛmɛsarada la 20 fo 25 ma, musoya nɔ dɔw bɛ bɔ walima joli bɛ bɔ dɔgɔkun 12 fɔlɔw kɔnɔ, ni aw ye kɔnɔbara kɔkanna min bɛ se ka mɔgɔ ka ɲɛnamaya bila farati la, o ni kɔnɔtiɲɛ walima joli-sira-funu min tɛ kojugu kɛ, o bɛ mɔgɔ kisi.

Clinical Condition Waati min bɛ kɛ cogoya la (Kɔnɔmaya san) . Dimi Yɔrɔ ni a jogo Musoya joli bɔli cogoya Sistɛmu taamasiɲɛw & Farati min bɛ jolilabanaw la
Kɔnɔbara kɔkanna min ma tigɛ (Tubal / Extrauterine) . Dɔgɔkun 4 fo dɔgɔkun 7 kalolabɔ laban kɔfɛ (LMP). Dimi bɛ kɛ fan kelen fɛ (kɛrɛ kelen fɛ), kirinni, walima dimi min bɛ kɛ ni sɔgɔsɔgɔninjɛ ye ka dɔgɔn numanbolo walima numanbolo kɔkili (pelvis) la. Tuma caman na nɔgɔ minnu ɲɛ ye bulama dibiman ye walima minnu ɲɛ ye "prune-juice" ye (o bɛ sɔrɔ denso kɔnɔ decidua bɔli fɛ ni porojɛsitɛri bɛ wuli ka bɔ a nɔ na), walima joli tɛ bɔ. Paramètres cliniques normales ka sɔrɔ a ma kari; faratiba bɛ tubabukan na barika la waati o waati. A ka kan ka dɔgɔtɔrɔso ultrasound + méthotrexate walima opereli kɛ joona.
Kɔnɔbara kɔkanna kari (Hémoperitoneum) . Dɔgɔkun 5 fo dɔgɔkun 10 LMP kɔfɛ (Kɔlɔsili: Interstitial/cornual ectopics bɛ se ka kari dɔgɔkun 10 fo dɔgɔkun 16 ni joli caman bɛ bɔ). Kɔnɔbara duguma dimi barikama, min bɛ tigɛ walima ka a sɔgɔ min bɛ jɛnsɛn kɔnɔbara bɛɛ la, PLUS Sɔgɔsɔgɔninjɛ dimi (Kehr ka taamasiɲɛ) ani kɔkolo tansiyɔn / dimi nɔgɔ bɔli senfɛ. A ka ca a la dibi dɔɔni walima kɛnɛma joli tɛ bɔ ka sɔrɔ joli litiri 1 fo 2,5 bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ kɔnɔbara kɔnɔ. Sɔgɔsɔgɔninjɛ teliya la: Dimi, farigan jɔlen, fari jɛman, sumaya nɛnɛ, dusukun tantanni \(>100\text{ ka se }140\text{ bpm}\) (walima paradoxical vagal bradycardie).
Kɔnɔtiɲɛ min bɛ se ka kɛ walima min tɛ se ka bali (Kɔnɔtiɲɛ yɛrɛma) . Dɔgɔkun 5 fo dɔgɔkun 12 LMP kɔfɛ. Cɛmancɛla (cɛmancɛ) cɛya sanfɛla la min bɛ kɛ i n’a fɔ kalolabɔ barikama, tuma dɔw la a bɛ yeelen bɔ ka taa kɔ duguma. Ɲɛtaa ka bɔ nɔnɔ pinki jɛman/bulu jɛman na (bagabagali) ka taa joli bilenman jɛman ni kurukuruw ni farikolo yɔrɔw (a tɛ se ka bali/a tɛ dafa). A ka ca a la a bɛ sabati fo ni joli bɔli dafalen tɛ walima kɔnɔtiɲɛ min bɛ bɔ ji la (ka \(>2\text{ maxi pads/hour}\) su fo lɛri 2 walima farigan/farigan).
Hématoma subchorionic / Joli bɔli a doncogo la Dɔgɔkun 4 fo dɔgɔkun 9 LMP kɔfɛ. Dimi zero (walima denso cɛmancɛlafaamuyali min ka nɔgɔn kosɛbɛ). Nɔgɔ pinki jɛman, nɔgɔ walima bulama minnu bɛ mɛn lɛri damadɔ fo tile damadɔ; bɛ ɲɛnabɔ a yɛrɛma a fanba la. Kɛnɛyaso taamasiɲɛ minnu bɛ kɛ ka ɲɛ pewu; transvaginal ultrasound bɛ den kɛnɛman jira denso kɔnɔ.
Kurukuru Luteum Kurukuru walima Ovari Torsion Dɔgɔkun 4 fo dɔgɔkun 12 LMP kɔfɛ (walima muso kɔnɔma tɛ minnu na). **Dimi barikama min bɛ kɛ fan kelen fɛ, o bɛ kɛ farikolo la farikoloɲɛnajɛ walima kafoɲɔgɔnya kɔfɛ; torsion bɛ dimi jugumanba bila mɔgɔ la ni dimi ni fɔɔnɔ ye. Musoya joli tɛ bɔ (fo ni kɔnɔmaya bɛ kɛ ɲɔgɔn fɛ). Kurukuru karilen bɛ se ka kɛ sababu ye ka kɔnɔna joli misɛnni fo ka se a danma ma; ovari torsion (ovari torsion) (ovarian torsion). bɛ opereli kɔrɔtɔlen de wajibiya lɛrɛ damadɔ kɔnɔ walasa ka kɔnɔbara basigilen bɔ a la ani ka a kisi.
Kɔnɔmaya bana min bɛ wele ko Trophoblaste (Kɔnɔmaya dawolo la) Dɔgɔkun 6 fo dɔgɔkun 14 LMP kɔfɛ. Basi tansiyɔn walima cɛmancɛ dimi dulon; kɔnɔboli/fɔɔnɔ jugumanba (hyperemesis) ka bɔ sankolo la \(\beta\text{-hCG}\) (\(>100.000\text{ mIU/mL}\)). Joli bɛ bɔ "prune-juice" bulama dibiman na, tuma dɔw la a bɛ tɛmɛ rezɛn-i n’a fɔ rezɛn-ji-yɔrɔ minnu bɛ yeelen bɔ. A bɛ se ka kɛ sababu ye ka kɔnɔtiɲɛ daminɛ joona (tansiyɔn jiginni ka kɔn dɔgɔkun 20 ɲɛ), jolidɛsɛ, walima denso joli gɛlɛn.

Farikoloɲɛnajɛ ni banakɔtaa: Mun na denso karilen bɛ joli bɔ joona

Walasa k’a faamu mun na muso min kɔnɔbara karilen don kɔnɔbara kɔkan, o bɛ se ka bɔ taama ni kuma la ka taa dusukun jɔli dafalen na miniti 45 kɔnɔ, aw bɛ muso ka basibɔn farikolo yɔrɔw lajɛ:

  1. Mun na denso tɛ se ka wuli i n’a fɔ denso: Adamaden denso kɛnɛman bɛ ni kogo ye min ka bon, a bɛ kɛ ni fɛn caman ye, a bɛ kɛ ni farikolojidɛsɛ ye (myometrium) min dilannen don walasa ka bonya siɲɛ 500 kalo 9 kɔnɔ. O ni falopian tube (ampulla et isthmus) ye farikolojidɛsɛ ye min ka nɔgɔn, a kunsigi ka fin, a datugulen don ni cili mikoroskopikiw ye, min baara kelenpe ye ka kɔnɔbara basigilen dɔ ko ka don denso kɔnɔ tile 3 fo tile 5 kɔnɔ. Ni den sirilen don denso kɔnɔ, trophoblaste cellules invasives (minnu bolodara ka dingɛ don denba joli sira jugumanw kɔnɔ walasa ka denso jɔ) u bɛ dingɛ tigɛ ka tɛmɛ denso kogo finman fɛ min bɛ i n’a fɔ papiye ka u gosi ka ɲɛsin densoya sira ni kɔnɔbara jolisiraw ma minnu bɛ kɛ tubabukan na.
  2. Joli sɔrɔli joli sira fila fɛ kɔnɔmaya joli-sira-funu kɔrɔ: Kɔnɔmaya daminɛ na, denba ka ɔrimɔni bɛ dɔ fara basibɔn joli bɔli kan ani dusukun bɔli. Ikomi kɔnɔbara basigilen sigilen bɛ joli siraba dɔ kɛrɛfɛ min bɛ balo ka bɔ a dakun fila bɛɛ la (denso sira fɛ ka bɔ kɔnɔbara kɔnɔna na cɛmancɛ la, ani kɔnɔbara basigilen fɛ min bɛ bɔ kɔnɔbara basigilen na kɛrɛfɛ), ni ɲɛji bɛ bɔ kɔnɔbara basigilen na, o bɛ joli sira fila da wuli ni tansiyɔnba ye ka don kɔnɔbara basigilen kɔnɔ.
  3. Mun na Kehr ka taamasiɲɛ (Shoulder-Tip Pain) bɛ kɛ: Foyi tɛ banabagatɔ kamankun joli la. Ni joli jilama \(500\text{ fo ka se }1500\text{ mililitiri}\) bɔ ka bɔ cɛya la ani ni muso dalen bɛ a da la (walima a bɛ segin ka a biri dilan kan), girinya bɛ kɛ sababu ye ka joli jilama sumalen in woyo san fɛ paracolic gutters fɛ ani ka ɲɔgɔn dalajɛ k’a ɲɛsin farikolojidɛsɛ ma (dome muscle min bɛ kɔnɔbara ni disi faranfasi). Diaphragme duguma fan bɛ sɔgɔsɔgɔ ni phrenic nerve ye, o bɛ bɔ kɔ la kɔnɔbara kɔkolo nɛrɛmugu ju la C3, C4, ani C5. Ikomi o C3, C4, ani C5 nɛrɛmuguma kelen tigitigiw fana bɛ fari di kamankun ni kɔkolo sanfɛ (supraclaviculaire nerves), hakili bɛ joli-sira-funu kɔrɔfɔ cogo jugu la ko dimi min bɛ kɛ ni nɛgɛ ye, min bɛ mɔgɔ sɔgɔ kamankun kuncɛ yɛrɛ la.
  4. Mun na "Bathroom Fainting" ni Rectal Pressure bɛ kɛ (Pouch of Douglas pooling): Ni muso jɔlen don walima ni a sigilen don, joli bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ muso ka cɛya girinya dɔgɔmannin na: rectouterine pouch (Pouch of Douglas / posterior cul-de-sac), o bɛ sigi o yɔrɔnin bɛɛ kɔnɔbara ɲɛfɛ. Joli min bɛ nin yɔrɔ in bonya, o bɛ digidigi ka ɲɛsin ɲɛgɛnɛsira ni basibɔn parasympathetic nerves ma, o bɛ dusu don muso la yɔrɔnin kelen, ka dusu don a kɔnɔ kosɛbɛ ko a "a ka kan ka banakɔtaa kɛ." A bɛ taama ka don sanuyaso kɔnɔ, ka sigi ɲɛgɛn kan, ka degun, o bɛ jolisira seginni jigin a dusukun na ani ka kɛ sababu ye ka syncopal collapse teliya sanuyaso duguma.

Bradycardia Trap Paradoxique (Bradicardia trap) min bɛ kɔnɔbara kɔkanna karilen na

Dɛmɛ fɔlɔ minnu bɛ kɛ ka kɛɲɛ ni sariya ye, olu bɛ mɔgɔw kalan ko kɔnɔna joli bɛ dusukun tantanni teliya tuma bɛɛ (tachycardie, a bɛ kɛ ka tɛmɛ 100 kan miniti kelen kɔnɔ). Nka, kɛnɛyaso ka sɛgɛsɛgɛliw kɛra kɔrɔtɔko furakɛli la, olu y’a jira ko kɔnɔmaya kɔkanna karilenba bɛ muso minnu na, ani joli litiri 1 fo 2 bɛ u kɔnɔbara la, olu kɛmɛsarada la, fo ka se 25 fo 30 ma, dusukun tantanni bɛ NORMAL walima SLOW (60 fo 75 miniti kɔnɔ, o bɛ wele ko bradycardie relative walima paradoxique). Joli jilama min bɛ basibɔn kɔnɔbara basigilen ni Pouch of Douglas dimi, o bɛ parasympathetic vagus nerve lawuli, o min bɛ dusukun tantanni sumaya cogo dilannen na hali ni banabagatɔ bɛ joli bɔ fo ka sa. Aw kana a ban abada ko kɔnɔna joli bɛ bɔ a la dɔrɔn ka da a kan muso tansiyɔn ye 70 ye miniti kɔnɔ: aw bɛ a fari jɛman, a sumaya nɛnɛ, a kamankun dimi, ani a tɛ se ka sigi ka wuli k’a sɔrɔ a ma sɛgɛn.

Jaan dogolenw : Mun na aw bɛ se ka kɔnɔmaya kɛ hali bi kɔnɔbara kɔkan ni stérilet ye, "tubabu sirilen", walima "i ka kalolabɔ" kɔfɛ.

Faamubaliya saba minnu ka teli ka kɛ, olu bɛ kɔrɔtɔko ladonni bila kɔfɛ don o don:

1. "A ye koli kɛ dɔrɔn dɔgɔkun tɛmɛnen, o la a tɛ se ka kɔnɔ ta".

Banabagatɔ minnu sɔrɔla kɔnɔbara kɔkanna karilen don, olu kɛmɛsarada la, fo ka se 30 ma, olu b’a fɔ ko u hakili la ko kalolabɔ kɛra cogo la min bɛ bɛn walima min ka nɔgɔn dɔɔni** dɔgɔkun 1 fo dɔgɔkun 3 ka kɔn o ɲɛ. Tiɲɛ na, ni kɔnɔbara kɔkanna donna denso kɔnɔ, a bɛ hadamaden ka gonadotropini (\(\beta\text{-hCG}\)) ni porojɛsitɛri hakɛ dɔgɔya ka tɛmɛ a cogo kɔrɔ kan, o bɛ kɛ sababu ye ka denso lankolon kɔnɔna sɔgɔsɔgɔ ani ka joli bɔ waati min na waati dɔ tun ka kan ka kɛ. Muso o muso min si bɛ bangekɔlɔsi la, ni a kɔdimi jugumanba bɛ a fan kelen fɛ, ni a kamankun dimi bɛ a la, walima ni a bɛ sɛgɛn min ɲɛfɔlen tɛ, o ka kan ka sugunɛ walima kɔnɔmaya sɛgɛsɛgɛli kɛ joona, a ka kalolabɔ tariku mana kɛ min o min ye.

2. "A ye stérilet (Intrauterine Device / Coil) sɔrɔ walima a ye Tubal Ligation ('Tubes Tied') kɛ".

Hali ni kɔnɔbara basigilen minɛnw (i n’a fɔ Mirena, Kyleena, Liletta, walima Copper ParaGard stérilet) ani opereli tubabukan na, olu bɛ se ka kɔnɔta bali ka tɛmɛ kɛmɛsarada la 99 kan denso kɔnɔ, ni kɔnɔmaya min man teli ka kɛ, o bɛ kɛ tiɲɛ na ka a sɔrɔ stérilet bɛ a nɔ na walima tubabufura sirilen kɔfɛ, a bɛ se ka kɛ kɛmɛsarada la 15 fo 50 ye ko kɔnɔmaya bɛ se ka kɛ Kɔnɔmaya ECTOPIC kɔnɔbara basigilen na. Ni stérilet walima tubabufura sirilen don, o bɛ banabagatɔ kɔnɔma bila tiɲɛ na faratiba la tubabukan na.

3. Furakɛcogo faratibaw kɔnɔmaya kɔfɛ

Hali ni muso minnu bɛɛ sɔrɔla kɔnɔmaya kɔfɛ, olu kɛmɛsarada la, 50 ɲɔgɔn farati dɔnna ZERO la, farati bɛ bonya kosɛbɛ banabagatɔw la minnu bɛ: - Kɔnɔmaya tɛmɛnen kɔfɛ (10% fo 25% ka se ka segin a kan). - Kɔnɔbaralabana (PID) tɛmɛnen walima Klamidiya trachomatis walima Neisseria gonorrhoeae banakisɛ sɔrɔli ka kɔn o ɲɛ (o bɛ joginda nɔrɔli mikoroskɔpikiw to denso kɔnɔna sɔgɔsɔgɔninjɛ nɔgɔlenw kɔnɔ). - Kɔnɔbara basigilen opereli ka kɔn, ɲɛgɛnɛsira sirili kɔsegin, kɔnɔbara basigilen (kɛrɛnkɛrɛnnenya la kɔnɔbara basigilen), kɔnɔbara basigilen, walima basibɔn opereli. - In Vitro Fertilization (IVF) ani Assisted Reproductive Technology (ART): O la, bana dɔ bɛ yen min man teli ka kɛ, n’o bɛ wele ko kɔnɔmaya hɛtɛrotopiki, o la, den kelen bɛ don denso kɔnɔ cogo bɛnnen na ANI den filanin filanan bɛ don denso kɔnɔ waati kelen na (a bɛ kɛ mɔgɔ 100 la ka se mɔgɔ 1 ma, mɔgɔ 1000 kɔnɔ FIV kɔnɔmaya). - Sigarɛtimin (nikotini ni kotinini bɛ denso kɔnɔnatumuw bugɔli kɛ ni dɔnkilidacogo ye, ka denw tacogo sumaya).

Musoya kɔkanna joli hakɛ jateminɛcogo ani Rh-Negative (Anti-D / RhoGAM) sariya min bɛ kɛ sanga 72 kɔnɔ

Ni musoya joli bɛ ye kalo saba fɔlɔ banabagatɔ la (a kɛra kɔnɔmaya kɔfɛ walima kɔnɔtiɲɛ ye), dɔgɔtɔrɔw mago bɛ kunnafoni nafama fila la:

1. Maxi pads jate lɛrɛ kelen kɔnɔ ("Pads 2 Per Hour for 2 Hours" Joli bɔli sariya) .

  • Aw bɛ kɛnɛma saniyalan (maxi pad) hakɛ dafalen kɛ fini kɔnɔ (aw kana tampon walima kalolabɔ tasa kɛ abada, o min bɛ joli minɛ musoya kɔnɔ, wa a bɛ se ka banakisɛw don musoya da wulilen fɛ).
  • Joli bɔli kɔrɔtɔlen: Ni musoya joli ka gɛlɛn fo ka se ka a su pewu maxi pads dafalen 2 walima ka tɛmɛ o kan lɛrɛ kɔnɔ fo lɛri 2 tugu-tugu ɲɔgɔn na (walima pad 1 miniti 15 fo miniti 30 o miniti 30), walima ni banabagatɔ ye joli kuruw tɛmɛ minnu ka bon ni gɔlf bolo walima limoni ye (\(4\text{ to }5\text{ centimeters}\) / \(1.5\text{ ka se }2\text{ inches}\) ma), aw bɛ 911 / 112 / 999 wele o yɔrɔnin bɛɛ.
  • Ni farikolojidɛsɛ jɛman walima pinki tɛmɛna: Ni banabagatɔ tɛmɛna farikolo yɔrɔ gɛlɛnw fɛ kɔnɔtiɲɛ sigalen don a la, aw bɛ o fɛnɲɛnamafagalan bila nɔgɔya la galasi daga sanuman dɔ kɔnɔ walima plastiki minɛn kɔnɔ (walima aw bɛ a siri papiye sanuman ɲiginnen dɔ la plastiki dagalen kɔnɔ) ka na n’a ye dɔgɔtɔrɔso la walasa banakɔtaa dɔnbagaw ka se k’a lajɛ ni kɔriyɔni villi tɛ (ka kɔnɔtiɲɛ jira denso kɔnɔ sanni ka kɛ kɔnɔbara kɔkanna na kɔnɔmaya).

2. Joli suguya sariya min bɛ wele ko Rh-Negatif (Anti-D Immunoglobuline / RhoGAM) .

Ni musokɔnɔma joli Rh-negatif (\(A\text{-negative}, B\text{-negative}, AB\text{-negative}, \text{or } O\text{-negative}\)) bɛ a la ani ni kɔnɔmaya bɛ a la, kɔnɔtiɲɛ bɛ se ka kɛ a kɔnɔ walima a bɛ se ka tiɲɛ pewu, walima kɔnɔbara joginni, den kɔnɔ joli kuru bilenmanw bɛ se ka don a joli la ani ka aw bɛ a farikolo tangacogo dɔn walasa ka bin den nataw kan (denmisɛnni ni den kuraw ka joli-sira-funu-bana). - Aw ye aw jija ka dɔgɔtɔrɔso walima kɔnɔmaya daminɛ yɔrɔ ɲininka ni a ka kan ka Anti-D immunoglobuline (RhoGAM) pikiri kɛ farikolo la lɛrɛ 72 kɔnɔ joli bɔli walima opereli daminɛ kɔfɛ (ka tugu jamana ka laadilikanw kɔ minnu bɔra ACOG fɛ Ameriki, RCOG/NICE fɛ Angletɛri, ani SOGC fɛ Kanada).

Fɛn min bɛ kɛ dɔgɔtɔrɔso la: Musoya la ultrasound, hCG Discriminatory Zone, ani furakɛli

Dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔlenw dɔgɔtɔrɔw ni bangekɔlɔsibagaw bɛ kɔnɔbara kɔkanna sɛgɛsɛgɛli ni a furakɛcogo dɔn, o bɛ jɛɲɔgɔnw ni denbayaw dɛmɛ u ka ko kɛlenw faamu:

  1. Point-of-Care FAST Ultrasound and Transvaginal Ultrasound (TVUS): Banabagatɔ min tɛ sabati anpulu selen kɔfɛ miniti damadɔ kɔnɔ, kɔrɔtɔko dɔgɔtɔrɔw bɛ ultrasound sonda kɛ kɔnɔbara kan (FAST exam: Focused Assessment with Sonography in Trauma) ka Morison ka foroko (sugunɛ ni kininbolo sugunɛ cɛ) ani ** kɔnɔbara lajɛ cul-de-sac** ka sira kan. Ni aw ye joli dibiman ye Morison ka foroko kɔnɔ, o bɛ joli gansan \(500\text{ fo }1,000\text{ mililitiri}\) dafa kɔnɔbara la, wa o bɛ kɛ sababu ye ka teliya ka taa opereli yɔrɔ la k’a sɔrɔ aw ma laboratuwari baara makɔnɔ. Banabagatɔ sabatilenw na, musoya ta fan fɛ ultrasound min bɛ se ka kɛ, o bɛ denso ni ɲɛgɛnɛsira lajɛ ni kɔnɔmaya foroko, kɔnɔbara foroko, walima "tubal ring" / "ring of fire" mass bɛ kɔnɔbara kɛrɛfɛ.
  2. Serum quantitative \(\beta\text{-hCG}\) ani Zone Discriminatoire: Dɔgɔtɔrɔw bɛ joli sama walasa ka beta-human chorionic gonadotropin (\(\beta\text{-hCG}\)) hakɛ tigitigi jateminɛ. Ni serum \(\beta\text{-hCG}\) sera danfara yɔrɔ la min ye \(1,500\text{ ye ka se }3,500\text{ mIU/mL}\) (\(IU/L\)) ma, kɔnɔmaya kɛnɛman nɔgɔman min bɛ denso kɔnɔ, o ka kan ka ye tuma bɛɛ musoya kɔfɛ ultrasound fɛ denso lankolon min faralen don ɲɔgɔn kan ni \(\beta\text{-hCG}\) ye min bɛ \(3500\text{ mIU/mL}\) sanfɛ (walima \(\beta\text{-hCG}\) min tɛ se ka wuli ka ɲɛ sanga 48 kɔnɔ "Kɔnɔmaya yɔrɔ dɔnbali" [PUL]) kɔnɔ, o bɛ kɔnɔta jira kosɛbɛ kɔnɔbara kɔkan.
  3. Opereli ni Dɔgɔtɔrɔso furakɛli:
  4. Opereli kɔrɔtɔlen min bɛ kɛ ni laparoskopi ye (Salpingectomy walima Salpingostomy): A ka kan ka kɛ kɔnɔmaya kɔkanna karilen bɛɛ la, banabagatɔ o banabagatɔ joli tɛ basigi, kɔnɔbara joli hɔrɔnyalen don, dimi jugumanba bɛ a la, walima den dusukun tantanni bɛ denso kɔnɔ. Operelikɛlaw bɛ denso karilen bɔ (salpingectomy) walima ka a da wuli walasa ka kɔnɔmaya bɔ (salpingostomy) ani ka joli O-negatif walima joli crossmatched don a la. (Ni denso kelen bɔra, o bɛ to ka kɛmɛsarada la 70 fo ka se 85 ma, o ye den sɔrɔcogo ɲuman ye tubabu kɛnɛman tɔ fɛ).
  5. Furakɛcogo min bɛ kɛ ni mɛtotirikisiti ye farikolo la (Kɔnɔbara kɔkanna sabatilenw dɔrɔn de kama): Ni kɔnɔbara kɔkanna minɛna joona sanni a ka kari, ani ni banabagatɔ sabatira pewu ni dimi ka dɔgɔn ani ni kuru fitini ma tigɛ, a ka ca a la dɔgɔtɔrɔw bɛ se ka u yɛrɛ tanga opereli ma ni u ye metotrexate pikiri kɛ farikolo la (a folate antagonist min bɛ denso kɔnɔnatumuw tila teliya la walasa farikolo ka kɔnɔmaya minɛ kokura lafiya la dɔgɔkun 2 fo dɔgɔkun 6 kɔnɔ). Ladilikan jugumanba min bɛ kɛ mɛtotirikisati kɔfɛ: Hali ni metotirikisi pikiri kɛlen kɔfɛ, kɔnɔbara basigilen bɛ to ka tiɲɛ, wa a bɛ se ka kari hali bi tile 3 fo tile 14 o kɔfɛ; ni banabagatɔ min ye mɛtotirikisɛti ta, kɔnɔdimi jugumanba barika banna, kamankunw dimi, walima dimi bɛ a la so kɔnɔ, aw bɛ telefɔni 911 / 112 / 999 wele joona.

Yɔrɔ minnu man teli ka kɛ kɔnɔbara kɔkan, olu tɛ tubabufura ye, minnu bɛ kari ni joli bɔli ye min bɛ se ka kɛ balawu ye

Hali ni kɔnɔmaya kɔkanna kɛmɛsarada la 95 fo 97 bɛ don denso kɔnɔbara basigilen walima kɔnɔbara basigilen na, kɛmɛsarada la 3 fo 5 ɲɔgɔn bɛ don farikolo yɔrɔw la minnu tɛ deli ka kɛ, yɔrɔ minnu na bana sɛgɛsɛgɛli ka gɛlɛn ani kɔnɔna joli bɛ se ka juguya ka tɛmɛ fɔlɔ kan:

  • Kɔnɔbara kɔkanna (Kɔnɔbara kɔkanna) (Kɔnɔbara kɔkanna 2% ka se 4% ma): Fɛn minnu bɛ don denso kɔnɔbara basigilen yɔrɔ la min bɛ tɛmɛ denso farikolo kogo belebeleba fɛ, denso ni kɔnɔbara joli siraw bɛ ɲɔgɔn sɔrɔ yɔrɔ min na yɛrɛ. Ikomi denso lamini farikolo ka bon ka tɛmɛ kɔnɔbara kɔkanna kan, kɔnɔmaya cɛmancɛ bɛ se ka bonya fo ka se kɔnɔmaya dɔgɔkun dɔgɔkun 8 fo dɔgɔkun 14 sani a ka barika pɛrɛn ka tɛmɛ denso kɔ fɛ, o bɛ kɛ sababu ye ka joli bɔli teliya la ni saya hakɛ bɛ se siɲɛ 2 fo siɲɛ 5 ka tɛmɛ kɔnɔmaya sabatilenw kan.
  • Kɔnɔmaya min bɛ kɛ ni sezarɛni ye (CSP): A bɛ don sezarɛni sɔgɔsɔgɔninjɛ min tun bɛ duguma, o ka fiɲɛ mikoroskɔpiki (niche) kɔnɔ k’a ɲɛsin o ma. Ni denso bɛ dingɛ kɛ ka tɛmɛ joli finman fɛ ka taa sugunɛbara fan fɛ, o bɛ se ka kɛ sababu ye ka denso kari kojugu kɔnɔbara fɔlɔ walima kɔnɔbara filanan na walima denso kɔnɔbara basigilen joli bɔli.
  • Kɔnɔbara basigilen, kɔnɔbara basigilen ani kɔnɔbara kɔkanna: A donli kɔnɔbara basigilen kɔnɔ (o bɛ kɛ sababu ye ka musoya joli bɔli jugumanba bila musoya la, dimi tɛ min na), kɔnɔbara sanfɛla la, walima ka ɲɛsin kɔnɔbara basigilen ma walima banakɔtaa serosa kan kɔnɔbara kɔnɔ.

Aw ye kalan dɔ kɛ

Ni aw ye bololabaara kɛ ka dɛmɛ fɔlɔ kɛ Croix Rouge fɛ, St John Ambulance fɛ, walima sigida dɔgɔtɔrɔso kɔrɔtɔlen dɔ fɛ, o bɛ aw kalan kɔnɔna jolilabanaw dɔncogo la, ka fiɲɛbɔyɔrɔ da wulilen mara banabagatɔ la min hakili tɛ a la, ani ka joli segincogo dɛmɛ fo kɛnɛyabaarakɛlaw ka se.

Ɲininkali minnu bɛ kɛ tuma caman na

Why would an ectopic pregnancy in the pelvis cause sharp pain at the tip of the shoulder?

Shoulder-tip pain (known medically as Kehr's sign) is a classic warning sign that an ectopic pregnancy has ruptured and is bleeding internally into the abdomen. When liquid blood fills the pelvis and flows upward to pool underneath the diaphragm muscle (especially when the woman lies flat), the blood irritates the phrenic nerve (cervical nerves C3, C4, and C5); because those exact same C3 to C5 spinal nerves also carry sensation from the skin over the top of the shoulder and collarbone, the brain feels the internal bleeding as sharp pain right at the tip of one or both shoulders.

Can a woman have a life-threatening ruptured ectopic pregnancy even if she has NO vaginal bleeding at all?

Yes. Up to 20 to 30 percent of women with a ruptured ectopic pregnancy have zero external vaginal bleeding, and most of the rest have only scant dark brown spotting. When the fallopian tube bursts, the torn uterine and ovarian arteries pump 1 to 2.5 liters of blood directly into the sealed abdominal cavity (hemoperitoneum) rather than down through the cervix and vagina; therefore, severe one-sided pelvic pain, dizziness when standing, fainting, or shoulder-tip pain is a critical emergency even without a single drop of visible blood.

Why did my friend faint on the bathroom floor after feeling like she urgently needed to have a bowel movement?

When an ectopic pregnancy ruptures in the fallopian tube, gravity pulls the liquid blood down into the lowest pocket of the pelvis, called the Pouch of Douglas (the space tucked directly between the back of the uterus and the front wall of the rectum). As hundreds of milliliters of warm blood distend this space, it presses hard against the rectum and pelvic nerves, creating a sudden, intense false urge to defecate (rectal tenesmus); when the woman stands up and walks to the toilet, blood pressure drops from internal blood loss and straining, causing sudden fainting on the bathroom floor.

Can an doctor or surgeon move an ectopic pregnancy from the fallopian tube into the uterus so the baby can survive?

No, it is medically and biologically impossible to transplant or move an ectopic pregnancy from the fallopian tube into the uterus. Once a fertilized egg implants into the thin wall of the fallopian tube, its microscopic placental trophoblast cells fuse directly into the maternal tubal arteries, and the tube cannot support a growing fetus; leaving an ectopic pregnancy in place inevitably leads to tubal rupture and maternal death from internal bleeding.

If a patient received a methotrexate injection at the hospital for an unruptured ectopic pregnancy and starts having sharp belly pain 5 days later, is that normal?

While mild, brief cramping ("separation pain") can happen 3 to 7 days after a methotrexate injection as the ectopic tissue detaches, any sudden, severe, or worsening abdominal pain, dizziness, lightheadedness, or shoulder-tip pain after methotrexate is a medical emergency that requires calling 911 / 112 / 999 immediately. About 7 to 10 percent of ectopic pregnancies treated with methotrexate still rupture before the tissue is fully reabsorbed, and while waiting for the pregnancy hormone (hCG) to drop to zero, patients must avoid alcohol, folic acid vitamins, NSAIDs like ibuprofen, strenuous exercise, and sexual intercourse to prevent bursting the fragile tube.

Will a woman still be able to get pregnant naturally in the future if surgeons have to remove one ruptured fallopian tube?

Yes, in the vast majority of cases. As long as the other (contralateral) fallopian tube is healthy and open, removing one ruptured fallopian tube (salpingectomy) only reduces natural fertility slightly, with large clinical studies showing that 65 to 85 percent of women achieve a healthy intrauterine pregnancy naturally within 1 to 2 years; amazingly, the remaining single fallopian tube is mobile inside the pelvis and can even pick up eggs released from the opposite ovary.

Sosow sɛgɛsɛgɛra

  • Amerika ka bangekɔlɔsi ni musoya dɔgɔtɔrɔw ka kalanso (ACOG, Ameriki): Baarakɛcogo kunnafonisɛbɛn No. 193: Tubabu kɔnɔbara kɔfɛ ani Degeli kunnafonisɛbɛn No. 200: Kɔnɔmaya joona.
  • Jamana ka kɛnɛyako ni ladonniko ɲɛtaa baarada (NICE, Angletɛri) ani musomanninw ni musoya dɔgɔtɔrɔw ka kolɛji masakɛ (RCOG, Angletɛri): Kɔnɔbara kɔkanna ni kɔnɔtiɲɛ: Sɛgɛsɛgɛli ni a furakɛli fɔlɔ (NG126, updated 2023) ani Green-top Guideline No. 21: Diagnosis and Management of Ectopic Pregnancy.
  • Canada ka bangekɔlɔsibagaw ni musoya dɔgɔtɔrɔw ka tɔn (SOGC, Kanada): Dɔgɔtɔrɔso baarakɛcogo laadilikan No. 414: Kɔnɔw ladonni yɔrɔ dɔnbaliw la ani kɔnɔmaya minnu bɛ kɛ tubabukan na ani minnu tɛ tubabukan na kɔnɔbara kɔkan.
  • Diɲɛ kɛnɛyatɔn (OMS): Gɛlɛya minnu bɛ sɔrɔ kɔnɔmaya ni jiginni na: Musoya joli bɔli kɔnɔmaya daminɛ na ani kɔnɔbara kɔkan opereli fɛɛrɛw.

Gafe minnu bɛ tali kɛ o ko la