Ukuhlaselwa kwe-panic ngexesha lovavanyo: indlela yokudlula kwaye ufumane uncedo¶
Amanani kaxakeka ayohluka ngokwamazwe. Eli phepha lisebenzisa u-911, inani laseMelika naseKhanada. Amanye amazwe amaninzi asebenzisa i-112, 999, okanye elinye inani. Fumana inombolo yelizwe lakho.
Ukuhlaselwa luloyiko phakathi koviwo kunokuziva njengowona mzuzu umbi wobomi bakho. Intliziyo yakho ibetha ngamandla, isifuba sakho siyaqina, izandla zakho ziba ndindisholo, kwaye ilizwi entloko lisithi kufuneka ubaleke okanye kwenzeke into embi. Iyoyikisa, kodwa ayiyongozi ngokwayo, iphakame kwaye iphele, kwaye unokudlula kuyo ngaphandle kokushiya isihlalo sakho.
Esi sikhokelo sichaza okwenzekayo emzimbeni wakho, sikunika isicwangciso sesinyathelo ngesinyathelo segumbi, sibonisa indlela yokucela ikhefu ngaphandle kokwesaba ukungena engxakini, kwaye sigubungela oko ukwenza kwiiyure kunye neentsuku emva koko. Ibhalelwe abafundi kunye nabazali, ootitshala kunye nabahlobo abafuna ukunceda. Ikwachaza xa iimpawu zingothuki kwaye zifuna unyango olungxamisekileyo.
Yenza oku ngoku¶
- Khangela iimpawu zobungozi kuqala. Ukuba ngaba unesifuba esityumkileyo, iintlungu ezinwenwela engalweni okanye emhlathini, imilebe eluhlaza, intliziyo eyaziwayo okanye imeko yemiphunga, okanye uziva ngathi unokufa isiqaqa, phakamisa isandla sakho kwaye uthi ufuna uncedo lwezonyango. Tsalela umnxeba kwinombolo yakho yexesha likaxakeka (911 eUnited States naseKhanada, 112 ngapha kweEuropean Union, 999 eUnited Kingdom) ukuba ungaphandle kwegumbi eligadiweyo.
- Beka usiba lwakho phantsi kwaye utyale iinyawo zakho. Cinezela iinyawo zombini zibe caba phantsi kwaye uve isitulo sikubambe. Oku kuxelela umzimba wakho ukuba ukhuselekile ngokwasemzimbeni.
- Phefumla kancinci kancinci. Phefumla kancinci ngempumlo kangangezihlandlo ezine, emva koko uphume ngomlomo kangangesithuba sesithandathu ukuya kwesibhozo. Gcina ukuphefumla kuncinci kwaye kuthule, kwaye phinda imizuzu emibini.
- Zixelele ukuba yintoni le. Yithi cwaka: "Le yipanic attack. Ivakala imbi kakhulu, ayinakundenzakalisa, kwaye iya kudlula ngemizuzu."
- Sebenzisa izivamvo zakho emhlabeni. Chaza izinto ezintlanu ozibonayo nezine onokuzichukumisa. Hlala kunye neenkcukacha de i-wave yehla.
- Phakamisa isandla sakho ukuba ufuna ikhefu. Thetha uthi: "Ndiphethwe luloyiko kwaye ndifuna umzuzwana." Abagadi babaviwa bayibonile le nto ngaphambili kwaye baya kunceda.
Ukuze ufumane ingcaciso egcweleyo yamanyathelo oncedo lokuqala kuye nabani na, kuquka abahlobo kunye nosapho, bona isikhokelo ukuhlaselwa luvalo. Ukuba uneengcinga zokuzenzakalisa nangaliphi na ixesha, yiya ngqo kwicandelo lokufumana uncedo, okanye uqhagamshelane nenombolo yakho yexesha likaxakeka okanye umgca wonxunguphalo.
Kwenzeka ntoni emzimbeni wakho¶
Uphakuko lugqabhuko-dubulo loloyiko olunzulu oluneempawu eziqinileyo zomzimba, oludla ngokufikelela incopho kwisithuba esimalunga nemizuzu eli-10 yaye ngokufuthi luphela kwimizuzu engama-20 ukusa kwengama-30. Ivela kwinkqubo ye-alam yomzimba, ngamanye amaxesha ebizwa ngokuba ngumlo okanye ukubhabha, ukudubula xa kungekho lutshaba lwenyama lokulwa. Kuviwo "ingozi" luxinzelelo kunye noloyiko lokungaphumeleli, kodwa umzimba uphendula ngokungathi kukho umhlaseli.
IAdrenaline ikhukula inkqubo yakho. Intliziyo yakho ibetha ngokukhawuleza ukuthumela igazi kwizihlunu zakho, ukuphefumla kwakho ngokukhawuleza, kwaye izihlunu zakho ziyaqina. Unokuphefumla ngokukhawuleza, nto leyo yehlisa i-carbon dioxide egazini lakho kwaye ibangele ukubetha, isiyezi, intloko ebuhlungu kunye nokuziva ungeyonyani. Yiyo loo nto i-panic attack inokuziva isemzimbeni, nangona intliziyo, imiphunga kunye nengqondo isebenza ngokwesiqhelo.
Iimpawu eziqhelekileyo¶
- Intliziyo ebetha ngamandla okanye ebaleka.
- Ukuqina kwesifuba okanye ukuziva ungafumani moya waneleyo.
- Ukutshotshozela okanye ukuba ndindisholo ezandleni, ezinyaweni okanye emlonyeni.
- Isiyezi okanye ukuziva utyhafile.
- Ukubila, ukungcangcazela, ukugodola okanye ukugungxula okushushu.
- Isicaphucaphu okanye isisu esibuhlungu.
- Ukuziva ungeyonyani, ngokungathi uzijongile ungaphandle.
- Umnqweno onamandla wokubaleka, okanye uloyiko lokuphulukana nolawulo okanye ukufa.
Ezi mpawu ziyothusa, kwaye abantu abaninzi abanokuhlaselwa kokuqala bakholelwa ukuba bahlaselwa yintliziyo. Olo loyiko luyaqondakala. Ikwasisizathu sokuba uncedo lwezonyango lubalulekile ukuba kukho nawaphi na amathandabuzo, esiwagubungela ngezantsi.
Kutheni le nto inokwenzeka kuviwo¶
Uviwo ludibanisa izinto ezininzi ezibangela ukuba zibangele: izibonda eziphezulu, umda wexesha, ukuthula, ukujongwa, kunye nomgaqo ongqongqo ongenakuwushiya. Ukungalali kakuhle, ukungatyi ukutya, icaffeine eninzi kunye nokwakha ixhala kangangeeveki zonke zenza ukuba i-alam ibe lula ukuyiqalisa. Abafundi abaye bahlaselwa yi-panic attack ngaphambili kunokwenzeka ukuba boyike enye, kwaye olo loyiko lunokubangela. Le loop yaziwa njengoloyiko loloyiko.
I-panic attack ayilona uphawu lobuthathaka, isiphene somlingiswa okanye ukungabikho kokulungiselela. Kwenzeka kubafundi abalungiselele kakuhle kwaye ngokufuthi kwabo bakhathala kakhulu. Ukuyiqonda linyathelo lokuqala lokuthoba amandla ayo.
Ukuhlaselwa kwe-panic okanye enye into¶
Uninzi lwexesha, ukuhlaselwa kwe-panic kumntu oselula onempilo akuyingozi. Kodwa ezinye iimeko zibonakala zifana, kwaye kukhuselekile ngakumbi ukuqaphela. Itheyibhile ibonisa iiyantlukwano eziphambili kunye nexesha lokucela uncedo.
| Uphawu | Iqhelekile ngakumbi kuhlaselo loloyiko | Ifuna uncedo olungxamisekileyo lwezonyango |
|---|---|---|
| Ukuqalisa | Ngequbuliso, incopho malunga nemizuzu eyi-10 | Kancinane okanye iza ngokuzibhokoxa |
| Isifuba | Iqinile, ibukhali, okanye ibetha ngamandla, ngokufuthi ngokuphefumla ngokukhawuleza | Uxinzelelo lokutyumza, ukusasazeka kwengalo, umhlathi okanye umva |
| Ukuphefumla | Ukukhawuleza, kunzulu, kuvakala ngathi "awunakuphefumla ngokupheleleyo" | Ukutswina, imilebe ijika ibe luhlaza, ayikwazi ukuthetha ngezivakalisi |
| Ukuqonda | Hlala uphaphile, unokuziva utyhafile | Ulahlekelwa zingqondo okanye uyawa |
| Imbali | Ukuxhalaba okwaziwayo, okanye ukubangela uxinzelelo | Intliziyo eyaziwayo okanye imeko yemiphunga, okanye iimpawu ezinzima ngesiquphe |
| Ubude bexesha | Iyaphela kwimizuzu engama-20 ukuya kwengama-30 | Ayilula, okanye iba mbi ngakumbi |
Ukuba unesifo sombefu kwaye uyancwina, landela isicwangciso sakho sombefu kwaye ufunde isikhokelo ukuhlaselwa sisifuba. Ukuba nabani na uyaquleka, funda isikhokelo isiqaqa. Xa kukho intandabuzo yokwenyani, fowunela inombolo yakho kaxakeka yasekuhlaleni. Kuhlala kungcono ukuba ujongwe kwaye uxelelwe ukuba ibikukuphaphazela kunokungayihoyi imeko engxamisekileyo yezonyango.
Musa ukuphefumlela kwingxowa yephepha
Ukuphefumla kwisikhwama sephepha akusakhuthazwa ngoncedo lokuqala kunye nemizimba yezempilo, kuba inokunciphisa amanqanaba e-oksijini kwaye ingaba yingozi ukuba isizathu asisoyiki. Sebenzisa ukuphefumla okucothayo, okuthambileyo kunye nokuphefumla okude endaweni yoko. Ungaze unike umntwana ofunda naye ibhegi ephefumla nzima.
Indlela yokuphuma kuyo kwidesika yakho¶
Ungahlala ukhwela uhlaselo loloyiko kungekho mntu uqaphelayo. Injongo ayiyikumisa ukuvakalelwa ngamandla, kuba ukulwa nayo kuyenza ibe namandla. Injongo kukuvumela amaza ukuba aphakame kwaye awe ngelixa usebenzisa izenzo ezilula ukuzinzisa umzimba wakho.
Inyathelo 1: Yinike igama kwaye uyamkele¶
Zixelele: "Le yipanic attack. Ayikhululeki kodwa ayinabungozi." Ukulwa neemvakalelo zongeza uloyiko ngaphezulu. Abantu abaninzi bafumana uhlaselo lula xa beyeka ukuzabalaza kwaye bavumele amaza ukuba adlule, njengoko unokudada kwindawo yokudumba endaweni yokulwa nayo.
Inyathelo 2: Cothisa ukuphefumla kwakho¶
Phefumla ngempumlo malunga nemizuzwana emine, uze uphume kancinane ngomlomo wakho imizuzwana emithandathu ukuya kwesibhozo. Gcina umphefumlo ngamnye omncinci kwaye uzolile. Ukuba uqaphela ukuba uphefumla umoya, thoba isantya kwaye uvumele umoya ophumayo wenze umsebenzi. Yenza oku ubuncinane imizuzu emibini, okanye malunga nokuphefumla okulishumi.
Inyathelo lesi-3: Gcoba umzimba wakho¶
- Cinezela iinyawo zakho emgangathweni.
- Beka izandla zakho phantsi kwidesika kwaye ucinezele imizuzwana emihlanu, uze ukhulule.
- Yiva ubushushu bedesika okanye ipeni yakho.
- Jikela amagxa akho ngasemva kwaye ukhulule imihlathi yakho.
Inyathelo lesi-4: Qinisa ingqondo yakho¶
Sebenzisa i-5, 4, 3, 2, 1 indlela: chaza ngokuthe cwaka izinto ezintlanu ozibonayo, ezine ozivayo, zintathu uyeva, zimbini uyaziva kwaye enye uyangcamla. Ukuba ulahlekelwa ukubala, chaza ngokulula igumbi ngokweenkcukacha: imibala, imilo, izithunzi. Gcina amehlo akho kwindawo engatshintshiyo ukuba igumbi liziva lingelokwenyani.
Inyathelo lesi-5: Pholisa¶
Ubuso obushushu, obugungxulwayo buxhaphakile. Ukuba kuvumelekile, galela amanzi apholileyo. Ukucinezela iminwe epholileyo kwizandla zakho okanye emva kwentamo yakho kunokunceda. Musa ukuphuma kwigumbi okanye wophule imithetho yeemviwo ngaphandle kokubuza.
Inyathelo lesi-6: Yenza into encinci¶
Xa incopho idlulile, edla ngokuthatha imizuzu embalwa, khetha owona msebenzi uncinci. Funda umbuzo omnye kancinane, bhala igama lakho, okanye ukrwele umgca phantsi kwegama elinye elingundoqo. Akunyanzelekanga ukuba uligqibezele lonke iphepha ngaxeshanye. Inyathelo elincinci libonisa ingqondo yakho ukuba ulawula kwakhona.
Uthetha ntoni kuwe¶
Amabinzana amafutshane, azolileyo asebenza ngcono kuneengxoxo ezinde. Zama ezi, enye kumoya ngamnye:
- "Oku kuya kudlula."
- "Ndikhuselekile kweli gumbi."
- "Ndiyakwazi ukukhwela eli litye."
- "Ukuphefumula kancinci, umzimba ocothayo."
- "Ndifuna ukwenza into encinci elandelayo."
Ukucela uncedo okanye ikhefu¶
Abafundi abaninzi boyika ukuba ukucela uncedo kuthetha ukungaphumeleli, ukukopela okanye uphawu olubi oluzenzekelayo. Ngokwesiqhelo, abagadi babaviwa kunye namagosa eemviwo bajongana nokugula, imithambo-luvo kunye nonxunguphalo ngalo lonke ixesha loviwo, kwaye baqeqeshelwe ukulandela iinkqubo ezimiselweyo. Ukuphakamisa isandla yinto efanelekileyo.
Ukuba uthini¶
Awudingi ukuchaza yonke into. Yigcine imfutshane kwaye uzolile:
- "Andiziva mnandi kwaye ndifuna umzuzwana."
- "Ndibethwa luvalo. Ndingakhe ndifumane amanzi okanye ikhefu elifutshane?"
- "Ndicinga ukuba ndifuna umoya omtsha."
Kwenzeka ntoni¶
- Unokunikwa amanzi kunye nemizuzu embalwa kwidesika yakho.
- Ungathathwa usiwe kwigumbi elizolileyo okanye kwipaseji enomphathi.
- Ixesha ophulukene nalo linokongezwa kwakhona. Imithetho iyahluka ngokwebhodi yeemviwo kunye nelizwe, ngoko ke buza.
- Ukuba akukwazi ukuqhubeka, isikolo okanye iziko leemviwo liya kukuchazela izinto onokukhetha kuzo, ezinjengokuhlala iphepha kamva okanye ukwenza isicelo sokuqwalaselwa ngokukodwa.
Ngaphantsi kweenkqubo ezininzi zelizwe, imeko yonyango ebhaliweyo okanye yengqondo inokuthathelwa ingqalelo ekumakisheni okanye inokuvumela ikhefu lokuphumla. Iinkcukacha ziyahluka ngokwelizwe kunye noviwo, yiyo loo nto ukulungiselela kunceda. Isikhokelo sikwi uvavanyo lweendawo zokuhlala kunye nokufumana inkxaso ichaza indlela yokucela ikhefu lokuphumla, igumbi elahlukileyo kunye nolunye uhlengahlengiso ngaphambi kosuku loviwo, kunye nesikhokelo amalungiselelo osuku lweemviwo kunye neemeko zikaxakeka ibandakanya ingqalelo ekhethekileyo emva kokugula okanye isiganeko.
Ukuba awukwazi ukuthetha¶
Ukuba umqala wakho uziva uqinile kwaye awukwazi ukuthetha, phakamisa isandla sakho uphakamise inqaku, okanye walathe kumagama abhaliweyo "Andiziva kakuhle". Amakhadi abhalwe kwangaphambili ayinto elungileyo ukuba uyazi ukuba uyasokola ukuthetha xa unexhala. Buza isikolo sakho ukuba ikhadi lomqondiso lingavunyelwana negosa leemviwo kwangethuba.
Ukuba kufuneka ushiye igumbi¶
Hamba nomgadi wabaviwa, kwaye ungazami ukuhamba wedwa ukuba uziva utyhafile. Hlala kwindawo ekhuselekileyo kwaye ugcine ukuphefumla okucothayo kunye nokubeka phantsi. Sukuxoxa ngemibuzo nabani na ngelixa ukwikhefu, kuba oku kunokukhokelela kwinkxalabo yokuthembeka kwezemfundo. Ukuba unexhala malunga naloo nto, isikhokelo kwi imfezeko ezifundweni nezityholo zokuqhatha ichaza into emayenziwe xa kuvela ukungaqondani.
Indlela yokwenza isigqibo okwangoku¶
flowchart TD
A["Iimpawu zokoyika ngokukhawuleza kuviwo"] --> B{"Ukutyumza iintlungu zesifuba, ukuphelelwa amandla, imilebe eluhlaza okwesibhakabhaka okanye intliziyo eyaziwayo okanye imeko yemiphunga?"}
B -->|"Ewe"| C["Phakamisa isandla sakho kwaye ucele uncedo lwezonyango olungxamisekileyo"]
B -->|"Hayi"| D["Ipeni phantsi, iinyawo phantsi, ukuphefumla kancinci"]
D --> E["Thiza: yipanic le kwaye izodlula"]
E --> F["Umhlaba nge 5 4 3 2 1"]
F --> G{"Ingaba iliza liyehla emva kwemizuzu emi-5 ukuya kweli-10?"}
G -->|"Ewe"| H["Yenza umsebenzi omnye omncinci kwaye wakhe ngokucothayo"]
G -->|"Hayi"| I["Phakamisa isandla sakho kwaye ucele ikhefu okanye indawo ezolileyo"]
I --> J["Lungiselela ukulandelela kunye nomcebisi okanye ugqirha"]
H --> J
C --> J
Emva kohlaselo loloyiko¶
Xa iliza lidlula, unokuziva udiniwe, ungcangcazela, uneentloni okanye ulila. Yinto eqhelekileyo leyo. Umzimba wakho usebenzise amandla amaninzi.
Kwiyure elandelayo¶
- Sela amanzi kwaye utye i-snack encinci.
- Hlala ngokuzolileyo okanye uhambe ngaphandle imizuzu embalwa.
- Cotha ukuphefumla kwakho kwakhona ukuba iimpawu ziyabuya.
- Xelela umntu omthembileyo, njengomhlobo, utitshala okanye umzali.
- Sukuphinda udlale umzuzu ngamnye entlokweni yakho, kwaye ungazigwebi ngqwabalala.
Kamva ngaloo mini¶
- Yenza into eqhelekileyo kunye nentuthuzelo, njengokutya, ishawa, uhambo olufutshane okanye umboniso owuthandayo.
- Gcina izikrini kunye ne-caffeine iphantsi ngokuhlwa.
- Lala kwangethuba. Ukulala kubuyisela inkqubo ye-nervous.
- Ukuba unolunye uviwo ngomso, ziqhelanise namanyathelo akho okuzola kwaye ucwangcise into oya kuyenza ukuba uloyiko luyabuya.
Kwiintsuku ezimbalwa ezizayo¶
- Xelela isikolo sakho, ukuba akukabikho, ukuba uye wahlaselwa luloyiko. Umcebisi wesikolo okanye igosa leemviwo lingaxoxa ngokhetho.
- Bona ugqirha wakho, ngakumbi ukuba ibiluhlaselo lwakho lokuqala lokoyika, ukuba unentlungu yesifuba, okanye ukuba uhlaselo luhlala lusenzeka. Ugqirha unokukhangela izizathu zomzimba kwaye athethe ngonyango.
- Buza malunga nokuqwalaselwa okukhethekileyo ukuba ukuhlaselwa kwe-panic kuchaphazele ukusebenza kwakho, kunye nenkxaso kwiimviwo eziseleyo.
- Gcina umbhalo omfutshane: xa kwenzekile, ubusenza ntoni, yintoni eyancedayo. Oku kuluncedo kugqirha wakho okanye umcebisi wakho.
Ukuba isiphumo asiyiyo into obuyithembayo, isikhokelo kwi ukuba wenze ntoni emva kwesiphumo esibi seemviwo ibandakanya izibheno, ukuphinda kuthathwe kunye namanyathelo alandelayo.
Yintoni onokuyenza malunga noloyiko lolunye uhlaselo¶
Emva kokuhlaselwa koloyiko olunye, abafundi abaninzi baye boyike ngolulandelayo. Baphepha iimviwo, iiklasi okanye amagumbi axineneyo, anokwenza uloyiko lukhule. Ukuphepha izinto ozoyikayo kunika isiqabu sexesha elifutshane kodwa komeleza unxunguphalo ekuhambeni kwexesha.
Ukubonakaliswa okuthambileyo¶
Iingcali zonyango zihlala zisebenzisa ngokuthe ngcembe, ukutyhileka okucwangcisiweyo. Ngenkxaso, uqhelisela ngokuthe chu ukuba kwimeko oyoyikayo, njengoviwo lwemock kwigumbi elizolileyo, emva koko iphepha elicwangcisiweyo esikolweni, njalo njalo. Oku kwenziwa ngcono ngoncedo lomcebisi okanye umnyangi, ngakumbi ukuba uvalo luhlala lukhona.
Izakhono ezincedayo¶
- Ukuziqhelanisa nokuphefumla kancinci yonke imihla imizuzu emihlanu, nokuba uzolile.
- Ukuzivocavoca rhoqo, okusebenzisa i-hormone yoxinzelelo.
- Ukulala rhoqo kunye nokutya.
- Ukunciphisa i-caffeine kunye neziselo zamandla, ezinokubangela iimpawu. Jonga isikhokelo kwi ukukramza ngokukhuselekileyo.
- Ukubuyisela "andimele ndothuke kwakhona" ngokuthi "ukuba kuyenzeka, ndiyayazi into emandiyenze."
Ukuthetha zonyango¶
Unyango lokuziphatha kwengqondo lunconywa ngokubanzi kwi-panic disorder kunye nokuxhalaba ngeenkonzo zempilo ezifana neNkonzo yezeMpilo yeSizwe e-United Kingdom (NHS) kunye ne-American Psychological Association (APA). Ikufundisa ukuba uqonde ukothuka, utshintshe iingcinga ezingancediyo kwaye ujongane noloyiko ngokuthe ngcembe. Ugqirha wakho unokukuthumela, kwaye izikolo ezininzi kunye neeyunivesithi zibonelela ngeengcebiso zexeshana elifutshane. Amayeza ngamanye amaxesha anokuba yinxalenye yonyango, kodwa eso sisigqibo sikagqirha, kwaye esi sikhokelo asiniki ngcebiso yamayeza.
Ukunceda omnye umntu ophakuzelayo¶
Ukuba umfundi ofunda naye, umntakwenu okanye umhlobo une-panic attack, unokunceda ngeendlela ezilula.
- Hlala uzolile kwaye uthethe ngelizwi eliphantsi nelicothayo.
- Buza oko bakufunayo, kwaye musa ukuphikisa ukuba akukho nto yokoyika.
- Bakhokelele kwindawo ezolileyo ukuba kunokwenzeka.
- Phefumla kancinci ecaleni kwabo kwaye ubale ukuphefumla okuphumayo.
- Bancede baqiqe ngezinto ezintlanu abazibonayo.
- Musa ukubaxina, kwaye ucele abanye ukuba bakunike indawo.
- Hlala nabo bade bazole, kwaye ubanike amanzi.
- Ukuba ubona iimpawu ezilumkisayo ezifana nentlungu yesifuba, isiqaqa, imilebe eluhlaza okanye ukubhideka, okanye ukuba awuqinisekanga, fowunela inombolo yexesha likaxakeka yasekuhlaleni.
Musa ukuxelela umntu ukuba "nje ukuzola" okanye "yeka ukusabela ngokugqithiseleyo." Loo mabinzana athande ukongeza ihlazo. Izivakalisi ezifutshane, ezinobubele zingcono: "Ndilapha, ukhuselekile, oku kuya kudlula."
Isikhokelo kubazali nootitshala¶
Ukuba umntwana wakho okanye umfundi ukuxelela ukuba uye wahlaselwa yi-panic kuviwo, mamela kuqala. Ulutsha oluninzi luziva luneentloni yaye lulindele ukuchaswa. Impendulo yakho ezolileyo ibeka ithoni yokuchacha.
Yintoni encedayo¶
- Yithi "Enkosi ngokundixelela. Loo nto ivakala inzima kakhulu."
- Musa ukucela i-akhawunti epheleleyo ngoko nangoko. Bavumele babelane ngesantya sabo.
- Baqinisekise ukuba ukuphakuzela kuxhaphakile, kuyanyangeka kwaye akukho bungozi kubo.
- Nika uncedo olusebenzayo: qhagamshelana nesikolo, uncedo lokufumana umcebisi, bhukisha utyelelo lukagqirha.
- Qinisekisa ukuba bayatya, bayasela kwaye balala.
- Gcina izinto zesiqhelo zizinzileyo, kwaye ukuphephe ukwenza uviwo luvakale lubaluleke ngakumbi kunokuba lunjalo.
Yintoni omele uyiphephe¶
- Ukuthi "akukho nto yoyika."
- Ukwenza uthelekiso nabanye abafundi.
- Imiphumo eyoyikisayo ukuba abayigqithisi loo nto.
- Ukubatyhala ukuba baphinde bathathe iimviwo kwangaloo mini.
- Ukukhangela umntu onetyala.
Ukufumana okungakumbi malunga nokuxhasa umntwana, jonga isikhokelo abazali banokumnceda njani umntwana ngoxinzelelo lweemviwo.
Ootitshala banokunceda ngokwazi iinkqubo zesikolo, ngokunika indawo ezolileyo, nokuvumelana nemiqondiso nabafundi kwangaphambili. Ukuba umfundi unesicwangciso esivela kugqirha okanye umcebisi, qinisekisa ukuba igosa leemviwo linaso phambi komhla weemviwo.
Ngexesha lokufumana uncedo lwengcali¶
Bona ugqirha okanye umcebisi wesikolo ukuba kukho nayiphi na kwezi isebenzayo:
- Yayiluhlaselo lwakho lokuqala lokoyika, okanye olokuqala ngeentlungu zesifuba.
- Uhlaselwa ngokuphindaphindiweyo okanye woyika ukuba nolunye.
- Uyasiphepha isikolo, iimviwo, iindawo zikawonke-wonke okanye iminyhadala.
- Awukwazi ukulala, okanye uziva udiniwe imini yonke.
- Uziva uphantsi, ungento yanto, ungenathemba okanye ulila.
- Usebenzisa utywala, i-cannabis, iziselo zamandla, iipilisi ze-caffeine okanye ezinye izinto ukujamelana nazo.
- Umsebenzi wakho wesikolo okanye ubudlelwane buyaphazamiseka.
Ugqirha unokujonga intliziyo, i-thyroid kunye nezinye izinto ezinokubangela, kwaye unokuchaza ukhetho olunjengonyango lokuthetha. Umcebisi wesikolo unokulungiselela inkxaso esebenzayo. Ukuba unokukhubazeka okanye imeko yexesha elide, ungakulungela uhlengahlengiso olusesikweni lweemviwo.
Ukuba ufuna ukuzenzakalisa okanye uzive ungakhuselekanga
Ukuba uneengcinga zokuzibulala okanye zokuzenzakalisa, okanye woyika ukuba awukwazi ukuhlala ukhuselekile, fumana uncedo ngoku. Tsalela umnxeba kwinombolo yakho yexesha likaxakeka (911 eUnited States naseKhanada, 112 ngapha kweEuropean Union, 999 eUnited Kingdom) ukuba usengozini. EUnited States naseKhanada unokutsalela umnxeba okanye uthumele i-SMS ku-988, eUnited Kingdom nase-Ireland amaSamariya aphendula ku-116 123, yaye iChildline yaseUnited Kingdom ithi 0800 1111. Amanye amazwe adweliswe kweli nqaku. amanani kaxakeka iphepha, kunye nesikhokelo kwi ingxaki yempilo yengqondo icacisa indlela yokunceda umntu osengozini.
Ukulungiselela kwangaphambili ukuba ukothuka kuyingozi¶
Ukuba ukhe wahlaselwa yi-panic ngaphambili, okanye unexhala malunga nolunye ngexesha loviwo, ukucwangcisa kunokunciphisa amathuba kunye noloyiko.
- Xelela umcebisi wakho wesikolo okanye igosa leemviwo kwangethuba.
- Buza ngegumbi elahlukileyo, iindawo zokuphumla, amanzi edesikeni kunye nomqondiso ekuvunyelwene ngawo woncedo.
- Qokelela ileta evela kugqirha okanye umcebisi wakho ukuba kuyimfuneko.
- Ziqhelanise nokuphefumla kunye nokubeka phantsi imihla ngemihla kwiiveki ezimbini ngaphambi koviwo.
- Thatha amaphepha okuziqhelanisa anexesha kwiimeko ezikufutshane kwinto yokwenyani.
- Gcina isicwangciso esifutshane esibhaliweyo kwingxowa yakho yepensile: "Pela phantsi. Ngeenyawo. Phefumla kancinane. Izinto ezintlanu endizibonayo."
- Fika kwangethuba, kodwa ungethuba kakhulu, kwaye uphephe iipaseji ezixineneyo ukuba ziyakucaphukisa.
- Nciphisa i-caffeine, kwaye utye isidlo sakusasa esizinzileyo.
Isicwangciso esifutshane sokuthwala entloko yakho¶
- Qaphela iimpawu zokuqala: intliziyo ekhawulezayo, isifuba esiqinileyo.
- Xiyela: "Le panic, izodlula."
- Ipeni phantsi, iinyawo phantsi.
- Ukuphefumla ngaphandle ixesha elide kunomoya.
- Chaza izinto ezintlanu ozibonayo.
- Cela uncedo ukuba ufuna ikhefu.
- Yenza umsebenzi omnye omncinci xa ulula.
Iintsomi eziqhelekileyo¶
Intsomi: Ukuphakuzela kunokukubulala. Kumntu osempilweni, ukuphakuzela akuyongozi ngokwasemzimbeni, nangona kuvakala kunkwantya. Ukuba awuqinisekanga, fumana iingcebiso zonyango.
*Intsomi: Ukuba ndihlala egumbini, ndiza kufa. Uloyiko ludla ngokunyusa uxinzelelo lwegazi kunye nentliziyo ebetha ngamandla, ngoko ke ukufelwa yinto engaqhelekanga. Ukufa isiqaqa ngenxa yegazi okanye inaliti yokoyika yindlela eyahlukileyo.
Intsomi: Ukuphefumlela engxoweni kuya kuyilungisa. Oku akukhuthazwa kwaye kunokuba yingozi.
Intsomi: Ngabantu ababuthathaka kuphela aboyikayo. Uloyiko luchaphazela abantu abakubudala nabaneemvelaphi ezahlukahlukeneyo. Abantu abomeleleyo nabaphumeleleyo bayayifumana nabo.
Intsomi: Ndifanele ndiphephe nantoni na eyibangelayo. Ukuphepha kudla ngokukhulisa uloyiko. Ngokuthe ngcembe, inkqubo exhaswayo isebenza ngcono.
Ukuhlaselwa kwe-panic kwiindawo ezahlukeneyo zovavanyo¶
Ubuchule obufanayo busebenza kuyo yonke indawo, kodwa imeko itshintsha into esebenzayo. Ingcinga encinci malunga neyakho imeko ikunceda ukuba uziqhelanise.
Kwiholo enkulu yeemviwo¶
Iiholo ezinkulu zinokuziva zigqithise ngenxa yenani labantu, i-echo kunye newashi ebonakalayo. Khetha isihlalo, apho unako, kude neyona ndawo iphithizelayo. Jonga kwidesika yakho okanye ephepheni endaweni yokuskena igumbi, kwaye gcina amehlo akho ethambile ukuba ufuna ukuphumla amehlo akho. Ukuba ufuna uncedo, ukuphakamisa isandla sakho kwanele, kwaye umgadi wabaviwa uya kuhamba phezu kwakho ngokuzola.
Kwigumbi elincinci okanye enye ukuya kwindawo enye¶
Ukuba ukwigumbi elincinane elinomphathi, usenokukufumanisa kulula ukuthetha. Xelela umphathi kwangaphambili ukuba uye wahlaselwa yi-panic attack, kwaye uvumelane ngomqondiso olula. Amagumbi amancinci angaziva efudumele, ngoko buza malunga nokungena komoya kunye namanzi.
Kuviwo lwe-intanethi okanye lweproctored¶
Uloyiko lunokuvakala ngakumbi xa uwedwa kwiscreen kwaye ubukele ngekhamera. Qhagamshelana neproctor ngencoko okanye umgca woncedo kwaye uthi ufuna ikhefu elifutshane. Ukuhlala ujonge ikhamera ngoxa uphefumla ngokuqhelekileyo kulungile, yaye ukuchaza okwenzekayo kunokuthintela ukungaqondani. Ukuba ikhamera yakho ilahlekelwe nguwe okomzuzwana, thatha umfanekiso weskrini apho kunokwenzeka kwaye uxele emva koko. Isikhokelo sikwi Iingozi zeemviwo ze-intanethi kunye neeflegi zobuxoki icacisa indlela yokurekhoda okwenzekayo.
Kuvavanyo lomlomo, intetho okanye uvavanyo olusebenzayo¶
Ukuthetha phambi komvavanyi kunokubangela uloyiko olukhulu. Yima, uphefumle kancinci, kwaye uthi, "Ndingathatha umzuzwana." Abavavanyi balindele ukunqumama. Gcina iglasi yamanzi kufutshane ukuba kuvunyelwe, kwaye uqinise iinyawo zakho emgangathweni. Ukuba iimpawu ziyenyuka, xelela umvavanyi ukuba ufuna ikhefu elifutshane.
Eyunivesithi okanye ekholejini¶
Iimviwo zaseYunivesithi zinokubanjwa kwiiholo zemidlalo, kunye nezikhumbuzo ezimbalwa kunye nokuzimela okungaphezulu. Bhalisa kwinkonzo yokukhubazeka okanye yezempilo kwangethuba ukuba unoloyiko, kuba inkxaso efana negumbi elahlukileyo okanye ikhefu idla ngokufuna imvume yangaphambili. Ukuba ukuhlaselwa luloyiko lwenzeka kwaye kufuneka uhambe, qhagamshelana nomhlohli wakho okanye iofisi yeemviwo ngokukhawuleza kangangoko unako, ngokufanelekileyo kwangolo suku.
Ukuhlaselwa kwe-panic kunye nempilo yexesha elide¶
Ukuhlaselwa koloyiko olunye akuthethi ukuba unesimo esihlala sihleli. Abantu abaninzi banomnye okanye ababini ebomini babo, ngamaxesha amaninzi ngamaxesha anzima kakhulu. Xa ukuhlaselwa kwakhona, okanye xa uqala ukuzoyika kwaye utshintshe ubomi bakho ukuze uphephe, ugqirha unokuthetha nawe malunga nokuphazamiseka kwesifo, esiqhelekileyo kwaye sinyangeka kakhulu.
Ecaleni konyango, imikhwa eqhelekileyo yenza umahluko wokwenyani. Ukuzilolonga rhoqo, ukulala ngokuzolileyo, ukutya rhoqo, ukuchitha ixesha ngaphandle kunye nekhafeyini elinganiselweyo, konke oko kunciphisa indlela elula yokutsha kwe-alam. Utywala kunye ne-cannabis zinokubonakala zikuzolile ngalo mzuzu, kodwa zidla ngokunyusa ixhala kunye nokulala ngokuhamba kwexesha. Ukuba uqaphela ukuba uthembele kubo ukuba bahlangabezane nazo, xelela ugqirha wakho okanye umcebisi wakho, ongayi kukugweba.
Khumbula ukuba ulutsha lusoloko lufihla ukuphakuzela kubazali nakubafundisi-ntsapho kuba luziva luneentloni. Ukuba ungumfundi, ukuxelela umntu omthembileyo linyathelo elihle. Ukuba ungumzali, yenze kube lula ngomntwana wakho ukuba akuxelele ngokuphendula ngokuzolileyo nangobubele xa eqala ukuthetha.
Imithombo ijongiwe¶
- INkonzo yezeMpilo yeSizwe (eUnited Kingdom), amaphepha kwi-panic disorder, ixhala kunye nokuzivocavoca ukuphefumla.
- I-American Psychological Association (eUnited States), izixhobo kwi-panic disorder kunye nexhala.
- Iziko leSizwe leMpilo yeNgqondo (eUnited States), ulwazi malunga nokuphazamiseka kwengqondo.
- Amaziko oLawulo noThintelo lweZifo (eUnited States), ulwazi malunga nokuxhalaba nokumelana noxinezeleko.
- Ingqondo kunye neengqondo eziselula (eUnited Kingdom), isikhokelo kubantu abancinci nabazali malunga noloyiko kunye noxinzelelo lweemviwo.
- I-Red Cross kunye ne-St John Ambulance, isikhokelo soncedo lokuqala kwi-panic kunye nexhala.
- I-988 Suicide and Crisis Lifeline (United States), amaSamariya kunye neChildline (eUnited Kingdom), malunga neenkcukacha zoqhagamshelwano olunzima.
Jonga amaphepha angoku ale mibutho, njengoko isikhokelo sinokutshintsha. Esi sikhokelo silulwazi jikelele, asithathi indawo yokhathalelo lwezonyango, kwaye asinangcebiso yamayeza.
Imibuzo ebuzwa qho¶
Ngaba ukuphakuzela kuvavanyo kungandenzakalisa?¶
Kumntu osempilweni, ukuphakuzela kuyoyikeka kodwa akuyongozi ngokwasemzimbeni, yaye kudla ngokufika incopho kwisithuba esimalunga nemizuzu eli-10. Iimpawu zivela kwi-adrenaline kunye nokuphefumla ngokukhawuleza. Ngenxa yokuba iintlungu zesifuba, ukuphelelwa amandla kunye nengxaki yokuphefumla nazo zinokubonisa ingxaki yezempilo, cela uncedo olukhawulezileyo ukuba unentlungu etyumkileyo yesifuba, imilebe eluhlaza, intliziyo eyaziwayo okanye imeko yemiphunga, okanye uyawa.
Ngaba ndiza kuphumelela ukuba ndicela ikhefu ngexesha lokuhlaselwa kwe-panic?¶
Hayi. Ngokuxhomekeke kwibhodi yeemviwo kunye nelizwe, unokufumana amanzi, indawo ezolileyo, ixesha elongezelelweyo, okanye ithuba lokufaka isicelo sokuqwalaselwa ngokukodwa. Buza isikolo sakho kwangethuba malunga nendlela esisebenza ngayo kuviwo lwakho.
Ndithini xa ndinophinda ndibe ne panic attack ngomso?¶
Sebenzisa isicwangciso sakho: bhala phantsi, iinyawo phantsi, ukuphefumla kancinci kunye nokuphefumla okude, kwaye uchaze izinto ezintlanu onokuzibona. Zixelele ukuba kuya kudlula, kwaye uphakamise isandla sakho ukuba ufuna ikhefu. Kwakhona xelela umcebisi wakho wesikolo okanye ugqirha namhlanje, ukuze inkxaso inokulungiswa phambi kwephepha elilandelayo.
Kufuneka ndimbone nini ugqirha malunga nokuhlaselwa kwe-panic?¶
Jonga ugqirha ukuba ngaba uhlaselo lwakho lokuqala, ukuba unentlungu yesifuba, ukuba ukuhlaselwa kuqhubeka kwenzeka, okanye ukuba uqala ukuphepha isikolo, iimviwo okanye ubomi bentlalo ngenxa yokwesaba. Ugqirha unokukhupha izizathu zomzimba kwaye athethe ngonyango olufana nonyango lokuthetha. Ukuba uziva ungakhuselekanga okanye ufuna ukuzenzakalisa, fowunela inombolo yakho kaxakeka yasekuhlaleni okanye umgca wonxunguphalo ngoko nangoko.
Inqaku lokufunda ngakumbi¶
I-hands-on-first aid okanye ikhosi yengqondo yoncedo lokuqala kwi-Red Cross, i-St John Ambulance, okanye umboneleli wendawo ufundisa indlela yokuqonda ukuhlaselwa kwe-panic, ukuxhasa umntu ngayo, kwaye uyixelele ngaphandle kongxamiseko lwezonyango. Abafundi abadala, abazali kunye nootitshala bahlala befumana ukuzithemba kwezi zifundo ukuba kufanelekile.