Ҳолати изтирории гипертония ва таъҷилӣ: Вақте ки фишори хун аз 180/120 зиёд мешавад¶

Сатҳи фишори хун аз \(180\text{ миллиметр симоб (мм.симоб)}\) систоликӣ (рақами боло) ё аз \(120\text{ mmHg}\)диастолӣ (рақами поён) аз нуқтаи назари тиббӣ ҳамчун бӯҳрони гипертония тасниф карда мешавад. Чӣ гуна шумо дар панҷ дақиқаи оянда посух медиҳед, комилан аз як савол вобаста аст: оё ин шиддати фишори шадид ба мағзи сар, дил, аорта, гурда ё чашмҳо фаъолона осеб мерасонад (Ҳолати фавқулоддаи гипертония) ё шахс аз нишонаҳои шадиди осеби узвҳо комилан озод аст (Таъҷилии гипертония, инчунин гипертонияи шадиди асимптоматикӣ**)? Ёрии аввал ба такрори дақиқи ченкунии пас аз панҷ дақиқаи оромии ором, муоинаи мунтазами парчамҳои сурхи узвҳо, интиқоли фаврии тиббии таъҷилӣ ҳангоми мавҷуд будани байрақҳои сурх ва пешгирӣ аз пастшавии хатарноки босуръати фишори хун дар хона, ки метавонад боиси сактаи ишемикӣ ё сактаи дил гардад, нигаронида шудааст.

Ҳоло ин корро кунед¶

1. Дарҳол байрақчаҳои сурхи осеби узвҳоро тафтиш кунед ва агар ҳатто як нафар бошад ба хадамоти ёрии таъҷилӣ занг занед. Агар фишори хун аз \(180/120\text{ mmHg}\) зиёд бошад, бо дарди қафаси сина, кӯтоҳ будани нафас, дарди ногаҳонии пушт, дарди шадиди сар бо иштибоҳ, норавшани биниш, заифии яктарафа, заъф, заъф, заъф ва нутқ ҳамроҳӣ кунад. њомиладорї, ин њолати њаёт тањдидкунанда аст Таљрибаи гипертония. Ба рақами фавқулоддаи маҳаллии худ фавран занг занед (911 дар Иёлоти Муттаҳида ва Канада, 112 дар саросари Иттиҳоди Аврупо, 999 дар Британияи Кабир, ё ҳамаро бубинед рақамҳои фавқулодда) ва мошини ёрии таъчилиро талаб кунед.
2. Агар шахс ҳомиладор бошад ё дар давоми 6 ҳафтаи охир таваллуд карда бошад, ба хадамоти ёрии таъҷилӣ бо нархи \(160/110\text{ mmHg}\) ё зиёдтар занг занед. Дар давраи ҳомиладорӣ ва давраи баъди таваллуд, ҳадди барои ҳолати фавқулоддаи гипертония, ки ба ҳаёт таҳдид мекунад (преэклампсияи шадид ё эклампсия) хеле пасттар аст: нишондиҳандаи систоликӣ аз mm\(160 ё зиёдтар **\)\(t** нишондиҳандаи диастоликии **\)110\text{ mmHg}$ ё зиёдтар** ёрии таъҷилии беморхонаро талаб мекунад, ҳатто агар модар худро хуб ҳис кунад.
3. Агар ягон аломати осеби узв вуҷуд надошта бошад, шахсро 5 дақиқа оромона нишинед ва дубора чен кунед. Мувофиқи маълумоти Ассотсиатсияи дилҳои Амрико (AHA), Ҷамъияти Аврупои Кардиология (ESC) ва Институти Миллии Саломатӣ ва Нигоҳубини Британияи Кабир (NICE), агар фишори хун аз \(180/120 доллар зиёд бошад\text{ mmHg}\), аммо нафаскашии одам комилан муқаррарӣ ё визуалӣ нест. аломатҳо пайдо шаванд, онҳоро бихонед, ки оромона дар курсӣ бо пушти пушти сар, пойҳояшон дар замин ҳамвор ва даст дар сатҳи дил **5 дақиқа истад, пас фишори хунро дар ду даст бори дигар санҷед.
4. Шахсеро рост ё нимкалона нигоҳ доред (ҳеҷ гоҳ ба пушт ҳамвор набошед) ва изтироб ва ҳавасмандиро кам кунед. Нишастани рост дар кунҷи аз 45 то 90 дараҷа қувваи ҷозибаро барои паст кардани фишори дохили косахонаи сар дар майна ва кам кардани ҷамъшавии моеъ дар шуш истифода мебарад. Чароғҳои дурахшонро кам кунед, сӯҳбатҳои ташвишоварро қатъ кунед, аз шахс хоҳиш кунед, ки масонаро пур кунад, агар онҳо бехатар роҳ гарданд ва парчамҳои сурх надошта бошанд ва нафаскашии сустро роҳнамоӣ кунед.
5. **Бисанҷед, ки оё вояи муқаррарии фишори хун тасодуфан аз даст рафтааст, ва триггерҳои охиринро аз назар гузаронед. ** Агар шахс ягон аломати осеби узв надошта бошад ва танҳо гирифтани доруи фишори хунро аз субҳ ё шом фаромӯш карда бошад, онҳо метавонанд як вояи муқаррарии муқарраршудаи худро (ҳеҷ гоҳ вояи дукарата) бигиранд ва ба духтур, клиникаи ёрии таъҷилӣ ё маслиҳати ҳамшираи тиббӣ дар Шоҳигарии Муттаҳида занг зананд. Австралия) барои роҳнамоии ҳамон рӯз.
6. Триггерҳои пинҳонии кимиёвӣ ва шароити махсуси сутунмӯҳра ё эндокриниро баррасӣ кунед. Дарҳол санҷед, ки шахс ҷароҳати ҳароммағз дар сутунмӯҳраи T6 ё болотар дорад (ниг. дисрефлексияи вегетативӣ дар осеби ҳароммағз), як антидепрессант ингибитори моноамин оксидаза (MAOI) мегирад, қабули клонидин ё бета-блокаторҳоро якбора қатъ кард ё деконгестантҳо, NSAIDҳо ё стимуляторҳоро истифода бурд.

Таҷҳизоти фавқулодда ва дарахти қарор дар бораи бӯҳрони фишори хун¶

Аз ин ҷадвали клиникӣ истифода баред, то муайян кунед, ки оё нишондиҳандаи шадиди фишори хун аз \(180/120\text{ mmHg}\) зиёд аст, ёрии таъҷилии фаврӣ барои терапияи дохиливаридии ICU ё истироҳати 5-дақиқаии ором ва тамоси ҳамон рӯз бо духтур лозим аст.

flowchart TD
    Start["Нишондиҳандаи фишори хун >= 180 систоликӣ<br/>Ё >= 120 мм.систоликӣ<br/>(Ё >= 160/110 мм ст.б., агар ҳомиладорӣ / пас аз таваллуд)"] --> PregCheck{"Оё бемор айни замон ҳомиладор<br/>ё дар давоми 6 ҳафтаи пас аз таваллуд?"}

    PregCheck -->|"ҲА: BP >= 160/110 мм ст"| ObstetricEmerg["ВАЗЪИЯТИ ФОҶИЛАВИИ ГИПЕРТЕНЗИЯИ акушерӣ<br/>(Гумон ба преэклампсияи вазнин/эклампсия):<br/>Ба рақами 911 / 112/999 занг занед ё АКНУН триажи меҳнат ва таваллуд<br/>Ҷойгир дар тарафи чап; барои мусодира нигоҳ кунед"]

    PregCheck -->|"НЕ"| OrganFlags{"Парчамҳои сурхи зарари шадиди узвҳоро тафтиш кунед:<br/>1. Фишори қафаси сина, фишурдан ё дарди пушт?<br/>2. Нафас тангї, балѓами гулобии гулобї, њамвор хобида наметавонад?<br/>3. Дарди шадиди сар, ошуфтагӣ, летаргия ё мусодира?<br/>4. Покшавии рӯй, заъфи дастҳо, карахтӣ ё сустии сухан?<br/>5. Ногаҳонии биниш, дубинии биниш ё гум шудани бино?<br/>6. Дилбењузурии шадид/ќайкунї ё пешоб торик/набудани?"}

    OrganFlags -->|"ҲА: Як ё якчанд парчамҳои сурхи орган мавҷуд аст"| HypEmerg["ВАЗЪИЯТИ ФАВКУЛОДАИ ГИПЕРТЕНЗИЯИ<br/>(Зарари шадиди узвҳои мавриди ҳадаф):<br/>1. Ба 911/112/999 фавран барои ёрии таъҷилии ALS занг занед<br/>2. Беморро дар 45-90 дараҷа рост шинонед (ба истиснои ҳолати шок)<br/>3. АД-ро дар дасти рост ва чап чен кунед<br/>4. ПАРВАРДИГОРИИ иловагӣ ё хӯрок/нӯшокӣ надиҳед"]

    OrganFlags -->|"НЕ: Аломатҳои сифр (ташвиши муқаррарӣ ё сабукро ҳис мекунад)"| RestRecheck["5 дақиқаи пурра оромона нишинед:<br/>- Пушт пуштибонӣ карда, пойҳо ҳамвор, пойҳо ҷудо карда нашуда<br/>- Дасти болояш дар сатҳи дил дастгирӣ карда мешавад<br/>- Аввал масонаро холӣ кунед; бе гуфтугӯ ё ҳаракати телефон<br/>- БП-ро дар ДУ даст дубора чен кунед"]

    RestRecheck --> SecondRead{"Пас аз 5 дақиқа истироҳати ором<br/>нишондиҳи такрории ВН чист?"}

    SecondRead -->|"Ҳанӯз > = 180/120 мм ст., Ё аломатҳо инкишоф меёбанд"| UrgencyProtocol["СРОЧНО ГИПЕРТЕНСИВИ<br/>(Гипертонияи шадиди асимптоматики):<br/>1. Агар доруи муқаррарии ҳаррӯзаи BP гузаронида шуда бошад, як вояи муқаррариро қабул кунед<br/>2. ҲЕҶ ҲЕҶ ВАҚТ дукарата нагиред ё доруи ягон каси дигарро истеъмол накунед<br/>3. Имрӯз ба духтур, клиникаи таъиншуда ё ёрии таъҷилӣ занг занед<br/>4. Агар ба духтур муроҷиат карда натавонед, ба шӯъбаи ёрии таъҷилӣ муроҷиат кунед"]

    SecondRead -->|"Паст аз 180/120 мм ст.б бо нишонаҳои сифр"| FollowUp["Реактивӣ / Куртаи Сафед / Хӯшаи изтироб:<br/> Ҳарду хонишро бо вақт ва мавқеъ сабт кунед;<br/>Дар тӯли 1-2 соат дубора тафтиш кунед ва дар давоми 24-48 соат бо духтури ибтидоӣ тамос гиред"]

Фаҳмидани фарқияти калидӣ: ҳолати фавқулоддаи гипертония ва таъҷилии гипертония¶

Дар тибби клиникӣ танҳо рақами манжети фишори хун ҳолати фавқулоддаро муайян намекунад; вазъияти органхои асосии бадан холати фавкулоддаро муайян мекунад. Вазнибардор ҳангоми қадкашии вазнин мунтазам ба фишори хуни \(250/130\text{ mmHg}\) мерасад, ки бидуни осеб ба узвҳо, дар ҳоле ки зани ҳомиладор ё бемори сактаи шадид метавонад ба хунравии доимии мағзи сар \(165/110\text{ mmHg}\) дучор шавад.

1. Ҳолати фавқулоддаи гипертония (қаблан бо "Гипертонияи ашаддӣ" алоқаманд буд)¶

Ҳолати фавқулоддаи гипертония** вақте рух медиҳад, ки баландшавии шадиди фишори хун (одатан \(>180/120\text{ mmHg}\)) тангшавии мушакҳои муҳофизатии рагҳои хурди баданро фаро мегирад (гум шудани ауторегуляция). Вақте ки ин рӯй медиҳад, фишори механикии бефосила пӯшиши нозуки дарунии рагҳои хунро мешиканад (ҷароҳати эндотелия), лахтаҳои микроскопии хун ва резашавии ҳуҷайраҳои сурхро (микроангиопатияи тромботикӣ) ба вуҷуд меорад ва моеъ ва хунро аз капиллярҳо ба бофтаҳои атроф берун мекунад (некрозҳои фибриноид).

Нигоҳубин дар хона дар ҳолати фавқулоддаи гипертония марговар аст. Ба ин беморон бистарии фаврии беморхона ба шӯъбаи интенсивӣ (ICU) барои мониторинги доимии хати артериявӣ ва ** доруҳои титршавандаи дохиливаридӣ (IV)** (ба монанди никардипин, клевидипин, лабеталол, эсмолол ё нитропруссид), ки метавонанд дақиқа ба дақиқа танзим карда шаванд, талаб мекунанд.

Зернамудҳои клиникӣ иборатанд аз: - Энцефалопатияи гипертоникӣ: Фишори баланд моеъро аз монеаи хун-мағзи сар ба бофтаи майна (омоси мағзи сар) ворид мекунад, ки боиси бад шудани дарди сар, нооромӣ, иштибоҳ, делириум, ихтилоли визуалӣ, нобиноии кортикалӣ, кома ё мусодира. Ҳолати бо ҳам алоқаманде, ки дар MRI-и мағзи сар мушоҳида мешавад, Синдроми энцефалопатияи паси бозгаштшаванда (PRES) мебошад, ки дар он моеъ лобҳои қафои мағзи сарро, ки бинишро назорат мекунад, варам мекунад. - Гипертонияи ашаддӣ (марҳилаи тезонидашуда- ашаддӣ): Аз ҷиҳати клиникӣ бо фишори шадиди хун дар якҷоягӣ бо зарари шадиди микроваскулярӣ ба ретинаҳои чашм тавсиф карда мешавад (хунравиҳои шӯълаи ретиналӣ, доғҳои ишемикии "пахта-пашми" ва варами асаби устухони чашм ** маълум аст. имтиҳон) дар баробари осеби шадиди гурда ва пораҳои ҳуҷайраҳои сурхи хун. - ** Фалокатҳои дилу рагҳо ва сина: ** Нокомии шадиди меъдачаи чапи дил бо ** омоси шуши флешдор** (шушҳо бо моеъ зуд пур мешаванд), синдроми шадиди коронарӣ / сактаи дил, ё шадид ҷудошавии аорта. - **Хунравии дохили косахона ё сактаи шадиди ишемикӣ: ** Даридаи артерияи амиқе, ки ба дохили бофтаи мағзи сар ворид мешавад (хунеравии дохили мағзи сар), хунравии субарахноид, ё лахтаи ишемикӣ инсулт.

2. Таъҷилии гипертония (гипертонияи шадиди асимптоматикӣ)¶

Таъхирнопазирии гипертония (аз ҷониби Коллеҷи кардиологияи Амрико, Ассотсиатсияи дилҳои амрикоӣ ва Коллеҷи табибони ёрии таъҷилии амрикоӣ ҳамчун Гипертонияи шадиди асимптоматикӣ бештар номида мешавад) нишондиҳандаи фишори хунро **\(180/120\text{ mmHg}\) ё баландтар дар беморе тавсиф мекунад, ки дорои хисороти шадиди заҳролуд шудааст. - Ин шахс метавонад худро комилан хуб ҳис кунад ё дарди сараш сабуки шиддатнокӣ, сар задани ночиз, хунравии ночиз ё изтироб дошта бошад, ки аз дидани шумораи зиёд дар мониторҳои хонагии худ ба вуҷуд меояд. - Тадқиқотҳои клиникии даҳсолаҳо нишон медиҳанд, ки беморони гирифтори гипертонияи шадиди асимптоматикӣ аз пастшавии босуръати фишори хун дар ҳуҷраи ёрии таъҷилӣ манфиат намебаранд. Ба ҷои ин, фишори хуни онҳо бояд тадриҷан аз 24 то 48 соат то чанд рӯз бо истифода аз доруҳои нигоҳдории шифоҳӣ, ки аз ҷониби клиник таъин шудааст, паст карда шавад.

Муқоисаи ҳамаҷониба: Ҳолати изтирории гипертония ва таъҷилии гипертония ва фишори фишори хун, ки аз ваҳм ба вуҷуд омадааст¶

Пеш аз қабули қадамҳои минбаъда, ин ҷадвалро барои баҳодиҳии мунтазами сатҳи фишори баланди хун истифода баред:

Рӯйхати тафтиши муфассали орган ба орган¶

Вақте ки касе фишори хунро аз \(180/120\text{ mmHg}\) зиёд нишон медиҳад, саволи норавшанро ба мисли "Оё шумо худро хуб ҳис мекунед?" напурсед. Бисёр одамон дар марҳилаҳои аввали ҳолати фавқулоддаи гипертония нишонаҳои худро кам мекунанд. Аз ин рӯйхати клиникии шаш система бо овози баланд гузаред:

1. Мағзи сар ва системаи асаб (экрани инсулт ва энцефалопатия)¶

• ** Иҷро кунед Санҷиши зарбаи FAST:** Аз шахс хоҳиш кунед, ки табассум кунад (чеҳраи яктарафаро тафтиш кунед), ду дасташро бо чашмони пӯшида барои 10 сония боло кунед (санҷед, ки оё як даст ба поён меафтад) ва як ҷумлаи оддиро такрор кунед (барои калимаҳои парешон ё печида тафтиш кунед).
• **Таъсири зеҳниро санҷед: ** Аз онҳо номи пурраи онҳо, моҳ ва соли ҷорӣ ва ҳоло дар куҷо будани онҳоро пурсед. Ошуфтагии нозук, ҷавобҳои суст, хоболудии ғайриоддӣ ё нооромӣ аломатҳои хоси энцефалопатияи гипертоникӣ (варами майна) мебошанд.
• **Ҳама гуна дарди сарро баҳо диҳед: ** Дарди сабуки кунди маъбадҳо дар гипертонияи асимптоматикӣ маъмул аст, аммо дарди сари ногаҳонии “раъду барқ” (ниг. хунравии субарахноид) ё дарди саре, ки бо қайкунӣ, гарданбандӣ ё ошуфтагӣ ҳамроҳӣ мешавад ёрии таъҷилии тиббӣ аст.

2. Чашм ва биниш (экрани ретинопатия ва асаби оптикӣ)¶

• Як чашмро дар як вақт пӯшед ва аз шахс хоҳиш кунед, ки чопи муқаррариро дар тамоми ҳуҷра хонад.
• Махсусан пурсед: «Оё биноҳои шумо норавшан, хира, дучандон ё ягон часбҳо ё чароғҳои дурахшанда надоранд?» Гипертонияи шадиди ашаддӣ бевосита дар дохили ретина ва асаби оптикӣ хунравӣ ва варамро ба вуҷуд меорад, ки агар табобат карда нашавад, метавонад боиси нобиноии доимӣ гардад.

3. Артерияҳои дил ва коронарӣ (экрани ишемияи миокард)¶

• Пурсед, ки оё онҳо дар марказ ё тарафи чапи қафаси сина ягон фишор, тангӣ, фишурдан, вазнинӣ, сӯхтанӣ ё ҳозима эҳсос мекунанд ё дард ба ҷоғ, гардан, китф ё дастҳо паҳн мешаванд.
• Чаро ин ҳодиса рӯй медиҳад: Насос бар зидди фишори систоликии \(200+\text{ mmHg}\) талаботи мушакҳои дилро ба оксиген (штамм пас аз сарборӣ) ба таври назаррас зиёд мекунад ва сактаи дил ҳатто агар рагҳои коронарӣ 100 фоиз баста нашуда бошанд.

4. Шушҳо ва нафаскашӣ (экрани варами шуш)¶

• Мушоҳида кунед, ки шахс тез нафас мекашад, бо ибораҳои кӯтоҳи кӯтоҳ ҳарф мезанад, такроран сулфа мекунад ё балғами гулобӣ ва кафковар** мебарорад.
• Пурсед: "Агар шумо ба ақиб такя кунед, нафасгирии шумо бадтар мешавад?" (Ортопнеа). Ҳангоми норасоии шадиди гипертонияи дил, меъдачаи чап хунро ба муқобили фишори шадиди артериалӣ пеш карда наметавонад, аз ин рӯ моеъ дар тӯли дақиқаҳо ба халтаҳои ҳавоии шуш бармегардад (** омоси шуш**).

5. Аортаи сина ва шикам (экрани таҷзияи аорта)¶

• Пурсед, ки оё онҳо дарди ногаҳон, тез, дарида ё дарида дар қафаси сина, байни китфҳо, пушт ё шикам доранд.
• Фишори хунро дар ду даст чен кунед. Фарқияти бештар аз \(20\text{ mmHg}\) дар фишори хуни систоликӣ байни дастҳои чап ва рост дар баробари дарди сина ё пушт ба ҷудошавии аорта.

6. Гурдаҳо (экрани нефропатияи шадиди гипертония)¶

• Пурсед, ки онҳо бори охир пешоб карданд ва пешоб чӣ ранг буд. Пешоби гулобӣ, сурх ё кола (гематурия), пешоби кафк ё қатъи пурраи пешоб аз осеби шадиди микроваскулярӣ ба гурдаҳо шаҳодат медиҳад.

Чаро нишондиҳандаҳои фишори хун дар хона аксар вақт бардурӯғ баланд мешаванд (ва чӣ гуна дуруст чен кардан мумкин аст)¶

Пеш аз воҳима аз болои як рақами баланд дар монитор дар хона, санҷед, ки ҷойгиркунии манжетҳо ва мавқеи бадан хонишро ба таври сунъӣ баланд накардаанд. Тадқиқотҳои клиникии Ассотсиатсияи дилҳои Амрико нишон медиҳанд, ки хатогиҳои маъмулии андозагирӣ метавонанд ба фишори аслии хуни шахс \(10\text{ ба }50\text{mmHg}\) илова кунанд:

Чаро пастшавии босуръати фишори хун дар хона хатарнок аст: Каҷи авторегуляцияи мағзи сар¶

Вақте ки одамон нишондиҳандаи фишори хунро \(195/115\text{ mmHg}\) мебинанд, инстинкт табиии онҳо ин аст, ки дар давоми 30 дақиқа ин рақамро ба \(120/80\text{ mmHg}\) бозпас гардонад. Фаҳмидани авторегулятсияи мағзи сар мефаҳмонад, ки чаро табибони ёрии таъҷилӣ дар аксари бӯҳронҳо паст кардани фишори хунро ба ҳолати муқаррарӣ манъ мекунанд:

1. Авторрегуляцияи муқаррарии мағзи сар: Дар шахсе, ки фишори хуни муқаррарӣ дорад, рагҳои хурди дохили майна ҳангоми баланд шудани фишор ба таври худкор танг мешаванд ва ҳангоми паст шудани фишор васеъ мешаванд. Ин ҷараёни хунро ба ҳуҷайраҳои майна дар доираи васеи Фишори миёнаи артериалӣ (MAP), тақрибан аз \(60\text{ то }150\text{mmHg}\) нигоҳ медорад.
2. ** Каҷи ҳаракат ба рост дар гипертонияи музмин: ** Дар шахсе, ки моҳҳо ё солҳо бо фишори баланди хун зиндагӣ мекард, деворҳои рагҳои майнаашон ғафс мешаванд ва барои муҳофизат кардани майна аз фишори баланд. Тамоми равзанаи авторегуляцияи онҳо ба боло ҳаракат мекунад: мағзи онҳо барои нигоҳ доштани ҷараёни муқаррарии хун фишори баландтарро талаб мекунад ва маҳдудияти бехатарии поёнии он метавонад дар атрофи фишори систоликӣ аз \(140\text{ то }150\text{mmHg}\) ба ҷои \(90\text{mmHg}\) нишаста бошад.
3. **Хатари инсулти "ҳавзаи об" аз ислоҳи аз ҳад зиёд: ** Агар ин шахс дар хона доруҳои изофаи фишори хуни даҳониро фурӯ барад (масалан, нифедипин, клонидини иловагӣ, гидралазин ё бета-блокатори ягон каси дигар) ва фишори хуни онҳо аз $200/120 г $ паст мешавад. \(115/75\text{ mmHg}\) дар як соат, рагҳои мағзи сарашон сахт натавонанд зуд васеъ шаванд то ҷараёни хунро нигоҳ доранд. Минтақаҳои сарҳадии майна ("минтақаҳои ҳавзавӣ"), асаби оптикӣ ва мушакҳои дил аз оксиген гуруснагӣ мекунанд, ки боиси инсулти ишемикии обҷамъӣ, нобиноӣ (нейропатияи ишемикии оптикӣ) ё норасоии шадиди гурда мегардад.
4. Чӣ гуна беморхонаҳо фишори хунро ба таври бехатар паст мекунанд: Ҳатто дар ҳолати фавқулоддаи гипертонияи ба ҳаёт таҳдидкунанда дар ICU, табибон умуман фишори хунро на бештар аз 15 то 25 фоиз дар давоми як соати аввал паст мекунанд ва сипас тадриҷан ба \(160/100\text{ mmHg}\) дар давоми 2 то 6 соати оянда. Танҳо ду истиснои асосӣ, ки духтурон фишори хунро дар тӯли дақиқаҳо зуд паст мекунанд, ин дисекцияи шадиди аорта (дар он ҷо фишори систоликӣ фавран то \(100\матн{ то }120\text{mmHg}\) паст карда мешавад) ва хунеравии шадиди дохили мағзи сар ё преэклампсияи шадид мебошанд.

Сабабҳои махсуси хатари баландшавии якбораи фишори хун¶

Ҳамеша ин триггерҳои мушаххаси тиббӣ ва кимиёвиро тафтиш кунед, вақте ки фишори хун аз \(180/120\text{ mmHg}\) зиёд мешавад, зеро ҳар яки онҳо амали мушаххаси ёрии аввалро талаб мекунад:

1. Гипертонияи такрорӣ (қатъи ногаҳонии клонидин ё бета-блокаторҳо)¶

Агар шахсе, ки ҳамарӯза клонидин (таблетҳои даҳонӣ ё ямоқи пӯсти трансдермалӣ), гуанфацин ё бета-блокатор (ба монанди метопролол, пропранолол ё карведилол) истеъмол мекунад, ногаҳон истеъмоли дору тамом шавад ё истеъмоли онро қатъ кунад, системаи асаби онҳо дар давоми соатҳои зиёд симпатияи шадидро эҳсос мекунад 28. - Фишори хун метавонад аз \(220/130\text{ mmHg}\) боло равад, бо ташвиқи шадид, арақ, ларзиш ва суръати тези дил. - Амал: Агар онҳо қабули вояи таъиншудаи клонидин ё бета-блокаторро фаромӯш карда бошанд ва доруро дар даст дошта бошанд (бидуни нафаскашӣ ё қайкунӣ), барқарор кардани вояи муқаррарии муқарраршуда таҳти роҳбарии тиббӣ ба боздоштани афзоиши дубора мусоидат мекунад. Агар онҳо аз дору тамом шаванд ё нишонаҳои сина ё неврологӣ дошта бошанд, фавран ба шӯъбаи ёрии таъҷилӣ муроҷиат кунед.

2. Дисрефлексияи автономӣ дар осеби сутунмӯҳра (T6 ва болотар)¶

Дар ҳар касе, ки сутунмӯҳраи сутунмӯҳраро дар ** сутунмӯҳраи шашуми сина (T6)** ё болотар осеб дидааст, ангезаи дарднок ё хашмгин аз сатҳи осеб (ба монанди катетери пешоб басташуда, масона пур, қабзият ё либоси танг) боиси тангшавии рефлекси рагҳои хун мегардад, ки метавонад фишори хунро аз $69/00 мм зиёд кунад. дар дақиқаҳо то \(220/120\text{ mmHg}\). - Амал: Шахсро рост шинонед (90 дараҷа), пойҳояшро ба поён афтонед, либоси тангро кушоед, найҳои катетерии онҳоро набинед, ки нахӯрад, тафтиш кунед ва ба дастури мо пайравӣ кунед. дисрефлексияи автономӣ дар дастури осеби ҳароммағз.

3. МАОИ «Раксияи панири тирамин» ва таъсири мутақобилаи маводи мухаддир¶

Бемороне, ки барои депрессия ё бемории Паркинсон (масалан, фенелзин, транилципромин, селегилин ё антибиотики линезолид) ингибиторҳои моноамин оксидаза (MAOIs) мегиранд, наметавонанд тирамин-ро, ки дар панирҳои кӯҳна, гӯшти шифоёфта, пивои хушк ва ё ферментҳои безарар мавҷуд аст, шикаста наметавонанд. (псевдоэфедрин, фенилэфрин). - Хӯрдани хӯрокҳои дорои тирамини баланд ё гирифтани планшети хунук ҳангоми истифодаи MAOI миқдори зиёди норадреналинро ба вуҷуд меорад, ки боиси бӯҳрони шадиди гипертония ва дарди сар дар давоми 30 то 90 дақиқа мегардад. - Амал: Дарҳол ба хадамоти таъҷилӣ занг занед ва шишаҳои дорувориро ба беморхона биёред. моро бинед синдроми серотонин, синдроми ашаддии нейролептикӣ ва дастури таъсири мутақобилаи маводи мухаддир.

4. Кокаин, метамфетамин ё заҳролудшавии стимуляторҳо¶

Заҳролудшавии шадиди стимулятор боиси тангшавии шадиди рагҳои коронарӣ ва системавӣ дар баробари баланд шудани фишори хун ва дарди сина мегардад. - ** Қоидаи беморхона: ** Ба фельдшерҳо ростқавлона бигӯед, ки агар кокаин, метамфетамин, MDMA ё стимуляторҳои ADHD истифода шуда бошанд. Бета-блокаторҳои стандартӣ метавонанд спазми ишемияро дар заҳролудшавии стимулятор бадтар кунанд, дар ҳоле ки табибони ёрии таъҷилӣ бо истифода аз бензодиазепинҳо ва блокаторҳои каналҳои калсий ё фентоламин изтироб ва фишори хунро паст мекунанд.

5. Гунаҳкорони маъмули доруворӣ¶

Дар одамоне, ки гипертонияи ибтидоӣ доранд, маҳсулоти маъмулии бидуни дорухат аксар вақт фишори хунро аз \(180/120\text{ mmHg}\) зиёд мекунанд: - ** Деконгестантҳои даҳони бинӣ: ** Псевдоэфедрин ва фенилэфрин дар синусҳо ва лавҳаҳои хунук пайдо мешаванд. - ** Доруҳои зидди илтиҳобии ғайристероидӣ (NSAIDs):** Миқдори зиёди ибупрофен, напроксен ё диклофенак боиси нигоҳ доштани натрий ва таъсири доруҳои фишори хун мегардад. - Иловаҳо: Хокаҳои кофеин-вояи баланд, йохимбин, афлесуни талх ва табиии решаи ширинбияи сиёҳ (кислотаи гликирризик).

Қадам ба қадам нигоҳубини пеш аз беморхона ҳангоми интизории EMS ё маслиҳати тиббӣ¶

Сенарияи A: Ҳолати изтирории гипертония (Парчамҳои сурх мавҷуд аст, ёрии таъҷилӣ дар масир)¶

1. **Нигоҳ доштани ҳолати рости нишаст аз 45 дараҷа то 90 дараҷа: ** Агар шахс аз фишори пасти хун ҳуш наомада бошад ё гумонбаршудаи даридаи аневризмаи шикам надошта бошад, сар ва танашро баланд нигоҳ доред. Дар ҳамвор хобидан бозгашти хуни венаро ба шушҳои пурбор зиёд мекунад ва фишори дохили косахонаи сарро дар дохили косахонаи сар баланд мекунад.
2. ** Ҳеҷ чизро бо даҳон нигоҳ надоред (NPO):** Об, хӯрок, аспирин ё доруҳои фишори хунро барои даҳон надиҳед. Ҳангоми сактаи мағзи сар ё хунравии мағзи сар бо фишори хун зиёда аз \(200/120\text{ mmHg}\), додани аспирин метавонад хунравии мағзи сарро бадтар кунад ва вайроншавии фурӯ бурдан боиси нафасгирии нафас гардад.
3. **Фишори хуни ду даст ва вақти дақиқи пайдоиши аломатҳоро сабт кунед: ** Фишори хун дар дасти рост, фишори хун дар дасти чап, суръати набз ва дақиқаи дақиқи аломатҳои асабӣ ё қафаси синаро нависед.
4. Агар эпидемия рух диҳад: Шахсро ба фарш гузоред, ба зери сараш чизи нарм гузоред, онҳоро бо нарм ба паҳлӯяшон ба ҳолати барқароршавӣ гардонед, пас аз қатъ шудани ҷунбондан ва ҳеҷ гоҳ ба даҳони онҳо чизе нагузоред (ниг. мусодира).

Сенарияи В: Таъхири гипертония (сифр аломатҳои пас аз санҷиши 5 дақиқаи истироҳат)¶

1. ** Риояи доруҳоро тафтиш кунед: ** Аз шахс хоҳиш кунед, ки ба ташкилкунандаи дору ё шишаҳои доруи худ нигоҳ кунад.
2. Агар онҳо вояи ба нақша гирифташудаи имрӯзаро фаромӯш карда бошанд: як вояи муқаррарии муқарраршуда-ро бо як қуттӣ хурди об бигиред.
3. Агар онҳо аллакай вояи ба нақша гирифташудаи имрӯзаро гирифта бошанд: ** Ҳабҳои иловагӣ нагиред, магар он ки духтури таъинкардаи онҳо ба таври возеҳ дастур надиҳад, ки аз нақшаи амалиёти хаттӣ як вояи мушаххаси наҷотдиҳӣ бигиранд.
4. Дар як ҳуҷраи орому торик аз 30 то 60 дақиқа истироҳат кунед: Нишастани бароҳати рост ё нимкастаро идома диҳед, аз кофеин, тамоку, хӯрокҳои шӯр ва экран даст кашед ва пас аз 30 то 60 дақиқа фишори хунро дубора чен кунед.
5. ** Худи ҳамон рӯз бо духтури таъиншуда, дармонгоҳи зангӣ ё хати ҳамшираи тиббӣ тамос гиред: ** Дар бораи хониши аввала, хониши такрории 5 дақиқа, хониши 30 дақиқа, рӯйхати доруҳои ҷорӣ гузориш диҳед ва тасдиқ кунед, ки ҳама аломатҳои сурхи узв мавҷуд нестанд.
6. Ҳангоме ки ба Шӯъбаи ёрии таъҷилӣ муроҷиат кардан лозим аст: Агар фишори хун дар \(180/120\text{ mmHg}\) доимӣ ё болотар бошад, ба шӯъбаи ёрии таъҷилӣ муроҷиат кунед ва шумо дар давоми чанд соат ба духтур муроҷиат карда наметавонед, агар шахс таърихи аневризми мағзи сар, ҷудошавии аорта, нокомии гурда ё нокомии дил дошта бошад ё агар ин вуҷуд дошта бошад.

Скрипти дақиқи иртибот барои 911/112/999 ва триажи тиббӣ¶

• Ҳангоми занг задан ба рақами 911/112/999 барои ҳолати изтирории гипертония:

  "Ба ман дар [Суроғаи дақиқ] мошини ёрии таъҷилӣ лозим аст. Бемор як кӯдаки [синну сол] [мард/зан] буда, фишори хун аз [Рақами боло] аз [Рақами поён] чен карда мешавад, ки бо [дарди сина / кӯтоҳ будани нафас / иштибоҳи ногаҳонӣ / суст шудани сухан / дар ҳафтаҳои ҳомиладорӣ / сурхшавии сар] чен карда мешавад. оғоз дар [Вақти дақиқ] буд, мо [ӯро] рост нигоҳ медорем ва ягон доруи даҳонӣ надодаем."

• ** Ҳангоми занг задан ба духтур ё ҳамшираи шафқат барои таъҷилии гипертонияи асимптоматикӣ:**

  "Ман барои роҳнамоии ҳамон рӯз дар бораи гипертонияи шадиди асимптоматикӣ даъват мекунам. Фишори хун [Хониши аввал] ва дар [Хондани дуюм] пас аз 5 дақиқа истироҳати ором бо истифода аз манжети болоии дастҳо такрор карда мешавад. Ман дарди қафаси сина, кӯтоҳ будани нафас, заъфи неврологиро тафтиш кардам, тағироти нутқ, тағироти шадиди сар, аломатҳои муқаррарӣ ва аломатҳои муқаррарӣ вуҷуд доранд. [Рӯйхати доруҳо] дар [Вақт] гирифта шуданд."

Рӯйхати тафтиши беморхона барои бӯҳрони фишори хун¶

• ** Монитор ва манжети фишори хун дар хона: ** Мошини воқеиро ба клиника ё беморхона биёред, то ҳамшираҳои шафқат калибркунии онро бо мониторҳои клиникӣ муқоиса кунанд.
• **Ҳамаи шишаҳои дорувории ҷорӣ: ** Доруҳои фишори хун, рафкунандаи дард (NSAID), доруҳои хунук, антидепрессантҳо ва иловаҳои гиёҳиро дар бар мегиранд.
• Рӯйхати хаттии хонишҳои фишори хуни охирин: Рақамҳои асосиро дар ҳафтаи гузашта дар баробари хониш ва вақти имрӯза қайд кунед.

Саволҳои зуд-зуд додашаванда¶

Оё ман бояд фавран ба ҳуҷраи ёрии таъҷилӣ равам, агар фишори хуни ман 185/115 мм.ситб бошад, аммо худро комилан хуб ҳис мекунам?¶

Агар фишори хуни шумо аз 180/120 мм.ситб зиёд бошад ва шумо аломати осеби узвҳо дошта бошед (бе дарди қафаси сина, кӯтоҳии нафас, дарди пушт, дарди шадиди сар, ошуфтагӣ, заъф, карахтӣ, сусти нутқ ё тағирёбии биниш ва шумо ҳомиладор набошед), 5 дақиқа ором нишинед ва фишори хунатонро дубора санҷед. Агар он аз 180/120 мм.ситб бе нишонаҳо зиёд боқӣ монад, доруҳои муқаррарии ҳаррӯзаи худро бигиред, агар шумо як вояро аз даст дода бошед ва худи ҳамон рӯз ба духтур ё клиникаи ёрии таъҷилӣ занг занед, то тадриҷан ислоҳ кардани доруворӣ кунед; агар шумо ба духтур муроҷиат карда натавонед ё ягон аломат пайдо кунед, ба шӯъбаи ёрии таъҷилӣ муроҷиат кунед.

Чаро табибон аз паст кардани фишори хун бо доруҳои иловагӣ дар хона огоҳ мекунанд?¶

Дар одамоне, ки фишори баланди хуни музмин доранд, рагҳои майна ба фишори баланд мутобиқ мешаванд, то ҷараёни мӯътадили хунро нигоҳ доранд. Гирифтани доруҳои изофаи фишори хун дар хона метавонад боиси якбора паст шудани фишори хун гардад, ки аз қобилияти васеъшавии рагҳои майна зиёдтар аст, бофтаи мағзи сар ва мушакҳои дилро аз оксиген зиёд мекунад ва боиси сактаи ишемикӣ, сактаи дил ё нобиноӣ мегардад.

Оё хунравии бинӣ ё дарди сари сабук метавонад боиси болоравии фишори хун аз 180/120 мм.сиб шавад ё фишори баланди хун боиси хунравии бинӣ гардад?¶

Тадқиқотҳои клиникӣ нишон медиҳанд, ки аксари хунравии бинӣ ва дарди сарҳои сабуки шиддат дар беморони дорои нишондиҳандаҳои фишори баланди хун бо болоравии адреналин аз дард ва изтироб ҳамроҳ мешаванд, ки фишори хунро муваққатан баланд мекунанд. Вақте ки хунравии бинӣ бо фишори мустақими бинии 10-15 дақиқа назорат карда мешавад ва шахс оромона истироҳат мекунад, фишори хун одатан худ аз худ паст мешавад.

Чаро рақами ёрии таъҷилии фишори хун ҳангоми ҳомиладорӣ ва пас аз таваллуд паст мешавад (160/110 мм ст)?¶

Занҳои ҳомила одатан нисбат ба калонсолони гирифтори гипертонияи музмин фишори ибтидоии хун доранд, бинобар ин рагҳои хунравии мағзи сари онҳо ба фишори баланд мутобиқ нашудаанд. Баландшавии якбора то 160 мм систоликӣ ё 110 мм ст. систоликӣ дар давраи ҳомиладорӣ ё то 6 ҳафтаи пас аз таваллуд аз преэклампсияи шадид шаҳодат медиҳад, ки хатари фаврии хунравии мағзи сар, хурӯҷ (эклампсия) ва варами шушро дорад, ки дар давоми дақиқаҳои 30 то 60 муолиҷаи таъҷилии беморхонаро талаб мекунад.

Сарчашмаҳо тафтиш карда шуданд¶

• Коллеҷи амрикоии кардиология (ACC) ва Ассотсиатсияи дилҳои амрикоӣ (AHA, Иёлоти Муттаҳида): Дастур оид ба пешгирӣ, ошкор, арзёбӣ ва идоракунии фишори баланди хун дар калонсолон ва * Изҳороти илмии AHA 2024 оид ба идоракунии фишори баланди хун дар шароити нигоҳубини шадид*.
• Ҷамъияти аврупоии кардиологҳо (ESC) ва Ҷамъияти аврупоии гипертония (ESH): * Дастурҳои ESC 2024 оид ба идоракунии фишори баланди хун ва гипертония*.
• Институти Миллии Тандурустӣ ва Нигоҳубини Аъло (NICE, Британияи Кабир): Гипертония дар калонсолон: Ташхис ва идоракунӣ (Дастури NICE NG136).
• Коллеҷи амрикоии табибони ёрии таъҷилӣ (ACEP, Иёлоти Муттаҳида): Сиёсати клиникӣ оид ба беморони калонсол дар шӯъбаи ёрии таъҷилӣ бо фишори хуни асимптоматикӣ.
• Коллеҷи амрикоии акушерҳо ва гинекологҳо (ACOG, Иёлоти Муттаҳида) ва Созмони Умумиҷаҳонии Тандурустӣ (ТУТ): Бюллетени таҷрибавии гипертонияи гестатсионӣ ва преэклампсия.

Дастурҳои алоқаманд¶

• Шинохти инсулт (FAST) ва вокуниш ба ҳолати фавқулодда
• Шиносоии сактаи дил ва ёрии таъҷилии аввал
• Дисекцияи аорта ва триажи аневризми рахнаи шикам
• Дисрефлексияи автономӣ дар осеби ҳароммағз
• Хунравии субарахноид, дарди сари раъду барқ ва аневризмаи шикастаи мағзи сар