Skip to content

Gukora ijwi ry'ubuhinga bwa none no kwikingira ubusuma bwo gushikura

Igitigiri c'ivyihutirwa gitandukanye hakurikijwe igihugu. Iyi paji ikoresha 911, inomero ya Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Canada. Ibindi bihugu vyinshi bikoresha 112, 999 canke uwundi mubare. Rondera umubare w'igihugu cawe.

Kumva umwana wawe, uwo mwubakanye canke umuvyeyi wawe ariko ararira yongera asaba ngo amufashe kuri telefone birateye ubwoba cane. Ubu abagizi ba nabi barakoresha ibikoresho vy’ubwenge bukorano kugira ngo bakope ijwi ry’ijwi, insiguro y’ijwi be n’ingene rivuga mu mashusho magufi abonwa kuri Internet. Mu nzira y’ubuhendanyi bwo gushikura abantu ku mbuga ngurukanabumenyi, abahamagara bavuga ko bafashe uwo ukunda nk’inyagano, bagasaba incungu ubwo nyene biciye ku nzira yo gutanga amahera, ku bibanza vy’amahera y’imbere mu gihugu, ku makarita y’ingabirano canke ku barungika amahera. Baguhatira kuguma ku murongo kugira ngo ntusuzume ukuri.

Uwo ukunda nta nkeka ko afise umutekano kandi ataco akomeretse. Gushimuta abantu mu buryo bw’ingurukanabumenyi bishingiye ku bwoba, ukwihutira, no kwitandukanya n’abandi ku nguvu kugira ngo umuntu akure amahera imbere y’uko ivyiyumviro bibereye bifata ikibanza. Mu kuguma utuje, mu gukoresha telefone ya kabiri kugira ngo ushikire incuti yawe, mu kubaza ibibazo vy’ibanga vy’ingorane, no mu kumenyesha abategetsi, urashobora gukuraho iyo ngeso mbi ata nkomanzi.

Ivyo ubikore ubu

Nimba ubu uriko uravugana na telefone n’umuntu avuga ko ari we yashimuse uwo mu muryango wawe, uce ukurikize izi ntambwe zitandatu zihutirwa ubwo nyene:

  1. Guma ku murongo ariko ntukemere kwishura amahera: Gumana uwuguhamagara avuga kugira ngo agure umwanya mu gihe wanse kwiyemeza gutanga incungu ubwo nyene. Iminota yose uguma uvuga uwo mubeshi, iraguha akaryo ko kwemeza ko uwo ukunda afise umutekano nyawo wo ku mubiri.
  2. Gushinga umurongo wa kabiri wo guhanahana amakuru ubwo nyene:
    • Utere ukuboko uwo mukorana, uwo mu muryango, umubanyi canke uwuriko arabona maze wandike aka gatabo kavuga ngo: “Hamagara [izina ry’uwo ukunda] kuri telefone yiwe canke hamagara kw’ishure canke ibiro vyiwe ubu nyene.”
    • Nimba uri wenyene, nukoreshe ikindi gikoresho, tablette, orodinateri yo ku kazi canke telefone yo mu nzu kugira ngo urungikire ubutumwa canke umuhamagare uwo ukunda ata guca ku ruhande.
    • Woherereze ubutumwa uwo ukunda umubaze uti: "Uratekanye? Mpamagare canke unsubize ubu nyene."
  3. Baza uwuguhamagara ikimenyamenya c'ubuzima ukoresheje ikibazo c'urugamba kitari co ca bose:
    • Baza ikibazo kidasanzwe uwo mu muryango nyawe wenyene yoshobora kwishura, nk’izina ry’umwigisha wabo wo mu mwaka wa gatatu, izina ry’akataraboneka ry’igikoko cabo co mu bwana, canke ivyo wariye ejo ku mugoroba.
    • Ntutanga amazina canke amakuru y’ido n’ido; ntukigere uvuga ngo "Uwo ni Sara?" kuko uwo mubeshi azoca afata iryo zina.
    • Nimba umuryango wawe washizeho ijambo ry’ibanga ry’umutekano w’ivyihutirwa, nusabe uwuguhamagara ngo uwo ukunda avuge iryo jambo ry’ibanga.
  4. Umviriza neza ijwi ry'abantu n'imiterere y'uruzitiro:
    • Witwararike urusaku rwo mu nyuma ruvuga nk’uruzitiro rusangi rw’amarira, ama sirene canke ijwi ridahinduka.
    • Raba nimba iryo jwi rivuga gusa amajambo magufi kandi atari meza nk’aya ngo “Mama, ndagusavye umfashe, barampaye” ata kwishura ku bibazo vy’ikiyago vyihariye.
    • Umviriza amahagarara y’ubuhinga atari yo, ijwi ridasanzwe, canke ijwi ry’ururobo riterwa n’ubuhinga bwo guhindura ijwi ry’imitsi mu gihe nyaco.
  5. Gabanya imigenderanire kandi wanke ivyo usaba kwishura vyihuse:
    • Bwira uwuguhamagara ko banki yawe yugaye, ko ukeneye umwanya wo gushika ku makonti yawe, canke ko uriko uratwara imodoka uja ku mashini itanga amahera.
    • Ntukigere wihutira ku kiosk y'amahera y'ibanga, ibiro vyo koherezamwo amahera, canke ikarita y'ingabirano y'ubudandaji mu gitutu c'abahamagara.
    • Wanka ivyo usabwa vyose vyo kugura amakarata y’ingabirano y’iduka, gukura amahera y’umubiri kugira ngo ukoreshe umukozi wo kurungika ubutumwa, canke kohereza amahera y’urunganwe.
  6. Menyesha abajejwe ivy'ivyihutirwa biciye ku wundi murongo wa telefone:
    • Umuntu ari hafi yawe ahamagare inomero y’ivyihutirwa yo mu karere kawe (911 muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika na Kanada, 112 mu bihugu vyose vy’Ubumwe bw’Uburayi, 999 mu Bwongereza) maze uyihuze kuri . inomero z'ivyihutirwa.
    • Bwira uwurungitse ubutumwa: "Ndiko ndaronka telefone y'ugufata amahera y'abantu bavuga ko uwo mu muryango wanje yashimuswe, kandi nkeneye gusuzumwa aho bari ubu."
    • Ha uwurungika aderesi y’umukunzi wawe izwi, aho akora, ikigo c’ishure canke ibara ry’imodoka.

Ntuhagarike telefone utafunguye umurongo wa kabiri

Ntukigere uhagarika telefone bukwi na bukwi iyo utaravyemeza ko uwo ukunda afise umutekano, kuko ubwoba bushobora kurengera urubanza rwawe iyo udashobora kumushikira ku ncuro ya mbere. Uwo munyavyaha agume avuga kuri telefone yawe nyamukuru mu gihe ukoresha ubutumwa bwo kuri telefone, abarongoye amashure ku kazi, abarongozi b’ishure canke abapolisi barungika incuti yawe. Uhejeje kwemeza ko uwo ukunda afise umutekano ku mubiri, uce uhagarika telefone ubwo nyene maze uhagarike inomero y’uwuguhamagara.

Igishushanyo c'isuzuma ry'iterabwoba

Koresha iyi nzira y’ingingo y’intambwe ku yindi kugira ngo usuzume amatelefone yinjira y’ugufata amahera, usuzume umutekano w’umuryango, no guhuza inyishu y’ivyihutirwa ata kwishira mu kaga k’ugutakaza amahera:

flowchart TD
    A["Ijwi ry'Umukunzi canke Ikirego co Gushikura"] --> B["NTUKIMENYETSE Ubwo nyene"]
    B --> C["Signal Bystander canke Ukoreshe Igikoresho ca Kabiri kugira ngo Umenyeshe Uwo Ukunda"]
    C --> D{"Mbega uwo yakundwa yarishuye canke yarishuye ku murongo wa kabiri?"}
    D -->|"Ego: Vyemejwe ko bitekanye"| E["Uce uhagarika telefone ubwo nyene, block number, umenyeshe abapolisi na IC300 ko bafata amahera y’abantu."]
    D -->|"Oya: Ntibishoboka"| F["Baza uwuhamagara ikibazo c'ingorane inyishu canke ijambo ry'umutekano w'umuryango"]
    F --> G{"Iryo jwi ryoba rishobora gutanga inyishu y’ibanga canke ibintu vyihariye?"}
    G -->|"Oya: Amarira atamenyekana, ugutera ubwoba canke kwiregura"| H["Birashoboka cane ko AI Ijwi Clone canke Gufata ku nguvu"]
    G -->|"Ego: Ubumenyi bwihariye bwagenzuwe"| I["Baza abajejwe ivy'ivyihutirwa bo mu karere ubwo nyene uciye kuri 911 canke abapolisi bo mu karere"]
    H --> J["Baza Ishure, Umukoresha, Abo mukorana, canke Polisi kugira ngo usuzume imibereho myiza"]
    J --> K{"Mbega ahantu h’umubiri hari haremejwe n’uwundi muntu?"}
    K -->|"Ego: Vyemejwe ko bitekanye"| E
    K -->|"Oya: Igenzura ry'imibereho myiza ririko rikorwa"| L["Gumana ubuhinga bwo gutevya, kwanka wire canke crypto kwishura, reka abajejwe gukurikiza amategeko bavyifatemwo"]

Uko ubwenge bukorano bukora

Gutahura ubuhinga bwa none birakuraho ubwoba bwo kwumva ijwi ry’umuntu ukunda ry’umuntu akunda. Ivyuma vy’ubuhinga bwa none birashobora gukora amajwi bikoresheje amajwi makeyi. Izo nzira zicapura ijwi, ijwi ry’ijwi, ijwi ry’ijwi be n’ingene umuntu ahumeka bivuye ku citegererezo gitoyi.

Ivyitegererezo vy’imitsi bisaba gusa amasegonda atatu canke cumi y’imvugo itomoye kugira ngo umuntu yubake ijwi ry’umuntu. Abagizi ba nabi bavyimbura ivyo bipimo ku mbuga ngurukanabumenyi batigeze bavugana n’uwo mu muryango wawe ataco baciyeko. Igishushanyo kigufi c’amasanamu kiri ku mbuga ngurukanabumenyi, ikiganiro ca videwo canke indamukanyo y’ijwi isohoka, biratanga amakuru ahagije y’amajwi y’ibigereranyo vy’ijwi ry’ivyuma.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|               ANATOMY OF AN ARTIFICIAL INTELLIGENCE VOICE ATTACK            |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|  1. Audio Harvesting       Scammer downloads public video from social media |
|     (3 to 10 seconds)      or records family member voicemail greeting.     |
|                                                                             |
|  2. Acoustic Modeling      Neural network maps vocal timbre, pitch,         |
|     (Few-shot synthesis)   resonance, and accent into a synthetic clone.    |
|                                                                             |
|  3. Real-Time Conversion   Scammer types text into a text-to-speech engine  |
|     or Voice Morphing      or speaks into a microphone with real-time RVC.  |
|                                                                             |
|  4. Caller ID Spoofing     VoIP software spoofs the victim's phone number   |
|     (CNAM manipulation)    so the call appears to come from the loved one.  |
|                                                                             |
|  5. Psychological Shock    Crying, panic, and violence claims prevent       |
|     (Manufactured panic)   critical thinking and analytical scrutiny.       |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Igihe uwo mugereranyo umaze gukora ivyerekanwa vy’amajwi, uwutera akoresha urutonde rw’ivyo bikoresho muri bumwe mu buryo bubiri butandukanye bw’ubuhinga:

  • Text-to-Speech (TTS) Synthesis: Uwo mubeshi yandika amajambo afise inyiyumvo mu rubuga rwo gukora amajambo, agaca atanga amadosiye y’amajwi akina umuntu akoresheje ubuto. Aya majambo akenshi agizwe n'amarira rusangi nk'aya ngo "Mfasha," "Ndagusavye ukore ivyo bavuga," canke "Papa, ndababaye." Kubera ko kwandika inyishu mu gihe nyaco bituma haba uguhagarika ibiyago biteye ubwoba, abahendanyi bagumana ayo mashusho ari make maze bagaca bahindukira ningoga bakaja ku muntu akora ivyo akora, akaba ari we akora uruhara rw’umuntu w’umunyarugomo.
  • Real-Time Voice Conversion (RVC): Amashirahamwe akomeye cane akoresha ibikoresho bihindura ijwi mu gihe nyaco bishira amajambo y’umubeshi ku rutonde rw’amajwi y’uwagirizwa mu gihe hafi y’aho ataco akora. Naho ivyo bituma umuntu ashobora kuganira n’abandi, porogarama zikoreshwa muri iki gihe zihindura ijwi mu gihe nyaco zituma kenshi haba ijwi ry’ivyuma, ijwi ry’ijwi rihinduka, ijwi ry’uguhagarika ijwi ritagira akamaro, be n’ibintu vy’ubuhinga bwa none igihe uwuvuga agira ubwoba canke akaduza ijwi ryiwe.

Igitabo c'imikino co mu mutwe c'ugushimutwa kw'abantu

Gushimuta umuntu mu buryo bw’ingurukanabumenyi si ugushimuta kw’ubuhinga bwa banki yawe canke inzu yawe; ni igitero co mu mutwe gigenewe gutuma umuntu agira ubumuga bwo mu mutwe. Abagizi ba nabi bakora imigambi yo gushikura abantu ku mbuga ngurukanabumenyi bizigira ubuhinga bwo gukorana n’abantu butunganijwe n’imigwi y’abanyavyaha ikora hirya no hino ku mipaka mpuzamakungu.

Kwitandukanya n'abandi ku nguvu no kugenzura

Intumbero nyamukuru y’ibikorwa vy’umubeshi ni ukugutuma uguma witandukanije n’abandi ku nzira ya telefone ikora. Igihe cose uzoba ukiri ku murongo, ntushobora gukoresha telefone yawe kugira ngo uhamagare uwo mu muryango wawe, ngo urabe ku mbuga ngurukanabumenyi zabo canke ngo uvugane n’ababanyi. Abahendanyi baratanga imburi z'amajambo y'ubukazi bati: "Niwafunga telefone, nzobarasa," "Ninumva uwundi murongo uvuga, nzobabaza umwana wawe," canke "Ntuvuge n'umwe muri banki canke nzomenya." Ivyo bitera ubwoba ni ibihimbano bigenewe guhagarika abandi bantu kugira ngo ntibavyinjiremwo.

Akajagari k'ugutega amatwi kakozwe

Abasuma baratuma haba ikibanza c’ugutahura gikomeye cane mu ntango y’uguhamagara. Bashiramwo n’ibigirankana ugusemerera kw’ijwi rirenga, amajambo y’ibitutsi ateye isoni, amajwi y’ugutera, ukurira kwigana be n’ugutera ijwi ry’ivyuma inyuma. Ico gitero c’ugutega yompi kiratuma umuntu agira inyishu y’umubabaro mwinshi. Intuntu nyinshi zituma umuntu adashobora kwibuka neza no gusuzuma ibintu mu buryo bubereye.

Kwimbura amakuru biciye mu bimenyetso vyuguruye

Abahendanyi ntibakunda kugira amadosiye y’ido n’ido yerekeye umuryango wawe, ahubwo baraguhenda ngo ushiremwo amazina abuze mu masegonda ya mbere y’uguhamagara. Uwuguhamagara yoshobora kuvuga ko afashe umukobwa wawe, ivyo bikaba bituma umuvyeyi afise ubwoba avuga izina ry’umuntu. Uwuhamagara aca afata iryo zina kugira ngo yigire nk’uwuzi. Iyo ucereje canke utanga amazina y’ikinyoma, uwo mubeshi aratemba.

Gukoresha nabi urutonde rwa misi yose

Abanyagihugu bafata abantu ku mbuga ngurukanabumenyi kenshi bahamagara umwanya kugira ngo bahure n’amadirisho ashobora gutegekanirwa y’ukutaboneka. Bitera iyo umunyeshure ari mw’ishure, uwo bubabakanye ari mu ndege canke umuyabaga ari mu karere karimwo amatelefone ngendanwa atari meza. Mu gutora amasaha incuti yawe idashobora kwishura ningoga, abahendanyi baratuma abantu babona ko iyo ngeso mbi ari iyo kwizigirwa.

Inyigisho y'ugutahura ibintu vy'amajwi

Naho ivyitegererezo vy’ijwi ry’ivyaduka vyaciye bijijura bitangaje, amajwi y’ivyuma atangazwa mu gihe nyaco arimwo utunenge tugaragara two ku mubiri no ku majwi. Kwimenyereza kwumviriza ivyo bimenyetso birashobora kugufasha kuguma ufise ivyiyumviro vyiza mu gihe uriko urahamagara telefone biteye ubwoba.

Ikiranga amajwi Imvugo y'umuntu isanzwe mu gihe c'uguhatirwa Amajwi akozwe n'ubuhinga bwa none
Inguvu zo guhema Guhema kudasanzwe, guhema, guhema cane mu gikiriza, guhema kwumvikana hagati y’amajambo arira. Guhema gusanzwe, guhema ataco bimaze, canke amajwi y’uguhema amwe mu biharuro yinjijwe na porogarama.
Uguhuza mu nyiyumvo Inyiyumvo zihinduka bivanye n’ugukora cane kw’umubiri, ubwoba, ugukorora, amarira be n’ugunyiganyiga. Inyiyumvo zikomeye zitagira aho zigarukira; ishavu canke amarira bivuga ata n’ijwi ry’ukuri ry’umubiri.
Igihe c'amajwi n'uguhagarika Inyishu z’ibiyago zirahurirana canke zishika mu masegonda 200 gushika kuri 400 y’ibimenyetso vy’imvugo. Ivyiyumviro bitandukanye vy’amasegonda 1,5 gushika kuri 3,0 uko umwandiko usohoka canke porogarama ihindura ijwi ikora ububiko.
Ijwi ry'incuro Amajwi ateye igomwe akoreshwa n’ugutwara amagufa, ijwi ryo mu cumba be n’urugendo rwa mikoro. Ivyuma bikora nk’ivyuma, ugutera ijwi ry’amarobo, ijwi rimeze nk’iry’ibara ry’agahama, canke uguhagarara bukwi na bukwi hirya no hino y’amajwi y’ugusemerera.
Inyishu yihariye Ivuga neza ibidukikije vy’umubiri, ibintu biherutse kuba, n’ivyo twibuka. Amajambo ateye ubwoba, asanzwe cane asubirwamwo mu nzira: "Ndagusavye umfashe," "Ndatinya," "Kora ivyo bavuga."
Ugukomeza kw'inyuma Amajwi y’imbere ahinduka uko uwuvuga ahindura aho ari canke akagira ingorane ku mubiri. Amajwi y’amarira canke ahagaze asubira gutangura bukwi na bukwi, agasubiramwo amajwi asa, canke agaca ataco akora.

Amabwirizwa yo gusuzuma ubwo nyene

Iyo umuntu ahamagaye ngo akureho amahera, utegerezwa gukora intambwe zitunganijwe zo kugenzura ataco umenyesheje uwo mubeshi ko wikeka ko ari ubuhendanyi. Gumana ijwi ry'ugutuza, ry'ugufashanya mu gihe uriko urakora igenzura rya kabiri inyuma y'ivyo bikorwa.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                      PARALLEL VERIFICATION STRATEGY                         |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|      PRIMARY PHONE (Stay Connected)      SECONDARY CHANNEL (Silent Action)  |
|     +------------------------------+    +---------------------------------+ |
|     | Talk slowly and cooperatively|    | Text family member directly     | |
|     | Claim technical bank delays  |    | Check Find My / Life360 GPS     | |
|     | Feign panic and compliance   |    | Call office, school, or friends | |
|     | Request family safe word     |    | Alert 911 dispatch for check    | |
|     +------------------------------+    +---------------------------------+ |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Ijambo ry'umutekano ry'ivyihutirwa ry'umuryango

Urugo rwose rukwiye gushinga ijambo canke invugo y’umutekano w’umuryango idashobora guhindurwa. Iri jambo ry’ibanga rikora nk’uburyo bwo kwemeza umuntu ata gukeka mu gihe c’ibintu vyihutirwa vy’umubiri, vy’ubuhinga bwa none canke vy’amatelefone.

  • Hitamwo ijambo canke ijambo ry’ikirundi ritariho rwose mu birenge vyose vy’ubuhinga bwa none, mu vyo ushira ku mbuga ngurukanabumenyi, ku mbuga z’umuryango, no ku butumwa bwo kuri email. Irinde amazina y'ibikoko, amabarabara yo mu gisagara, amasabukuru y'amavuko, canke imigwi y'imikino ukunda.
  • Hitamwo ijambo ridasanzwe, ritazokwibagirana nka "Itaratara y'impuzu" canke "Ikirere c'umuringa."
  • Igishirize abagize umuryango bose ko iryo jambo ry’umutekano ritegerezwa gusangizwa gusa igihe umuntu ari mu kaga nyakuri canke igihe ariko arasuzuma akaranga kiwe biciye ku nzira y’uguhanahana amakuru itagenzuwe.
  • Nimba umunyaruyeri avuga ko afise incuti yawe, nusabe uwo ukunda avuge ijambo ry’umutekano imbere y’uko muganira ku bijanye n’incungu. Umuntu nyakuri wo mu muryango azoca avuga ijambo ubwo nyene; AI clone canke umubeshi azokekeranya, ahingure urwitwazo, canke azoba uwutuka amajambo.

Ibibazo vy'ingorane bishingiye ku mirongo

Nimba umuryango wawe utarashizeho ijambo ry’umutekano, nutegure ikibazo c’ingorane kivyuka gishingiye ku bintu bitamenyekana, bitamenyekanye.

  • Baza ikibazo gisaba kwibuka ivy’ubuzima vyihariye: "Ni igiki twavunye igihe twari twakambitse ku kiyaga mu ci kibiri gishize?" canke "Ni sweater y'ibara irihe nyokobukwe yaguhaye ku musi wawe w'amavuko w'imyaka cumi n'ibiri?"
  • Ntukigere ubaza ibibazo bibiri canke birongora nk'ibi ngo "Wagiye mw'ishure rikuru rya Oak?" kuko umubeshi afise amahirwe mirongo itanu kw’ijana yo guteba neza.
  • Irinde amakuru ashobora guhishurirwa biciye ku nyandiko za bose, ku makuru yerekeye uruvyaro canke ku mbuga ngurukanabumenyi, nk’amazina y’ubuto bw’umuvyeyi, amaderesi y’ibarabara canke imideri y’imodoka.
  • Iyo uwuvuga yanse kwishura, akavuga ashimitse ati: «Mama, kuki unsaba ibi, bagiye kunyica», menya neza ko iyo nzira yo guhindura inyiyumvo ari uburyo nyamukuru bwo kwikingira bw’abanyaruyeri b’ivy’ubuhinga bwa none.

Gukurikirana aho ibikoresho vyinshi biri no kwinjira mu gacerere

Ubuhinga bwa none bwo gukoresha telefone ngendanwa burimwo ubushobozi bwo gusangira aho umuntu ari bushobora guca buhakana ikirego c'ugushimutwa mu masegonda makeyi:

  • Gufungura Apple Rondera Ivyanje, Ihuza ry’Umuryango wa Google, Ubuzima360, canke Samsung SmartThings Rondera kuri tablette ya kabiri, mudasobwa, canke telefone y’uwo mufatanije.
  • Ihweze igihe nyaco c'aho igikoresho kigenewe kiri. Iyo umukobwa wawe ngo aboshwe mu gisanduku c’imodoka iriko iragenda ariko GPS ya telefone yiwe ikamugaragaza yicaye mu nzu yiwe y’ubuhinga bwa shimi yo muri kaminuza, ivyo bivugwa ko bamushimuse ni ubuhendanyi rwose.
  • Wohereze ubutumwa bucereje uwo mu muryango ufise ikibazo kitagira akamaro gisaba ko umuntu ahita yinjira mu nzu: "Hey, woshobora gufata iyo paquete ku ibaraza iyo ushitse i muhira?" Iyo basubije mu buryo busanzwe, ubwoba bwawe burashobora guhera ubwo nyene.
  • Nimba telefone isa n’ihagaze ahantu hadasanzwe, nubaze umuyobozi, uwujejwe kwakira abantu canke uwujejwe umutekano wo muri ico kibanza kugira ngo usabe ko bamusuzuma ubwo nyene.

Amakanika y'ugufata amafaranga n'inzira zo kwishura

Abashimuta abantu mu buryo bw’ingurukanabumenyi bakora mu gihe gitegekanijwe. Baratahura ko ubuhendanyi bwabo bumara iminota mirongo itatu gushika kuri mirongo icenda gusa imbere y’uko uwo mu muryango asubira i muhira canke uwundi muntu agira ico akoze. Basaba uburyo bwo kwishura ubwo nyene, butasubirwamwo, buca ku nzira zisanzwe zo kugenzura ubuhendanyi bwa banki.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|             COMMON EXTORTION PAYMENT METHODS AND RECOVERY FEASIBILITY       |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|  Payment Method       Scammer Demand Script         Recovery Feasibility    |
|  -------------------------------------------------------------------------  |
|  Cryptocurrency       "Go to a Bitcoin kiosk and    Virtually zero once     |
|  Kiosks (ATMs)        deposit cash into this QR"    broadcast to mempool    |
|                                                                             |
|  Prepaid Cards /      "Buy five $500 Apple cards    Zero once PINs are read |
|  Retail Gift Cards    and read the numbers back"    or transmitted online   |
|                                                                             |
|  Peer-to-Peer Apps    "Send Zelle or Venmo to       Extremely low; requires |
|  (Zelle, Cash App)    this medical clearinghouse"   immediate bank freeze   |
|                                                                             |
|  Physical Cash        "Put cash in a box; a courier Near zero unless police |
|  Drop / Courier       will pick it up in an alley"  intercept the drop      |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Amafaranga y'ibanga n'ugutanga umutungo w'ubuhinga bwa none

Abanyagihugu kenshi barayobora abashikiwe n’ivyago mu maduka y’ibintu vy’agaciro canke mu mabarabara y’amavuta y’ibinyabiziga afise amaduka y’amahera y’amahera y’amahera. Uwuhamagara arungika kode ya QR biciye ku butumwa canke kuri e-mail, akabwira uwo muntu ngo ashire amahera muri iyo mashini. Amafaranga amaze kwinjira mu kiosk y’amahera y’ibanga maze akayatangaza ku rubuga rwa blockchain, ayo mahera aca yinjira mu gikapu c’ubugizi bwa nabi mu masegonda makeyi, bigatuma clawbacks zidashoboka.

Ikarita y'ingabirano y'ubucuruzi n'ibipapuro vy'amahera vyishyuwe imbere y'igihe

Uburyo bumwe bukunda gukoreshwa ni ugusaba amakarata y’ingabirano y’amaduka canke amatike y’amahera yishuwe imbere y’igihe. Uwuhamagara ategeka uwo muntu gugura amakarata y’amadolari 500, gukaraba igipfukisho c’umutekano, no gusoma inomero kuri telefone. Amashirahamwe y’ubudandaji ashira izo kode z’ugucungura ku masoko ya kabiri mu minota mikeyi, agahindura amafaranga asigaye mu mafaranga y’amahera canke ibintu imbere y’uko uwugirizwa ava mw’iduka.

Abarungika amafaranga y'umubiri n'inyumbu zisangira

Mu bihe bimwebimwe, amashirahamwe y’abagizi ba nabi arayobora abarungika ubutumwa bo mu karere canke abashoferi bagendana n’abandi kugira ngo baje gutora amahera ku bantu bashikiwe n’ivyago. Uwuhamagara arategeka uwo muntu gukura amahera muri banki, akayashira mu gipapuro, akayaha umushoferi ari hanze y’urugo. Akenshi, umushoferi ni umukozi w’ivy’ubutunzi atazi ko iyo paquete irimwo amahera y’ugufata abantu ku nguvu.

Porogaramu zo kwishura urunganwe n'intsinga za banki zo mu gihugu

Abahendanyi rimwe na rimwe basaba amahera y’urunganwe canke ko yoherezwa ku makonti y’inyumbu. Izo konti zigenzurwa n’abafatanyabikorwa bayo bajana amahera mu mafaranga y’ivy’ubuhinga bwa none. Naho rimwe na rimwe amahera yoherezwa ku mbuga ngurukanabumenyi ashobora kwibukwa iyo ashizweko ibendera mu masaha abiri, abahendanyi baragukoresha cane kugira ngo ntuvuge n’abakozi ba banki.

Intambwe ku yindi y'imenyekanisha ry'abajejwe gukurikiza amategeko

Gukorana n’abajejwe gukurikiza amategeko mu gihe umuntu akekwaho gushimutwa ku mbuga ngurukanabumenyi bisaba guhanahana amakuru neza kandi vyihuta kugira ngo abapolisi bafate ivyo bintu mu buryo bubereye mu gihe baririnda guhangana n’intwaro biteye akaga.

flowchart TD
    A["Ihamagara ry'ugusaba amahera ririko rigenda"] --> B["Gutanguza guhamagara 911 ukoresheje telefone ya kabiri canke umuntu ariko arabona"]
    B --> C["Leta igaragara: Bikekwa gushimutwa ku mbuga ngurukanabumenyi"]
    C --> D["Tanga Umukunzi Aho Azwi, Insobanuro, n'Imodoka"]
    D --> E["Ugurungika kwohereza Icegeranyo c'Imibereho myiza ku Mukunzi Aho Ari"]
    E --> F{"Mbega Umukunzi Ari Aho Ari Kandi Ntiyakomeretse?"}
    F -->|"Egome"| G["Umupolisi yemeje ko hari umutekano biciye ku gutanga"]
    G --> H["Uwagirizwa aca ahagarika telefone yo kumunyaga"]
    H --> I["Raporo y’ubugizi bwa nabi itegekanijwe n’abapolisi bo mu karere na FBI IC3."]
    F -->|"Oya: Si aho twiteze"| J["Gushika ku gihe nyaco c'amategeko yo gushikura abantu"]
    J --> K["Abashakashatsi bakurikirana inkomoko y'amatelefone ya VoIP n'amatelefone ya Ping"]

Kuvugana n'abarungika 911

Igihe ubwira abajejwe ivy’ivyihutirwa, ukoreshe amajambo nyayo kugira ngo abagurungika batahure ko uriko urashikirwa n’icaha co gufata amahera y’abantu aho gushikirwa n’ugushimutwa kw’umubiri kwemejwe:

  • Muvuge neza: "Ndi kuri telefone n'umuntu ambwira ko ari we yashimuse umwana wanje, ariko nkeka ko ari ubuhendanyi bwo kumunyaga."
  • Saba gusuzumwa vuba, ataco bimaze aho uwo mukunzi ari: "Umwana wanje akwiye kuba ari kw'ishure ryisumbuye rya Oak Creek mu cumba ca 204. Ndagusavye wohereze umukozi w'ivy'ishure kugira ngo asuzume ko ariho mu gacerere."
  • Gusaba mu buryo butomoye ko abapolisi bariko barasubiza batakwegera aho hantu bafise ama sirene avuga, ivyo bikaba vyoshobora gutuma abarongozi b’ishure canke abari aho hantu bagira ubwoba budakenewe.
  • Tanga izina ryose ry’uwo ukunda, itariki yavukiyeko, insobanuro y’umubiri wiwe, impuzu, ubwoko bw’imodoka n’umuderi wayo, be n’inomero ya telefone ngendanwa iriho ubu.

Gukorana n'inzego z'itohoza za Leta Zunze Ubumwe za Amerika n'iz'iperereza zidasanzwe

Muri Leta Zunze Ubumwe za Amerika, gushikura abantu no gufata amahera y’abantu hagati y’ibihugu biva mu bubasha bw’Ibiro vy’Igihugu vy’Iperereza (FBI). Iyo amafaranga menshi yimuriwe canke iyo iterabwoba ririmwo ukwimukira mu bindi bihugu, amafaranga y’igihugu arashobora gukoreshwa ningoga:

  • Baza Ibiro vya FBI biri hafi canke ushireho raporo ubwo nyene biciye ku kigo kijejwe gutanga ikirego c’ubugizi bwa nabi kuri Internet kuri . ic3.gov.
  • Sobanura ko ivyo bintu vyabaye vyari birimwo uguhingura ijwi ry’abantu bikoresheje ubuhinga bushasha, guhenda umuntu ahamagara, no gufata amahera y’abantu hakurikijwe Umutwe wa 18, Itegeko rya Leta Zunze Ubumwe za Amerika, Igice ca 875 (ivy’itumanaho hagati y’ibihugu birimwo ibisabwa vy’incungu canke iterabwoba ryo gushimuta).
  • Mu Bwongereza, uce umenyesha ivyo bintu ubwo nyene Action Fraud kuri 10.00. actionfraud.police.uk canke uhamagare kuri 0300 123 2040, mu gihe umenyesha abapolisi bo mu karere ukoresheje 999.
  • Muri Canada, numenyeshe icaha ikigo ca Canada kirwanya ubusuma (CAFC) n’igipolisi co mu gisagara cawe canke igipolisi c’Ubwami bwa Canada (RCMP).
  • Muri Australiya, ushire itangazo ubwo nyene biciye kuri ReportCyber kuri cyber.gov.au kandi ushikire abapolisi ba Leta Zunze Ubumwe za Australiya (AFP).

Kuzigama ibimenyamenya n'urutonde rw'igenzura ry'ubuhinga bwa none

Amaze gukuraho telefone yo gufata amahera no kugenzura umutekano w’uwo mu muryango wawe, zigama ibintu vyose vy’ubuhinga bwa none imbere y’uko inyiyumvo zigushikana ku gukuraho amakuru y’amatelefone canke inomero z’ububiko:

  • Capture call metadata: Fata amafoto y’ivyo uhamagara vyerekana igihe nyaco, igihe uhamagara, n’inomero ya telefone yihenda.
  • Bika ubutumwa bw’ijwi n’amajwi: Nimba uwo mubeshi yasize ubutumwa bw’amajwi canke nimba telefone yawe yafashe ikiyago, wohereze hanze dosiye y’amajwi idasanzwe (.wav canke .m4a) ku gikoresho co hanze ca USB canke ububiko bwo mu gicu butekanye.
  • Zigama ubutumwa bwo mu nyandiko n’amabwirizwa y’incungu: Fata amafoto y’ubutumwa bwose bwo mu nyandiko, amajambo yanditswe mu biganiro, amahuza ku rubuga rwo kwishura, amaderesi y’amahera y’amahera, n’amakode ya QR yoherejwe n’uwo munyavyaha.
  • Uronke amakuru y’amakuru y’amatelefone ngendanwa: Baza uwuguha amakuru y’amatelefone ngendanwa (nka AT&T, Verizon, T-Mobile, Vodafone, canke Rogers) maze usabe kopi y’amakuru y’amakuru y’amatelefone ngendanwa (CDR) y’isaha yihariye y’amafaranga, ivyo bikaba bigaragaza inkomoko y’amatelefone ngendanwa) umurongo w’amahanga inyuma y’indangamuntu y’uwuhamagara yihenda.
  • Inyandiko z’ugushirwa ahabona ku mbuga ngurukanabumenyi: Suzuma amakonti y’uwo mu muryango ku mbuga ngurukanabumenyi kugira ngo umenye aho uwo mubeshi ashobora kuba yimbuye ijwi, ushire amasanamu yihariye, amasanamu, canke amasanamu yerekana amajwi asobanutse.
  • Shira raporo yemewe ya polisi: Ushiremwo kopi y’ivyabaye vya mbere maze wandike izina ry’umupolisi ariko arasubiza, inomero y’agapapuro, n’inomero y’idosiye y’igisata kugira ngo uzokoreshe mu gihe kizoza ivy’ubwishingizi canke vy’amabanki.

Kugabanya ikirenge c'umuntu ku giti ciwe no gukomeza umutekano w'ijwi

Gukingira ibitero vy’ijwi ry’ubuhinga bwa none bisaba kugabanya mu buryo bubereye ibikoresho vy’amajwi vy’ubuhinga bwa none bishobora gushikirwa na bose mu birenge vy’umuryango wawe.

+-----------------------------------------------------------------------------+
|                     FAMILY AUDIO HARDENING CHECKLIST                        |
+-----------------------------------------------------------------------------+
|                                                                             |
|  [X] Audit Social Media Privacy Settings: Switch TikTok, Instagram, and    |
|      Facebook profiles from Public to Friends Only.                         |
|                                                                             |
|  [X] Remove High-Definition Spoken Videos: Delete or restrict public video  |
|      clips containing extended solo speaking by children or vulnerable kin. |
|                                                                             |
|  [X] Replace Custom Voicemail Greetings: Change personalized vocal greetings|
|      to the automated carrier default ("The person you called is not...").  |
|                                                                             |
|  [X] Restrict Caller ID and Directory Lookups: Remove personal phone       |
|      numbers from public alumni registries, church bulletins, and blogs.    |
|                                                                             |
|  [X] Activate Carrier Scam Filtering: Enable network-level spam call        |
|      blocking (AT&T ActiveArmor, Verizon Call Filter, T-Mobile Scam Shield). |
|                                                                             |
+-----------------------------------------------------------------------------+

Gusuzuma no guhindura amakonti yo ku mbuga ngurukanabumenyi kuba ay'abantu ku giti cabo

Abagize umuryango akenshi baragira amakonti yo kuri Internet barimwo amasanamu y’abantu bavugana n’abandi be n’amasanamu y’imikino.

  • Kubuza ukuboneka kwa konti kugira ngo abamenyekanye gusa bagenzuwe babone amasanamu yasangijwe.
  • Kwigisha abagize umuryango ingorane zo kwemera ibisabwa n’abantu batazwi.
  • Kuraho amasanamu ya bose yerekana amajambo asobanutse, yitandukanije n'abandi. Ivyitegererezo vy’uguhindura ijwi biragorwa iyo umuziki wo mu nyuma, urusaku rwo mw’ibarabara canke amajambo ahuriyeko biri mu majwi y’inkomoko.

Gukomeza indamukanyo z'ijwi

Igitangaje gisanzwe gituma umuntu yimbura ijwi ni indamukanyo y’uwo muntu ubwiwe akoresha telefone ngendanwa. Iyo uwutera umuntu abonye inomero ya telefone yipfuza gutera, arahamagara n’ibigirankana mw’ijoro canke mu masaha y’akazi azwi kugira ngo akoreshe akazu k’ubutumwa bw’ijwi:

  • Ntukigere wandika indamukanyo y'umuntu ku giti ciwe irimwo amajambo nk'aya: "Yambu, uyu ni Emma, sinshobora kwakira telefone yawe ubu, ndagusavye usige ubutumwa."
  • Gusubiramwo urutonde rwawe rw’ubutumwa bw’ijwi ku ijwi ry’imbere ry’ivyo ukoresha, rivuga gusa inomero yawe ya telefone canke rivuga ko uwundi muntu ataboneka.
  • Raba neza ko isandugu yawe y’ubutumwa bw’ijwi irindwa n’inomero ikomeye y’imirongo itandatu (PIN) kugira ngo ntihagire uwugutega amatwi ubutumwa bw’ijwi ari kure canke ngo aburonke mu buryo bw’ubuhendanyi.

Gushoboza umutekano w'abatwara amatelefone

Ivyuma vy'amatelefone ngendanwa vy'ubu bitanga ubuhinga bwo kugabanya ubusuma bwo kumenya uwuhamagara n'uruja n'uruza rwa VoIP rutasabwe:

  • Gukoresha uburyo bwo kugenzura guhamagara STIR/SHAKEN kuri telefone yawe ngendanwa. Amahamagara agenzurwa biciye ku vyemezo vy’ugufatanya ibiganza vy’ubuhinga bwa none yerekana ikimenyetso canke ijambo "Uwahamagaye yagenzuwe" ku bikoresho vya none vy’iOS na Android.
  • Amahamagara atagenzuwe ava ku marembo ya SIP yo mu mahanga azobura ico cemezo c’ibanga, akora nk’ibendera ry’umutuku ry’uko ID y’uwuhamagara yinjira idashobora kwizigirwa.
  • Gutunganya telefone yawe ngendanwa kugira ngo uceceke abahamagara batazwi (muri iOS: Amategeko -> Telefone -> Ceceka Abahamagara batazwi; muri Android: Telefone -> Amategeko -> Guhagarika Inomero -> Guhagarika Amahamagara Avuye ku Bahamagara Batazwi). Ivyo bituma amatelefone atari ku rutonde ashika ku butumwa bw’ijwi ataco avuze ku gikoresho cawe.

Ihungabana ryo mu mutwe n'uguhagarara neza inyuma y'ivyabaye

Gushikirwa n’ijwi rya AI cloning extortion guhamagara bitera umubabaro mwinshi mu mutwe. Ubuhinga bw’imitsi ntibutandukanya ikintu co kwigana co gutera ubwoba umwana n’ugushimutwa vy’ukuri mu gihe ico kintu kiriko kiraba. Abashikiwe n'ivyago bahora bagira ubwoba bwinshi, gusinzira nabi, kwibuka ibintu vya kera, n'amaganya.

Rondera impanuro z’abahinga zijanye n’ihungabana nimba wewe canke uwo mu muryango mugira umubabaro canke ubwoba budahera inyuma y’aho bamuhamagaye ngo bamufate. Intuntu nyinshi zirashobora kandi gutuma umuntu agira ingorane z’umutima n’imitsi, cane cane ku bantu bakuze. Iyo umuntu agira ububabare bukomeye mu gikiriza, akabura impwemu canke agacika intege, hamagara abaganga b’ivyihutirwa ubwo nyene. Niwiyumvire kurangiza amashure yemewe y’ubutabazi bwa mbere, CPR, n’ubutabazi bwa mbere bwo mu mutwe biciye ku Musaraba Mutukura, St John Ambulance, canke umuganga wo mu karere kugira ngo wubake ubushobozi bwo gucungera uguhungabana kw’umubiri n’ingorane zikomeye mu gihe c’ibintu vyihutirwa vyo mu muryango.

Ibibazo bikunda kubazwa

Ni gute umusuma yoshobora gukora clone y’ijwi ry’umwana wanje nimba ama profiles yabo yo ku mbuga ngurukanabumenyi ari ay’ibanga?

Abagizi ba nabi ntibama bimbura amajwi ataco akoresheje ku mbuga ngurukanabumenyi z’umwana wawe. Kenshi baronka uturorero tw’amajwi asukuye mu mavidewo ya bose yashizweho n’abagenzi, mu biganiro vy’imikino yo kw’ishure, mu biganiro vy’intambo, mu bibazo vy’amakuru yo mu karere, mu bikorwa vy’inkino vyo mu kibano, mu biganiro vy’imikino, mu biganiro vy’imikino kuri Twitch canke Discord, canke mu ndamukanyo y’ijwi isohoka yafashwe kuri telefone yabo ngendanwa. Mu bihe bimwebimwe, abahendanyi barakura amajwi mu ma konti y’abagize umuryango basangiye, nk’akarorero sekuru canke inakuru ashira ahabona videwo y’umusi w’amavuko atazi ko urutonde rwiwe ruboneka kuri interineti yose.

Ni kubera iki igitabu c’umuntu ahamagara kuri telefone yanje cari kigaragaza izina nyaryo ry’umukobwa wanje be n’inomero ya telefone yiwe igihe twariko turahamagara?

Amashirahamwe y’abagizi ba nabi akoresha porogarama z’ubudandaji zitwa Voice over IP be n’ibikoresho bitemewe n’amategeko vyitwa Session Initiation Protocol trunking bituma abahamagara bashobora gutanga imibare y’imibare n’inyandiko yerekana uwuhamagara ku nzira za telefone za bose. Mu kwihenda inomero ya telefone nyayo y’umukobwa wawe, uwo mubeshi arakoresha telefone yawe kugira ngo yerekane ikarata yiwe yo guhamagara, ifoto yiwe be n’ijwi ryiwe ry’uguhamagara yabitse. Ukwo kwihenda bishika mu metadata y’ikimenyetso imbere y’uko uguhamagara gufatanya n’igikoresho cawe, ni co gituma ID y’uwuhamagara yinjira idakwiye kwigera ikoreshwa nk’ikimenyamenya c’akaranga nyakuri k’uwuhamagara mu gihe c’ivyihutirwa.

Nokora iki iyo uwumpamagaye atera ubwoba uwo nkunda ko azogirira nabi igihe nsavye ijambo ry’umutekano?

Gumana ugutekana kwawe kandi uhindure inzira y’uguhangana mu kwitura urujijo rwawe rw’inyiyumvo aho gutera intambwe ata guca ku ruhande uwuguhamagara. State calmly: "Ndiko ndagira ubwoba, amaboko yanje arahungabana, kandi uwo twubakanye yambwiye ko ntazokwigera nrungika amahera y'umuryango ntabanje kwumva ijambo ryacu ry'ibanga." Abashimuta abantu mu gihe nyaco bishingiye ku kwitanga vyihuse, kandi gushiramwo intambamyi zikomeye kandi zituje bibahatira gutahura ko akamaro kabo ko mu mutwe kariko karagenda. Ico gihe nyene, nusabe uwundi muntu abaze abapolisi bo mu karere kugira ngo bamusuzume ko uwo mukunzi wawe ameze neza aho ari.

Nimba namaze kohereza amahera biciye mu ATM canke mu gukoresha wire transfer, hari uburyo bwo kuyagarura?

Amafaranga ashizwe mu bibanza vy’amafaranga y’ibanga canke ahinduwe mu bipapuro vy’ikarata y’ingabirano muri rusangi ntashobora gusubirwamwo iyo amaze gutunganirizwa na blockchain canke gucungurwa kuri internet, ariko utegerezwa guhamagara ikigo cawe c’ivy’imari ubwo nyene kugira ngo uhagarike amafaranga yose yo hanze y’igihugu canke amafaranga yo gukura kuri konti ya banki. Raporo y’ubusuma ku gisata ca polisi co mu karere kawe, umuvugizi mukuru wa leta, n’Ikigo ca FBI co gutanga ikirego c’ubugizi bwa nabi kuri Internet kuri ic3.gov, ushiremwo amakuru yose y’ibikorwa, amaderesi y’ipoke, n’inyandiko z’amahera yashizwemwo. Ntukigere wishura abandi bantu bo ku rubuga rwo gusubiza amahera bavuga ko bashobora gutera blockchain kugira ngo basubize amahera yibwe, kuko ivyo ari ubuhendanyi bwo gusubiza amahera bubiri.

Noshobora gute kumenya ko uwo mu muryango wanje afise umutekano nimba ariko aja mu mahanga mu karere ka kure ata n’umwe afise telefone ngendanwa?

Imbere y’uko uwo mu muryango uwo ari we wese aja mu rugendo rwo mu mahanga, nushireho urutonde rwo guhamagara mu gihe c’ivyihutirwa rurimwo inomero za telefone z’abantu bajejwe imbere muri hoteli, abajejwe ivy’ingendo, abo mujana mu rugendo, be n’ibiro vy’ubutumwa canke ivy’ubutumwa biri hafi. Iyo uhamagawe ngo akugure amahera igihe uwo ukunda ari mu gihugu c’amahanga, bwira ubuyobozi bw’amahoteli yo mu mahanga, abajejwe ivy’ivyihutirwa bo muri ako karere, canke igisata c’igihugu kijejwe ivy’amahanga (nk’Igisata ca Leta Zunze Ubumwe za Amerika kijejwe ivy’abanyagihugu bo mu mahanga kuri 1-888-407-4747). Mu bihe vyinshi, abashimuta abantu ku mbuga ngurukanabumenyi barakurikirana aho abantu bose bashirwa mu biruhuko, bagatera igihe nyene bazi ko umugenzi wo mu mahanga ariko arinjira mu ndege canke ariko aragendera ahantu kure cane ata telefone ngendanwa yakira abantu.

Amasoko yasuzumwe

  • Ibiro vya Leta Zunze Ubumwe za Amerika bijejwe iperereza (FBI, Leta Zunze Ubumwe za Amerika): Itangazo ry’Igihugu: Imigambi yo Gushikura abantu ku mbuga ngurukanabumenyi hakoreshejwe ubuhinga bwo gukora ijwi ry’abantu (ic3.gov).
  • Ishirahamwe ry'ubudandaji ry'igihugu (FTC, Leta Zunze Ubumwe za Amerika): Imburi y'abaguzi: Abahendanyi bakoresha ubwenge bukorano kugira ngo bakore nk'amajwi y'abakundwa babo bari mu bibazo (consumer.ftc.gov).
  • Ikigo kijejwe umutekano wo kuri interineti n’ibikorwa remezo (CISA, Leta Zunze Ubumwe za Amerika): Igitabu kijejwe kugabanya ingorane zishobora guterwa n’ivy’imibano n’ivy’itangazamakuru (cisa.gov).
  • Ikigo c'Igihugu c'Umutekano wo kuri Internet (NCSC, Ubwongereza): Impanuro zo kugenzura ivy'ugutera ubwoba n'akaranga k'abantu (ncsc.gov.uk).
  • Igipolisi c'Ubwami ca Canada (RCMP, Canada): Ugukangurira abantu gukora: Ivy'ugushimuta abantu ku mbuga ngurukanabumenyi n'ukuntu bokwirinda (rcmp-grc.gc.ca).
  • Ishirahamwe mpuzamakungu ry'abapolisi bajejwe ivy'ubugizi bwa nabi (INTERPOL): Isuzuma ry'ubuhendanyi mu vy'amahera kw'isi yose n'amashirahamwe y'abanyagihugu bafata amafaranga y'amatelefone (interpol.int).

Inyobora zifitaniye isano