Ciguatera Fish Poisoning (Hot-Cold Temperature Reversal, Bradycardia) vs. Scombroid Histamine Fish Flush and Shellfish Toxins¶
Nomba ya malu a tshimpitshimpi idi mishilangane bilondeshile ditunga. Dibeji edi didi dienza mudimu ne 911, nomba wa ditunga dia États-Unis ne dia Canada. Matunga makuabu a bungi adi ne nomba wa 112, 999 anyi nomba mukuabu. Keba nomba wa ditunga dienu.
Kupeta disama dia mukana mu tshimpitshimpi, dikoba dia kapia padibu balenga mayi mashika, dikala dia mpala dikunze, disama dia tshiadi, anyi lutatu lua kupuyakana kunyima kua kudia mushipa wa mu mbuu, nyama ya pelagic, anyi bivalve shellfish bidi bikengela kuenza dishilangana dia lukasa pankatshi pa biotoxines minene ya mu mâyi. Bikila nimero ya njiwu ya muaba unudi (911 mu États-Unis ne Canada, 112 mu Union européenne mujima, 999 mu Royaume-Uni) anyi yukila netu tshilaminu tshia nomba ya njiwu ya pa buloba bujima diakamue pikala muntu udi udia uleja mutshima udi wenda bitekete bitekete, tension mupuekele, tshipumbishi, dipanga dia lungenyi, anyi diteketa dia mifuba. Bualu Disama dia mushipa wa Scombroid didi difuanangana ne IgE-mediated disama dia allergie anyi anaphylaxie, eku Ciguatera, Domoic Acid, ne Brevetoxin bikumbaja tshitupa tshietu tshinene botulism ne paralytic shellfish neurotoxin triage guide, badi bandamuna badi kabidi ne tshia kusunguluja bintu ebi bidi kabiyi binyanguka kudi kapia ne bia bactérie disama dia tshiadi ne disama dia mu tshifu.
Kuteka, kulamba, kulamba, kulamba, kulamba, kulamba, anyi kulamba mushipa mu mayi a lime (ceviche) kakuena kubutula tshintu nansha tshimue tshia ku bintu bidi mu mayi to. Kabidi, mushipa wa poison ne mushipa wa mbuji udi umueneka, ununka, ne udi ne dipembu dia pa tshibidilu (pa kumbusha disuma dia pepper anyi dia tshiamu mu mushipa wa scombroid). Baminganga ba lupitadi ne bendakana badi ne tshia kutapulula diakamue masama manene anayi a mu mayi:
1. Disama dia mushipa wa Ciguatera (CFP): Bifumina ku didia dia mushipa munene wa mu matunga a mashika (barracuda, grouper, red snapper, amberjack, moray eel, hogfish, Spanish mackerel, coral trout) udi ne ciguatoxins (CTX) bioaccumulated from the benthic dinoflagellate Gambierdiscus toxicus. Udi ne disama dia tshifu tshikole (2 to 12 hours), udi mua kushipa muntu disama dia mu mikolo ne dipueka dia mashika, ne disama dia mashika (hot-cold temperature reversal), mulongolola munda mua 48 to 72 hours ne 20% Mannitol (1.0 g/kg) ne 6-ngondo ya bidia bia kuepuka disama.
2. Scombroid (Histamine) Disama dia mushipa: Difumina ku didia dia mushipa wa munyinyi mufike mu frigo (tuna, mahi-mahi [dorado], bluefish, mackerel, bonito, marlin, sardines, anchovies) mudi bactérie ya pa mutu ikudimuna L-histidine ya mubidi mu bungi bua bungi bua histamine. Udi ufila munda mua 10 to 60 minutes bu mudi "sunburn-like" histamine flush, mutu usama, mutshima udi ukuma, ne bronchospasme, muondapibua lukasa ne H1 ne H2 antihistamines (not permanent fish allergy).
3. Disama dia mushipa wa mbuji (ASP - Domoic Acid): Bifumina ku Pseudo-nitzschia diatom blooms mu mussels, razor clams, scallops, ne Dungeness crab viscera; udi ukolesha hippocampal AMPA/kainate glutamate receptors, udi ukebesha status epilepticus ne permanent anterograde short-term memory loss.
4. Disama dia mushipa wa mbuji (NSP - Brevetoxin): Bifumina ku Karenia brevis ("Florida / Gulf of Mexico red tide") dinoflagellates mu oysters ne clams; udi wenza mudimu ne njila ya sodium idi ne voltage (anu bu ciguatoxin) bua kupatula cold allodynia, paresthesia, ne aerosolized beach bronchospasm kakuyi paralysie.
+-------------------------------------------------------------------------+
| MARINE SEAFOOD TOXIN RAPID DIFFERENTIATION MATRIX |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 1. CIGUATERA FISH POISONING (Barracuda, Grouper, Snapper, Amberjack) |
| * Toxin: Ciguatoxin (Locks open Na+ channels) -> Onset 2 to 12 hrs |
| * Hallmarks: Cold Allodynia (Ice feels like burning fire), Tooth |
| ache/loose-tooth sensation, Severe Bradycardia (HR < 45) & Low BP |
| * Treatment: IV Atropine + Fluids; IV 20% Mannitol (1 g/kg over |
| 30-45m AFTER full rehydration, within 48-72h) + 6-Month Diet |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 2. SCOMBROID HISTAMINE POISONING (Tuna, Mahi-Mahi, Mackerel, Bluefish) |
| * Toxin: Bacterial Histamine (from warm storage) -> Onset 10-60 min |
| * Hallmarks: Peppery/metallic taste, Bright Red Face/Neck Flush, |
| throbbing headache, tachycardia, diarrhea (NOT a true allergy) |
| * Treatment: IV/PO H1 Blocker (Diphenhydramine/Cetirizine) + H2 |
| Blocker (Famotidine 20 mg IV); Epinephrine only if bronchospasm |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 3. AMNESIC SHELLFISH POISONING (Mussels, Razor Clams, Crab Viscera) |
| * Toxin: Domoic Acid (Glutamate excitotoxin) -> Onset 15m to 38 hrs |
| * Hallmarks: Vomiting -> Confusion, Status Epilepticus, Permanent |
| loss of short-term memory (Hippocampal necrosis) |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 4. NEUROTOXIC vs. PARALYTIC SHELLFISH POISONING (Oysters, Clams) |
| * NSP (Brevetoxin): Na+ channel opener -> Cold allodynia, NO apnea |
| * PSP (Saxitoxin): Na+ channel blocker -> Rapid respiratory arrest |
+-------------------------------------------------------------------------+
Enza nunku mpindieu¶
- Ela meji a mupuya, dikuma dia mutshima, ne mashi diakamue, ne ubikile bena mudimu ba diambuluisha dia lukasa. Ela 911 (US ne Canada), 112 (Union européenne), 999 (Royaume-Uni), 000 (Australie), anyi 111 (Nouvelle-Zélande).
- Shi muntu udia tuna nansha mahi-mahi
15 minuteskale ne mpindieu udi ne disama dia mupuya, disama dia nshingu, anyi disama dia ludimi (Scombroid mukole), ufila epinephrine auto-injector (EpiPen) mu tshiadi tshia pambelu pikalaku, ne kufila diphenhydramine (Benadryl,25 to 50 mg) anyi cetirizine (10 mg) plus famotidine (Pepcid,20 mg) bobu mua kumina bimpa. - Shi muntu udia barracuda, grouper, red snapper, nansha amberjack
2 to 8 hourskale ne udi umvua tshiji anyi mutshioke ne pulse mutekete (below 50 beats per minute) (Ciguatera), ubateke panshi pa mukolo ne maulu abu mabandisha30 centimeters(12 inches) bua kulama mashi enda mu buongo padibu bindile baminganga ne atropine ne saline wa pa tshibidilu. - Enza "Diteta dia bintu bia mashika" dia ku bulalu bua Ciguatera anyi Brevetoxin. Enza bua mubedi alenge tshibombi tshia soda tshia mashika, tshiamu tshia glace anyi mâyi mashika a mu pompi. Shi tshintu tshidi ne mashika tshiumvua bu kapia kadi katema, neje miume, anyi bipupu bia nzembu (
cold allodynia/hot-cold temperature reversal), disama didi pabuipi ne kuikala Disama dia mushipa wa Ciguatera (bikalabu badie mushipa wa mu mbuu) anyi Disama dia mushipa wa mbua wa mu mishipa (Brevetoxin) (bikala Golfe wa Mexique / mushipa wa mu tshipela uvua mudie). (Gulf of Mexico) - Kunua mayi a mashika anyi kuowa mâyi mashika pikala muntu wela meji ne: udi ne disama dia Ciguatera. Kunua mâyi mashika kudi kufikisha ku disama dia kapia dikole mu nshingu ne mu tshifu, ne mâyi mashika adi pa dikoba adi afila disama dia paresthesia. Ufila anu maluvu a luya lua mu nzubu anyi a luya lua mukana mu tu-maluba tukese.
- Ikala mujadike ne: udi ne mâyi onso a mu mishipa KUMPALA kua wewe kufila Mannitol mu mishipa bua Ciguatera. Ambila munganga wa malu a lukasa ne: mubedi udi ne disama dia Ciguatera Fish Poisoning munda mua
48 to 72 hourdididishi dia Intravenous 20% Mannitol (1.0 gram/kg). Ino, bu mudi mannitol i tshintu tshikole tshidi tshilengeja mashi ne Ciguatera udi ukebesha disama dia nsukadi ne disama dia tshiadi, mannitol udi ne tshia kuikala mubueja ANYI kunyima kua dipanga dia mashi ne dipanga dia mâyi mu mubidi bimane kulongolola bimpe menemene ne1 to 2 literswa isotropic intravenous crystalloids (0.9%saline wa pa tshibidilu anyi Lactated Ringer's). - Lama ne uteke mu mashika adi mashale mushipa anyi mushipa wa mbuji ne udimuija bantu bakuabu bonso badi badia. Uteke bishadile bia biakudia bidi kabiyi biteka anyi biteka mu tshibombi anyi mu tshibombi tshia plastique ne ubiteke mu mashika bua kuenza mateta a biotoxine kudi tshibambalu tshia malu a bukola bua mubidi (
FDA / state marine lab liquid chromatography-mass spectrometry). Udi mua kubikila muntu yonso uvua muabanya mushipa au diakamue.
Bua tshinyi kulamba, kuenza mashika, anyi kuenza ceviche wa lime kakuena mua kunyanga biotoxines ya mu mayi to
Ciguatoxin, histamine (scombroid), domoic acid, brevetoxin, ne saxitoxin i bintu bidi kabiyi ne proteyine, bidi ne bujitu bukese bidi 100% kabiyi binyanguka ku kapia, ku aside, ne ku mashika. Kulamba mushipa ku 100 degrees Celsius (212 degrees Fahrenheit), dilamba dia muinshi mua buloba, dienza dia autoclave, dienza dia mashika pa -20 degrees Celsius mu ngondo ya bungi, anyi kuondopa mushipa wa mushipa mu mayi a lime bua ceviche kakuena ne buenzeji nansha bumue pa buanga to. Mu Ciguatera, buanga budi buvula misangu 50 too ne ku 100 mu mutu wa mushipa, mu tshifu, mu mala, ne mu tshisuku (mayi) kupita mu tshisuku tshitoke, kuena nansha mua kudia munda mua mushipa, supu wa mutu anyi tshisuku tshia nyama idi idia nyama ya mu matunga a mashika to.
Mutshi wa mapangadika: Disungula dia mishipa ya mu mayi ne mishipa ya mu mayi¶
flowchart TD
A["Disama dikole kunyima kua kudia mushipa wa mu mayi anyi mushipa wa mu mayi"] --> B{"Bavua badia bintu bia mu mayi bia mushindu kayi?"}
B -->|"Mushipa wa munyinyi mufike (Tuna, Mahi-Mahi, Mackerel, Bluefish, Sardines)"| C{"Tshibangidilu mu minite 10-60 ne tshitoke tshikunze tshia mpala/nshingu ne Tachycardia?"}
B -->|"Mushipa wa mu mayi a mashika (Barracuda, Grouper, Snapper, Amberjack, Eel)"| D{"Gastroenterite (2-12h) + Cold Allodynia, Tooth Pain, or Bradycardia?"}
B -->|"Bivalve Shellfish (Mussels, Clams, Oysters, Scallops) anyi Crabe Viscera"| E{"Kutapulula disama dia mushipa wa nkutshi bilondeshile bimanyinu bia mu mitu"}
C -->|"Eyowa"| F["SCOMBROID (HISTAMINE) FISH POISONING: Give IV/PO H1 Blocker (Diphenhydramine 25-50 mg) + H2 Blocker (Famotidine 20 mg IV); Albuterol/Epi if Wheezing"]
D -->|"Eyowa"| G["CIGUATERA FISH POISONING (CFP): Tshia kumpala tshia kupingaja ne 1-2 L IV 0.9% Saline + IV Atropine (0.5-1 mg) bua Bradycardia/Hypotension"]
G --> H["Padi Euvolemic (ne munda mua 48-72h): Infuse 20% IV Mannitol (1.0 g/kg mu 30-45 min); Kuenzeja bua kuepuka bidia bia ngondu 6"]
E -->|"Dipanga dia lungenyi, dipanga dia lungenyi, disama dia tshiadi, dijimija dia lungenyi lua tshitupa tshîpi"| I["AMNESIC SHELLFISH POISONING (Domoic Acid): ICU Airway Protection + IV Benzodiazepines/Phenobarbital for Status Epilepticus"]
E -->|"Cold Allodynia + Perioral Tingling + Bronchospasm (NO Paralysis)"| J["NEUROTOXIC SHELLFISH POISONING (Brevetoxin - Red Tide): Supporting IV Fluids + Albuterol for Bronchospasm"]
E -->|"Disama dia lukasa dia mpala/dia makasa + Disama dia diaphragme"| K["MUSHINDU WA KUTUA MU MUSHINGA (Saxitoxin): Dibueja dia lukasa dia munda mua tshiadi ne dipuekesha dia luya lua mashinyi"]
Difuanyikija dikumbane dia masama 4 a biotoxine a mu mayi¶
| Tshimanyinu tshia luondapu | 1. Disama dia mushipa wa Ciguatera (CFP) |
2. Scombroid (Histamine) Disama dia mushipa |
3. Disama dia mushipa wa mbuji (ASP) |
4. Disama dia mushipa wa mbuji (NSP) |
|---|---|---|---|---|
| Toxine udi ukebesha ne tshintu tshidi tshifumina | Ciguatoxins (P-CTX-1, C-CTX-1) & Maitotoxin from dinoflagellate Gambierdiscus toxicus |
Histamine, Saurine, Putrescine, & Cadaverine mipatula kudi bactérie ya pa mutu (Morganella morganii, Klebsiella) ku > 4.4 C (40 F) |
Domoic Acid (water-soluble tricarboxylic amino acid) from diatom Pseudo-nitzschia | Brevetoxins (PbTx) (lipid-soluble polyether toxins) from dinoflagellate Karenia brevis ("Red Tide") |
| Mushipa wa mu mayi udi ne njiwu mikole | Mushipa munene wa mu mayi (> 2 to 3 kg): Barracuda, Grouper, Red Snapper, Amberjack, Jack, Moray Eel, Hogfish, Coral Trout, Wahoo |
Munyinyi mufike udi ne histidine: Tuna, Mahi-Mahi (Dorado), Mackerel, Bluefish, Bonito, Marlin, Escolar, Sardines, Anchovies | Bivalves & crustaceans badi badia mu tshisuku: Mussels, Razor Clams, Scallops, and Dungeness Crab viscera (hepatopancreas) | Gulf of Mexico, Caraïbes, & Nouvelle-Zélande bivalves: Oysters, Clams, Coquinas, Mussels, and Whelks |
| Mushindu wa kumpala wa molecule | Binds Site 5 of voltage-gated Sodium (Na+) njila, kushintulula voltage wa dienza mudimu bua mijilu ikale ne kapia misangu ne misangu (axonal Schwann cell edema) |
Dienza mudimu buludiludi dia mishipa, ya dikoba, ya tshiadi, ne ya GI Histamine H1 ne H2 receptors (non-IgE mast-cell-like mediator flood) | Muena mudimu wa bukole wa AMPA ne Kainate glutamate receptors mu hippocampus ne amygdala (Ca2+ influx excitotoxicity) |
Binds Site 5 of voltage-gated Sodium (Na+) njila (muaba wa muomumue ne wa Ciguatoxin, kadi tshitupa tshia matuku makese) |
| Tshikondo tshia kutuadija kua bimanyinu | BImanyinu bia GI: 2 to 12 hoursBimanyinu bia mu lungenyi: 3 to 72 hours (bitungunuka munkatshi mua mbingu too ne ku ngondo ya bungi) |
Ultra-rapid: 10 to 60 minutes kunyima kua kutuadija kudia (udi ujika munda mua 12 to 24 hours) |
BImanyinu bia GI: 15 minutes to 24 hoursBimanyinu bia mu lungenyi: 4 to 48 hours |
Mukana: 30 minutes to 3 hoursAerosol wa ku muelelu wa mâyi: 5 to 15 minutes (tshifu/tshifu) |
| Bimanyinu bia disama | Allodynia wa mashika (Hot-Cold Reversal), kumvua ne: meno adi manyanguke anyi adi asama, dipembu dia tshiamu, disama dia nsukadi dikole, bradycardie sinus & hypotension |
Mutoyi wa mushipa wa peppery/metallic, mukole mutoke mutoke wa mpala, nshingu, ne tshiadi tshia kuulu, mutu usama, mutshima udi ukuma, disama dia tshiadi | Disama dia nsudi dilonda kudi dipanga dia lungenyi, dipanga dia lungenyi, nsombelu wa tshimpumpu, dienza dia mpala, ne dijimija dia lungenyi dia kashidi | Paresthesia wa ku mpala/wa makasa, Allodynie wa mashika (Hot-Cold Reversal), ataxia, ngakuilu mubi, bradycardie mukese (resolves in 2 to 3 days) |
| Diondapangana dia pa buadi dia kumpala | 1 to 2 L IV Normal Saline + IV Atropine (for bradycardia), pashishe IV 20% Mannitol (1.0 g/kg kupita 30-45 min) munda mua 48 to 72 hours + Gabapentin/Amitriptyline |
H1 Blocker (Diphenhydramine 25-50 mg IV/PO anyi Cetirizine) + H2 Blocker (Famotidine 20 mg IV); Epinephrine/Albuterol anu pikala bronchospasm |
Kakuyi buanga: Makala a kumpala (< 1-2h), bukole IV Benzodiazepines / Phenobarbital / Propofol bua bipupu (Phenytoin ineffective) |
Dilama dia diambuluisha: Mashi a IV, Makala a kapia (if early), Albuterol mupuya bua red-tide aerosol bronchospasm |
Disama 1: Disama dia mushipa wa Ciguatera (CFP): Pathophysiology, Mannitol Protocol, and the 6-Month Diet¶
Disama dia mushipa wa Ciguatera ndisama didi ditangalake bikole pa buloba bujima, didi dikuata 50,000 to 500,000 bantu ku tshidimu mu bitupa bia tshitupa tshia buloba tshidi ne disama edi pankatshi pa latitude 35 degrees North ne 35 degrees South (Mbuu wa Caraïbes, Floride wa ku Sud, Golfe wa Mexique, Hawaii, Polynésie française, Great Barrier Reef wa Australie, Pacifique wa ku Sud, ne Mbuu wa Inde). Bu mudi ndeke ya pa buloba bujima ituma mishipa mipiamipia pa buloba bujima, disama dia Ciguatera ditu misangu ya bungi difika mu nzubu ya luondapu mu New York, Londres, Toronto, Paris ne Tokyo. (Gulf of Mexico)
1. Disangisha dia bintu bidi ne muoyo: Bua tshinyi nyama idi idia nyama minene idi ne njiwu mikole¶
- Padi mabue a koray anyanguka kudi bipupu, dilengeja dia mabue, dikola dia mabue, anyi mâyi adi afumina ku muelelu wa mâyi, mabue a koray adi mafue adi afika ku dikala ne bintu bikese bia muinshi mua buloba bia mu tshisumbu tshia Gambierdiscus (G. toxicus, G. polynesiensis).
- Mishipa mikese idi idia bisonsa idi idia pa macroalgae idi mibuikila mabue a koray ne idi idia gambiertoxins. Bu mudi mishipa mikese idia kudi mishipa idi idia nyama, ne mishipa ya munkatshi idia kudi nyama idi idia nyama ya ku mutu (barracuda, big grouper, red snapper, amberjack, kingfish, moray eel), bintu bidi binyanguka mu mafuta bidi binyanguka kudi enzyme ya mu tshifu tshia mushipa bua kulua toxin wa cigu (cigu) udi ushipa bantu
P-CTX-1,C-CTX-1,I-CTX) ne kubandisha tshisumbu tshia biakudia. - Bualu bua ciguatoxin kena ne njiwu kudi mushipa nkayawu to,
10-kilogram(22-pound) barracuda anyi grouper udi umueneka muimpe padiye ne tshintu tshia lufu tshia muntu mu mubidi wende ne mu bitupa biende bia mubidi.
2. Pathophysiology: Bua tshinyi mayi mashika adi umvuika bu kapia kadi katema (Cold Allodynia)¶
+-------------------------------------------------------------------------+
| MECHANISM OF CIGUATOXIN COLD ALLODYNIA & MANNITOL RESCUE |
+-------------------------------------------------------------------------+
| 1. Ciguatoxin (CTX) binds Site 5 on Voltage-Gated Sodium Channels |
| (Nav1.6 / Nav1.8) in peripheral C-polymodal nociceptors & A-delta |
| cold-sensing nerve fibers |
| 2. Shifts activation voltage to resting potential -> Spontaneous, |
| repetitive nerve depolarization whenever skin cools below 24-26 C |
| -> Brain interprets cold input as intense BURNING HEAT (Allodynia) |
| 3. Continuous Na+ influx draws water osmotically into axons and |
| myelinating Schwann cells -> Acute Paranodal Schwann Cell Edema |
+-------------------------------------------------------------------------+
| HOW INTRAVENOUS 20% MANNITOL (1.0 g/kg) REVERSES ACUTE CIGUATERA: |
| * Creates an intravascular osmotic gradient that pulls trapped water |
| OUT of swollen Schwann cells and nerve axons at the nodes of Ranvier |
| * Competitively displaces Ciguatoxin from sodium channel membranes |
| and scavenges free hydroxyl radicals generated by nerve ischemia |
+-------------------------------------------------------------------------+
3. Mishindu isatu ya luondapu idi minyanguke kudi Ciguatera¶
- Tshitupa tshia mu tshifu (
Onset 2 to 12 hours, kashidi24 to 48 hours): Disama dia tshimpitshimpi dia mayi, disama dia mutshima, disama dia tshiadi, dipatuka dia tuishi tua bungi, ne disama dia mu difu. - Tshitupa tshia muoyo ne mashi (
Onset 2 to 24 hours, kashidi2 to 5 days): Ciguatoxin udi ukolesha mishipa ya muoyo ne njila ya sodium idi yenza mudimu nkayayi, ne udi ukebesha bradycardie sinus udi mua kushipa muntu (heart rate 30 to 45 bpm), AV heart block, ne severe hypotension (systolic BP < 70 to 80 mmHg). - Pathognomonic Neurological Phase (
Onset 3 to 72 hours, kashidiweeks to months): - Circumoral ne Acral Paresthesia: Dipanga dia lungenyi dikole ne disama dia nsongo ku mishiku, ludimi, nshingu, nsongo ya minu ne minu.
- Allodynia wa mashika (
Hot-Cold Temperature Reversal): Mumone mu70% to 90%wa bilumbu. Kulenga tshikunji tshia tshiibi tshidi ne mashika, kutua panshi pa mabue a mashika, anyi kunua mâyi mashika bidi mua kukufikisha ku disama dia kapia, dia kapia anyi dia ku nzembu. - Disama dia meno (
Odontalgia): Diumvua dia kale dia se: meno adi malekelela mu bitupa biawu anyi adi asama bikole padibu basuma panshi. - Pruritus ("La Gratte"): Disama dikole dia mu bianza, mu makasa, ne mu mubidi didi dikola butuku, dilondangana ne ditshioka dikole (
asthenia), myalgies, arthralgies, dysuria, ne dyspareunia.
4. Mukenji wa lupitadi: Maluvu, Atropine, ne 20% ya Mannitol mu mishipa¶
- Tshitupa 1: Kulongolola dipanga dia mayi mu mubidi ne disama dia mutshima wa muoyo KUMPALA (
Mandatory Pre-Mannitol Stabilization): - Infuse
1 to 2 literswa0.9%saline wa pa tshibidilu anyi Lactated Ringer's mu mishipa too ne padi mashi apatuka lukasa (> 0.5 to 1.0 mL/kg/hour) ne bipese bia mubidi bidi ne mâyi. - Bua bradycardie udi ne bimanyinu (
HR < 50 bpm) anyi hypotension, kufila Atropine mu mushipa (0.5 to 1.0 mgIV push every5 minutes, too ne3 mg) ne weja dose mukese wa dopamine anyi norepinephrine pikala hypotension utungunuka kunyima kua dikumbaja dia mayi. - Tshitupa 2: Dibueja dia 20% ya Mannitol mu mushipa (
Within 48 to 72 Hours of Ingestion): - Bua tshinyi dîba ne dinua dia mayi bidi ne mushinga: Mannitol wa mu mishipa udi ne mushinga wa bungi padibu bamupesha mu tshitupa tshia kumpala
24 to 48 hours(up to 72 hours) wa ntuadijilu wa bimanyinu. KUENA mua kuela mannitol mu mubedi udi kayi ne mâyi mu mubidi anyi udi ne disama dia hypotension, bualu diurèse osmotique nedifikishe ku disama dia hypovolémie ne dia necrose tubulaire. - Mukenji wa difila dia manga: Padi mubedi ne disama dia euvolemie ne dia tension wa pa tshibidilu, ela
1.0 gram per kilogram(1.0 g/kg, anyi5 mL/kgwa a20%Mannitol solution) intravenously over30 to 45 minutes. - Kufila tshiakabidi: Shi disulakana dia lungenyi dilonda kudi dipingana dia tshitupa tshia disama dituku didi dilonda, musangu muibidi
1.0 g/kgdose wa20%badi mua kufila mannitol12 to 24 hourspashishe pamue ne dilongolola dia tshiamu tshia crystalloid. - Tshitupa 3: Dijikija dia bimanyinu bia disama dia tshiadi tshia mu mitu (
Weeks 1 to 12): - Shi mubedi udi uleja bintu bipite pa
72 hourskunyima kua kudia, funda Gabapentin (300 to 600 mgmisangu isatu ku dituku), Pregabalin (75 to 150 mgmisangu ibidi ku dituku), anyi Amitriptyline (25 to 50 mgpa dîba dia kulala) bua kujikija allodynia wa mashika ne pruritus.
5. Didia dia ngondo 6 dia kuepuka dia Ciguatera¶
Bu mudi lipophilic ciguatoxine ushala mu tshisokomenu munda mua membrane ya nerve peripheral ne adipose tissue munkatshi mua ngondo ya bungi, biakudia ne bia kunua bidi bivudija dienda dia mashi mu dikoba, bipatula histamine, anyi bishintulula mafuta adi mu membrane wa nerve nebikale bijula kabidi dipingana dia tshikisu dia Ciguatera mujima, disama dia nsukadi, mene ditshioka 3 to 6 months panyima pa mubedi mumane kudiumvua muondopibue. Mubedi yense wa Ciguatera udi ne tshia kuepuka malu adi alonda aa bua 3 to 6 months:
* Mishipa yonso, mishipa ya mu mayi, ne mishipa ya mu mayi (nansha mushipa wa mu mayi mashika, mushipa wa saumon wa mu budimi, anyi mushipa wa thon mu tshibombi udi kayi ne ciguatoxin, kudia proteyine yonso wa mushipa kudi kujula dipingana dia diakamue dia bimanyinu).
* Maluvu onso (maluvu, mvinyo, maluvu makole, maluvu ke tshintu tshimue tshidi tshitamba kufikisha ku dipingana dia Ciguatera ne disama dia hypotension/bradycardie dikole).
* Nkunde, nkunde, ne mafuta a ntete (mudi manteka a nkunde, amande, nkunde, ne sesame).
* Biakudia bidi ne kafeine ne histamine ya bungi (kafe, maluvu adi afila bukole, tshikolakola tshifiike, ne nyama mikole).
Disama 2: Scombroid (Histamine) Disama dia mushipa: Difuanangana dia disama dia anaphylaxie¶
Disama dia mushipa wa Scombroid (histamine fish poisoning) i disama dia tshimpitshimpi, ki ndisama dia bushuwa dia mushipa wa matuku onso to, didi difumina ku didia dia mushipa uvua mukengeshibue mu tshikondo tshia luya (stored above 4.4 degrees Celsius [40 degrees Fahrenheit] for more than 3 to 4 hours) pankatshi pa dikuata ne diteka.
Pathophysiology: Bacterial Histidine Decarboxylase¶
Mushipa wa nyama mufike wa mu mêku a Scombridae (tuna, mackerel, bonito, skipjack, albacore) ne Scombresocidae, ne kabidi mishindu idi kayiyi ne scombroid (mahi-mahi / dorado [Coryphaena hippurus], mushipa wa bluefish, amberjack, marlin, swordfish, escolar, sardines, anchovies, ne herring), badi ne tshitupa tshinene tshia amino acid L-histidine (> 1,000 mg/100 g) mu mifuba yabu.
* Bikalabu bashiye mushipa pa tshibandilu tshia buatu tshidi ne kapia, bawulengeja pa tshitekelu tshia biakudia, anyi bawulame mu frigo udi ne kapia, bactérie ya gram-negatif idi pa mishiku ne mu bitupa bia munda (Morganella morganii, Klebsiella pneumoniae, Hafnia alvei, Photobacterium phosphore) idi ipatula enzyme ** multilyp decarboxylase**.
* Mu meba makese, histidine decarboxylase udi ukudimuna L-histidine wa mu mifuba mu bungi bua bungi bua histamine (often > 50 to 500 milligrams per 100 grams wa mushipa; mushipa wa pa tshibidilu udi ne < 1 mg/100 g), pamue ne biogenic diamine (putrescine ne cadaverine) idi ikandika histaminases ya mu mala a muntu (diamine oxidase [DAO] ne histamine N-methyltransferase) ne kuenzeja dibuela dia histamine mu mashi.
* Nansha mudi nzubu wa kudiila mua kuela mushipa mu mashika ne kumuosha anyi kumuosha pa kapia kakole, bactérie badi bafua, kadi histamine udibu banji kuenza udi ushala 100% mujima ne wenza mudimu.
+-------------------------------------------------------------------------+
| SCOMBROID POISONING vs. TRUE IgE SEAFOOD ALLERGY TRIAGE |
+-------------------------------------------------------------------------+
| SCOMBROID (HISTAMINE) POISONING: |
| * Fish had a "peppery," "metallic," or "fizzy" bite on the tongue |
| * Multiple diners at the same table eating the tuna/mahi get sick |
| * Bright red "sunburn" flush on face, neck, and upper chest (often |
| WITHOUT raised wheals/hives) + throbbing histamine headache |
| * Patient has eaten the exact same fish species safely in the past |
| and CAN safely eat properly refrigerated fish again in the future |
+-------------------------------------------------------------------------+
| TRUE IgE-MEDIATED SEAFOOD ALLERGY (ANAPHYLAXIS): |
| * Only the allergic individual reacts; other diners are unaffected |
| * Prominent raised pruritic urticaria (hives), angioedema of lips/ |
| tongue, laryngeal stridor, and hypotensive anaphylactic shock |
| * Requires lifelong fish avoidance and an Epinephrine Auto-Injector |
+-------------------------------------------------------------------------+
Mushindu wa kuondopa disama dia Scombroid ku kakese ku kakese¶
- Dual H1 + H2 Antihistamine Blockade (
The Definitive Cure): - Ufila H1 receptor antagonist: Diphenhydramine (
Benadryl,25 to 50 mgIV anyi ku mishiku;1 mg/kgmu bana) anyi tshiamu tshia H1 tshia mulongo muibidi tshidi katshiyi tshikolesha (Cetirizine10 mgIV/PO). - Difila dia H2 receptor antagonist: Famotidine (
Pepcid,20 mgIV anyi ku mishiku;0.5 mg/kgmu bana) anyi Cimetidine (300 mgIV) / Ranitidine. Bu mudi mijilu ya mashi ya pa dikoba ne mutshima bidi bileja H1 ne H2 histamine receptors, disangisha dia H1 ne H2 blocker didi dijikija disama dia mpala, mutu usama, tachycardie, ne bipupu bia mu difu bikole munda mua15 to 30 minutes. - Dîba dia kufila Epinephrine ne Bronchodilators: Malu a bungi a scombroid adi adipangisha (
resolving in 6 to 12 hours) ne kayena dijinga ne epinephrine to. Ino, mu babedi badi na asthme, babedi bakulumpe badi na disama dia mishipa ya mu mikolo, anyi babedi badi banua Isoniazid (INH) anyi Monoamine Oxidase Inhibitors (MAOIs) (udi ukandika dinyanguka dia histamine wa munda ne ukebesha tshipupu tshia fulminant scombroid), histamine wa pambelu udi mua kujula bronchospasme mukole (wheezing) anyi diteketa dia mashi mu mashi. Udi mua kufila albuterol (salbutamol,2.5 to 5 mg), mayi a mu mishipa, ne epinephrine ya mu mishipa (0.3 to 0.5 mgwa1 mg/mL[1:1,000] mu tshiadi tshia kumpala) diakamue pikala disama dia mupuya anyi dipueka dia mashi. - Dilongesha dia mubedi kumpala kua kumupatula mu lupitadi: Ujadikile mubedi (ne funda patoke mu karte kende ka buanga) ne: uvua mupete Disama dia Scombroid (histamine) dia kudia ku mushipa uvuabu kabayi bateke mu frigo bimpe, ki mbualu bupiabupia bua mushipa to, nunku kabavua babafunda patupu ne: bavua ne disama dia allergie ku bintu bia mu mayi anyi ku dikala dia dishilangana to.
Disama dia 3 ne dia 4: Malu adi anyanga mijilu: Amnesic (Domoic Acid) vs. Neurotoxic (Brevetoxin) vs. Paralytic (Saxitoxin)¶
1. Disama dia mushipa wa mbuji (ASP: Domoic Acid)¶
- Muaba ne mushindu udiwu: Bifumina ku diatome ya mu mayi ya mu tshisumbu tshia Pseudo-nitzschia ku Nord-Ouest kua Mbuu wa Pasifike, mu Californie, mu Canada wa mu Mbuu wa Atlantique (Prince Edward Island, muaba uvua tshipupu tshia kumpala tshia bantu tshienzeke mu
1987), Mputu, ne Nouvelle-Zélande. Acide domoïque i tshintu tshidi tshifuanangane ne acide kainique ne tshintu tshidi tshisaka bantu ku dienza malu kampanda L-glutamate. Udi ulamakaja na AMPA ne kainate glutamate receptors udi mu **CA1 ne CA3 mu tshitupa tshia hippocampus tshia muntu ne amygdala, udi wenza bua calcium kayi ujika (Ca2+) influx ne neuronal excitotoxic necrosis. - Dilonga dia malu a luondapu: Munda
15 minutes to 24 hourspadibu badia mussels, razor clams, anyi Dungeness crab viscera, bantu badibu bashipe batu bapeta disama dia mutshima, dia nsukadi ne dia mu difu. Munkatshi mua4 to 48 hours(nangananga kudi bantu bakulumpe anyi kudi babedi badi ne disama dia mifuba dia kashidi, bualu aside wa domoïque udi upatuka mu mifuba), disama dikole dia mu mifuba didi dikuata: dipanga dia lungenyi, dipanga dia lungenyi, dipanga kuakula, dipanga dia lungenyi, dipanga dia lungenyi, tension wa mashi udi kayi mushindame, myoclonus, epilepticus wa nsombelu wa refractory, ne coma. Bantu badi bapanduka batu misangu ya bungi bakenga ne dijimija dia lungenyi dia tshitupa tshîpi dia anterograde (dipanga dia mushindu wa kuvuluka malu mapiamapia panyima pa didia, difuanangane ne dia Korsakoff psychosis anyi dia hippocampal resection bilateral). - Buondapi: Kakuena buanga bua kujikija to. Udi mua kufila makala a kapia (
within 1 to 2 hours), difila dia mayi mu mushipa bua kukumbaja diumusha dia aside domoïque udi mua kunyanguka mu mayi, ne GABA-A agonistes ya dose mikole (IV lorazepam,midazolam,phenobarbital, nepropofol) bua kupangisha tshipupu tshia hippocampal excitotoxic status epilepticus (phenytoin is ineffective against domoic acid seizures).
2. Disama dia mushipa wa mbuji (NSP: Brevetoxin)¶
- Muaba ne mushindu udiwu wenza mudimu: Bienza kudi dinoflagellate udi kayi ne bia mvita Karenia brevis (
formerly Gymnodinium breve), tshintu tshidi ne bujitu bua Florida ne Golfe wa Mexique "Red Tides" (ne bilongo bia muomumue mu Nouvelle-Zélande). Brevetoxins ( (Gulf of Mexico)PbTx) udi ulamakaja ku Muaba 5 pa njila ya sodium idi ne voltage, muaba wa muomumue ne wa Ciguatoxin. - Njila ibidi ya dimanyisha:
- Kudia mushipa wa nkutshi ku mishiku: Kudia mushipa wa oysters, clams, anyi coquinas udi ne bukoya kudi kuenza bua mishiku, ludimi ne nshingu ikale ne kanyinganyinga munda
30 minutes to 3 hours, kulonda kudi nsukadi, disama dia tshiadi, disama dia tshiadi, ataxia, Allodynie wa mashika (hot-cold temperature reversal), dilated pupils, ne mild bradycardia. Bishilangane na disama dia paralytic Shellfish Poisoning (Saxitoxin), NSP kena ukebesha disama dia mupuya to, ne babedi badi buondopibua bimpe menemene mu2 to 3 daysne mayi a IV adi akuatshisha. - Beach Surf Aerosol Inhalation ("Red Tide Cough"): Bu mudi selile ya Karenia brevis mitekete ne kayiyi ne tshibombi tshikole, mavuala a mbuu adi apueka adi akosa algues ne atuma brevetoxine udi unyanguka mu mafuta mu aerosol ya mbuu. Bantu badi baya ku muelelu wa mâyi ne badi basombele ku muelelu wa mâyi badi bapuya lupuishi batu bapeta diakamue (
within 5 to 15 minutes) disama dia mêsu, disama dia tshiadi, tshiadi tshidi katshiyi tshienza mudimu, ne disama dia tshiadi dikole kudi bantu badi ne disama dia mputa anyi dia COPD. Kubuela mu nzubu mu nzubu udi ne luya lukole ne kufila agonistes beta-2 inhalés (albuterol) udi ujikija lukasa bimanyinu.
Mushindu kayi wa kusunguluja disama dia mushipa wa mbuji (NSP) ne disama dia mushipa wa mbuji udi ushipa bantu (PSP)
NSP (Brevetoxin) ne PSP (Saxitoxin) bidi bituadija ne disama dia mishiku ne ludimi munda 15 to 60 minutes wa kudia bisekiseki, mussels, anyi oysters. Ino, bienzedi byabo bya sodium-channel i bishilangane: Brevetoxin (NSP) udi ulama sodium channels unzulula, udi ukebesha cold allodynia (mashika adi umvuika bu a kapia) ne ataxia mukese kayi ne dipanga dia mupuya. Saxitoxin (PSP) udi ukanga njila ya sodium ukanga, wenza bua mifuba ya mifuba mikole idi ibanda lukasa ne disama dia tshiadi munda mua 1 to 6 hours kakuyi dishintuluka dia luya. Muntu yonso udi udia mushipa wa mbuji udi ne dipanga dia kuakula bimpe, disama dia tshiadi, diteketa dia nshingu, anyi dipanga dia mupuya udi dijinga ne dibueja dia lukasa dia endotracheal intubation ne ventilation mecanique.
Mikenji ya dimanyisha dia malu a tshimpitshimpi ne a mu mbuu¶
- États-Unis ne Canada: Bikila 911 bua malu a mupuya, a mutshima, anyi a mitu, ne ubikile Poison Control (1-800-222-1222 mu États-Unis; 1-844-POISON-X mu Canada). Mu Floride, mu Golfe wa Mexique, mu Porto Rico, mu bidiila bia Virgin bia mu États-Unis ne mu Hawaii, bibambalu bia malu a njiwu bidi ne bintu (Gulf of Mexico)
20%Mannitol bua kuela Ciguatera diakamue, ne bibambalu bia malu a bukola bua mubidi bidi bilomba bishadile bia biakudia bia mashika bua kuteta FDA Center for Food Safety and Applied Nutrition (CFSAN). - Bukalenge buobumue ne Buobumue bua ku Mputu: Bikila 999 (UK) anyi 112 (EU). Baminganga badi baya kutangila NPIS / TOXBASE (UK) anyi nzubu ya diondopangana ya ditunga dia UE (
CAPTVmu France, udi kabidi ulombola maloba a France adi ku mutu kua mâyi mu Caraïbes [Guadeloupe,Martinique] ne Pasifike [French Polynesia,New Caledonia] mudi Ciguatera muikale tshitamba bunene). Pa kumbusha, amberjack (Seriola) ne barracuda mu Canary Islands, Madeira, ne ku est kua Mbuu wa Mediterane bidi mpindieu bifikisha ku disama dia Ciguatera dia ku Mputu. - Australie, Nouvelle-Zélande, ne bidiila bia Pacifique: Bikila 000 (Australie) anyi 111 (Nouvelle-Zélande), ne yukila ne Poison Information Center (
13 11 26mu Australie;0800 764 766mu Nouvelle-Zélande). Mu Queensland, mu territoire wa ku Nord, mu Fiji, mu Samoa, mu Tonga, ne mu Vanuatu, Ciguatera wa mu mushipa wa coral trout, wa mackerel wa mu Espagne, wa red bass, ne wa chinaman udi ne disama dinene didibu baondapa ne IV crystalloids, atropine, ne early20%mannitol (1.0 g/kg). - Asia (Hong Kong, Japon, Philippines, Sud-Est Asia): Disumbisha dia mishipa ya bidia bia mu mayi (
grouper, humphead wrasse, snapper) udi ukebesha bisumbu bia Ciguatera misangu ya bungi mu Hong Kong, ku Sud kua Chine, ne ku Sud-Est kua Azia; bibambalu bia toxicologie bia mu bitupa bia ditunga bidi bilomba48-to-72-hourIV mannitol window ne 6-month diepuka dia mishipa, maluvu, ne bimuma bia muitu.
Nkonko itubu bela misangu ya bungi¶
"Allodynia wa mashika" (dishintuluka dia mashika ne kapia) ntshinyi ne ntshinyi tshidi tshikebesha buanga ebu?¶
Cold allodynia (udibu babikila misangu ya bungi ne: hot-cold temperature reversal) ntshimanyinu tshia disama dia mu lungenyi tshidi tshileja mudi kulenga mayi mashika, kukuata maluvu a mashika, anyi kutua panshi pa mashika kudi kupatula kanyinganyinga kakole, kapia, anyi kapia ka nzembu pa dikoba ne ku nshingu. Bidi bienzeka bualu Ciguatoxin (wa mu mushipa wa mu mayi a mashika bu mudi barracuda, grouper, ne snapper) ne Brevetoxin (wa mu mushipa wa red-tide shellfish) badi bakanga njila ya sodium idi ne voltage mu mijilu idi itangila mashika, bienza bua ikale ne kapia kakole padiyi mipuekele muinshi mua 24 too ne ku 26 degrés Celsius.
Bua tshinyi mubedi udi ne tshia kupeta mayi a mukele mu mushipa KUMPALA kua kupeta IV Mannitol bua Ciguatera?¶
Mannitol wa 20% (1.0 g/kg mubueja mu minite 30 too ne ku 45 mu mêba 48 too ne ku 72) udi wenza mudimu pa kupatula mâyi mapite bungi mu selile ya Schwann idi mijuke idi minyunguluke mijilu ya ku mpenga idi ne buanga, ne udi ujikija ne lukasa disama dia Ciguatera ne kanyinganyinga. Ino, bu mudi Ciguatera utuadija ne tshipupu tshikole, disama dia munda dia mayi, ne dipueka dia mashi, ne mannitol udi tshintu tshikole tshidi tshikoka mayi mu mashi, kufila mannitol kumpala kua kupingaja mâyi kudi mubedi ne litre 1 anyi 2 ya saline wa pa tshibidilu kudi mua kufikisha ku disama dia hypovold ne disama dia tshiadi.
Bua tshinyi muntu kena mua kuondopibua ku Ciguatera kunua maluvu anyi kudia mushipa anyi nkunde munkatshi mua ngondo 6?¶
Ciguatoxin udi unyanguka bikole mu mafuta ne udi ushala mulamakaja ku mijilu ya ku mpenga ne ku mafuta a mubidi munkatshi mua ngondo ya bungi kunyima kua disama dia tshifu dia kumpala dimane kujika. Kunua maluvu, mushipa wa mishindu yonso anyi mushipa wa mbuji (nansha mushipa wa mâyi mimpe anyi mushipa wa saumon mu tshibombi), nkunde, nkunde ya mutshi, kafeine anyi tshikolakola mu ngondo 3 anyi 6 kudi kufikisha ku dipingana dia tshimpitshimpi, disama dikole dia mijilu, disama dia nsukadi dikole, dipueka dia mashi, ne ditshioka dikole.
Mmunyi muudi mua kumanya disama dia mushipa wa Scombroid ne disama dia mushipa wa mu mayi?¶
Disama dia Scombroid ne disama dia allergie bidi bifikisha ku dikala dia mpala, disama dia nsukadi, dikuma dia mioyo, ne disama dia mupuya mu minite 10 too ne ku 60 ya kudia mushipa, ne bionso bibidi bidi biandamuna ku manga adi anyanga mubidi (ne epinephrine padiwu makole). Ino, Scombroid utu ufuma ku didia dia mushipa wa munyinyi mufike (tuna, mahi-mahi, mackerel, bluefish) uvuabu bashiye kayi mu frigo, bienza bua bactérie bakudimune histidine wa mu mifuba kuluabu histamine: mushipa utu misangu mivule ne dipembu dia pepper anyi dia tshiamu, bantu ba bungi bavua badie biakudia ebi batu basama pamue, ne mubedi kena ne allergie wa mushipa to mushipa mupiamupia kabidi mu matuku atshilualua.
Bua tshinyi babedi badi banua Isoniazid (INH) bua disama dia tuberculose badi mu njiwu mikole ya mushipa wa Scombroid?¶
Isoniazid (INH) ne monoamine oxidase inhibitors (MAOIs) badi bakandika bikole diamine oxidase (DAO, anyi histaminase), enzyme wa pa tshibidilu udi mu tshimanu tshia mala a muntu udi utshibula histamine wa mu biakudia kumpala kua kubuelaye mu mashi. Shi mubedi udi wangata isoniazid udia tuna, mahi-mahi, nansha mackerel udi ne tshitupa tshia histamine tshia pa tshibidilu, histamine udi kayi mushintuluke udi uwuja mashi ende, wenza bua mashi ende anyanguke bikole, mutu usama bikole, disama dia mu mikolo dikole ne disama dia hypotension.
Kuteka mushipa mu mashika anyi kumuteka mu mayi a lime bua kuenza ceviche kudi kushipa buanga bua Ciguatera anyi Scombroid anyi?¶
Tòo, nansha Ciguatoxin, Scombroid histamine, nansha shellfish biotoxins (Domoic acid, Brevetoxin, Saxitoxin) kayena inyanguka ku dienza dia mashika, dia kulamba, dia kuosha, dia kuosha, dia kufuimisha, anyi dia mayi a lime adi ne aside to. Nansha mudi kulama nyama wa tuna anyi mahi-mahi mu mashika pa mashika muinshi mua 4,4 degre Celsius (40 degre Fahrenheit) kubangila ku dîba didibu bamukuate kudi kupangisha bactérie bua kuenza histamine mupiamupia, padi histamine anyi ciguatoxin mu tshitupa tshia nyama, kakuena mushindu wa kulamba udi mua kuenza bua ikale muimpe to.
Bua kudilongolola bua malu a tshimpitshimpi adi afumina ku biakudia, a allergie, ne a ngendu, ela meji bua kulonga malu a diambuluisha dia kumpala ne a CPR kudi Croix-Rouge, St John Ambulance, anyi kudi mulongeshi wa muaba udibu basombele.
Malu adi apetangana¶
- Botulism, Ciguatera, Scombroid, ne Shellfish Neurotoxin Poisoning Overview
- Disama dia allergie ne anaphylaxie diambuluisha dia kumpala
- Anaphylaxie wa dipingana, disama dia biphasic allergic, ne tshikondo tshibidi tshia EpiPen
- Dinyanguka dia biakudia, disama dia mu tshifu, ne dipanga dia mâyi mu mubidi
- Diambuluisha dia kumpala dia disama dia lufu ne diumusha dia masama
Miaba ne buludiki bua mbulamatadi¶
- U.S. Bibambalu bia diluisha ne dikuba dia masama (CDC): Mukanda wa jaune wa CDC (Malu a bukola bua mubidi bua ngendu ya pa buloba bujima): Dinyanguka dia biakudia kudi bintu bidi mu mâyi (Ciguatera, Scombroid, ne Dinyanguka dia mishipa ya mbuji) (Ditunga dia États-Unis).
- TUETU. Food and Drug Administration (FDA): Bad Bug Book (Foodborne Pathogenic Microorganisms and Natural Toxins, 2nd Edition): Scombrotoxin (Histamine), Ciguatoxin, Domoic Acid (ASP), Brevetoxin (NSP), and Saxitoxin (PSP) (United States).
- Bulongolodi bua makanda a mubidi pa buloba bujima (OMS) ne bulongolodi bua biakudia ne madimi (FAO): Luapolo lua tshisangilu tshia bamanyi pa bidi bitangila dishipa dia ciguatera ne biotoxines ya mu mâyi mu bivalve bivalve molluscs (Lomo / Geneve).
- UK National Poisons Information Service (NPIS) / TOXBASE: Clinical Management of Ciguatera Fish Poisoning (Mannitol Protocol), Scombroid Fish Poisoning, and Shellfish Neurotoxins (United Kingdom).
- Friedman MA, Fleming LE, Fernandez M, Bienfang P, ne bakuabu: Disama dia mushipa wa Ciguatera: diondapangana, dikuba ne dilombola (Marine Drugs / Palafox NA intravenous mannitol studies).